မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၶတ်းၸႂ်တႃႇပဵၼ်မႃးမိူင်းတီႊမူဝ်ႊၵရေႊသီႊၼႆ ၼႆၶိူဝ်းၶိူဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ လၢႆၸူဝ်ႈလၢႆပၢၼ်ၵေႃႈ ပႆႇပဵၼ်မႃးလႆႈ။ ၼႂ်းၵႄႈ 2025-2026 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိၼ်ၸတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ လၢတ်ႈဝႃႈတႃႇတီႇမူဝ်ႊၵရေႊသီႊၼႆထႅင်ႈ ။ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႉဢွၼ်ၼမ်း ပႃႇတီႇ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပၼ်ႁႅင်းၵေႃႉဢွင်ႇပေႉၵူၺ်းလႄႈ ယိင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶၢတ်ႇတၢင်းမုင်ႈမွင်း ။

ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးဢႃႇၼႃႇလႄႈ ပၼ်ႇၵၢၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းလႆႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ် ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ။ ၸင်ႇၼၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵွတ်ႇၵဵဝ်ႈပပ်ႉလၵ်းမိူင်း 2008 ဝႆႉသေ ဢဝ်ဢႃႇၼႃႇႁူမ်ႇငမ်းၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းမႃးလၢႆၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ။ ပၵ်းပိူင်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၼႂ်းၸိုင်မိူင်း ၵမ်ႈၼမ် တင်ႈၸႂ် တမ်းဝႆႉ တႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းမႃးလွၼ်ႉလွၼ်ႉ ။

ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေမီးဢႃႇၼႃႇ ၵုမ်းဝၢၼ်ႈၵုမ်းမိူင်းၵႂႃႇ ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုင်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပပ်ႉပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 2008 ပပ်ႉလၵ်းမိူင်းသီၶဵဝ်ၼၼ်ႉ ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းသေ ၸတ်းပွင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႃး ပေႃးၼပ်ႉထိုင် ပီ 2026 ၼႆႉ မီးမႃး 18 ပီ ယဝ်ႉ။ လၵ်းမိူင်း 2008 ၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉမီးၽေးလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၶႂ်ႈလႆႈတီႊမူဝ်ႊၵရေႊသီႊလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထဵင်ၵၼ်မႃးတႃႇသေႇ။

ပေႃးတူၺ်းၶိုၼ်း ပိူင်လၵ်းမိူင်း မိူဝ်ႈပီ 1947 လႄႈ 1974 သွင်ဢၼ်ၼႆႉၼႆၸိုင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းသေ လူႉၵွႆ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၵမ်းလႂ်ၵမ်းၼၼ်ႉသေတႃႉ ပေႃးတူၺ်း လၵ်းမိူင်း 2008 ၼႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုၼ်ဝႃႈ လူႉၵွႆ လႄႈ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ ။
လၵ်းမိူင်း 1947 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်လၵ်းမိူင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပႃႇတီႇဢၼ်လဵဝ်ယိုင်ႈယႂ်ႇၵူၺ်းၼႆလႄႈ လူႉၵွႆၵႂႃႇၸွမ်း ပၢင်လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇသၢၼ်ၶတ်း 1988 လူၺ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၵူၺ်း။

ထိုင်မႃး 1990 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾၢႆႇပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းဢွင်ႇပေႉသေတႃႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇမွပ်ႈဢႃႇၼႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢူးတၢၼ်းသူၺ်ႇ ၶိုင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ လၵ်းမိူင်းမႂ်ႇထႅင်ႈ။
ပီ 1993 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼမ်းႁွင်ႉ ပၢင်ၵုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ အမျိုးသားညီလာခံ သေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပႃးလွင်ႈ လၵ်းမိူင်းဢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ။ၼႂ်းပၢင်ၼၼ်ႉ ပႃးတူဝ်တႅၼ်း ၸုမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်း ၸီႉသင်ႇလွၼ်ႉလွၼ်ႉၵူၺ်းၼႆ ၽူႈထတ်းသၢင်ၵၢၼ်မိူင်းပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ယၢမ်ႈလၢတ်ႈ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾၢႆႇပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႄႇမီးၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်မႃး။ မိူဝ်ႈတႄႇမီးပၢင်ၵုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈယူႇသေတႃႉ ဝၢႆးမႃး ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ။
ဝၢႆးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈယဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတေဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႃႇမၵ်းမၼ်ႈပိူင်ပိုင်းလၵ်းမိူင်းဢၼ်ၶဝ်ယူႇၾၢႆႇလဵဝ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၶႂ်ႈပဵၼ် – ပုၼ်ႈတႃႇတပ်ႉသိုၵ်းပေႉပုၼ်ႈဝႆႉၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇၼၼ်ႉ။

