Myanmar Defense & Security Institute – MDSI ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းသိုၵ်း CDM ပႂ်ႉတူၺ်းထတ်းထွင် လိူင်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14/01/2026 ဝႃႈ ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ယဝ်ႉယႃႇ ၵႂႃႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈၶိုင်ႁပ်ႉဢုပ်ႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်​​တေႃႇ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ KIA, AA လႄႈ ၸုမ်းၶျၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၼၼ်ႉ​​တေဢမ်ႇပႃးလႆႈ NUG လႄႈ PDF ၶဝ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ​​

ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းတဵင်ႉသျီႊၵျုၼ်ႊ ၽူႈၵမ်ၵၢၼ်လိူင်ႈ ​​ဢေႊသျႃႊ ၶွင်မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉဝႃႈတႄႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ လူၺ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ သျီႊၵျိၼ်ႉၽိင်ႊ ၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်လႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်ႁဵတ်းၼႆလႄႈ ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉတႄႉ ၵႃႈ​​တေလႆႈသၢင်ႈ ၵၢၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်းယူႇ​​တေႉယဝ်ႉ။

ပၢင်တိုၵ်းဢၼ်ယၼ်ၼိူဝ်လိူင်ႈၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ​​သေ​​ တႄႇမႃးတီႈတၢင်းပွတ်းႁွင်ႇ​​ယဝ်ႉ လၢမ်းထိုင်ရၶႅင်ႇ လႄႈ မိူင်းၶျၢင်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလွတ်ႈၽီမိုဝ်းၶဝ်မိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇလၢႆး႞ ​​ၵေႃႈလၢႆး႞ ၼႆ လၢမ်းႁူႉၵၼ်ယူႇၶႃႈလူး။

​​ၵေႃႉတႄႇသုမ်ၾႆး တၵ်းလႆႈဢွၼ်မွတ်ႇၶိုၼ်းယဝ်ႉ၊ ​​ပေႃးဢမ်ႇၼၼ် ၶႄးၸၢင်ႈလၢမ်းႁုပ်ႇပႃး တိၼ်မိုဝ်း တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉၼႆ ၼပ်ႉၸွမ်းပိူင်ပဵၼ် ဝႅၼ်ႊၼီႊသွႆႊလႃႊ လႄႈ  ဢီႊရၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ​​သေ ႁၼ်လႆႈ တႅၵ်ႇလႅင်းယူႇသႄႈ။

ယုၵ်းယၢၵ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၵဝ်းမိူဝ် တူဝ်ၵဝ်ႇတၵ်းလႆႈၽဵဝ်ႈ ​​တေလႆႈဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

မိူၼ်ၸိူင်ႉ လွင်ႈၵႂၢတ်ႇၽဵဝ်ႈ ႁူင်းၵၢၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ၶွင် SSPP, MNDAA လႄႈ UWSA ၼႂ်းမိူဝ်ႈဝႃးမိူဝ်ႈသိုၼ်းၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈၶိုၼ်းယုၵ်းယိူဝ်ႇ ၵဝ်ႇမၼ်းၼႆ​​ မီး​​ဝႆႉၵေႃႉၼပ်ႉသၢင်ႈယူႇ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈႁဵတ်းၸွမ်း​​ၶေႃႈလႆႈၸႂ် ၸွမ်ၸိုင်ႈသျီႊၵျိၼ်ႉၽိင်ႊၼႆႉ လပ်ႉလင်မီးဝႆႉ​​ၶေႃႈ ၵိၼ်ၵႅၼ်ႇသွင်​​ၶေႃႈ၊ ၼိုင်ႈၸမ်ႉ ဝၢႆးလိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉယႃႇ ​​တေလႆႈပွႆႇလွတ်ႈပၼ် ASSK၊ ​​ၵေႇသုတ်း ​​တေလႆႈပွႆႇယူႇလူမ် ႁႂ်ႈလႆႈဢုပ်ႇၸွမ်း ၽွင်းတၢင် လႄႈ မုၵ်ႉၸုမ်းၵူႈမိူင်းမိူင်း။

 သွင်တႄႉ ​​တေလႆႈၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်တင်း ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

 ဢၼ်ၼႆႉ​​ၵေႃႈ ပဵၼ်တႃႇၸုမ်းသိုၵ်း ဢၼ်ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇ လူၺ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်းပႅတ်ႈမၢင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ​​တေၶဝ်ႈၵႄႈဢွၵ်ႇၵၢင်ပိူၼ်ႈလႆႈၵွႆး ဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ပႃးတႃႇမၼ်းၶွၼ်ႈႁႅင်း ​​လေႃႇတိုၵ်းလႆႈတီႈ PDF ၶဝ်ၼၼ်ႉ​​သေ၊ ​​တေဝႃႈ​​ပေႃႈလဵင်ႉမၼ်း​​ၵေႃႈ ​​ၼေလႆႈ​​ဢေႃးၸႃႇမၼ်းဢမ်ႇၵႃး ႁူမ်ႇလူမ်ႈလႆႈပႃး ၽႅၼ်ၵၢၼ် မၢၵ်ႈမီး ၵွတ်ႇလူၵ်ႈမၼ်းယဝ်ႉယိုင်။

