ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်လၢႆလွင်ႈတီႈၸၢၵ်ႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၊ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်မႃးတႄႉ ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် ဢွၼ်မူၼ်ႉမႄးႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၽွင်ႈယဝ်ႉလႄႈ ပၼ်ႁႃဢမ်ႇၼမ်ပဵင်းပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၼႆယူႇ ။

ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈတႄႉဝႃႈ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈပူင်ႇသႂ်ၼႂ်းၵၢၼ်ၶႄႉၶႅင်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၶႅပ်းသဵင်လူင်ႈၼႃႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ပႃႇတီႇၸိူဝ်းၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ဢမ်ႇလူင်ႉလႅင်းၵၼ် ။

ဝၢႆးသေ ပႃႇတီႇတင်းသၢမ်ၵမ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉ တႅၼ်းၽွင်းၼႂ်းၽႃး ဢၼ်လႆႈတီႈယူႇၼမ်သုတ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ။ ၼႂ်းတႅၼ်းၽွင်း 607 ၵေႃႉၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ 471 ၵေႃႉၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉၵူၼ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ လႆႈဝႃႈ ပေႉလႆႈတီႈယူႇဝႆႉ 78%  ၼႆ Data for Myanmar ။

ပေႃးထိုင်မႃး လိူၼ်မၢတ်ႉသ် 2026 ၼႆႉ တေတႄႇၶဝ်ႈသၽႃးသေ လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊၼၼ်ႉ တေၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ၼႆ ၾၢႆႇၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ႁူမ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸတ်းလႆႈပတ်းပိုၼ်ႉတူဝ်ႈမိူင်းသေတႃႉ မၢင်ဢွင်ႈတီႈ မီးၶဵတ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယူႇသေတႃႉ ၼေႃႇၽူႈတႅၼ်းမၼ်းသမ်ႉတေႃႉတႄႉမီးၼိုင်ႈၵေႃႉၵူၺ်းလႄႈ ပႃႇတီႇသၢင်ႈသီႈ လႆႈတီႈယူႇၵႂႃႇငၢႆႈငၢႆႈၵေႃႈမီး။

ပေႃးမႃး တူၺ်း ပွၵ်ႈၵမ်း 1 လႄႈ 2 ၼၼ်ႉၸိုင် ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈ FPTP လႄႈ PR  တင်းသွင်ဢၼ်  တေႃႉတႄႉလႆႈ တီႈယူႇ 17 ၵေႃႉၵူၺ်း ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ လႆႈပဵၼ် 471 ၵေႃႉ ။

ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈလႄႈသွင်ၼၼ်ႉ ပေႃးတူၺ်းတီႈတွၼ်ႈ တႅၼ်းၽွင်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်းၼႆၵေႃႈ  ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ပေႉလႆႈဝႆႉတီႈယူႇတႅၼ်းၽွင်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း 181 တီႈ ၊ ပႃႇတီႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း တၸၺ သမ်ႉ လႆႈ 4 တီႈ လႄႈ ပႃႇတီႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ လႆႈ 5 တီႈ ။ ပႃႇတီႇပဢူဝ်း လႆႈ 4 တီႈ ၊ ထၼု လႆႈ တီႈၼိုင်ႈ ။

ပေႃးတူၺ်း တႅၼ်းၽွၼ်းသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆၵေႃႈ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ လႆႈဝႆႉ FPTP  33 ၵေႃႉ PR 19 ႁူမ်ႈ 52 ၵေႃႉ ၊ တၸၺ PR 6 ၵေႃႉ ၊ပႃႇတီႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၼ်း FPTP 3 ၵေႃႉ  PR 2 ၵေႃႉ ၊ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႃႇၵ FPTP ၼိုင်ႈၵေႃႉ  ၊ ပႃႇတီႇၵူၼ်းမိူင်း (ပြည်သူ့ပါတီ)

