ၸုမ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA ၶႂ်ႈလမ်းလၢင်ႉပႅတ်ႈသိုၵ်းပလွင်ႈ ဢၼ်မီးၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ပၢၵ်ႇပၢႆႁႃႈလၵ်း ၼမ်ႉဢုမ် တေႃႇထိုင် ၼမ်ႉၽၵ်းၵႃ၊ ၵူတ်ႉၶၢႆ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႈ ပဵၼ်တႃႇဢီႈသင်ပေႃးဝႃႈၼႆ ၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်ငၢႆႈ သုတ်းတႄႉ ၵွႆးပဵၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇၽွၼ်းပၢင်ႈၸုမ်းၸၢဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပူၼ်ႉပႅၼ်တေႃႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူ ၼ်းဢမ်ႇၵႃး လူၼ်ႉလိူဝ်ပႃး ၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၵျီႊၼီႊဝႃႊသေ ပဵၼ်ထိုင်လိူင်ႈၽိတ်းသိၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းယူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်လႂ် တေဢဝ်လိူင်ႈ၊ သုတ်းတီႈမိူင်းၶႄႇလူင် ဢၼ်ၵူၼ်းၼမ်ႁၼ်ပဵၼ်ပေႃႈလဵင်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ ယင်းဢမ်ႇႁၢမ်ႈဢမ်ႇသီးလႄႈ ပူင်ၸႂ်လူလၢႆယူႇတႅၵ်ႇလႅင်းယဝ်ႉ။
ၸင်ႇၼၼ် ၸုမ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉၼႆႉ တေလိုမ်းၽဝတူဝ်ၵဝ်ႇသေ ၶိုင်ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ် တေႃႇထိုင်ပေႃးတင်ႈပဵၼ် ၸေႊမိူင်းၶႄႇၶဝ်ၵွၼ်ႇႁႃႉ၊ ဝႃႈလႃး တေဢဝ်မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၽိတ်ႇပဵၼ်ၵိင်ႇၸေႊမိူင်းယုၼ်ၼၢၼ်ႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ မႆႈၸႂ်ၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။
ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း မၢႆ-1 ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၢဝ်ႇၵၢႆး လႄႈ ၵုင်းၸၢင်း သွင်လၢပ်ႈၵွႆးလူး၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶဝ်ႁတ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လၢဝ်ႇၵၢႆး၊ မိူင်းၵူဝ်း၊ သႅၼ်ဝီ၊ ၵူတ်ႉၶၢႆ 4ၸေႊတွၼ်ႈၼႆႉ တေၽွတ်ႈပဵၼ် ၼႃႈတီႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းၶွင်ၶဝ်၊ သႅၼ်ဝီၵေႃႈ ပၢႆၶႂ်ႈလႅၵ်ႈၸိုဝ်ႈပဵၼ် မူႇပၢင် ၼႆၵွၼ်ႇ။
ၵူႈတီႈတဵၵ်းၸႂ်ႉ လိၵ်ႈၶႄႇၵႂၢမ်းၶႄႇ၊ပၢႆႉၶႄႇပိူင်ၶႄႇ၊ တေႃႈၼင်ႇငိုၼ်းၸၢႆႇ ယင်းႁႂ်ႈၸႂ်ႉ မၢင်ယႂၢၼ်ႊယူႇယဝ်ႉ။ တီႈလိၼ် တိူၵ်ႇႁႆႊလွၵ်းၼႃး ၶွင်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈဝႃႇ၊ ထိူၼ်ႇပႃႇလူင်မႆႉ ၶွင်တင်းလၢႆဝႃႇၵေႃႈ ပွႆႇႁႂ်ႈထၢင်ႇဝႃႈ တေဢွၵ်ႇၶမ်းဢွၵ်ႇႁႄႈလႃႈ ဢမ်ႇထၢမ်သီႇထၢမ်ႁႃႈသင် ၶုတ်းမင်ၸူင်ၽၢၼ်ႉ ၵၢၼ်ႉၵူၼ်ႇပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ် ယူႇၼႆႉ မိူၼ်ၸူၼ်လူင်းမိူင်း လိူင်းၸိူင်းပူၼ်ႉတီႈၼႃႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း တိူဝ်ႉၸႂ် မၢတ်ႇၸႂ်ၵၼ်တေႉယဝ်ႉ။
