“ဝၼ်းၸၢတ်ႈ” ၸိုင်ႈတႆး ႁိုဝ် ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး လူၺ်ႈၼမ်ႉၸႂ်ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈ ၽူႈၼမ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၶွၼ်ႈႁႅင်းၽွမ်ႉၵၼ် လူၺ်ႈၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းပဵၼ်ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်ပိူဝ်ႈတႃႇ ဢဝ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ။ ပဵၵ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းၸၢတ်ႈၶွင်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး လႄႈၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်ၵူၺ်း  ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵႅၼ်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းလူၵ်ႈတင်းသဵင်ႈမၵ်းမၼ်ႈၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႄႈယိုတ်းထိုဝ်ပဵၼ် တၢင်းၵၢၼ်ၶွင်တႆးႁဝ်းမႃးလူၺ်ႈၶေႃႈလႆႈၸႂ် ၶွင်ၸဝ်ႈၾႃႉ- ႁူမ်ႈတင်းၵူၼ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်ၵၼ် မၵ်ႈမၼ်ႈဢွၼ် ၼႃႈတေဢဝ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ၊ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းလႄႈ လႆႈၶွတ်ႇမၼ်ႈပၼ်ႈၸႂ်ဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉ ၵၼ် ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမီးမႃး “ဝၼ်းၸၢတ်ႈ” ႁိုဝ် “ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ” ႁူမ်ႈတင်းတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈၽဵင်းၸၢတ်ႈ (ၽဵင်း ၵႂၢမ်းတၢင်ႇတုင်း) ၽွင်းၶွၼ်ႈတုမ်ႁႅင်းၺၢၼ်ႇပၺ်ႇၺႃႇဢွၵ်းဢေႃ ဢွၼ်ၼႃႈဝၼ်းမိူင်းၵွၼ်းၶေႃ။

ပဵၵ်ႉသမ်ႉတႆးမီးဝၼ်းၸၢတ်ႈ ႁိုဝ် ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၾႅပ်ႉၿိဝ်ႊရီႊ မႃးတင်ႈတႄႇ 1947 ယဝ်ႉသေ တႃႉၵေႃႈ ယင်းပႆႇမီးဝၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃၶွင်တႆး တေႃႉတႄႉလႆႈမီးသူၼ်ႇႁူမ်ႈၸူမ်းၸွမ်း မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ ၼႂ်းဝၼ်း တီႈ 4 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ ဢၼ်ပဵၼ်ဝၼ်းၵွၼ်းၶေႃၶွင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁိုဝ် ဝၼ်းမိူင်းၵွၼ်းၶေႃၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်လႂ်တႄႉတႄႉ ယင်းဢမ်ႇတႅၵ်ႇလႅင်း။

ပေႃးတူၺ်းဢဝ်ပိုၼ်ႉတီႈၼႂ်းၵုၼ်ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းတႆးႁဝ်းၸိုင် လိူဝ်သေၸိုင်ႈမိူင်းထႆးယဝ်ႉ လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉမႃးမီးဝၼ်းၸၢတ်ႈ ႁိုဝ် ဝၼ်းမိူင်းၵွၼ်းၶေႃ ၼႂ်းဝူင်ႈဝၢင်ႈလဵဝ်ၵၼ်တင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁိုဝ် ၽွင်းၶၢဝ်းဢမ်ႇပေႃးပၢႆႈပိူင်ႈသင်ၵၼ်ၵႃႈႁိုဝ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ

1. ဝၼ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈထႆး မႅၼ်ႈၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 5 လိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ်ၵူႈပီ ပဵၼ်ဝၼ်းယွင်ႈဢူမုၼ်ငဝ်း   ၶွင် ၸၢတ်ႈထႆး တင်ႈတႄႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ႁႂ်ႈဝၼ်းတီႈ 24 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊၵူႈပီပဵၼ်ဝၼ်းၸၢတ်ႈမႃး ၵွႆးၵႃႈ မိူဝ်ႈမႃးထိုင် ပီ 1960 ၸင်ႇလႆႈမႃးပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢဝ်ဝၼ်းၶွပ်ႈငၢႆးဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းထႆး တူၼ်တီႈ 9 ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 5 လိူၼ်ၻီႊ သႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ် ပဵၼ်မႃးဝၼ်းၸၢတ်ႈ။