PR 1 ၵေႃႉ ၊ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇ  FPTP 1 ၵေႃႉ  PR 2 ၵေႃႉ ၊ ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸူဝ်ႇမီး FPTP 1 ၵေႃႉ  PR 2 ၵေႃႉ ၊ ပႃႇတီႇတီႇမူဝ်ႊၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇ FPTP 1 ၵေႃႉ  ၊ ပႃႇတီႇတီႇမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊၸၢဝ်းၶိူဝ်းထၼူႉ FPTP 1 ၵေႃႉ  ၊ ပႃႇတီႇ PPP –  PR  ၼိုင်ႈၵေႃႉ လႄႈ ပႃႇတီႇ အမျိူးသားအကျိူးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ PR  ၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼႆ  ပႆၼပ်ႉပႃး ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းသၢမ် ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ Data for Myanmar ၼၼ်ႉပႃးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ပေႃးႁုပ်ႈသေ တူၺ်းတႄႉ တႅၼ်းၽွင်သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ တင်းသဵင်ႈ တေမီးယူႇ 78 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ဢဝ် ၽူႈပေႉၵိၼ်ၶၢတ်ႇ FPTP သေ လႆႈတီႈယူႇမႃးသမ်ႉ 42 ၵေႃႉ ၊ ဢၼ်ဢဝ် ပိူင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇ PR သေ လိူၵ်ႈသမ်ႉ မီး 36 ၵေႃႉ။

ၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ၶွင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႉၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈ ၊ ဢၼ်တွတ်ႈသဵင်လူင်ႈၼႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပူင်ႇသႂ် ၼႆ ၽူႈတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၼႆႉ တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းပဵၼ်သိုၵ်းထၢၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွင်ႇပေႉလႆႈတီႈယူႇၼမ်။  ပေႃးပဵၼ်ပႃႇတီႇတၢင်ႇဢၼ်တႄႉ မီးတၢင်းၽိတ်းသင်ၵေႃႈႁၼ်ငၢႆႈ ။ တေႃႈၼင်ႇ ဢူးလုၼ်ႇမျိၼ်ႉ ၼေႃႇၽူႈတႅၼ်း ၼႂ်း ပႃႇတီႇၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉ ၺႃးမၢပ်ႇၼႄးဝႃႈ ဢမ်ႇၸွမ်းပၵ်းပိူင်ၼႆသေ ၺႃးတၢမ်ႇၶွၵ်ႈၵႂႃႇ 1 ပီ။

ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇ PPP တေႃႇတႅတ်ႉတႅတ်ႉၶၢႆႇၵေႃႈ ဢမ်ႇလၢတ်ႈသင်သေ ႁူပ်ႉထူပ်းလုမ်းတၢင်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆလႄႈ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းၸွပ်ႇထၢမ် ။

ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၶဝ် တေပႄႉၼမ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်ႈၸႂ် ၵႂႃႇလိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်းဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၶဝ်ၵုမ်းလႆႈတဵမ်တီႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵူၼ်းမၢင်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း မီးမၢႆၾၢင်ယူႇသေတႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈတႃႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႈမီးလႄႈ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလီတႃႇပႃႇတီႇသၢင်ႈသီႈတေပေႉထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈ ၼႆ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇၸိူဝ်းလိူၵ်ႈတင်ႈၶဝ်လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇတူင်ႇၵူၼ်းၼင်ႇၼႆ။