ဢမ်ႇမီးသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸုမ်းလႂ် ႁေႉႁၢမ်ႈလႆႈယဝ်ႉႁႃႉ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပဵၼ် လုၵ်ႈလၢၼ် ပေႃႈလဵင်ႉလူင်ၶဝ် ၵေႃႉလူလၢႆႁဵတ်းလုၼ်ႈလႄႈ တိုၼ်းဢမ်ႇႁတ်းတၵ်ႉႁတ်းတိူၼ်ႁိုဝ်၊ မွၵ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်းၶဝ် သွင်သႅၼ်ယင်းဢမ်ႇတဵမ်၊ တႅၵ်ႈတင်းၵူၼ်းတႆး မီးယူႇၼိုင်ႈပုၼ်ႈ ၼႂ်းသိပ်းပုၼ်ႈၵွႆး ႁဵတ်းသင်တေလႆႈၵူမ်ႈႁူဝ်ယိူၼ်ႉထင်ႈယူႇလႃႇ…ၼႆ လင်သဵင်ဢွၵ်ႇမႃး ၵွႆႈယူႇၵွႆႈႁႅင်းယဝ်ႉ။
ပေႃးၼႆ ၸုမ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉၼႆႉ ၸွင်ႇတေၸၢင်ႈတင်ႈမိူင်းသေ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈၼႂ်းမိူင်းတႆးယူႇႁႃႉ၊ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈလေႃႇ။ ၵူၼ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းၶႄႇသေတႃႉ ဢဝ်ပိုၼ်းမိူင်းဝႃႈ ပႃးဝႆႉၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ယၢမ်ႈယူႇတႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီမႃးလူး၊ တေၸႂ်ယႂ်ႇမိူင်းၶႄႇသေ ၶိုင်တင်ႈမိူင်းႁင်းၶေႃ ႁိုဝ်တေလႆႈ၊ တႃႇတေၽိတ်ႇဢွၵ်ႇမိူင်းတႆးသေ သွၼ်ႈယူႇၸွမ်းမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ၶဝ်ၶႅၼ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းသႄႈ၊ တေလႆႈပႅတ်ႈၵွင်ႈပႅတ်ႈၵၢင်ႇသေ ၶူတ်းယူႇတႂ်ႈယူင်ႉပၵ်းပိူင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁိုဝ်ၶႂ်ႈယွမ်းႁဵတ်းသေၶႆး၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁပ်ႉလႆႈ။
ဢမ်ႇသင်ၵေႃႈ ဝီႇၵႃႇဝႃႇ၊ တိပႅတ်ႉဝႃႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႈ ၶဝ်ယင်း ဢမ်ႇပၼ်ငွၵ်ႈႁူဝ်၊ တေပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈၸုမ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၽၢတ်ႇပဵၼ်မိူင်းႁင်းၶေႃတႄႉ ဢဝ်ပေႃႇလသီႇဝႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်၊ ဢဝ် Geopolitic ဝႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈ၊ ဢဝ်သလေႇၸိုင်ႈမိူင်းဝႃႈၵေႃႈ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ တေဢမ်ႇႁပ်ႉလႆႈလႃးလႃး။ ယူႇတီႈၸုမ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၵၢင်ႉၵေႃႈ ၵွႆးမိုတ်ႈယၢမ်ႈမႃး ၵၢၼ်မိူင်းၶႃးၼိူဝ်ၵွင်း ၵွမ်ႉၸွမ်းသၢႆလူမ်းထွင်း ဝႃႈၼၼ်ႉၵွႆးယိုင်၊ ၽိူဝ်ႇတေတူၺ်းတင်းလုမ်ႈ ၶဝ်ၵွႆးဝႆႉၼၵ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇၶိူဝ်းႁိူၼ်းၶဝ်၊ မိူဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူ ၼ်းၽိူင်ပဵၼ်ယႂ်ႇ ၶႃၽီတီႈၶိူဝ်းႁိူၼ်းပၢႆ၊ မိူဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်းပၢႆယိုင်ႈယႂ်ႇ တဵၵ်းသႂ်ႇႁူဝ်ၶိူဝ်းယၢင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၶိူဝ်းလေႃႈ၊ ၶိူဝ်းႁၢၼ်၊ ႁဵတ်းၼႆပၼ်ႇမင်ႁူဝ်ၵၼ်မႃးတင်းၶိင်ႇ။
