မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၸွင်ႇတေၺႃးလုမ်း ICJ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်းလႆႈထိုင်တီႈ

မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႆသေ ယူႇတီႈလုမ်းတတ်းသိလ်တြႃး ICJ ဢၼ်မီးတီႈ ၼႄႊထိူဝ်ႊလႅၼ်ႊ ၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇဢမူႉၶၻီး တႃႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းဝႆႉ ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ မႅၼ်ႈၽွင်းႁႃလၢႆးတၢင်းတႃႇ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈတၢင်းၽိတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉသုၵ်ႉၸွမ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁႂ်ႈၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းႁပ်ႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ။ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးလၢႆလွင်ႈသေ တႃႇႁႂ်ႈလုမ်ႈၾႃႉႁၼ်လီၼိူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈၵူၼ်းမိူင်းမၢင်ၸိူဝ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶွၼ်ႉတဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႃဢွၵ်ႇသဵင်ႁႄႉၵင်ႈပၼ် ။

လုမ်းတႅပ်းတတ်းတြႃးၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ICJ ( International Court of Justice) တႄႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇဢဝ်လိူင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၊ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတၢင်းၽိတ်းၸိုင်ႈမိူင်းၵမ်းသိုဝ်ႈတႄႉ ပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႁႃ လၢႆးတၢင်း တႃႇလွတ်ႈတၢင်းၽိတ်း ။


ဝၼ်းတီႈ 27/01/2026 ၼႆႉ သင်ၶလႄႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းပဵၼ်ၶွၼ်ႉတဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ဢွၵ်ႇၼႄ ၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈလုမ်း ICJ ပိုတ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵႂႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်ႈၸႂ် ယူႇလင်ၵမ်ႉယၼ်သေ ပၼ်ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉၵူၺ်း -ၼႆ ၾၢႆႇၶတ်းၶၢၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇၵူၼ်း ၼင်ႇၼႆ။


ဢိင်ၼိူဝ် ဢၼ်ၺႃး ICJ တၢင်ႇဢဝ်လိူင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႆႉသေ မိူဝ်ႈပီ 2019 ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼူၵ်ႉယုင်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇယၢမ်ႈၵႂႃႇလၢတ်ႈႁႄႉၵင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ မိူၼ်ႁႄႉၵင်ႈၶႄတူဝ်ပၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မႃးယဝ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈမိူၼ်ၵၼ်။


ဢိင်ၼိူဝ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ လၢတ်ႈႁႄႉတၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁၼ်လီၸွမ်းတႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉ တေလွတ်ႈတၢင်းသႄႉတၢင်းၼႄး ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်မိူင်းတေဢမ်ႇလႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉတႃၼွႆႉ ၼႂ်းၵႄႈၸိုင်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလၢတ်ႈႁႄႉပၼ် ဝႃႈၼႆယူႇ။


ဢၼ် လုမ်းတြႃး ICJ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ လွင်ႈလူလၢႆၶႃႈႁႅမ် ၶိူဝ်းၵူၼ်းၸၢဝ်းရူဝ်ႊႁိင်ႊၵျိူဝ်ႊ တီႈၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ မိူဝ်ႈ 2016-2017 ။
ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 11/11/2019 ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ မိူင်းၵမ်ႊပီႊယႃႊ ၵုၼ်တိူၵ်ႈ ဢႅပ်ႉၾရိၵ ၸႅင်ႈၵႂၢမ်းၽူႈၼမ်း မိူင်းမၢၼ်ႈလူၺ်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶႃႈႁႅမ်ၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸၢဝ်းရူဝ်ႊႁိၼ်ႊၵျိူဝ်ႊ ဢၼ်တင်းၼမ် ႁူႉဝႃႈ ပင်ႊၵႃႊလီႊ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ ။