ဝၼ်းတီႈ 2 မေႊ 2008 ၼၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉၽီႁုင်ၼႃႊၵိတ်ႉသ် ၽတ်ႉၶဝ်ႈတိူင်းၵုၼ်ၵဵဝ် ဢီႊရႃႊဝတီႊ။ ၵူၼ်းမိူင်းတၢႆႁၢႆၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇႁူဝ်သႅၼ်။ ၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ႁွၼ်ႉပဵၼ်မႆႈယူႇၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် ဢမ်ႇႁၼ်ထိုင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းသေ တဵၵ်းဢဝ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းထႅင်ႈမႅၵ်းမႅၵ်း တႃႇမၵ်းမၼ်ႈပိူင်ပိုင်းလၵ်းမိူင်းလူင်ၶဝ်။ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 10 လိူၼ် မေႊပီ 2008 သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း 80 ပိူဝ်ႊသႅၼ်ႊပၢႆၵမ်ႉထႅမ်လႄႈ မၵ်းမၼ်ႈပိူင်ႈငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း – ၼႆသေ ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းၼႃႊၵိတ်ႉသ် ဢမ်ႇၼၼ် ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 မႃး။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းၺႃးၽေး လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၸိူဝ်းပႆႇတင်ႈတူဝ်လႆႈၶိုၼ်းၵေႃႈမီး ။ ၼႂ်းၵႄႈၼႆႉ ပႆႇၼပ်ႉပႃး ၽေးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉလႆႈပဵၼ်တူဝ်ယိူဝ်ႇမႃး ။
ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢူးတၢၼ်းသူၺ်ႇ ၼႆႉ ဢဝ်ဢႃႇၼႃႇ ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 20 ပီ ၸမ်ၸမ် လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးလၵ်းမိူင်းသင် ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသေ တင်ႈလၵ်းမိူင်း 2008 ယဝ်ႉ ထွၼ်တူဝ် လိုဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်မိူင်းၵႂႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တင်းၼမ် ထၢင်ႇထိူမ်ယူႇလၢႆလွင်ႈ။

တႄႇၼၼ်ႉမႃး လၵ်းမိူင်း 2008 ၵေႃႈ ပဵၼ်ၵွင်ႉပဵၼ်ငူၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ယုင်ႈယၢင်ႈ သုၵ်ႉသၵ်ႉမႃးၶိူဝ်းယႂ်း။ ဢၼ်ႁၢင်ႈႁၢႆႉသေပိူၼ်ႈတႄႉ လၵ်းမိူင်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးဢႃႇၼႃႇၵူႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ၽႂ်ၶႂ်ႈပူတ်းပႅတ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈ။
ပၵ်းပိူင်လၵ်းမိူင်း 2008 ၶၼ်ႉတွၼ်ႈ 1 တေႃႇထိုင် ၶၼ်ႉ တွၼ်ႈ 2-3-4-5-6-11-12 ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းမူတ်းမီး 94 မတ်ႉတႃ ။ ပေႃးၶႂ်ႈမူၼ်ႉမႄးၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆၸိုင် ယူႇတီႈၽူႈတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တေလႆႈပၼ်သဵင် 75 ပိူဝ်ႊသႅၼ်ႊ ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႉယၼ်ပၼ်ႁႅင်းထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈပဵၼ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ် ၶိုင်ႈလိူဝ် ၸင်ႇတေပဵၼ်ၵၢၼ်။

ၵွပ်ႈ ပႃႇတီႇဢွၼ်ႇပႃႇတီႇလဵၵ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉတေလႆႈတီႈၼင်ႈယူႇႁင်းၽႂ်မၼ်းလႄႈ ပေႃးမႃးၸႅၵ်ႇ ပၼ် ၸွမ်းဝၢၵ်ႈမၼ်းၼႆၸိုင် တႃႇတေဢွင်ႇပေႉ 50 ဝၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈၼိူဝ် လူၼ်ႉႁိုၵ်း လူၼ်ႉၾင်ႇၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။

ပေႃးၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇမႃး တီႈတႅမ်ႇသုတ်း တၵ်းလႆႈငူပ်ႉငီႉၸွမ်းတူဝ်တႅၼ်းၾၢႆႇသိုၵ်း 25 ဝၢၵ်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွင်ႇသမ်ႉ တေပဵၼ်မႃးလႆႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁူမ်ႈၽိူဝ် ဢၼ်ဝႃႈ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ) ႁိုဝ် ၼႆ လႆႈမႆႈၸႂ်ထႅင်ႈ ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ပႃႇတီႇလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွင်ႇပေႉလႆႈ 50 ဝၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈၼိူဝ်လႆႈလႄႈ ၵႃႈတၵ်းလႆႈငူပ်ႉငီႉၸွမ်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ဝႆႉ 25 % ၼၼ်ႉ။

