ပေႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ၶႄႇမႃႈလီႈပႃႇ ၼႆၵေႃႈ ႁွႆးဝႃးပဵၼ်ၶႄႇမႃႉလေႃႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶႄႇၶဝ်ႈၾႃႉဢၼ်လုၵ်ႉၼႂ်းႁေႃၶမ်း မိူင်းၶႄႇ ပၢႆႈလူင်းမႃးယွၼ်ႉၽေးၸမ်ၸႂ်သေ မႃးယွၼ်းသွၼ်ႈတႂ်ႈႁူမ်ႈငဝ်း ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ ဝၢႆးလင် ၸင်ႇၶိုၼ်း ယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈသုင် မီးၵၢင်ႉၵႄႇၵုမ်းၵွၼ်း ထိုင်ၵဝ်ႈၵေႃႉလႄႈ လၢႆႈပဵၼ်ၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉၼႆ တေပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်ယူႇ။
ၶႄႇၸုမ်းၼႆႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းဢမ်ႇၼမ်၊ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းသၼ်လွႆၵွႆးသေတႃႉ ဢိင်ၼိူဝ်မိူင်းၶႄႇၵမ်ႉယၼ် ၸၼ်ႁုၵ်ႉသေ ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ သၢင်ႇႁၢင်ႈပဵၼ်ဝႆႉ တပ်ႉယိပ်းယႅဝ်မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ယၼ်ၼိူဝ် လွၵ်းၸုတ်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႅင်းယူပ်ႈ လႄႈ ယၼ်ၼိူဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းမိူင်းၶႄႇ ဢဝ်ၶၢပ်ႈသေ ထႅမ်ႁႅင်းၵူၼ်းသုမ်ႇငုမ်းလႂ်၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်းယႂၼ်ႇသေသုမ်ႇငုမ်းလႂ်၊ ဢဝ်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးသုမ်ႇငုမ်းလႂ်၊ ဢဝ် ၽိင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈသုမ်ႇငုမ်းလႂ်၊ လွၵ်ႇငိုတ်ႈ သိုဝ်ႉသိမ်းတီႈလိၼ်ႁႆႊၼႃးသေသုမ်ႇငုမ်းလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ငိၼ်းယူႇႁၼ်ယူႇသၵ်းသၵ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸုမ်းလႂ် ႁေႉႁၢမ်ႈ သၢၼ်ၶတ်းတႅၵ်ႇတႅၵ်ႇလႅင်းလႅင်း။ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ တႂ်ႈႁူမ်ႈငဝ်းသိုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းဢမ်ႇႁူႉ ဢမ်ႇႁၼ်၊ သၽႃးတႅၼ်းၽွင်းၵူႈထၢၼ်ႈၵူႈယၢင်ႇၵေႃႈ ႁဵတ်းမိူၼ် ႁူၼူၵ်ႇတႃမွတ်ႇ၊ ၸိူဝ်းၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ မိူၼ်ယိုၼ်တူဝ်ဝႃႈ ဢမ်ႇၽွင်းလိူဝ်လႆႈဢေႃးၸႃႇမိူင်းၶႄႇလူင်ၼႆသေ ၵေႈတူဝ်ဝေႈႁူဝ်ယူႇၽႂ်မၼ်းၵွႆး။
ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ၸူဝ်ႈဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈ ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယူဝ်တေထၢင်ႇႁၢင်ႈလူမ်ၸႂ်၊ သႂ်ႇသႂ်ႇသမ်ႉ ၶႅၼ်းၼႃႇ လိူဝ်ၵွၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇထၢင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼင်ႇၵၼ် တေလၢၵ်ႈၽႃႉသပ်းလင်ၵၼ်ၼၼ်ႉၼႃႇ။