ၸွမ်းလူၺ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၸိုင်ႈမိူင်းလွၵ်းပိူင်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ဢိၵ်ႇတင်း ၵၢၼ်ပိၼ်ႇပႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်း ၸၢတ်ႈ ပဵၼ်ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 5 လိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ် ၵူႈပီၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈၸတ်းမီးၵိၸ်ႇၸၵၢၼ်လၢႆလၢႆယၢင်ႇ ၸိူင်ႉ ၼင်ႇ ပၢင်ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈပူင်ၵႂၢမ်းပိုၼ်းပဵၼ်မႃး ၵၢၼ်ၸတ်းၵၢၼ်ၶွၼ်ႈတုမ်မူၼ်းမူႇၾုင်ၵူၼ်း မီးထႅဝ်ႁႄႇယွင်ႈယေႃး ဢူငဝ်း(သျလွင်) ႁူမ်ႈတင်းၸတ်းပၢင်လဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ် ၸုတ်ႇမွၵ်ႇမႆႉၾႆး(ဝူၵ်ႇၾႆး) ႁူမ်ၸူမ်း ပဵၼ်ဝၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ လူင်ဝၼ်းၼိုင်ႈၵိုၵ်းပိုၼ်း။

2. ဝၼ်းၸၢတ်ႈၶွင်မႃႊလေႊသျိူဝ်ႊ(Malaysia) 31 လိူၼ်ဢေႃႊၵသ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း မႃႊလေႊသျိူဝ်ႊ လႆႈ ၸတ်းတင်ႈၶိုၼ်ႈလူၺ်ႈၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵုမ်ႇၶွင် ၸိုင်ႈမိူင်းမႃႊလႃႊယႃႊ မိူင်းသႃႊပႊႁ် မိူင်းသႃႊရႃႊဝၶ်ႊ လႄႈ သိင်ႊၵပူဝ်ႊလ် ၸတ်းတင်ႈၶိုၼ်ႈမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 16 လိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ် ပီ 1963 တင်း 4 မိူင်းဢၼ်ယူႇပၢႆးတႂ်ႈ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၶွင်ဢင်းၵိသျ်ႊ ဝၼ်းၸတ်းတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမႃႊလေႊသျိူဝ်ႊ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ဝၼ်းၸၢတ်ႈ ၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ၵွႆးၵႃႈ မႃႊလေႊသျိူဝ်ႊ လိူၵ်ႈဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 31 လိူၼ်ဢေႃႊၵသ်ႉပဵၼ်ဝၼ်းၸၢတ်ႈ။ ၵွပ်ႈဝႃႈဝၼ်းတီႈ 31 လိူၼ်ဢေႃႊၵသ်ႉ 1957 ပဵၼ်ဝၼ်းၵွၼ်းၶေႃၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမႃႊလႃႊယႃႊယူႇယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇတႅပ်းတတ်းဢဝ်ဝၼ်း ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၸၢတ်ႈ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမႃႊလႃႊယႃႊယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်လိၼ်လႅၼ်ၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမႃႊလေႊသျိူဝ်ႊဢၼ်တင်ႈယူႇၼိူဝ်လႅမ် မလႃႊယူႊလႄႈတၢင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃႊလေႊသျိူဝ်ႊ ဝႆႉလမ်ႇလွင်ႈၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 31 လိူၼ်ဢေႃႊၵသ်ႉလႄႈမီးၵၢၼ် ယွင်ႈယေႃးဢူငဝ်း(သျလွင်) ဝၼ်းၼႆႉယႂ်ႇလူင်တႄႉတႄႉ တေႃႇမႃးၵၢႆယဵၼ်းပဵၼ်ဝႃႈ ဝၼ်းတီႈ 31 လိူၼ်ဢေႃႊၵသ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၵွၼ်းၶေႃႁိုဝ် ဝၼ်းၸၢတ်ႈၶွင်မႃႊလေႊသျိူဝ်ႊ။

