ဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃၶႅမ်ႉ။ ပဵၼ်ဢူႇၶဝ်ႈဢူႇၼမ်ႉမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးႁၢဝ်းႁူၺ်ႈသၼ်လွႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ သၢႆၵေး ၼမ်ႉတူႈ လွင်ႈလႆလတ်းၶႅၼ်ႈႁဵတ်းပဵၼ်သဵၼ်ႈၵၢင်ဝႆႉ ။ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းယူႇၵိုၵ်းဝဵင်းမႃး ၼပ်ႉပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်တႄႉ ႁွင်ႉဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၾၢႆႇၸၢၼ်းၵေးၼမ်ႉတူႈဝႃႈ “ဝဵင်း ၸၢၼ်း” ၼႆယူႇ။ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးယူႇဝႆႉ ၾၢႆႇႁွင်ႇၵေးၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉသမ်ႉ “ၼႂ်းဝဵင်း” ၼႆယူႇ။

ပေႃးလုၵ်ႉတၢင်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈဢွၵ်ႇမႃးသေ ၶၢမ်ႈၶူဝ်ဢၼ်ၵၢႆႇဝႆႉၼိူဝ် ၵေးၼမ်ႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ တီႈလႅၼ်ၶႅၼ်ႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ – သႅၼ်ဝီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵွၼ်ႇပႆႇၽႅဝ်ႁွတ်ႈဝၢၼ်ႈပၢင်ၽၢတ်ႇ ၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈမုင်ႈႁၼ်ပၢင်ႇတူင်ႈၼႃး လႄႈ တေးသၼ်လွႆၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ပေႃးၶၢဝ်း ၼႃးၵေႃႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တေဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇၶဝ်ႈသွမ်ႈၼႃးသေ ပေႃးၸမ်ၶၢဝ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃမႃးၸိုင် မီးသၢႆလူမ်း ပတ်ႉဢဝ်သႅဝ်ဢၢႆႁွမ် တီႈႁူင်းၶဝ်ႈ ၼႂ်းလွၵ်းၼႃး ထွင်းမႃးသႂ်ႇၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ႁၢႆးဝေး ဢၼ်မီးရူတ်ႉၵႃး ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းလတ်းတႆၵႂႃႇမႃးဢမ်ႇထၢတ်ႇ ၼၼ်ႉယူႇ။

ၵူၼ်းၸႃႇတိ သႅၼ်ဝီတေႉတေႉတႄႉ သင်လႆႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၵမ်းႁိုဝ်  ႁိုင်ၼၢၼ်းၼပ်ႉဝၼ်း ၼပ်ႉဝူင်ႈ ၼပ်ႉလိူၼ် ၼပ်ႉပီ မၼ်းၵေႃႈယဝ်ႉ လႆႈႁွတ်ႈ လႆႈတႄႇတမ်းတိၼ်ယၢင်ႈၶဝ်ႈထိုင် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးလႆႈႁပ်ႉဢၢႆဢုၼ်ႇ သႅဝ်ဢၢႆႁွမ် တၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉ ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းဝဵင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ။

ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးလႆႈၸိမ်းတူၺ်းၼမ်ႉလႅမ်ႉ ၶဝ်ႈသွႆးဢီႇ၊ ၼိူဝ်ႉသူမ်ႈ၊ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈ၊ ၽၵ်းသူမ်ႈၶႅပ်း လႄႈ မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဢွၵ်ႇႁင်း ၵူၺ်းၼၼ်ႉတႄႉ တိုၼ်းၸပ်းၸႂ်။ ႁွတ်ႈထိုင်လႂ်ၵေႃႈ ႁိုဝ်တေလိုမ်းလႆႈ ၼမ်ႉလႅမ်ႉငဝ်ႈ တိုၼ်းဢၼ် သွၵ်ႈႁႃၵိၼ်တၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်းဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉယူႇ။ သင်တေလုၵ်ႉတၢင်း မိူင်းမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်း လႄႈ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၶပ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ ဢၢၼ်းၵႂႃႇထိုင် ဝဵင်းမူႇၸေႊ လႄႈ ဝဵင်းလၢဝ်ႇၵၢႆး လႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး မိူင်း ၶႄႇၼႆႉ တိုၼ်းလႆႈလတ်းၽၢၼ်ႇ ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ။

မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၵူႈၵေႃႉတေလႆႈငိၼ်းၵၼ် လွင်ႈၵဵၵ်ႉလၢၼ်ႇ ၵူတ်ႇထတ်းၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းၵႃႉၶဝ် တေႃႉဢဝ်တၢင်းမိူင်းၶႄႇ လူင်းမႃး ဢၢၼ်းတေႃႉၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်း လႄႈ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ၵူၼ်းၵႃႉၶဝ် တေႃႉဢဝ်တၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ထုင်ႉပဵင်း ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇတၢင်း မိူင်းၶႄႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉယူႇ။

ၼၼ်ႉတႄႉပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉႁွင်ႉဝႃႈ “ၵိၵ်ႉၼမ်ႉဢုၼ်ႇ” ပီႈၼွင်ႉတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႄႉႁွင်ႉၾၢႆႇၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈဝႃႈ “ရေပူဂိတ်” ၼႆယူႇ။ တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ မၢင်ပွၵ်ႈတီႉ ၺွပ်းလႆႈယႃႈ၊ မၢင်ပွၵ်ႈတီႉၺွပ်းလႆႈ သႅင်ၶဵဝ်၊ မၢင်ပွၵ်ႈတီႉၺွပ်းလႆႈ မႆႉသၵ်း၊ မႆႉမွၵ်ႇသွမ်ႇ၊ မႆႉၸိူဝ်းၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ ၸိူဝ်းဢမ်ႇသႂၢင်းၶွၼ်ႇပၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႂ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉလႄႈ ၼပ်ႉပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈတႃႇႁႃၵိၼ်ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈၼိုင်ႈ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်တီႈၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်း တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

ဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ ပေႃးၼပ်ႉတေႉတေႉၸိုင် ထုင်ႉၼႃးၵႂၢင်ႈယႂ်ႇတေႉတေႉ။ လင်ႁိူၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈၵူၼ်း ယင်းမီးဢေႇလိူဝ် တူင်ႈၼႃးလူး ၵွၼ်ႇ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၶဝ်ႈပိူၵ်ႇ၊ မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ၊ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် ၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်းၼႆႉ တႃႇၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇႁင်းၽႂ်မၼ်း။ ၼႃႈႁိူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ မီးတူင်ႈၼႃး ပိုၼ်ႉတီႈၽုၵ်ႇ သွမ်ႈၵႂၢင်ႈယႂ်ႇၼမ်လိူဝ်လႄႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈပႃး တႃႇၶၢႆဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈဝဵင်းၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈမႆႈၸႂ်သင်။

ပွႆးလၢမ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇထုင်းၾိင်ႈပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈ ယၢမ်ႈဢွၼ်ႁဵတ်းမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၽူႈလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလိူင်ႇၼမ်။ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းပုၼ်ႉႁိူၼ်း ၼၼ်ႉႁိူၼ်းၼႆႉႁၢႆဝႃႇႁေႉၼႆၵေႃႈဢမ်ႇၵႆႉလႆႈငိၼ်းၸပ်းႁူ။

ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လွင်ႈမႆႈၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ ပိူင်ႈၵၼ်ၾႃႉလႄႈ လိၼ်ၵႂႃႇ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၽႅပ်ႉတႃယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မီးလွင်ႈမႆႈ ၸႂ်ၵူၺ်း လွင်ႈတၢင်းယၢပ်ႇ၊ လွင်ႈၵိၼ်းၸႂ်၊ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွမ်းမႃးၵူႈလွင်ႈ။ ဝဵင်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈယူႇသဝ်းမႃး ၵတ်း ၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉတေႃးသ၊ လေႃးၽ ၵူၼ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသေလႆႈလုၵ်ႉႁိုၼ်ႇပဵၼ်ၾႆးပၢင်တိုၵ်းလၢမ်းၽႄႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတုၵ်ႉၶယၢပ်ႇၽိုတ်ႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။

