မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸႂ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈသေ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၶေႃႈပူင်ၸူး ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၵေႃႉႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းသုင်သုတ်းပဵၼ် ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတိူဝ်းဢႃႇယု ၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇငဝ်း လၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ တႃႇ 63 ၸႄႈဝဵင်း ၼႆယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 30/7/2025 သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝႆႉငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ (အရေးပေါ်အခြေအနေ) တႃႇ 63 ၸႄႈဝဵင်း ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်လိူၼ်ၼႆလႄႈ တဵမ် 90 ဝၼ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 31/10/2025 ယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။
ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဝၼ်းတီႈ 1/11/2025 မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ သိုပ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတေႃႇဢႃယုငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉထႅင်ႈ 90 ဝၼ်း ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်လိူၼ် ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်။
မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 29/1/2026 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၸႂ်ႉတိုဝ်းတၼ်းႁဵင်း ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈသေ သိုပ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတေႃႇဢႃႇယုငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ တႃႇ 63 ၸႄႈဝဵင်းထႅင်ႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်။
ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉမိူဝ်ႈဝႃးၼၼ်ႉတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ “သိုပ်ႇမွပ်ႈပၼ် သုၼ်ႇလႆႈႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ် လႄႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းတင်းသဵင်ႈ တီႈၸွမ်ပွင်ၵၢၼ် သိုၵ်း (ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း) ၵႂႃႇ” ဝႃႈၼႆ။
ငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ဢၼ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼႆႉတႄႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပႃး 15 ၸႄႈဝဵင်း (ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း) ၊ ၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ 14 ၸႄႈဝဵင်း၊ တိူင်းၸႄႈ ၵႅင်း 9 ၸႄႈဝဵင်း၊ မိူင်းၶျၢင်း 7 ၸႄႈဝဵင်း၊ မိူင်းၶၢင် 5 ၸႄႈဝဵင်း တိူင်းမၵူၺ်း 5 ၸႄႈဝဵင်း တိူင်းမၼ်းတလေး 3ၸႄႈဝဵင်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် 3 ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ 2 ၸႄႈဝဵင်း ။ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ။
မိူင်းတႆး 15 ဝဵင်းၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်း ၼမ်ႉတူႈ၊ မၢၼ်ႈပဵင်း (မဘိမ်းမြို့နယ်) ၊ ၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ၼမ်ႉၶမ်း၊ သႅၼ်ဝီ၊ ၵုၼ်လူင်၊ ၼမ်ႉသၼ်ႇ၊ မၢၼ်ႈတူင်ႈ၊ ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ လၢဝ်ႇၵၢႆး(ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ)၊ ၵွင်းၸၢင်ႉ (ၵူင်းၵျၢၼ်း)၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ သီႇပေႃႉ၊ မိူင်းလႃး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်လႆႈမႃးမိူဝ်ႈ ပၢင်လိူၵ်တင်ႈ 2020 ၼၼ်ႉဢမ်ႇမီးလွင်ႈ ၽဵင်ႇပဵင်း၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပူင်ႇသႂ်ၼႆသေ ယိုတ်းသိမ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၵႂႃႇ။ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉ ၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇပဵၼ်ၾႆးၵူႈၸွၵ်ႉၵူႈၸဵင်ႇသေ ၵူၼ်းမိူင်း မွၵ်ႈ 3.6 လၢၼ်ႉၵေႃႉ လႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးဝႆႉၼႆ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ UNOCHA Myanmar ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 27/1/2026 ၼၼ်ႉ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