ၼႂ်းၶေႃႈၸႅင်ႈၵႂၢမ်း မိူင်းၵမ်ႊပီႊယႃႊ ၼၼ်ႉပႃးဝႆႉဝႃႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၸွမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႆႉဝႃႈ တေ ႁႄႉၵင်ႈ ၊ တေပၼ်တၢင်းၽိတ်း လွင်ႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်း (Genocide Convention) မိူဝ်ႈပီ 1948 ၼၼ်ႉသေတႃႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ။
ၵွပ်ႈၼၼ် လုမ်းတြႃး ICJ ႁွင်ႉ တူဝ်တႅၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၵႂႃႇထတ်းထွင် ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တေႃႇဢွင်ႇ သၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ၵေႃႉလႆႈၵႂႃႇသူႈဢမူႉ တီႈလုမ်းတြႃး ICJ “တီႈႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈႁေႃငမ်းယဵၼ်” ဝဵင်းလူင်တိူဝ်ႇႁဵၵ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႄႊထိူဝ်ႊလႅၼ်ႊ ။


လိူဝ်သေတီႈလုမ်း ICJ ယဝ်ႉ လုမ်းတြႃး ICC (International Criminal Court) ၊ လုမ်းတြႃး ဢႃႊၵျိၼ်ႊတီႊၼႃႊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸုမ်းဢၼ်တူင်ႉၼိုင်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၸႅင်ႈၵႂၢမ်းဝႆႉၵေႃႈမီး။


ဢိင်ၼိူဝ် လုမ်းတြႃး ICJ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဢဝ်လိူင်ႈၼႆႉသေ ၽူႈထတ်းသၢင်ၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် သပ်းၸႅင်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈ – “

တၢင်းၽိတ်း လုမ်း ICJ ပိုတ်ႇဢမူႉၶၻီးဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၸိုင်မိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉဝႃႈ ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈၵေႃႈ တေပဵၼ် ၵူၼ်းဢၼ် တိုၵ်ႉ ၽွင်းငမ်းမိူင်းဝႆႉ ။ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ငမ်းမိူင်းဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ မိူၼ်တေဢဝ် တၢင်းၽိတ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉ။ သင်ဝႃႈ ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၊ ပဵၼ်ဝႆႉတၢင်ႇၸုမ်းၵေႃႈ တၢင်းၽိတ်း ၸိူဝ်းၼႆႉဝႄႈဢမ်ႇလွတ်ႈ တၵ်းတေလႆႁပ်ႉၵႄႈလိတ်ႈယဝ်ႉ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼူၵ်ႉယုင်းၵေႃႈ ၶဝ်ယၢမ်ႈလႆႈၵႄႈမႃး ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်းၼႆႉတႄႉ တေပဵၼ်မႃးထႅင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ် တိုၵ်ႉလူဝ်ႇလႆႈပႂ်ႉတူၺ်း ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ၼႂ်းလုမ်း ICJ ၼၼ်ႉ ”- ဝႃႈၼႆ။


ဝၢႆးသေ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ၵႂႃႇတေႃႇသူႈမႃးယဝ်ႉသေ တၢင်းၽိတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ယဵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈ ၊ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 12/01/2026 မိူင်းၵမ်ႊပီႊယႃႊ ၸင်ႇၶိုၼ်းတူၵ်ႇတၵ်ႉသူၼ်းၾႆးၶိုၼ်း ။ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 16 ၼႆႉ ႁူဝ်ၼႃႈ တူဝ်တႅၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢူးၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇလၢႆႇ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇလုမ်းၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၼမ်းသေ ႁႃလၢႆး တႃႇပၢၵ်ႈပႅတ်ႈတၢင်းၽိတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။

Photo by AFP


ၸွမ်းၼင်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ICJ ဢွၵ်ႇဝႆႉတႄႉ ဝၼ်းတီႈ 12 ထိုင် 29/01/2026 ၼႆႉ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၾၢႆႇမိူင်းၵမ်ႊပီႊယႃႊ တေဢွၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်ပိူင်ပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝႃႈ ၼႆႉဝႆႉ ။