ပေႃးမႃးတူၺ်းၼႂ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2025 -2026 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼမ်ႉၸတ်းပႃး ပိူင်လိူၵ်ႈတင်ႈ PR လိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇၼႆသေတႃႉ ပေႃး ဢဝ် လၵ်းမိူင်း 2008 ဝႃႈယူႇတႄႉ မိူၼ်တင်း ယုၵ်ႉတၢင်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသုမ်ႇငုမ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တေႃႇၸူဝ်ႈသုတ်းပၢၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ – ၼႆ ႁိုၼ်းၵႃယင်း ၽူႈထတ်းသၢင်ၵၢၼ်မိူင်း လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ – ၵူႈၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပႃးၸဵမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ တေလႆႈၶူတ်းတူဝ်သွၼ်ႈႁူဝ် ယူႇတီႈတႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းၶီႈၶႃႈတပ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇထႃႇဝရ တေႃႇၸူဝ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆ ၵဵပ်းလႆႈတီႈပွင်ႇမၼ်းၸိူင်ႉၼၼ်ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တေႃႇထိုင် မိူဝ်ႈလဵဝ် တႅၼ်းၽွင်းၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ဘူးလတ် လှဆွေ တိုၵ်ႉလၢတ်ႈၼႂ်းသၽႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉဝႃႈ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇ တႃႇတေပၢၵ်ႈပႅတ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ပႆႇမီးၶပ်းမၢႆမၼ်း ဝႃႈၼႆထႅင်ႈ။

မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈ ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ – ပေႃး ၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ တေဢဝ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း NCA သေ ၶတ်းသၢင်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ၼႆထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းသၽႃးၵေႃႈ ယိုင်ႈယႂ်ႇယူႇၼႂ်းသၽႃးသေ ပေႃးတူၺ်း ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ယိုင်ႈယႂ်ႇဝႆႉ ၵူႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ။

ႁူမ်ႇငမ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းပိုၵ်းယဝ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၽွင်းငမ်းပႃး ပိူင်ၽွင်းငမ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵူႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း လဝၵ ၊ ႁူင်းပလိၵ်ႈ ၊ ၶွၵ်ႈလူင်ၶွၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

သမ်ႉထႅင်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ မိူၼ်ၼင်ႇ တပ်ႉလိၼ် တပ်ႉၼမ်ႉ တပ်ႉလူမ်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ တပ်ႉၵွင်ႈလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမူတ်းမူတ်း။
ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ပႃးၸဵမ်ဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်း လုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃးၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ။

ၵႃႈၼင်ႇ ပဵၼ်ၸိၵ်းပဵၼ်ၸွမ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၼ်းလိူၵ်ႈဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ လၵ်းမိူင်း 2008 ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ယဝ်ႉၵႂႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းႁိုဝ်တေလိူဝ်ပိူင် 2008 ။ ၼႂ်းသၽႃးၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်တီႈဝႆႉ 25 % ဢၼ်လိူဝ် 75 % သမ်ႉ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ဢဝ်ဝႆႉယဝ်ႉ 65 % ။ ပႃႇတီႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ၵိုတ်း 10% ၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ် တေၵႂႃႇၶတ်းၶႂၢင်သင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႆႈ ၼႆ ၽူႈတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်ယူႇတႂ်ႈ 2008 ၼႆႉ ယႃႇၵႂႃႇမုင်ႈမွင်းတီႈၶဝ်ၼမ် ။ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်လႆႈသေပိူင် ။ ပေႃးလႆႈၵေႃႈ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်မွၵ်ႈၼႆႉၵူၺ်း ။ ပေႃးဝႃႈ ႁဝ်းမီးတႅၼ်းၽွင်းမႃးၵေႃႈ သင်ဝႃႈ တႅၼ်းၽွင်းၵႂႃႇလၢတ်ႈၼႂ်းသၽႃးၼႆ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင်ၶဝ် တေႁူႉၵမ်းလဵဝ် ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်တေၼႅၼ်ႈသင်ႇၸၼ်ႉပႃႈတႂ်ႈၶဝ် ႁဵတ်းပၼ်တႃႇပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းမိူင်း ။ ၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းပၼ်လႄႈႁဵတ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၶဝ်ၵူဝ် ပိူၼ်ႈႁူႉလွင်ႈၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် လႄႈ ၼႅတ်ႈႁဵတ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ။ ၵွပ်ႈၶဝ်လႅၼ်ၵၼ် ပဵၼ်ၸၼ်ႉပဵၼ်ၸၼ်ႉ ၶဝ်ၵူဝ်လွင်ႈၶဝ်ႁူဝ်ႈလႄႈ ၼႅတ်ႈႁဵတ်းမွၵ်ႈၼၼ်ႉၼေႈ ။ ၵၢၼ်မိူင်းတၢင်ႇလွင်ႈတႄႉ ယႃႇၵႂႃႇမွင်းႁႂ်ႈၶဝ်ႁဵတ်းပၼ်လႃႈ