ၸင်ႇၼၼ် ​​ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းဢၼ်ဝႃႈမႃးၼႆႉ လႅပ်ႈလၢမ်းၸပ်းဝႆႉ​​တေႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

​​ပေႃးၼပ်ႉသၢင်ႈၶိုၼ်း ငဝ်းလၢႆး KIA လႄႈ AA ၼႆ​​ၵေႃႈ လႅပ်ႈၸမ်ပဵၼ်ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈလၢမ်းၶၢတ်ႈ MDSI ဝႃႈဝႆႉယူႇ။ KIA ၼႆႉ ဝၢႆးလင်ယိုတ်းလႆႈမိူင်းၶၢင် မွၵ်ႈသိပ်းဝဵင်းလိူဝ် ၶဝ်တိုၼ်းမီးၵၢင်ၸႂ်တႃႇ ၵိုတ်းဢုပ်ႇ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆ တၢမ်တူဝ်ၸွမ်သိုၵ်းၵုၼ်ႇ​​မေႃႇ ယၢမ်ႈပၢၵ်ႇဢွၵ်ႇသူပ်းယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢုပ်ႇၶဝ်ၸုမ်း လဵဝ် တႄႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်း။ ၾၢႆႇ႞​​ၵေႃႈ ဢမ်ႇၽွင်းလိူဝ်လႆႈ လွင်ႈမိူင်း ၶႄႇမိပ်ႇငႅၼ်းၼၼ်ႉ ပႃးယဝ်ႉ။ ​​ပေႉသိုၵ်းယူႇ​​သေတႃႉ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၶၢတ်ႇမူတ်းလႄႈ လွင်ႈၵိၼ်ၼုင်ႈယူႇသဝ်း ယၢၵ်ႇယၢပ်ႈၼႃႇတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉပၼ်ႁႃၵမ်ႉၵၢင်းလူင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။