ယူႇတီႈ Arsalan Suleman ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းၽူႈတၢင်ၼႃႈ မိူင်းၵမ်ႊပီႊယႃႊ ဢၼ်ပႃး ၼႂ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တီႈလုမ်း ICJ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဝႆႉဝႃႈ – “ သင်ဝႃႈ ၾၢႆႇမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၵႄႈ လႆႈတၢင်းၽိတ်းယဝ်ႉ ၊ တၢင်းၽိတ်းၼႆႉ မႅၼ်ႈၸွမ်းၼင်ႇ မိူင်းၵမ်ႊပီႊယႃႊတၢင်ႇဢဝ်လိူင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယူႇၼႆၸိုင် ၾၢႆႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တေလႆႈႁပ်ႉသၢႆႈတႅၼ်းၶိုၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၊ တေလႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ တေမီးမႃး ။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ ။ တႃႇသၢႆႈတႅၼ်းၶိုၼ်း ၶိူဝ်းၵူၼ်းရူဝ်ႊႁိင်ႊၵျိူဝ်ႊၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ယူႇတီႈလုမ်းတြႃးတေဢုပ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ထႅင်ႈ ” – ဝႃႈၼႆ။


တၢင်းၽိတ်းၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ သင်သေၵေႃႉၵေႃႉ သေၸုမ်းၸုမ်း မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈၶႃႈႁႅမ်ၶိူဝ်းၵူၼ်း ၶႃႈႁႅမ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈတင်းၶိူဝ်းလႄႈသင် ၶႃႈပႅတ်ႈၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင် ၊ ဢမ်ႇၶႃႈႁႅမ်ထိုင်သၢႆၸႂ် လူႉသုမ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉတေႃႇတူဝ်ၶိင်းဢႅင်ႇၵႃႇၵူၼ်းလႄႈသင် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းသေၶိူဝ်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇလႆႈယူႇ လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈလူမ်ၸႂ်လႄႈသင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးၼႂ်းတၢင်းၽိတ်းၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်း Genocide ၼႆ – ဢူးဢွင်ႇထူး ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းၾၢႆႇသွၼ်ၾႅတ်ႊတရႄႊ လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။


ဢူးဢွင်ႇထူး သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ – “ တႃႇတေဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၸိုင်ႈမိူင်းလႂ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၼႆႉ တၵ်းလူဝ်ႇမီးလၵ်းထၢၼ် ၵႅၼ်ႇၶႅင် ၼႅၼ်ႈၼႃ ၊ ၾၢႆႇၸုမ်းၽူႈတၢင်ၼႃႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸၢင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးၵူၼ်းၵတ်ႉ ၵူၼ်းၶႅၼ်ႇတႄႉတႄႉလႄႈ တိုၼ်းတေလႆႈပႂ်ႉတူၺ်းငဝ်းလၢႆး ။ လွင်ႈဝႃႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၸွင်ႇတေၵႄႈလႆႈ ၶေႃႈႁႃ တၢင်းၽိတ်းမိူင်းၵမ်ႊပီႊယႃႊဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးပၢင်ၵုမ်လူင် ICJ ၼႆႉ ပႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ပႆႇႁူႉ။ ယူႇတီႈ ၸုမ်းၽူႈတၢင်ၼႃႈတင်းသွင်ၾၢႆႇလႄႈ ၸဝ်ႈတႅပ်းတတ်းတြႃးၶဝ် ” – ဝႃႈၼႆ။


ပေႃးမႃးတူၺ်း မိူဝ်ႈ 1996 – 97 ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁေႃႈလိုပ်ႈ ပေႉၵိၼ်လူလၢႆ လႆႈပၢႆႈလႆႈတၢႆ ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် မၼ်း ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈၼႂ်းလုမ်း ICJ မႃး ။ မၼ်းမီးလွင်ႈၵိတ်ႇၶွင်ႈလၢႆဢၼ်။