တႃႇမူၼ်ႉမႄးပၵ်းပိူင် တႃႇလၢႆႈပပ်ႉလၵ်းမိူင်း ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇႁၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်း ။ ဢၼ်တေၸၢင်ႈမုင်ႈမွင်းဢိတ်းဢီႈၵေႃႈ တွၼ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ ၊ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၊ လွင်ႈတႅၵ်ႈတီႈလိၼ် သၢႆမၢႆတီႈလိၼ် ၊ ၾၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လဵင်ႉတူဝ်သတ်း ၊ ၾၢႆႇပႃႇမႆႉ ၊ ၾၢႆႇယေးငိုၼ်း ၊ ၾၢႆႇၾႆးၾႃႉ ၾၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ် ၾၢႆႇသႃသၼႃ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။

ဢႃႇၼႃႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းၸိုင်ႈမိူင်း ၊ ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းၼႂ်းမိူင်း ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇလႅၼ်လိၼ် ၾၢႆႇတိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇပွႆႇလွတ်ႈ။

ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈ ပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းမႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈမေႃဝၵ်ႉငမ်ဢဝ် ၼႂ်းတွၼ်ႈဢၼ်ဢဝ်လႆႈၼၼ်ႉသေ မႃးပူၵ်းပွင်ပၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၽႂ်မၼ်းမွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၵျႃႉၼႃႇယဝ်ႉၼႆ ၽူႈယၢမ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်းမႃးၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
တေဝႃႈ မုင်ႈမွင်းႁႂ်ႈ CRPH NUG ၶဝ် မီးဢႃၼႃသေ ၸတ်းပွင်မိူင်းလႆႈၼႆၵေႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ တေႃႇပေႃးထိုင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်ႈသၽႃးမႂ်ႇၼႆႉ ပႆႇႁၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းသင်ပဵၼ်ၼမ်ႉပဵၼ်တူဝ်လႆႈ ။ ၾၢႆႇ CRPH ၸတ်းပၢင်ၵုမ်သၽႃးၼႂ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊယူႇသေတႃႉ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇပေႃးသူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉၵႃႈႁိုဝ် ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူၺ်း ဢၼ်ၵမ်ႈၼမ်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ တေလႅပ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵႂႃႇၵူၺ်းယဝ်ႉၼႆ
ၽူႈပႂ်ႉတူၺ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ –

မၼ်းဢမ်ႇႁၼ်ၼမ်ႉႁၼ်တူဝ်သင်လူး ၵႂႃႇဢုပ်ႇၵၼ်ၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊယူႇတိၵ်းတိၵ်း ။ ဢၼ်ပိူၼ်ႈတေသူၼ်ၸႂ် ပၵ်းၸႂ်ၵေႃႈ မီးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉဝႃႈ ။ ပေႃးမိူၼ် NUG ၼၼ်ႉတႄႉ တႃႉယႃႇႁဵတ်းသေလႃႈ ၵႂႃႇႁဵတ်းတၢင်ႇလွင်ႈ တင်းတေလီတူၺ်းသေၼၼ်ႉယူႇ ။ မၼ်းသမ်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႈၸႂ်ယႂ်ႇသင် ဢမ်ႇၸၢင်ႈပိုင်ႈသင်

ပေႃးမႃးတူၺ်း ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ၸႂ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉဢမ်ႇၸႂ် ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸတ်းသၽႃးၼႆႉ ယင်းမီးတီႈယိပ်းတီႈၵမ်မၼ်းလႆႈယူႇ ။ ပေႃးသၽႃးဢၼ်ၸတ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ၸတ်းၼႂ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁၼ်ၽွၼ်းလီသင်လႆႈ ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းယွင်ႇၵႂင်ယူႇႁင်းၽႂ်မၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။

ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈလၵ်းမိူင်း 2008 ၼၼ်ႉ တေလႅၵ်ႈလၢႆႈဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၼၼ်ႉ ဝႆႉၵမ်းၼိုင်ႈ ။ ဢၼ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၽႂ်းၽႂ်းတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ႇၵၼ် ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ် ။ ႁႂ်ႈဝႆႉသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ယႂ်ႇသေ သႂ်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၵူၼ်းမိူင်းပၼ် ယႃႇၵုမ်ႇႁိမ်ဝၢၼ်ႈႁိမ်မိူင်းၵၼ်ၵူၺ်း ၵူၼ်းမိူင်း တေမူၺ်ႉတေႁၢႆမူတ်းယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ပိုတ်ႇၸႂ်ၼင်ႇၼႆ။