သင်တူၺ်းၼႂ်းႁူင်းတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်သေ ၼပ်ႉၶႅပ်းသဵင်တႄႉၵေႃႈ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈလႆႈဢေႇယူႇသေတႃႉ ပေႃးဢဝ်ၶႅပ်းသဵင်လူင်ႈၼႃႈၶဝ်ၼၼ်ႉမႃးလေႃးယဝ်ႉတႄႉ ၶဝ်တိုၼ်းပေႉပုၼ်ႈၵႂႃႇတီႈလႂ်တီႈၼၼ် ၊ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပေႃးဝႃႈ ႁၢၼ်ႉၸႂ်ႁႃႉၼႆတႄႉဢမ်ႇမီး ၵူၺ်းၵႃႈ ယဝ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ ႁဝ်းတေဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းႁိုဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းလီၵႂႃႇထႅင်ႈမိူဝ်းၼႃႈၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း ဢၼ်လူဝ်ႇသိုပ်ႇဝူၼ်ႉ ၼႆ   ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇတႆးလႅင် ဢၼ်ၶဝ်ႈၶႄႉၶႅင်ႇမိူင်းယၢင်း(မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈတွၼ်ႈၼိူဝ်) ၼၼ်ႉၵေႃႈ လၢတ်ႈတီႈ DVB ၼင်ႇၼႆ။    

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼမ်းၸတ်းၼႆႉ ၸဵမ်ပိုင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၽႂ်ထၢင်ႇယႂ်ႇတႄႉတႄႉလႄႈ ထိုင်တီႈၸတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇမီးလွင်ႈလူင်ႉလႅင်းပူင်ႇသႂ် ။ ၸင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်းသေ တဵၵ်းတဵင်ၵၼ်ၵႂႃႇသႂ်ႇၵေႃႈမီးတေမီးယူႇ ။ ၶႃႈတႄႉ တိုၼ်းဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ် ဝႃႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈမၼ်း။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးတီႈပွင်ႇမၼ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပၼ်ႁႃဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တိုၵ်ႉမီးမႃးမိူဝ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇယိုတ်းမိူင်းၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈလႂ်ဢမ်ႇမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃဢၼ်ၼႆႉမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 60 70 ပီ ၸမ် 80 ပီယဝ်ႉ။ဢမ်ႇပႆႇထၢတ်ႇပႆႇဝၢႆးလႆႈသေပွၵ်ႈ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တေႁူႉပွင်ႇၵူႈၵေႃႉယူႇ။ပေႃးမေႃထတ်းသၢင်

ပေႃးဢဝ်ပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းတီႊမူဝ်ႊၵရေႊၸီႊဝႃႈၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈတႄႉ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃႈ လူဝ်ႇပဵၼ်ၵၢင် ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ လူဝ်ႇႁူႉၸွမ်းၵႃႈၶၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။ ၽွၼ်းပၢင်ႈဢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈသေဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈသိုဝ်ႈယူဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတၵ်ႉလႆႈႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸွမ်း ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇမိူၼ်ၼၼ် ၼႆ ၼုမ်ႇၸၢႆးဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးသုၼ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်း လူဝ်ႇလႆႈႁူမ်ႇငမ်းလႆႈတင်းမိူင်း။ ႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉပေႃးတွတ်ႈလႆႈ။ၼႆႉ ၸင်ႇလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ လႆႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်းတီႊမူဝ်ႊၵရေႊၸီႊ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉတႄႉ လၢတ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ပွမ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ် ၼႃႈတိူဝ်ႈ တႃႇၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈတၢင်းဢွၵ်ႇၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း။ဝူၼ်ႉတူၺ်းဢဝ်ၶႃႈလေႃႇ ႁႄႈဝႃႈ ႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ တိုၵ်ႉႁႅမ်ၵူၼ်းယူႇ

ၶၢဝ်းတၢင်း လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၾၢႆႇသၢၼ်ၶတ်းၶဝ် တိုၵ်ႉဢဝ်မၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်းႁဵတ်းၶဵၼ်တေႃႇၵၼ်ယူႇလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၽွမ်ႉတႃႇတေပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေဢိတ်း ။ ယူႇတီႈ ပႃႇတီႇဢၼ် ၵမ်ႉလင်ႁၼ်လီသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵမ်ႈၼမ်ၵူၺ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်း လၢႆၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်းလႄႈ တိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ်လႆႈၼႆ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁၵ်ႉလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇသဵင်ၼင်ႇၼႆ။