ဝၼ်းတီႈ 7/1/2026 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10 မူင်းၶိုင်ႈ ၸၢႆးၸိၼ်ႇမိၼ်းဢေး (ႁိုဝ်) ၸၢႆးပီး(ၽၢႆး) ဢႃယု 50 ပီ ၽူႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် လူင်ႉလႅၼ်ႇ လွင်ႈၾႅတ်ႊၻရႄႊ လႄႈ ႁၵ်ႉလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ပဵၼ်ထမ်း လူႉသဵင်ႈၵႂႃႇ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်ႊသိူဝ်ႊမၢမ်ႉ (မၢၵ်ႇလမ်လိုမ်း) Spleen cancer တီႈႁူင်းယႃလူင် တေႃႇဝိၼ်ႇၼိၼ်းသီႇ ဝဵင်းမၢၼ်းတလေး (ဝဵင်းလိူဝ်ႇ) မၼ်းၸၢႆး ၼႆႉ ပဵၼ်ပႃးၽူႈၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်း တႅဝ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တႃႇၵေႃႇတင်ႈ ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၽူႈၼမ်း ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇသၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈ ဢမ်ႇတြႃး ။
ၸၢႆးၸိၼ်ႇမိၼ်းဢေး (ႁိုဝ်) ၸၢႆးပီး(ၽၢႆး) ၼႆႉၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမိူဝ်ႈပီ 1976 တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈ တွင်ႉ 5 ၵေႃႉ ၸၢႆးပီးၽၢႆး ပဵၼ်ၵေႃႉထီႉ 3 ။ ထိုင်မႃး ဢႃႇယု 8 ၶူပ်ႇ ယွၼ်ႉၼႃႈၵၢၼ်တႃႈငၢၼ်း လႄႈ ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းလူဝ်ႇၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းသေ ၼႃႈႁိူၼ်း ၸၢႆးပီးၶဝ် လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉယူႇ ဝဵင်းမၢၼ်းတလေး (ဝဵင်း လိူဝ်ႇ) မိူဝ်ႈပီ 1984။
ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈမၼ်းၸၢႆးလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇမႃးၸဵမ်လဵၵ်ႉတေႃႇယႂ်ႇ ။ ယဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်း သုတ်းၸၼ်ႉၸွမ်တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး) လူၺ်ႈပၢႆးသၢႆႊ (Physic) သေ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်း ၼၢင်းဢိဢိမုၼ်ႇ မီးလုၵ်ႈၸၢႆးႁူမ်ႈၸွမ်းၵၼ်ဝႆႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၸၢႆးဝၼ်ႇၼၾူင်းမုၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
တႄႇမိူဝ်ႈပီ 2012 ၸၢႆးပီးၽၢႆး လႄႈ ဢူၺ်းၵေႃႉ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် သၢၼ်ၶတ်း ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ႁဵတ်းလွင်ႈ ဢမ်ႇထမ်းတြႃးၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးမႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်သၢႆၸႂ် မၼ်းၸၢႆးသုတ်းႁၢႆၵႂႃႇၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လီ တႃႇတူင်ႇဝူင်းတႆးမႃးဢမ်ႇထၢတ်ႇ။
ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉပိူင်လၵ်းမိူင်း 2008 ပဵၼ်ယႂ်ႇသေ ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ႁဵတ်းႁၢႆႉသုၼ်ႇလႆႈ ၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်း တေႃႇၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႃးၼပ်ႉပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်။ ယွၼ်ႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း လႄႈ ၶႂ်ႈပိၼ်ႇလႅၵ်ႈပႅတ်ႈ ၶုၼ်မိူင်းမိူၵ်ႈ ၸိူဝ်းသူင်ႇမၵ်ႉဢႃႇၼႃႇ ပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇၼၼ်ႉၼႆသေ ၽွင်းပၢၼ်ၸၢႆးပီး ဢႃႇယုတိုၵ်ႉၼုမ်ႇ ၸင်ႇၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်း ၼႂ်းၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် ငဝ်ႈငုၼ်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး တိူင်းမၢၼ်းတလေး ဢၼ်ၶိုၼ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈမႂ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 2012 ၼၼ်ႉမႃး။