3. ဝၼ်းတီႈ 12 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ဝၼ်းၸၢတ်ႈၶွင်ၽိလိပ်းပိၼ်ႊသ် (Philippines) ၽိလိပ်းပိၼ်ႊသ် ယၢမ်ႈတူၵ်းပဵၼ် မိူင်းတႂ်ႈၽွင်းငမ်းၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်း သပဵၼ်ႊ(Spain) လႄႈဢမေႊရိၵႃႊ ဝၢႆးသိုၵ်းလူၵ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်း 2 လႄႈလႆႈႁပ်ႉ ၵၢၼ်ပူတ်းပွႆႇပဵၼ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 4 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ 1946 ၵွႆးၵႃႈ ၽိလိပ်းပိၼ်ႊသ်မၵ်းမၼ်ႈဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 12 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ပိူဝ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ၶုၵ်းထူပ်းထိုင်ၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူင်းၵွၼ်းၶေႃ တီႈသပဵၼ်ႊ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 1898။

4. ဝၼ်းပူတ်းဢႅၵ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈၵွၼ်းၶေႃမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 4 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 1948 ပႃႈတႂ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း ဢင်းၵိသျ်ႊ ဝၢႆးလႆႈပူတ်းပွႆႇမိူင်းၵွၼ်းၶေႃမိူင်းမၢၼ်ႈႁူမ်ႈတင်းတႆးလႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းၶေႃႈ ၵိၼ်ၵႅၼ်ႇလိၵ်ႈ ႁူမ်ႈမၢႆတီႈပၢင်လူင် လႆႈၸႂ်ၵၼ်ၵေႃႇတင်ႇပဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 12 လိူၼ်ၾႅပ်ႇၿိရီႊ 1947 ယဝ်ႉသေ လႆႈပူတ်းပွႆႇၸိုင်ႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 4 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 1948။

1962 မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼေႇဝိၼ်းယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈသေပဵၼ်ၵႂႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈလုမ်းလုမ်း တင်ႈတႄႇ ၼၼ်ႉမႃး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢမ်ႇမီးသူၼ်ႇလႆႈႁူမ်ႈပူၵ်းပွင်ၽွင်းငမ်းသင်လႄႈပဵၼ်ၵႂႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈၶေႃၶေႃ။

5. ဝၼ်းတီႈ 9 လိူၼ်ဢေႃႊၵသ်ႉ ဝၼ်းၸၢတ်ႈသိင်ႊၵပူဝ်ႊလ် ဝၢႆးသေသိင်ႊၵပူဝ်ႊလ်လႆႈႁၼ်မႃႊလေႊသျိူဝ်ႊ လႆႈႁပ်ႉၵၢၼ်ပူတ်းပွႆႇမိူင်းၵွၼ်ႊၶေႃ.တီႈ ဢင်းၵိသျ်ႊ သိင်ႊၵပူဝ်ႊလ်ၵေႃႈ ႁိပ်ႈတုၵ်းယွၼ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈၸၢတ်ႈ မလႃႊယူႊ ၵၢႆယဵၼ်းပိၼ်ႇမႃးပဵၼ် ႁူမ်ႈတုမ်မလႃႊယႃႊၵမ်းလဵဝ် ပိူဝ်ႈႁႂ်ႈပေႃးပူၼ်ႉၸၢတ်ႈဢွၵ်ႇတႂ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း ဢင်းၵိသျ်ႊ ၵွႆးၵႃႈ သိင်းၵပူဝ်ႊလ်ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်မႃႊလေႊသျိူဝ်ႊ ၵွပ်ႈမီးလွင်ႈယိပ်ႇယၢမ်လူလၢႆၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တေႃႇၵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပႃႊတီႊ ၵိၸ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၶွင်သိင်းၵပူဝ်ႊလ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁႂ်ႈသိင်ႊၵပူဝ်ႊလ်လႆႈပူတ်းဢႅၵ်ႇပဵၼ် မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 9 လိူၼ်ဢေႃႊၵသ်ႉ1965 ။