1)ICJ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းႁပ်ႉတၢင်းၽိတ်း ၸိုင်ႈမိူင်းတေႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၵူၺ်း ၊ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်း ၵမ်ႊပီႊယႃႊ တၢင်ႇဢဝ်လိူင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၼႆႉ ထုၵ်ႇၸွမ်းပိူင် ICJ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း တေႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ။


ၵူၺ်းၵႃႈ မိူင်းတႆးသမ်ႉ ပႃးၼႂ်းၸႄႈမိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၵူၺ်းလႄႈ ပေႃးပႆႇမီး ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်တေဢဝ်လိူင်ႈတႅပ်း4တႅပ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ယိုၼ်ႈတၢင်ႇတၢင်းၽိတ်းၶေႃၶေႃ ဢမ်ႇလႆႈ ။ ပေႃးမိူၼ် မိူင်းၵမ်ႊပီႊယႃႊ ယိုၼ်ႈလိူင်ႈဢဝ်တၢင်းၽိတ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ လွင်ႈရူဝ်ႊႁိင်ႊၵျိူဝ်ႊၼႆတႄႉ လႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇမိူင်းတႆး ၼႆ ပႆႇယၢမ်ႈမီးမႃး။


2)ပေႃး တူၺ်းမိူဝ်ႈပၢၼ် တႅပ်း 4 တႅပ်းၼၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပႃးၼႂ်းတၢင်းၽိတ်း (Crimes against humanity) ဝႃႈၼႆသေတႃႉ သၢႆငၢႆပၵ်းပိူင်လုမ်ႈၾႃႉသမ်ႉ ပႆႇၵႅၼ်ႇၶႅင်လႄႈ ဢဝ်တၢင်းၽိတ်းမိူင်းႁူမ်ႈမၢၼ်ႈ ၵမ်းသိုဝ်ႈပႆႇလႆႈ။


3)ပၢၼ်တႅပ်း 4 တႅပ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ပႆႇမီးလုမ်း ICC ၊ ပိူင်ဢၼ်တေၸၢင်ႈဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်း မိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီးမႃး မိူဝ်ႈ 1998 သေ ထိုင် 2002 ၼၼ်ႉ ၸင်ႇတႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းပိူင်ၼႆႉလႆႈလႄႈ တႃႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈမႃး ။


4) ၶေႃႈယူပ်ႈယွမ်းသမ်ႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ တႃႇၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်းယၢပ်ႇယဵၼ်း ၊ ၶေႃႈမုလ်း ဢၼ်လၵ်းထၢၼ် တႅတ်ႈတေႃး ၸႅင်ႈလႅင်းၼႅၼ်ႈၼႃၼၼ်ႉ ဢေႇမၢင် ။ ယူႇတီႈၸုမ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဢွၵ်ႇၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်း ယူႇသေတႃႉ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈထိုင်လုမ်းတြႃးလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ႁႅင်းဢေႇဝႆႉ။


ပေႃး ဢဝ် ပိူင်တီႊဢူဝ်ႊရီႊမၼ်းဝႃႈတႄႉ တၢင်ႇထိုင် ICJ လႆႈယူႇသေတႃႉ လွင်ႈတႅပ်း 4 တႅပ်းၼၼ်ႉ တႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈ တေဢဝ်တၢင်းၽိတ်းၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉဢမ်ႇငၢႆႈ ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ပၵ်းပိူင်လုမ်ႈၾႃႉ ပႆႇၼႅၼ်ႈၼႃလီၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈလႄႈ ၸင်ႇလုတ်ႈႁၢမ်းမႃးထိုင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉ _ ၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၽူႈလဵပ်ႈ ႁဵၼ်း ၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ဢၢင်ႈဢိင်
https://www.rfa.org/burmese/news/2026/01/27/myanmar-rohingya-nationalists-protest-united-nations/
https://www.bbc.com/burmese/articles/cy7mxz8ne75o
https://www.youtube.com/watch?v=k9I1Y911GJA
https://www.youtube.com/watch?v=WQ-VZFAYKfg