တိူၵ်ႈတီႈၵိုတ်းတိုၵ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၼင်ႇၵႂၢမ်းမႃးၼႆလႃႈ၊ KPDF ဢၼ်ပူၼ်ႉၶွပ်ႇမိူင်းၶၢင်​​သေ ၶႅပ်ႇၸွမ်းတိူင်း​​ၸေႊၵႅင်း လႄႈ မိူင်းမိတ်ႈ၊ ၼမ်ႉၶမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ႉပဵၼ်တႅၼ်ႈတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉတႃႇမၼ်းယဝ်ႉယိုင်။ ​​ပေႉၵၢၼ်တိုၵ်းယဝ်ႉ ၶႂ်ႈလိုဝ်ႈဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း ​​တေလႆႈဝႃႈၼႆယူႇ။ ​​တေဝႃႈ AA ​​ၵေႃႈ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မိူင်းပင်းၵလႃး ယွၵ်ႈယဝ်ႈယူႇတၢင်းလင်ၼၼ်ႉလႂ်၊ ပၼ်ႁႃရူဝ်ႇႁိင်ၵျႃႇ ဢၼ်လုၵ်ႉႁိုင်းယူႇၼၼ်ႉလႂ် ဢမ်ႇလၢႆး႞​​ၵေႃႈလွင်ႈ႞ တၵ်းၵွင်ႉၵဵဝ်ႇပႃးၶဝ်မႃးၼႆ ​​တေယုၵ်ႉႁူႉတူဝ်ဝႆႉယူႇ၊ ၼႃႈလိၼ်မိူင်းရၶႅင်ႇၼႆ​​ၵေႃႈ ယွၼ်ႉမိူင်းၶႄႇၵွတ်ႇဝႆႉ​​သေ ​​တေႃႉတႄႉၵိုတ်းယူႇ မၢၼ်ႇဢွင်ႇ၊ သိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၵျွၵ်ႉၽိဝ်ႇၵွႆးယဝ်ႉယိုင်။ သိုၵ်း AA ​​ပေႃးလူမ်ႇၶဝ်ႈထိုင် လၢပ်ႈလိၼ်မၵူၺ်း လႄႈ ​​ဢေႇယႃႇဝတီႇယဝ်ႉလူး။ SRA ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ 19 ၸုမ်း ဢၼ်မၼ်းၵမ်ႉလင်ၸွႆႈတင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ​​ၵေႃႈ လူဝ်ႇယၢမ်းလႂ် ယူႇလင်ၸၼ်ႁႅင်းၾႆးပၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၼင်ႇ ဢမ်ႇဢၢၼ်းသိမ်းဢဝ်​​ၼေႇပျီႇ​​တေႃႇတႄႉ တႃႉၵိုတ်းဢုပ်ႇၵၼ် ယင်း​​တေလႆႈ ​​ၶေႃႈႁပ်ႉပၢၵ်ႇ တႃႇၵုမ်းၵမ်ၼႃႈတီႈတူဝ်ၵဝ်ႇၵွၼ်ႇ ​​တေဝႃႈၼႆယူႇ။ ၸဵမ်ပိုင်း​​ၵေႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈသုၼ်ႇဢၼ် ဢမ်ႇယွမ်း UWSA ဝႃႈၼႆဝႆႉလူး။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸၢမ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုၼ်းမိုဝ်း KIA လႄႈ AA ၼႆႉ လႅပ်ႈ​​တေယွမ်းႁပ်ႉဢုပ်ႇ တႃႇၵိုတ်းတိုၵ်းယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႈၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶျၢင်း​​ၵေႃႈ လႅပ်ႈ​​တေပႃးၸွမ်းယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ​​ပေႃးၶဝ်တိုၵ်ႉသိုပ်ႇ တႅၵ်ႇ ၵၼ်တႄႉ ​​တေၺႃးထႅၵ်ႇပဵၼ်လၢႆပုတ်း​​သေဢုပ်ႇၵွႆး။ ၵမ်းၼႆႉ ​​ပေႃးဝႃႈ ၶၢင်၊ ၶျၢင်း၊ ရၶႅင်ႇ ႁူမ်ႈၵိုတ်းတိၵ်းယဝ်ႉၼႆ ၸုမ်းၸိူဝ်းတၢင်းၸၢၼ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ KNU လႄႈ ဢူၺ်းလီမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ​​တေမိူၼ်ႁိုဝ်။ ၸွမ်းၼင်ႇၶဝ်ၽၼ်ႈၵၼ်ၸွမ်း NUG လႄႈ ႁူႉၺႃး​​လေႃႇတိုၵ်းယဝ်ႉ။ ​​ပေႃးၼၼ် ​​တေပွႆႇၽႃႈပႅတ်ႈ NUG ႁႃႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ​​တေလူင်ႈၼႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉၼႄႇ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်​​တေမီးမႃး ဝၢႆးလိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ​​ၵေႃႈ ၵွႆးပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းလၢႆႈၶၢပ်ႈဝႆႉလႄႈ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ မၼ်း​​တေႁပ်ႉဢုပ်ႇ​​တေႃႇ NUG, PDF ၼႆ ဢမ်ႇလႆႈလႃးလႃး။ လီလိူဝ်သုတ်းတႄႉ ၵူႈၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁိုၼ်ႇတိုၵ်း ႁႂ်ႈ​​ၼေႇပျီႇ​​တေႃႇၵူၼ်ႇပင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းသမ်ႉ ၸွင်ႇ​​တေပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉႁိုဝ်၊ ႁႃႈပီႊလုမ်းလုမ်း ဢမ်ႇၶွၼ်ႈၵၼ်လႆႈမႃးလူး။ လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇမၢၵ်ႇမိုဝ်ႈၸိုၼ်း ယၢမ်း လႄႈ ႁႅင်းၵမ်ႉယၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ်​​တေလႆႈၼင်ႇၼႂ်း ပီႊ 2023 ၼၼ်ႉယဝ်ႉသႄႈ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်ႁိုဝ်​​ၵေႃႈ ၸုမ်းၸိူဝ်းတိုၵ်းလႆႈဝႆႉ ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၼပ်ႉတၢႆတွင်းၸႃးဝႃႈ တိုၼ်းပဵၼ်ၼႃႈတီႈပိူင်ႇငမ်း ၶွင်ၸုမ်းၸၢဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ်​​သေ ​​တေယၼ်ၼိူဝ်ပၢႆးႁပ်ႉ ႁၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ၵႅၼ်ႇ ၵႅၵ်းယဝ်ႉ ႁပ်ႉဢုပ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းၵႂႃႇၵွႆး ​​ပေႃးဝႃႈၼႆၸိုင် ၸိူဝ်းဢမ်ႇတိုၵ်းဢမ်ႇ​​တေႃးလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈသင် လိူဝ်ဝႆႉ ၼၼ်ႉတႄႉ မိူၼ်​​တေလႆႈၼင်ႈၼွၵ်ႈၶွပ်ႇ​​သေ ပႂ်ႉတူၺ်းယူႇ​​ၵေႃႈမီးမီးယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၵွၼ်ႇပႆႇတူၵ်းလူင်း လူၺ်ႈလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း တိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆ​​သေတႃႉ ​​​​တေၵုမ်ႇၸႂ်ယႂ်ႇၼိူဝ် ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်း လုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်လဵဝ်ၵွႆးတႄႉ​​ၵေႃႈ ​​တေႃႈၼင်ႇ မိူင်း ႁႅင်းယႂ်ႇလူင် ၸိူဝ်းပဵၼ် Super Power ယင်းဢမ်ႇ ၸွမ်းပၵ်း ၸွမ်းပိူင်ၼႆ တၵ်းလႆႈယွမ်းႁပ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႆလႄႈ ၵွၼ်ႇပႆႇထိုင်ယၢမ်းပိူၼ်ႈၵိုတ်းတိုၵ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် ၸိူဝ်းႁပ်ႉၸိုဝ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼ ၼ်ႉ ​​တေၶိုင်ႁူဝ်တွင်ၶႂၢင် ႁၢင်တွင်ဝၢႆႇၸူးၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ​​တေလႆႈပႂ်ႉတူၺ်းယူႇ တင်းလႅတ်းတင်းလႅင်ႈယဝ်ႉ။