6. ဝၼ်းၸၢတ်ႈၶွင်ဝဵတ်ႉၼၢမ်း မႅၼ်ႈၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 2 လိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်းၿိူဝ်ႊရ်  ဝဵတ်ႉၼၢမ်းယၢမ်ႈတူၵ်းပဵၼ် မိူင်းပႃႈတႂ်ႈ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၶွင်ၾရင်ႇသဵတ်ႈ သိုပ်ႇၼၼ်ႉမႃး ပီ 1941 မီးၵၢၼ်ၸတ်းတင်ႈတႅဝ်းႁူမ်ႈ ဝဵတ်ႉမိၼ်ႊႁ်ၶိုၼ်ႈ ၼမ်းလူၺ်ႈႁူဝ်ၸိမိၼ်ႊႁ် လႆႈတေႃႇသူႈ ၾရင်ႇသဵတ်ႈ တေႃႇပေႃး ပေႉလႆႈမိူဝ်ႈပီ 1954 ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဝဵတ်ႉၼၢမ်း လႆႈဝႅင်ႇပဵၼ်သွင်ၽၢၵ်ႈ ဝဵတ်ႉၼၢမ်းၼိူဝ် ဝဵတ်ႉၼၢမ်းတႂ်ႈ ဝဵတ်ႉၼၢမ်းၼိူဝ် မီးႁူဝ်ၸိမိၼ်ႊႁ်ပဵၼ်ၽူႈၼမ်း သိုပ်ႇၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၸိမိၼ်းႁ်လႆႈၵေႃႇတင်ႈ တႅဝ်းႁူမ်ႈၸၢတ်ႈပိူဝ်ႈၵၢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းဝဵတ်ႉၼၢမ်းတႂ်ႈ ႁူမ်ႈတင်းပိူဝ်ႈတႃႇသႅၵ်ႈၸိုမ်း ၶဝ်ႈသူႇဝဵတ်ႉၼမ်းတႂ်ႈ ၵွႆးၵႃႈၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ မီးဢမေႊရိၵႃႊၵမ်ႉထႅမ်လင်ယူႇလႄႈ ပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈယဝ်ႉလူၺ်ႈ ၼမ်ႉမိုဝ်းဝဵတ်ႉၵူင်းပဵၼ်ၾၢႆႇပေႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝဵတ်ႉၼၢမ်းၶိုၼ်းႁူမ်ႈတူဝ်ၵၼ်ပေႉၶဵၼ်လႆႈလီငၢမ်း ၵွႆးၵႃႈႁူဝ်ၸိမိၼ်းႁ် ဢမ်ႇလႆႈမီးၸီးဝိတ်ႉတၼ်းလႆႈႁၼ် ၵၢၼ်ပေႉၶွင်ၸႆးၸၼသိုၵ်းဝဵတ်ႉၼၢမ်း ၵွပ်ႈဝႃႈႁူဝ်ၸိမိၼ်ႊႁ်လႆႈသဵင်ႈမုၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 2 လိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ် 1969 လႄႈၸင်ႇယိုတ်းဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 2 လိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်းၿိူဝ်ႊရ်   ဝၼ်းသဵင်ႈ မုၼ်လပ်းတႃလိုမ်းမိူင်းၶွင်ႁူဝ်ၸိမိၼ်းႁ် ၽူႈၼမ်းၶွင်ဝဵတ်ႈၼၢမ်းပဵၼ်ဝၼ်းၸၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