“ၸၢႆးပီးၽၢႆးၼႆႉ ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်သူၼ်းတုမ်ႁႃသဵင် ပိူဝ်ႈတႃႇဢွင်ႇပေႉၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ လၢႆၸုပ်ႈလၢႆပၢၼ်ၵေႃႈ ၾင်ႁႅင်းတူဝ်ႁႅင်းၸႂ် တင်းယႂ်ႇတင်းၼမ်သေ ၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉတိုၼ်ႇမႃး ပုၼ်ႈတႃႇပႃႇတီႇႁဝ်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆလႄႈ ယူႇတီႈငဝ်ႈငုၼ်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼပ်ႉယမ်သေ တႅမ်ႈတၢင်ႇၵိုၵ်းပိုၼ်းဝႆႉယူႇဢေႃႈ ” ၼႆ SNLD ပိုၼ် ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်။
ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၸၢႆးပီး တႄႇယၢင်ႈၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းမႃး ၼပ်ႉသိပ်းပီပၢႆၼႆႉ မၼ်းၸၢႆးၶတ်းၸႂ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈပိုၼ်ႉႁူႉၾႅတ်ႊၻရႄႊ၊ ပိုၼ်ႉႁူႉတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႆး၊ ပိုၼ်ႉႁူႉတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၶဝ်ႈႁႃ ဢုပ်ႇဢူဝ်း ႁဵတ်းလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်၊ လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉလွင်ႈၾႅတ်ႊၻရႄႊ ပၼ်ၶိုၼ်း တင်းၼမ်။
ၸၢႆးဝၼ်းလႅင်းၶမ်း ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်တင်းၸၢႆးပီးၵေႃႈၸႂ်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ၸၢႆးပီး(ၽၢႆး) ႁိုဝ် ၸၢႆးၸိၼ်ႇမိၼ်း ဢေးၼႆႉ ပိူၼ်ႈတႄႇႁူႉၸၵ်းၼမ်မႃး မိူဝ်ႈၽွင်း မၼ်းတင်း ၸၢႆးသၢႆလႅင်း၊ ၸၢႆးလၢဝ်လႅင်းသႂ် ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် လွင်ႈဢမ်ႇတြႃးလွင်ႈၼိုင်ႈ တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ။ ပီ 2014 ၽွင်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ႁူမ်ႈၵၼ် ၵေႃႇတင်ႈ ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးပတ်းပိုၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸၢႆးၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်း တႅဝ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ” ဝႃႈၼႆ ။
ပီ 2017- 2018 မၼ်းၸၢႆး ပဵၼ်ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၼႂ်းၸုမ်းပၼ်ပၢင်သွၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉၾႅတ်ႊၻရႄႊ Federal Training Team-FTT သေ ၵႂႃႇပၼ်ပၢင်သွၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉၾႅတ်ႊၻရႄႊတီႈၵူၼ်း မိူင်းမွၼ်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းၶျၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၶဝ်ႈပႃးႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း တႃႇႁႂ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈ ၼၼ်ႉထႅင်ႈ။
ၽွင်းမၼ်းၸၢႆးယူႇၼႂ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း SNLD ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးလၢႆလၢႆ ၸုမ်းသေ ထႅဝ်ႇႁွၼ်ႈႁႃပွၼ်ႈပၼ်တၢင်းႁူႉ ၾႅတ်ႊၻရႄႊၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း တီႈပီႈၼွင်ႉတႆး လႄႈ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇၸွမ်း တႅဝ်းသၼ်လွႆ လႄႈ ထုင်ႉပဵင်းၵူႈတီႈၵူႈတၢင်း ။
ၸၢႆးၵျေႃႇလႃႉ ၵေႃႉႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း လႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၸွမ်း ၸၢႆးပီးၽၢႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ ယၢမ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်း EBO ဢၼ်ၸဝ်ႈႁၢၼ်ယွင်ႁူၺ်ႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ။ ႁဝ်းယၢမ်ႈၵႂႃႇ ပၼ်ပၢင်သွၼ်ၸွမ်းၵၼ်တၢင်း ၼမ်ႉတီး၊ မိူင်းၵွင်း၊ မိူင်းယၢင်း လႄႈ တၢင်းထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ်ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢၼ် တူင်ႉတိုၼ်ႇၼႂ်းၵၢၼ် တူင်ႇဝူင်း။ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢၼ်ပိုၼ်ၽႄႈပၼ်တၢင်းႁူႉၾႅတ်ႊၻရႄႊ ဢၼ်ၵိုင်ႇငမ်ႇတင်းမိူင်းတႆး၊ ဢၼ်ၵူၼ်း ၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းလူဝ်ႇ။ တႃႇတေမီးမႃးၵူၼ်းၼုမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈၼမ်ႉၸႂ်မိူၼ်မၼ်းၸၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတေႃႈမီး။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇလီတႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးတေႉတေႉ” ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸၢႆးၸိၼ်ႇမိၼ်းဢေး ယင်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇသေ ၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸွမ်းဝၢၼ်ႈ၊ ၸွမ်းဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၼမ်လႄႈ ဢဝ်လွင်ႈဢွင်ႇပေႉယၢပ်ႇယဵၼ်းၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ ဢိင်ၼိူဝ် မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇတူင်ႉၼိုင် ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း ထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ် လႄႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမီးၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၼႂ်းမိူင်းၶၢင် လူၺ်ႈၼမ်ႉၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်၊ ဢမ်ႇၶီႈထီႇ တၢင်းႁူႉပၢႆးမေႃ ဢၼ်မၼ်းၸၢႆးမီးၼၼ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတင်းၼမ် လႆႈယွင်ႈ၊ လႆႈယိူင်ႈ၊ လႆႈဢၢမ်း ၼမ်ႉၵတ်ႉ လႄႈ ၼမ်ႉၸႂ်မၼ်းတေႉတေႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လုၵ်ႈ ၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် လွင်ႈပိုၼ်ႉႁူႉၾႅတ်ႊၻရႄႊၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းၸၢႆး မီးတင်းၼမ် ။
ၸၢႆးပီးၽၢႆးၼႆႉ လူင်ႉလႅၼ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉၾႅတ်ႊၻရႄႊ ဢၼ်ၸိူဝ်းႁဝ်းႁႃး မုင်ႈမွင်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်မႃး ယူႇၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇပႃး ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း ပဵၼ်ပႃးၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၸုမ်းတွႆႇတိုင်ႈ ႁႅင်းသၢမ်ႁႅင်းထႅင်ႈ ။
ၸၢႆးဝၼ်းလႅင်းၶမ်း ၵေႃႉယၢမ်ႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၸွမ်း ၸၢႆးပီးၽၢႆး လၢတ်ႈၼႄတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်း Live show ၸိူဝ်းဢၼ်ၸုမ်းႁႅင်းသၢမ်ႁႅင်း ၵႂႃႇတွႆႇယူႇၵူႈတီႈ ၵူႈတၢင်းၼႆႉ ၸၢႆးပီးၽၢႆးႁဝ်း လႆႈၶဝ်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၶဝ်ႁွင်ႉ State Manager ။ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ပၢင်တွႆႇတိုင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတေႉတေႉ ဢမ်ႇမီးၶဝ်ဢမ်ႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၸုမ်း Iron Cross လေးဖြူ အငဲ မျိုးကြီး ၶဝ်မႃးႁွင်ႉၵႂၢမ်းတီႈမူႇၸေႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၸၢႆးပီးၽၢႆးၵေႃႉၸတ်းႁွင်ႉၵႂႃႇ။ ပဵၼ်ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် လွင်ႈတွႆႇတိုင်ႈၵႂႃႇမူၼ်ႈၸႂ်ပၼ်တီႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ” ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးပီးၽၢႆးၼႆႉ ပၢႆးယူႇလီယူပ်ႈယွမ်းမႃးၶၢဝ်းတၢင်း သွင်သၢမ်ပီ ႁိုင်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉလႄႈ ပီ 2024 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇၽႃႇတတ်း တၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်ႊသိူဝ်ႊမၢမ်ႉ (မၢၵ်ႇလမ်လိုမ်း) Spleen cancer တီႈႁူင်းယႃလူင်ယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ။
ဝၼ်းတီႈ 8/1/2026 ၼႆႉလုၵ်ႈလၢင်းၵူၼ်းႁိူၼ်းလႄႈ ဢူၺ်းၵေႃႉၽူႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်လုမ်းလႃးၶၢပ်ႈတူဝ်မၼ်းၸၢႆးတီႈ ပႃႇႁဵဝ်ႈ ဢေးယဵၵ်ႉၺဵင်ႇ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ။ ဝၼ်းတီႈ 13/1/2026 သမ်ႉလုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေးလႄႈဢူၺ်းၵေႃႉဢူၺ်းသႄႈ တေၸတ်းႁႅၼ်းပၼ်သွမ်းတၢင်တူဝ်တီႈႁိူၼ်းမၼ်းၸၢႆး တီႈဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