မိူဝ်ႈဝႃးမိူဝ်ႈသိုၼ်းၼႆႈၵွႆး ပေႃးၸႂ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၼမ်ႉၸလၢပ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ၸၼ်သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းၸေႈတွၼ်ႈသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉ လူင်းႁဵတ်းမၢႆၾၢင် လႄႈ ဝႂ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၼင်ႇပၵ်းၶဝ်ပိူင်ၶဝ်တမ်းမီးဝႆႉ၊ ဢမ်ႇႁိုင်တေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းၸေႈတွၼ်ႈၵူတ်ႉၶၢႆဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈပလွင်ႈၵုမ်းၵေႃႈ ၸႂ်ႉႁဵတ်းမၢႆၾၢင်ပလွင်ႈ၊ ၽိူဝ်ႇၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉၵုမ်း သမ်ႉလႆႈႁဵတ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ၶႄႇထႅင်ႈၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ မိူၼ်တင်းလုၵ်ႈလၢင်းၽၢၼ်ပေႃႈမႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈ ၸႂ်ယႂ်ႇၽႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸင်ႇၼၼ် လႆႈၽုတ်းမီးမႃးၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်ဝႃႈ ပူၼ်ႉတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ တေလႆႈမူၼ်ႉၶဝ်ႈသွၵ်းတိၼ်ၶႄႇ ႁႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဝႆႉလွၵ်းၵၢတ်ႇတႂ်ႈမိုဝ်းၶႄႇ de facto Chinese economic zone ယဝ်ႉလူး။ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆၵေႃႈ weak Myanmar sovereignty ယူဝ်ႉယႃႉယူတ်ႇယၢတ်ႇလူင်ဝႆႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉတေလႆႈႁွင်ႉၽႂ်ႁဵတ်းဢူႈ ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈၸၢင်ႈ၊ ၵွပ်ႈလႆႈပၼ်ႇပုတ်ႈယူႇတႂ်ႈ ၽွင်းငမ်း ၸုမ်းၸိူဝ်းၶဝ်မႃး ၶၢဝ်းႁိုင်လႄႈ ၵၢၼ်သိုဝ်ႉၶၢႆၵႃႉၵူးၵေႃႈ ပဵၼ်ၵႂႃႇ yuan-based economy လႆႈယၼ်ၼိူဝ်ငိုၼ်းၶႄႇလုမ်းလုမ်း။ မိူၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ဝႆႉ cross-border elite networks တူင်ႇၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးလႅၼ်လိၼ် တႃႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်သႆႉပူၺ်ႇၵွႆးလႄႈ တၢင်းမွင်းတႂ်းဢၼ်ၶႂ်ႈပဵၼ် Federated Shan State ဝႃႇ၊ Federal Union ဝႃႇၼၼ်ႉ ၸွင်ႇတိုၵ်ႉၵိုတ်း ဢၢႆသႅဝ် မၼ်းယဝ်ႉႁိုဝ်ၼႆ ပဵၼ်လွင်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈလူင်မႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်တီႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမၢင်ၸုမ်း ပေႃးဢွၵ်ႇသဵင်ဝႃႈ ထႅင်ႈ ႁႃႈသိပ်းပီ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တေပဵၼ်ၵႂႃႇၸေႈမိူင်းမႂ်ႇတႂ်ႈမိူင်းၶႄႇယူဝ်ႉၼႆယဝ်ႉ။
ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပဵၼ်မီးယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ တီႈတၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ပေႃးၺႃးမႃးႁိုင်ယဝ်ႉၼႆ ႁူႉႁၼ်ၵၼ်ယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၵူၺ်းႁပ်ႉႁၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၼ်ႊၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းထၢၼ်ႈတႂ်ႈၶဝ်လႄႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်မႃးၸင်ႇယိၼ်းၸဵပ်းၸူၵ်ႉၸႂ်ၼႆ ပေႃးၶႂ်ႈ တူၵ်းလိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူဝ်လႆႈယူႇႁူဝ်မႃႇပဵင်းၵၼ်၊ ၵူဝ်လႆႈၸႅၵ်ႇမႅင်ႇဢႃႇၼႃႇ တီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းႁႅင်းယႂ်ႇ ပိုၼ်းသုင် ၼၼ်ႉလႄႈ ၵိူဝ်းလႆႈၵုမ်းၵမ်ငၢႆႈသေ ယုၵ်ႉယွၵ်ႈမွၼ်ႇပၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ သႄႇယူင်း ႁႂ်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈ ႁႅမ်ႁူဝ်ၵၼ်မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ပႄႇ ၵိူတ်ႇပဵၼ်ၾႆးႁုပ်ႇၶိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇပႅတ်ႈယဝ်ႉယိုင်။ ၵွမ်ႉၵႃႈ တေၸႂ်ႉၸုမ်းပႂ်ႉပႃး ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇၶဝ် သုမ်ၾႆးၸင်းပႅင်းတေႃႇၶႄႇသေ ၶွမ်ႈၶတ်းၵွႆးတႄႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယႃႈၵေႈ ၶိုတ်းတၼ်းတၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉ။
တီႈၼႆႈ တေလႆႈၼပ်ႉသၢင်ႈတူၺ်း ငဝ်းလၢႆး လႄႈ သၢႆငၢႆ ၸုမ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA ၵွၼ်ႇ၊ မၼ်းၸွင်ႇၸႂ်ႈ သဵင်ဢေ asset တႃႇမိူင်းၶႄႇႁႃႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်း tool တႃႇၸႂ်ႉၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၵွႆးၼႄႇ။ ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးတႄႉ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉယုမ်ႇယမ်တဵမ်ပျႃးၼိူဝ် ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်သႄႈ။ မၼ်းၵႆႉလေႇ ၸႂ်ႉပဵၼ်တူဝ်တူင်ႉ တႂ်ႈမၼ်းၵုမ်းၵမ်ၵွႆး။ ၸုမ်း MNDAA ၼႆႉ တေပွင်လႆႈ လွင်ႈၼိမ်မၼ်ႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်၊ တေၵုမ်းလႆႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်၊ မၼ်းမီးၼႅင်ႈသၢၼ်လီတေႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းမေႃၸွမ်းငဝ်းလၢႆးသေ လိူၵ်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇတေႃႇ လွင်ႈယိုၼ်ႈယွၼ်းၽၢႆႇမိူင်းၶႄႇ။ ၵွပ်ႈ ၼႆလႄႈ MNDAA ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉၸၢႆးၸိူင်းၵွၼ်းၵုမ်း လွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈလႅၼ်လိၼ် လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးမိူင်းၶႄႇသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူၺ်ၸိင်း ၸင်ႇပေႃးလပ်းႁူလပ်းတႃပၼ် လွင်ႈလူၼ်ႉလိူဝ်ၶဝ်ၽွင်ႈယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တေမၼ်ႈၸႄႇၵႂႃႇတႃႇသေႇၶၢဝ်းႁိုင်ၼႆ ဢမ်ႇဝႃႈလႆႈတၢႆတူဝ်သႄႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းတဵၵ်းယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ တိူၵ်ႈၽူတိူၵ်ႈၽႃ ႁႃၵိၼ်ၸွမ်းၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ၵၢၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႈလႄႈ ထိုင်တီႈမိူင်းၶႄႇ လႆႈလပ်းတႃပၼ် ၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027သေ ပွႆႇႁႂ်ႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီသၢမ်ပီႈၼွင်ႉ ၶႃၽီပႅတ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပလွင်ႈတင်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉသမ်ႉ ၵႂႃႇလိူမ်ႈၵိူမ်ႈၸွမ်း PDFs သေ လွၵ်ႇငိုတ်ႈထိုင်ၼေႇပျီႇတေႃႇလႄႈ ထိုင်တီႈ မိူင်းၶႄႇ လႆႈၸႂ်ႉထွႆလင်ၶိုၼ်း။ လွင်ႈၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မိူင်းၶႄႇယိၼ်းႁၵ်ႉသႃၼိူဝ် ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႃႇၼႅၼ်ႇ၊ ၵူၺ်းပဵၼ် လွင်ႈမၼ်းဢမ်ႇပွႆႇသုၼ်ၵၢင်ၵူၼ်ႇမူၺ်ႉလႆႈ ယွၼ်ႉၽွၼ်းပၢင်ႈသုၼ်ႇမိူင်းမၼ်းတႃႇတႃႉတေႃႇတင်းၵမ်ႇၾႃႇၼၼ်ႉၵွႆး။ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈယွမ်းႁပ်ႉ PDFs ဢၼ်ယႂ်ႇတႂ်ႈမိုဝ်း NUG ၼၼ်ႉလႃးလႃး။ NUG ၼႆႉ မိူင်းၶႄႇ တိုၼ်းၼပ်ႉပဵၼ်ႁူတႃ ၶွင်မိူင်းၵူႈၶႅင်ႇမၼ်းလုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸၢမ်းႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသုၼ်ၵၢင် တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼၼ်ႉ တင်ႈတူဝ်လႆႈမႃး ယွၼ်ႉသေၵေႃႉသေၵူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် သေလွင်ႈသေတၢင်းၸိုင် မိူင်းၶႄႇၼႆႉ တေဢမ်ႇဢဝ် ၶိူင်ႈမိုဝ်းမၼ်း ၼဵပ်းၸွၵ့်ပႅတ်ႈၶိုၼ်းၼႆ ဢမ်ႇဝႃႈလႆႈ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ သင်ပဵၼ်လႆႈ ၶႂ်ႈသိုဝ်ႇသၢၼ်တေႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼင်ႇၵၼ်ၵွႆး။ MNDAA ၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၸိုင် ငဝ်းလၢႆးလီယူႇၵေႃႈ မိူဝ်းၼႃႈမႃးသၢႆငၢႆတေသိုပ်ႇလီၵႂႃႇၼႄႉၼွၼ်းၼႆ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢူဝ်းလႆႈ။ ယူႇတီႈမိူင်းၶႄႇ တေလႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇတေႃႇသူႈၼႆႉ ဢမ်ႇၵႃးမွၵ်ႈ ၽွၼ်းပၢင်ႈမီးၼိူဝ် CMEC လႄႈ BRI ပိူင်လဵဝ်။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသၢႆၵၢၼ်မိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ world order သေ ၼိူဝ်ႁၢၼ်ႉၶဵင်ႇ super power ၼင်ႇၵၼ်လႄႈသင်၊ ၼိူဝ်ႁၢ ၼ်ႉၶဵင်ႇ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလိူင်ႈထႆႇဝၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် မီးထႅင်ႈလၢႆၼႃႈၾႃႉမိူင်း ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၽွင်းပဵၼ်ၵေႃႉၸႂ်ႉလီတႃႇပေႃႈလဵင်ႉၼႆႉ ပေႃးႁႅင်ႉယႅင်ႇယႄႈၶဵင်ႈၶႅင်ၼႃႇပူၼ်ႉတီႈၵေႃႈထိုင်ၵမ်းတိုင်းယဵၼ်းပဵၼ်ႁၢတ်ႇမႃး ၸၢင်ႈၺႃးၵူၼ်းမိူင်းပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇၼၵ်း ၼဵပ်းၸွၵ်ႉယၢင်ႈၶႃႇပႅတ်ႈဢ ၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၸုမ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ မေႃၾၢင်ႉႁူႉတူဝ်ၵဝ်ႇၶၼ်ဝႆးၸင်ႇ တေၵိုင်ႇတင်းႁပ်ႉၸိုဝ်ႈပဵၼ် ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလွၵ်းပိူင်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇယဝ်ႉ၊ သင်ဝႃႈ ၵူၺ်းဢၢၼ်းတိုၵ်းၵဵၼ်ပႅတ်ႈၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသေ ပုတ်ႈတႅၼ်းဢဝ်တီႈမၼ်းၵွႆးတႄႉ တၵ်းၺႃးၵူၼ်းမိူင်းလုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၽိုၼ်ႉၶိုၼ်းဢမ်ႇႁၢင်ႉသႄႈ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