7. ဝၼ်းတီႈ 2 လိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ် ဝၼ်းၸၢတ်ႈၶွင်လၢဝ်းလႄႈ လၢဝ်းလႆႈတူၵ်းပဵၼ်မိူင်းတႂ်ႈၽွင်းငမ်း ၶွင် ၾရင်ႇသဵတ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1893 လူၺ်ႈၵၢၼ်ဢၼ်ၾရင်ႇသဵတ်ႈ ဢဝ်ႁိူဝ်းသိုၵ်း ပိတ်းႁပ်းဢၢဝ်ႇၼမ်ႉထႆးသေ ဝိပ်ႇႁႅတ်ႉ ႁႂ်ႈထႆးယူၵ်ႉလႅၼ်လိၼ်ၾင်ႇသၢႆႉမႄႈၼမ်ႉၶွင်ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင်မိူင်းလၢဝ်းၼၼ်ႉ ပၼ်ၾရင်ႇသဵတ်ႈတေႃႇထိုင်ၼႂ်းပီ 1975 လၢဝ်းၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉၵွၼ်းၶေႃတီႈၾရင်ႇသဵတ်ႈ လိုၼ်းဝၢႆးၾရင်ႇသဵတ်ႈ လူၺ်ႈဢၼ်ၾရင်ႇသဵတ်ႈ ပဵၼ်ၾၢႆႇ ၵၢၼ်ႉသိုၵ်းၶွင်ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းဝဵတ်ႉၼၢမ်း။

ၽွင်းၼင်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈမႁႃၸီးဝိတ်ႉသရီသဝၢင်ႇ ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ဝၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈၼွၼ်းၽႄး လၢဝ်းတူၵ်းယူႇတႂ်ႈ ၵၢၼ်ႁိမ်ၸိင်းဢမ်းၼၢၸ်ႈၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း လိုၼ်းသုတ်းတေႃႇထိုင်ပႃႊတီႊၵူၼ်းမိူင်းလၢဝ်းလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ Lao Revolutionary People ၼမ်းလူၺ်ႈၸဝ်ႈသုၽႃႊၼုဝူင်ႊၶ် လႆႈလူမ်ႉလၢင်ႉၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းလွၵ်းပိူင် ၶွင်ၸဝ်ႈမႁႃ ၸီးဝိတ်ႉသဝၢင်ႇဝတ်းထၼႃႊလႄႈၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းလၢဝ်းပဵၼ် Lao People’s Democratic Republic မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 2 လိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ် 1975။

8. ဝၼ်းၸၢတ်ႈၶွင်ပရူႊၼႆႊ မႅၼ်ႈၼႂ်းဝၼ်းႊတီႈ 23 လိူၼ်ၾႅပ်ႉၿိဝ်ႊရီႊ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ပရူႊၼႆႊပူၼ်ႉဢွၵ်ႇ တႂ်ႈၵၢၼ် ပဵၼ်မိူင်းတႂ်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈဢင်းၵိသျ်ႊ(မိူၼ်မိူင်းတႆးလႆႈတူၵ်းယူႇတႂ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဢင်းၵိသျ်ႊ)သူၼ်ႇသၼ်းတီႈ1 လိူၼ် ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 1984 ပဵၼ်ဝၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူင်းၵွၼ်းၶေႃၶွင် ပရူႊၼႆႊ(Independence Day) ထိုဝ်ဝႃႈပဵၼ်ဝၼ်း လမ်ႇလွင်ႈလူင်လႄႈယူၵ်ႉယွင်ႈဝၼ်းဢၼ်မီးဢူငဝ်းၵုၼ်းမုၼ်။

9. ဝၼ်းတီႈ 17 လိူၼ်ဢေႃႊၵသ်ႉ မိူဝ်ႈႁႅၵ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 20 ၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်တေႃႇသူႈသၢၼ်ၶတ်း ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၽွင်း ငမ်းၶွင်ႁေႃႊလၼ်ႊၻႃႊ တေႃႇထိုင်ၼႂ်းပီ 1942 မႅၼ်းၽွင်းၶၢဝ်းသိုၵ်းလူၵ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်း 2  ၵျပၼ်ႊပေႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၵူဝ်ႊလူဝ်ႊၼီႊၶွင်ႁေႃႊလၼ်ႊၻႃႊလႄႈလႆႈၶဝ်ႈၽွင်းငမ်းမိူင်းဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊၸူဝ်ႈၼိုင်ႈ ၵွႆးၵႃႈ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၵျပၼ်ႊၵေႃႈၵၢၼ်ႉသိုၵ်း ၵုမ်ႇတႅဝ်းႁူမ်ႈမိူင်းႁူဝ်ၶႅင်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၵေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်းလွတ်ႈလႅဝ်းပၼ် ဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျေိူဝ်ႊ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 17 လိူၼ်ဢေႃႊၵသ်ႉ 1945 ၵွႆးၵႃႈႁေႃႊလၼ်ႊၻႃႊ ၶတ်းၸႂ်တေၶိုၼ်းမႃး ပူၵ်းပွင်ဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊ ၸင်ႇလႆႈၵိူတ်ႇၵၢၼ်တေႃႇသူႈၵၼ်မႃးတေႃႇထိုင် ဝၼ်းတီႈ 27 လိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ် 1949 ႁေႃႊလၼ်ႊၻႃႊၸင်ႇယွမ်းမွပ်ႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃပၼ်ဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၼီႊသျိူဝ်ႊတဵမ်ယူင်ႉၶၢပ်ႈ။

10. ဝၼ်းၸၢတ်ႈ ၶွင်ၵမ်းပူႊၶျႃႊ မႅၼ်ႈၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 9 လိူၼ်လူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ် ၼႂ်းၶၢဝ်းသိုၵ်းလူၵ်ႈပွၵ်ႈၵမ်း 2  ၵျပၼ်ႊၶဝ်ႈယိုတ်းၽွင်းငမ်းၵမ်ႊပူႊၶျႃႊ မိူဝ်ႈသိုၵ်းလူၵ်ႈၵိုတ်းယုတ်းယဵၼ်လူင်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉၾၢႆႇပေႉသိုၵ်း ၶဝ်ၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢၢၼ်းဝၢႆႇမႃး ႁဵတ်းၶုၼ်ၽွင်းငမ်းၵမ်ႊပူႊၶျႃႊထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၼရူဝ်ႊၻူမ်ႊသီၼု ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵမ်ႊပူႊၶျႃႊၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ႁဵၵ်ႈႁွင်ႉတုၵ်းယွၼ်းၵွၼ်းၶေႃတီႈၾရင်ႇသဵတ်ႈဢမ်ႇလႆႈ တေႃႇ သိုပ်ႇၼၼ်ႉမႃးလႅၼ်လိၼ်ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းၶိုၼ်ႈၶွင်ၾရင်ႇသဵတ်ႇၼႂ်းဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၸိၼ်ႊၶဝ် တႄႇၶႅင်ၶေႃႈၶိုၼ်ႈမႃး လူၺ်ႈဝဵတ်ႉၼၢမ်း ဢၼ်မီးပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ယူႇတင်းၾရင်ႇသဵတ်ႇတီႈမိူင်းၶဵၼ်ႊၿဵၼ်ႊၽူး တေႃႇပေႃးပေႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ပဵၼ်တူၼ်ႈႁဵတ်ႇလွင်ႈတၢင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵၢၼ်ပိုတ်ႇပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ် 14 ၸၢတ်ႈ တီႈဝဵင်းလူင်ၸေႊၼီႊဝႃႊ သဝိတ်ႉသိူဝ်ႊလႅၼ်ႊၻ် ၼႂ်းပီ 1954 ပိူဝ်ႈၼမ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မႃးသူႇဢိၼ်ႊၻူဝ်ႊၸိၼ်ႊ။

ၽူလ်ၽွၼ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵၼ်ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၵမ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၾရင်သဵတ်ႇယွမ်းမွပ်ႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃပၼ်ၶိုၼ်းဝဵတ်ႉၼၢမ်း လၢဝ်း ၵမ်ႊပူႊၶျႃႊ ၼႂ်းပီလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၵမ်ႊပူႊၶျႃႊၵေႃႈၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉမိူင်းၵွၼ်းၶေႃ တဵမ်ယူင်ႉၶၢပ်ႈမႃးတေႃႇ ယၢမ်းလဵဝ်။

(*** ပွင်ႈၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင်သုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆၵမ် ၵူၺ်းၶႃႈဢေႃႈ)