ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၾိင်ႈၵူၼ်းပၢၼ်မႂ်ႇဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်သုၼ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်းလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉတၵ်းတေလႆႈႁပ်ႉ ။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈသမ်ႉ ၵၢၼ်မိူင်း  ၵၢၼ်သိုၵ်းပဵၼ် ယႂ်ႇဝႆႉၵူၺ်းလႄႈ တႃႇပူၵ်းပွင်ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသမ်ႉယူပ်ႈယွမ်းႁႅင်း ။ ၸိူ ဝ်းပဵၼ်ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵၼ်းသွၼ်ၶိုတ်းၸၼ်ႉၶိုၼ်းၵၢပ်ႈသေတႃႉ ငဝ်းလၢႆးဢမ်ႇပၼ် ။

ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးသုၼ်ႇႁဵၼ်း ၵေႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းယုင်ႈလႄႈ ဢမ်ႇႁူႉယိူင်းမၢႆၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႅၵ်ႇလႅင်းသေ ႁဵၼ်းပႆႇတၼ်းထိုင်တီႈ ယွမ်းၵၢၼ်ႉပႅတ်ႈၵေႃႈမီး ။ ၸင်ႇၼၼ် ဢမ်ႇဝႃႈမိူင်းတႆး ဢမ်ႇဝႃႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉ တႃႇမီးမႃးၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီၼႂ်းၵူႈတူင်ႇတၢင်ႇၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉမၼ်းဢေႇမႃး  ။

တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းလႄႈၵူၼ်းမိူင်း တေမီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶိုပ်ႈၼႃႈၼၼ်ႉ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်  ႁႅင်းယႂ်ႇလူင်ဢၼ် ၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၵၢၵ်ႇသေႃးလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်တေပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ်သုၼ်ႇလီတိုဝ်းတၢင်းလီ ။

ၶႂ်ႈလႆႈဝၢၼ်ႈၶႂ်ႈလႆႈမိူင်းၵူၺ်းသေ ဢမ်ႇပူၵ်းပွင်ထႅမ်ၼမ်ႉၵတ်ႉပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ တႃႇပဵၼ်မႃးၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ် ၵတ်း ယဵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ ။ တႃႇပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းမိူင်းသမ်ႉ တၵ်းလူဝ်ႇမီး ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇဢၼ်မီးလၵ်းၸဵင် ၶိုတ်းၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉထႅင်ႈ ။

ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပႃးၸဵမ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉသမ်ႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈဝႃႈ ၶၢတ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတင်းပိုၵ်းသေတႃႉ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇဢၼ်မီးယူႇၼၼ်ႉသမ်ႉ ပႆႇထိုင်တီႈလီတီႈၶိုၵ်ႉလႆႈ ၵွပ်ႈငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ။

တေႃႉတႄႉ မီးဝႆႉဝႃႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆၵူၺ်း ဢမ်ႇမီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ ဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင်   ဢၼ်လီငၢမ်း ႁူမ်ႇငမ်းပူၵ်းပွင်ပၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈတူၵ်းလုၵ်းတူၵ်းလဝ်ၵႂႃႇၵမ်းလွႆးလွႆး ၼႆ မေႃသွၼ် CDM ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ ။

ၽိူဝ်သေ ပိူင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူႈၵေႃႉၼႂ်းမိူင်းတႆးသမ်ႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇ UNOCHA ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉတႄႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တႄႇဢႃယု 3 ပီ ထိုင် 5 ပီ ၼႆႉ ဢၼ်မီး သုၼ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တေႃႉတႄႉမီး 20 % ၵူၺ်း ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်း ယင်းတိုၵ်ႉၼိမ်။

ၽွင်းမီး ၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ဢၼ်ၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းဢွၵ်ႇသၢမ်ပီၼွင်ႉ သိုၵ်းတဢၢင်း သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ  ၼႆႉၶႅၼ်းၼႃႇ ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁၢမ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁူဝ်ႁဵင်။

ဢိင်ၼိူဝ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇဢမ်ႇမီးလၵ်းၸဵင်ၶိုတ်းလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၵပ်ႉၵိၼ်းၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈလႄႈ ၸိူဝ်းႁဵၼ်းၵေႃႈ ႁဵၼ်းဢမ်ႇတၼ်းသုတ်း ဢမ်ႇတၼ်းထိုင်တီႈယွတ်ႈႁွတ်ႈတီႈပၢႆ။

ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ 2021 ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈတႄႉ တင်ႈႁူဝ် ၶေႃႈဝႃႈ  ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ အမျိုးသားပညာရေးမဟာဗျူဟာစီမံကိန်း (၂၀၂၁-၂၀၃၀)  ၼႆသေ ဢုပ်ႇၵၼ်တႃႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူႈၵေႃႉပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းဢမ်ႇၶႅင်ႁႅင်း လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၺႃးပွႆႇပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈႁဵၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈ ၼႆယူႇ ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းမႃး 5 ပီၼႆႉ ပၢင်တိုၵ်းၼမ် ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၽူင်ႉပၢႆႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁၢမ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း ။ ၸိူဝ်းဢမ်ႇလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵေႃႈ ပေႃႈမႄႈဢမ်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈၵႃႈႁဵၼ်းလႄႈသင်  ၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ယႃႈမဝ်းၵမ် လႄႈ ပၢင်တေႃႇပၢင်လွင်း ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၼမ်လႄႈ ႁဵၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈ။

မီးႁူင်းႁဵၼ်းတႃႇသွၼ်လိၵ်ႈယူႇသေတႃႉ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ မီးၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆသေ ၵႆႉဢဝ်မၢၵ်ႇပွႆႇသႂ်ႇ ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၵေႃႈ ဢဝ်ပဵၼ်ပဝ်ႉမၢႆၵၢၼ်သိုၵ်းၵႂႃႇလုမ်းလုမ်း။ ၸင်ႇၼၼ် (UNOCHA) ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 24/09/2025 ၼၼ်ႉဝႃႈ ႁႂ်ႈလူလွမ်ႁႄႉၵင်ႈပၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း ၊ ယႃႇႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉပႃးဝႆႉဝႃႈ  ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မွၵ်ႈ 3.6 လၢၼ်ႉၵေႃႉ ၼႆႉ လႆႈပၢႆႈၽေးဝႆႉ ။ တႃႇၵမ်ႉၸွႆႈၵေႃႈ ယၢပ်ႇယဵၼ်း။ ဢၼ်ႁၢင်ႈႁၢႆႉၵေႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁၢမ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း။

တႄႇဝၼ်းတီႈ 11/03/2026 တေႃႇထိုင် 18/03/2026 ၼႆႉၵေႃႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ယူႇ တႂ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼမ်းၸတ်းပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈၸၼ်ႉ12 (ပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈၶဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်) ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶဝ်ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉတႄႉ ပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈၼႆႉ ၸတ်း 105 ၸႄႈတွၼ်ႈ ၊ မီး 266  ၸႄႈဝဵင်း ။ ဢွင်ႈတီႈထတ်းလိၵ်ႈသမ်ႉ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ 887 တီႈ။  ႁူမ်ႈသဵင်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ G-12 မီး 255228 ၵေႃႉ ။ပီၵၢႆ 2025 ၽူႈတွပ်ႇလိၵ်ႈ မီး 207898 ၵေႃႉ လႄႈ လႆႈဝႃႈ ပီၼႆႉ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးၶိုၼ်း။

ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ၵူဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်ႁႅင်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်လႄႈ ဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶဝ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းသုၼ်ႇလဵဝ် ။

ၵူၺ်းၵႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းသုၼ်ႇလဵဝ်သမ်ႉ ပေႃးထိုင် ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ တႃႇၶဝ်ႈၶႄႉၶႅင်ႇ ပၢင်ၼႄၼမ်ႉၵတ်ႉသေပိူင်ပိူင်ၸိုင် ဢမ်ႇသူႈလႆႈတီႈယူႇ ၊ ဢမ်ႇသူႈလႆႈႁပ်ႉသူးရၢင်းဝၼ်းဢၼ်ၵိုင်ႇလီႁပ်ႉ။ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇသူႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ဝႃႈၼႆ။ 

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉ  မႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

ပေႃးမီးၶႄႉၶႅင်ႇဢီႈသင်ၵၼ်ၵေႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်ယူႇတႂ်ႈၶဝ်ၵူၺ်း ဢၼ်ၶဝ်တေပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလီ ။ ပၼ်သူး 1 2 3 ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းသုၼ်ႇလဵဝ်ၼႆ ၶဝ်ဢဝ်ၵၢၼ်ႉပႅတ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်သူး ဢၼ်ၵိုင်ႇလႆႈ ။ တေႃႈၼင်ႇလုၵ်ႈၶႃႈ ၵႂႃႇၶႅင်ႇၽႃသႃဢင်းၵိတ်းၼႆႉ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉၼမ်လိူဝ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေတႃႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈ ထီႉၼိုင်ႈ ပၼ်လႆႈထီႉသွင်ၵူၺ်း ။ လၢႆတီႈၼႃႇယဝ်ႉ

ငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ် ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး ၊ ပၵ်းပိူင်ဢမ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင် လႄႈ တေႃႈၼင်ႇ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႈ ယင်းမီးၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈၵၼ်။ ပေႃးဢမ်ႇမီးၸိူဝ်ႉမီးသၢႆသင် ၼႂ်းၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်တႂ်ႈ  သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိုင် ၵႆႉႁၢမ်းသုၼ်ႇလီၼႆ မႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉသိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းမီးလွင်ႈပူင်ႇသႂ်ၵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသိူဝ်းသႃႇၸႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ၵိုတ်းလိုဝ်ႈပႅတ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ မၢင်ၸိူဝ်း ထိုင် ၸၼ်ႉ 8 ၸၼ်ႉ9 ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ယွမ်းၵၢၼ်ႉသေ ဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းပႅတ်ႈ။

ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းယုင်ႈသေ  ပေႃႈမႄႈ လႄႈ ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း  ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈၵေႃႈမီး ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၢင်ၸိူဝ်း တိုၵ်ႉႁဵၼ်းယူႇ ပႆႇထိုင်တီႈထိုင်လႅၼ် ၊ သမ်ႉ  ၺႃးပေႃႈမႄႈလႄႈၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းတၵ်ႉဝႃႈ ႁဵၼ်းယဝ်ႉဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈသင် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵင်ႈၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း-  ဢွၵ်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵႂႃႇၵေႃႈမီးၼႆ ၼုမ်ႇၸၢႆးႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

မၼ်းမိူၼ်ဝႃႈ ၶဝ်ၶုတ်းၼမ်ႉမေႃႇၵမ်းလဵဝ် ၶႂ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉသႂ်မၼ်းၵမ်းလဵဝ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉၶႃႈၼေႈ ။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၽုၵ်ႈတူၼ်ႈမွၵ်ႇတူၼ်ႈမၢၵ်ႇၼႆၵေႃႈ ၶႂ်ႈၵိၼ်မွၵ်ႇမၢၵ်ႇမၼ်းၵမ်းလဵဝ်ႁဵတ်းၼၼ်ၶႃႈၼေႈ။ၶဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ယဵၼ်။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၢင်ၵေႃႉ တိုၵ်ႉၵႂႃႇႁဵၼ်းပီၼိုင်ႈၵူၺ်း သမ်ႉပေႃးၶႂ်ႈႁႂ်ႈမေႃၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ ။မႂ်းၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းမႃး မႂ်းလႆႈသင်မႃးလႃႇၼႆ ၵႆႉတင်ႈၶေႃႈထၢမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ

ဢိင်ၼိူဝ်ႁႅင်းႁိပ်ႇလၢႆလွင်ႈသေ ၸဵမ်သႅၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၽၢတ်ႇယၢၼ်ၵႆၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵႂႃႇလွႆးလွႆး ။ ၶၢဝ်းတၢင်း 70 – 80 ပီၸမ်မႃးၼႆႉ  ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်ႁိၼ်ႉၼွၼ်းမႃး။ ၵုမ်ႇလႆႈယူႇၸွမ်းလွၵ်ႈၵူဝ်လွင်ႈႁႄ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇတၼ်းပူၵ်းပွင်ပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ်ၵၼ်လႆႈ။

ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း ပဵၼ်သႅၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ။ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ဢမ်ႇၶဝ်ႈထိုင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ  ။ သင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း တိုၵ်ႉတေသုၵ်ႉၵႂႃႇယူႇၶိူဝ်းယႂ်း လၢႆၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းတႄႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢၼ်တေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီ ၽူႈၼမ်းလီၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်းၼၼ်ႉ တေဢေႇၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ တေဝႃႈ ၸႂ်ယႂ်ႇၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်းလၢႆၸုမ်း ပူၵ်းပွင်ပၼ်ၼႆၵေႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵေႃႈၼမ်လႄႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈထိုင်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈ  ၼႆ မေႃသွၼ် CDM ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။