ၸင်ႇၼၼ် ၾၼ်ႁၼ်ၸုမ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉၼႆႉ ဢဝ်ပေႃႈလဵင်ႉၶဝ် ၵေႃႉဢိုၼ်းၼွၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈ လုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ ပေႃးၼပ်ႉသၢင်ႈၼင်ႇၼႆ ၶႄးတေဢမ်ႇပိူင်ႈ။
ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးမႃးၼပ်ႉတူၺ်းၵၢင်ၸႂ် လႄႈ တၢင်းလူဝ်ႇပေႃႈလဵင်ႉမၼ်းၼႆ ပိူင်ယႂ်ႇသုတ်းတႄႉ ၶႂ်ႈသူၼ်ပဵဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇသေ ပၢၵ်ႈတၢင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇသၢႆပၢင်ႇလၢႆႇ တႃႇႁူးထူၺ်ႈၸႂ်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၵွတ်ႇလူၵ်ႈမၼ်း လူမ်လွႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ၼေႇပျီႇတေႃႇ တေထွမ်ႇသူပ်းဢဝ်ၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ႁေႉပၼ်ၵႅတ်ႇပၼ်မႃးယူႇၵေႃႈ တၢမ်တူဝ်မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇသမ်ႉ လႅပ်ႈဢမ်ႇပေႃးၶႂ်ႈၸိူမ်ႈၸႂ်၊ သင်ပဵၼ်လႆႈ ၼင်ႇႁၢင်ႈၶႂ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉတေႃႇ ရတ်ႉသျႃး လႄႈ ဢိၼ်းတီႊယႃႊ တိူဝ်းလိူဝ်ၵေႃႈမီးမီး၊ မိူဝ်ႈၸႂ်ႉၵူၼ်ႇၵျႃးၽႅၼ်ႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈဢမ်ႇဢဝ်ၵႂၢမ်းလႄႈ ၸင်ႇတၵ်းလႆႈပွႆႇႁႂ်ႈ ဢူၺ်းလီသၢမ်ပီႈၼွင်ႉ ၶဝ်ႈၸတ်းၼၼ်ႉယိုင်။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်သၢမ်ပီႈၼွင်ႉၵေႃႈ မင်ဢမ်ႇမီးၶွပ်ႇမီးလႅၼ်လႄႈ ယင်းလႆႈႁုၵ်ႉၸၼ်ၶိုၼ်း၊ ၵမ်းလိုၼ်းထိုင်တီႈပေႃးလႆႈ ၸႂ်ႉၵိုတ်းလိပ်းၵိုတ်းလႅင်။ ၵဝ်ႈၵၢင်ႉတႄႉ ထွမ်ႇသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၸွမ်း NUG, PDF ၵွႆးဢမ်ႇၵႃး ၶၢမ်ႇပွႆႇပၼ်ပႃးလႃႈသဵဝ်ႈႁေၵွၼ်ႇ။
ၸင်ႇၼၼ် မၼ်းၵေႃႈလႆႈၶိုၼ်း သူးလၢပ်ႈဢၼ်ပိုတ်ႇပၼ်ၶိုၼ်းတႅပ်းႁႃႈတႅပ်းလႄႈ ထိုင်တီႈၶွၼ်ႈႁႅင်း ပေႃးႁႆႇလႆႈ ၸုမ်းပလွင်ႈယဝ်ႉ။
ၸုမ်းပလွင်ႈတႄႉၸဵမ်ပိုင်းၵေႃႈ ပေႃႈလဵင်ႉလူင်ဢမ်ႇပေႃးႁၼ်လီ၊ ဝၢႆး 1027 ယိုင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းၶတ်းႁူၶတ်းတႃ ယႅင်ႇယေႈပိုဝ်းၶူၼ်ပူၼ်ႉပိူင်ၵေႃႈပႃးလႄႈ ၺႃးပေႃႈလဵင်ႉမၢင်ပႅတ်ႈဢမ်ႇၵႃး ဢူၺ်းလီပွတ်းၵၢင်တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ လႆႈၸဵပ်းၸႂ်မၢင်ၸႂ်ပႃးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼႂ်းတႃပေႃႈလဵင်ႉတႄႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၸုမ်းၶႄႇၵဝ်ႈ ၵၢင်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၽႂ်ႁဵတ်းပဵၼ် တပ်ႉProxy တႃႇပႂ်ႉၵႅတ်ႇပၼ်သၢႆတၢင်းၵႃႉ မိူင်းၶႄႇ တေႃႇ ရၶႅင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၽိတ်ႇၽၢၵ်ႇ ၶွင်ၵၢၼ် BRI မၼ်းယဝ်ႉလူး။ တေၸႂ်ယႂ်ႇ KIA လႄႈ SSPP ၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈ မၼ်ႈၸႂ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၼင်ႇလူဝ်ႇၸႂ်ႉယူႇၵေႃႈ ၽိူဝ်ႇပိုင်ႈၼိူဝ်ႉပၢတ်ႇၸပ်း တႃႉၸႂ်ႉတပ်းၼႂ်းသႆႈႁေယဝ်ႉ လႅပ်ႈတေဝူၼ်ႉဝႃႈၼၼ်ယူႇ။
ပေႃးယူႇၸဵင်ႇၸုမ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉသေဝူၼ်ႉၵေႃႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈဢမ်ႇပေႃးမီးၸႂ်ၽႂ်ႇၶႂ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ဢၢၼ်း သၢၼ်မိုဝ်းတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇၼင်ႇပိူၼ်ႈတင်းလၢႆလႄႈ ပတ်းပူလူၽဵဝ်ႈပၼ် သဵၼ်ႈတႃႈ သၢႆတၢင်းမိူင်းၶႄႇ – မိူင်းၵလႃးသေၵေႃႈ ပႂ်ႉၵိၼ်ၵႂႃႇယွတ်ႈယွတ်ႈ၊ တေႃႈၼင်ႇ လႆႈၶုတ်းၶႃႁႃၵိၼ်ၸွမ်း မေႃႇသႅင်မေႃႇႁႄႈ ၼႂ်းထုင်ႉၵူတ်ႉၶၢႆ-ၼမ်ႉၽၵ်းၵႃဝႃႇ၊ လႆႈထုၺ်လိၼ် တင်ႈႁူင်းၸၢၵ်ႈ ၸွမ်းထုင်ႉ မိူင်းသႅၼ်ဝီဝႃႇၵွႆးၵေႃႈ ပေႃးလဵင်ႉတပ်ႉလဵင်ႉၶိူဝ်းယဝ်ႉလႄႈ ၵမ်းလိုၼ်းတိူၵ်ႈတီႈ လႆႈႁဵတ်းတပ်ႉပႂ်ႉတေႃႈလွတ်ႇၵႅသ်ႉ လႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၼႆၵေႃႈ ယင်းလႅပ်ႈတေ ဢမ်ႇႁတ်းထဵင်တႃမီႇတႃၵၢၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆယူႇ။
ၵူၺ်းၵေႃႈ မေႃႇၶမ်းၼႂ်းၵႄႈ ၼမ်ႉ ၽၵ်းၵႃ-ၵူတ်ႉၶၢႆ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈပဵၼ် 20 ဢေႇၵႃႉ ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇရႃႇၸႃႇမိၼ်း တႄႇၽင်တိုၼ်းမႃးၼၼ်ႉလႂ်၊ မေႃႇႁႄႈ လႄႈ သီႊလီႊၶႃႊ (silica) ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ ၼမ်ႉၽၵ်းၵႃ-ၼမ်ႉၶမ်း ပိူဝ်ႇလိူဝ်ႉၼၼ်ႉလႂ်၊ ပႃႇထိူၼ်ႇလူင်မႆႉ ဢၢၼ်မိုၼ်ႇဢေႇၵႃႉ ၼႂ်းၸေႊတွၼ်ႈၵူတ်ႉၶၢႆ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵင်ႇ ဝၢင်းပၼ်ပျီႇတူႉၸိတ်ႉၵွင်းၶႃး လႄႈ ၶမ်ႇပၼီႇၶႄႇ ႁူမ်ႈႁဵတ်းမႃးၼ ၼ်ႉလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႈၵွႆးၵေႃႈ ပဵၼ်သူးလၢပ်ႈလူင်တႃႇၸုမ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၶတ်းၸႂ်လိုပ်ႈလၢင်ႉၸုမ်းပလွင်ႈ ဢွၵ်ႇယၢၼ်ၵူတ်ႉၶၢႆ လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃးၵႃႉၶၢႆ တႃႇႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁၢၼ်ႉၸႂ်ပဵင်းပေႃးယဝ်ႉ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆယူႇဢေႃႈ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