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ

promotion

SHAN Membership

฿ 19฿ 169 /mo
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵၼ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ရေႊတီႊဢူဝ်ႊ၊ ထႆႇႁၢင်ႈ၊ Blogger, Vlog ထႆႇဝီႊတီႊဢူဝ်ႊ တတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၸတ်းႁဵတ်း
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမွၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈငိၼ်း။
  • လႆႈႁပ်ႉဢၢၼ်ႇ ၶၢဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပိူင်ပဵၼ်ဝူင်ႈလႂ်ဝူင်ႈ ၼၼ်ႉ။

ၶၢဝ်ႇဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း

Heng Kayong

ၽွၼ်းလီတီႈမေႃႇႁႄႈၼမ်ႉတူႈပၢင်ႁႆး ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးလႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈၵႃႈႁိုဝ်

တႃႇဝူင်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈပၢႆး​​ၼေၵၼ်ႁူဝ်​​ၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ ၽွၼ်းလီတီႈ​​မေႃႇႁႄႈၼမ်ႉတူႈပၢင်ႁႆး ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးလႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ​​ၶႃႈ​​ၼေႃႈ။ ​​ မေႃႇႁႄႈၼမ်ႉတူႈပၢင်ႁႆးၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ၵွႆးႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်မေႃႇငိုၼ်းၼႆ​​သေတႃႉ တီႈ​​တေႉမႃးဢွၵ်ႇပႃးၸဵမ်ၸိုၼ်း၊ သွတ်ႈ လႄႈ တွင်းလႅင် ၸိူဝ်းၼႆႈၵွၼ်ႇ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 600 ပီမိူင်းပူၼ်ႉမႃး ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ် တႄႇၶဝ်ႈမႃးၶုတ်းဢဝ်ငိုၼ်းလႄႈ ၸင်ႇလိုဝ်းလင်ဝႃႈ ​​မေႃႇငိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၶႄႇၸုမ်းၼၼ်ႉပၢႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၶုၼ်မင်းတုင်း လႄႈ သီႇ​​ပေႃႉၶဝ် ယိုတ်းဢဝ်ၶိုၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ...

ၾႃႉၽႃႇ ဝူဝ်းတၢႆ 49 တူဝ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ

ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 21/5/2026  ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်းမွၵ်ႈ 2မူင်းၶိုင်ႈၼႆႉ ၾႃႉၽႃႇ တီႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ တိူဝ်ႉသႂ်ႇၾုင်ဝူဝ်း လူမ်ႉတၢႆ 49 တူဝ်  ။ ပဵၼ်ၾုင်ဝူဝ်း ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈမႃးပွႆႇလဵင်ႉဝႆႉ  ႁိမ်းဝၢၼ်ႈလွႆမႆႉပူၵ်ႇ  (ကောင်ဝါးတောင်) ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆပုတ်း ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ။ တီႈပၢင်ႇလဵင်ႉဝူဝ်းၼၼ်ႉ ဝူဝ်းၵိၼ်ယိူဝ်ႈယႃႈ မီးဝႆႉယူႇ  မွၵ်ႈ 200 တူဝ်။ ဢၼ်ၺႃး ၾႃႉၽႃႇသေ...

ၵေႃလိၵ်ႈ- ၾိင်ႈတႆးၵဵင်းမႂ်ႇ ၸတ်းပၢင်သွၼ်လင်ႇၵႃႇတႆး (လိၵ်ႈလူင်) ပွၵ်ႈႁႅၵ်ႈ

ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆးၼႆႉ ပေႃးမေႃႁၼ်ၵႃႈၶၼ် ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ တေပွႆႇပိုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈဢမ်ႇလႆႈ။ ၾိင်ႈဢၼ် ၼႂ်းတၢင်ႇ ၸၢဝ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉ ၼႂ်းတႆးႁဝ်းမီးဝႆႉပဵၼ်လၢႆပိူင် ။ ပႃးၸဵမ် ၾိင်ႈလွတ်ႈႁေႃးလင်ႇၵႃႇတႆး (လိၵ်ႈလူင်) ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်မဵတ်ႇမၢႆပိူင်ၾၢင် ဢၼ်ၵိုၵ်းၶိူဝ်းတႆးပိူင်ၼိုင်ႈၼႆ ၽႂ်ႁိုဝ်ထဵင်လႆႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတၢင်းႁူႉ တၢင်းမေႃ လၢႆးလွတ်ႈႁေႃးလင်ႇၵႃႇတႆး တေၶဝ်ႈထိုင်တႆးၵူႈၵေႃႉၼၼ်ႉဢမ်ႇငၢႆႈ ။ ၸင်ႇၼၼ်...

ငိုၼ်း 5000  ပျႃး လႄႈ သၢႆၸႂ်ၼိုင်ႈသဵၼ်ႈ

“ ၽွင်းၶႃႈဢွၵ်ႇႁွင်ႈမႃးလႆႈၼၼ်ႉ မႃးႁၼ်တႆးၵေႃႉၶႃႈ ငူပ်ႉၼႃႈၼွၼ်းယူႇတီႈၽိူၼ် တၢင်းၼႃႈႁၢၼ်ႉ ၼၼ်ႉ ၼိမ်ယူႇၸိုင်ႈၸိုင်ႈ။ ၽိူဝ်ႇၶႃႈမႃးယိပ်းတူဝ်မၼ်းတူၺ်း   ၸွမ်းၼႃႈ ၊ ၸွမ်းႁူဝ်၊ ၸွမ်းတူဝ် ၊ ၸွမ်းမိုဝ်းမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ႁွႆးၸဵပ်းမၢၼ်ႉ ၸမ်ႉလိူတ်ႈၵႂႃႇမူတ်း။ ၼိူဝ်ႉတူဝ်မၼ်းပေႃးလၢင်ႈယဝ်ႉလူး။ ၶႃႈၶွၼ်းၶဝ်ႇပူၵ်းမၼ်းၵေႃႈမၼ်းပေႃးဢမ်ႇမီးၸႂ်ယဝ်ႉၶႃႈၼႃႇ  ” လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းမွၵ်ႈဢႃယု 15-16 ၶူပ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈႁၢၼ်ႉလဝ်ႈတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၵေႃႉၼိုင်ႈ ပိုတ်ႇဢူၵ်းပိုတ်ႇၸႂ်လၢတ်ႈၼေႁဝ်းၶႃႈလူၺ်ႈၼမ်ႉသဵင်သၼ်ႇ...

ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းဝၢၼ်ႈငႂ်ႈထုၵ်ႇၶႃႈႁႅမ်တၢႆ 9 ၵေႃႉယဝ်ႉၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း လိူၼ်လဵဝ်

ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ  ၵျွၵ်ႉငႅၵ်ႉ ၼႂ်းဢိူင်ႇမျၢႆႇ ၸႄႈဝဵင်းဝၢၼ်ႈငႂ်ႈ(ယႂႃႇငၢၼ်ႇ) ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း  ၺႃးၸုမ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇၶဝ်ႈယိုဝ်းတၢႆၵိုၵ်းႁိူၼ်းထႅင်ႈ 3 ၵေႃႉ  ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း လိူၼ်လဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းဝၢၼ်ႈငႂ်ႈ(ယႂႃႇငၢၼ်ႇ ) ထုၵ်ႇၶႃႈႁႅမ်တၢႆယဝ်ႉ 9 ၵေႃႉ  ။ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 20 /5/2026 ယၢမ်းတဵင်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸုမ်းၼိုင်ႈ ၼႄးဝႃႈပဵၼ်ၶွၼ်ႉတဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆသေ ၶဝ်ႈဢဝ်ၵွင်ႈယိုဝ်း ၵူၼ်းၸၢႆး ဢႃယု...