ပႅၵ်ႉသမ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ သဵင်ၵွင်ႈယဵၼ်ၵႂႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈပီပၢႆယဝ်ႉသေတႃႉ ၸိူဝ်းၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇၽွၼ်းယွၼ်ႈပၢင်တိုၵ်းယူႇ။ မိူၼ်ဝႃႈ “ယႃႁွႆးၸဵပ်း ၵဝ်ႇယင်းပႆႇႁၢႆ၊ ႁွႆးၸဵပ်းမႂ်ႇပေႃးပေႃႇမႃးထႅင်ႈ”ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ “တၢင်းၵိၼ်းဢမ်ႇမႃးမိူဝ်ႈသႃႇ၊ ဝၼ်းၼိုင်ႈတေပူၼ်ႉလႆႈလွင်ႈတုၵ်ႉယၢပ်ႇလူင်ၼႆႉယူႇ” ၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၵၢဝ်ႇယွၼ်းသူး ႁႂ်ႈႁူပ်ႉၺႃး ၶုၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးၼမ်ႉၸႂ်လီ ႁၼ်ထိုင်ၵၢင်ၸႂ်ၼိူဝ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတေႉတေႉၼႆၼၼ်ႉယူႇ။

တင်ႈတႄႇၸုမ်းသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (MNDAA) လႄႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီၶဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းသိုၵ်း (PDF) တင်း သိုၵ်းတဢၢင်း (TNLA) တိုၵ်း လိုပ်ႈပႅတ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ၶဝ်ႈၵုမ်းၵမ်ဝဵင်းသႅၼ်ဝီမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းထၢင်ႇတေလႆႈယူႇသႃႇလိူဝ် ပၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၵုမ်းၵမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ သူးဝွၼ်းတၢင်းၵၢဝ်ႇယွၼ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈမႃး။

ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး

ၼႂ်းဝဵင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ ၸဝ်ႈၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆၶဝ် တေႃႉဢဝ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ဢွၵ်ႇတၢင်းမိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်းမႃးၶၢႆၶိုၼ်းပဵၼ်ပိူင် ယႂ်ႇ။ ပႃးၸဵမ်ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်း ၸၢၵ်ႈ၊ ၵိူဝ်၊ ၽွင်ဝၢၼ် ၶိူင်ႈၶူဝ်းၸႂ်ႉၼႂ်းသိုင်ႇၾႆး လႄႈ တၢင်းလူဝ်ႇမႄႈၸဝ်ႈႁိူၼ်း တင်းသဵင်ႈ ၼၼ်ႉ တေႃႉဢဝ်တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇလႅၼ်မႃးၶၢႆပၼ်ပေႃးၸွတ်ႇၸေး။ ၵူၼ်းၵႃႉၶဝ်ၵမ်ႈ ၽွင်ႈ ယင်းပၢႆႈမႃးတေႃႉဢဝ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ မိူင်းထႆး တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ မိူဝ်းဝၢင်းၶၢႆပႃးထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ ၽွင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းတိုၵ်ႉၼိမ် ပႆႇမီးလွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉသေ ၶၼ်ငိုၼ်းၵေႃႈတိုၵ်ႉၼိမ်ယူႇ ၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁဵတ်းၵႂႃႇငၢႆႈလူမ်။

ဝၢႆးလင် ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ယဝ်ႉ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ လႄႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီ ၶဝ်ႈၵုမ်းၵမ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၶူဝ်း ၵုၼ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ – မူႇၸေႊ လႆႈဢိုတ်းၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၼၼ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၾႆးၾႃႉၶၢတ်ႇႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈပီပၢႆ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉလိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ ။ ၵုၼ်ႇၶူဝ်းၵႃႉ တၢင်းၶၢႆ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ထၢတ်ႈသီႇ၊ တီႊၸႄႊ ပႃးၸဵမ် ၵုၼ်ႇယွႆႈၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ၸိူဝ်းယၢမ်ႈသိုဝ်ႉလႆႈငၢႆႈ ၼၼ်ႉယဵၼ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈဢၼ်ႁႃယၢပ်ႇတီႈသုတ်း လႄႈ တေႃႉဢဝ်ၶဝ်ႈၼႂ်းဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ယၢပ်ႇတီႈသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼၢင်းသႃႇ ဢႃႇယု 30 ပၢႆ ၵေႃႉပိုတ်ႇႁၢၼ်ႉၶၢႆၵုၼ်ႇယွႆႈၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်းယူႇဝဵင်းသႅၼ်ဝီတႄႉ ဢုပ်ႇၶႆႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ “ ၶၢႆသႅင်ႇ၊ ၶၢႆၶူဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ဢွၼ်တၢင်း။ ငိုၼ်းဢၼ်ၶၢႆလႆႈ ႁႄ ငိုၼ်းဢၼ်တေလႆႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၼႂ်းႁိူၼ်းႁႄ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵုမ်ႇၵၼ်သေဢိတ်း။ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉတၢင်းၶၢႆ။ ၵူၼ်းၸၢႆႇငိုၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီးၼမ်မိူၼ်ၵဝ်ႇ။ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁႃလဵင်ႉလုၵ်ႈလၢင်းၵႂႃႇ မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႉ” ၼႆယူႇ။

ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ်သေ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇမၼ်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈၼႆ-  သင်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းႁူပ်ႉၺႃးပၢင်တိုၵ်းတေႉတေႉ ၼၼ်ႉ ၽႂ်တေႁူႉလႆႈထိုင်လႆႈ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၶၢၼ်ၸႂ်ၼၼ်ႉၼႆ ၼၢင်းသႃႇတႄႉ တင်းပွင်ႉၶင်းတင်းဢုပ်ႇလၢတ်ႈၶႆႈၼႄတူဝ်ထူပ်း လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ ၵၢၼ်ဢဝ်သၢႆၸႂ်လွတ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ လၢႆၸုမ်းယူႇ။

ပၢႆးယူႇလီ

ၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼႃႈလိၵ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၾဵၵ်ႉပုၵ်ႉၶွင် ၸုမ်းသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (The Kokang) ၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်းဝႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈပၼ်ႁူင်းယႃ၊ လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ တူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃးပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လွင်ႈပၢႆးယူႇလီ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇ ၼႂ်း ၼႃႈတီႈ ၵုမ်းၵမ်ၶဝ်ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီတေႉတေႉတႄႉ ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈၶင်းပွင်ႉၵၼ်ဝႃႈ တႃႇဢဝ်သၢႆၸႂ်ပူၼ်ႉလႆႈတၢင်းၸဵပ်းတၢင်းၼၢဝ် လွတ်ႈတၢင်းတၢႆၼႆႉ လႆႈဢဝ်ငိုၼ်းသိုဝ်ႉဢဝ် သဵင်ႈသဵင်ႈ။ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉၵၢၼ်ယူတ်းယႃလၢႆလၢႆသင်သေလွင်ႈ မိူၼ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၶဝ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႆယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းပဝ်း ဢႃႇယု 30 ပီပၢႆ ၵေႃႉၵႂႃႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တီႈႁူင်းယႃလူင်ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းသႅၼ်ဝီ လၢတ်ႈၼႄတူဝ်ထူပ်းမၼ်းဝႃႈ “ၶႃႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းယႃ ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၶႃႈတီႈၼၼ်ႉ ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈဝူင်ႈၵူၺ်း သဵင်ႈၵႂႃႇငိုၼ်းပဵၼ် 30 သႅၼ်ပၢႆ။ ပေႃးၵႂႃႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ တီႈၼၼ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇပဵၼ်လိူင်ႁႃႉဢမ်ႇပဵၼ်လိူင်ႁႃႉၵေႃႈ ၶဝ်ဢဝ်ၵႂႃႇႁၢင်းထၢတ်ႈတိၵ်းတိၵ်း။ ပေႃးယဝ်ႉၵႃႈတီႈၼွၼ်းၵေႃႈ လႆႈပၼ်။ ၵႃႈယႃႈယႃၵေႃႈ ၶဝ်ဢဝ်ႁဝ်းၵႃႈလိူဝ်တၢင်းၼွၵ်ႈမၼ်းၼိုင်ႈပုၼ်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။

ၸၢႆးပီးဢႃႇယု 50 ပီပၢႆ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵေႃႉလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈၸုမ်းသိုၵ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ် ပိုတ်ႇပၢင်တိုၵ်း ၼၼ်ႉဝႆႉဝႃႈ “ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ တိုၵ်းယဝ်ႉပေႉယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉၵႂႃႇၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵူၺ်း လႆႈသိုပ်ႇ ၶၢမ်ႇတၢမ်ႇၽွၼ်းယွၼ်ႈပၢင်တိုၵ်း။ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ လႆႈလူႉသုမ်းၽဝၸၢတ်ႈပၢၼ်ႁိူၼ်းယေး၊ လွင်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸဵမ်ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ၊ ပႃးၸဵမ်ၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ ၸုတ်ႈယွမ်းၵႂႃႇမူတ်း။ မၢင်ၵေႃႉၼႆႉလႆႈပၢႆႈၽေး ထိုင်တီႈၸၢတ်ႈပၢၼ်သမ်ႉပေႃးလႆႈလူႉ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉ၊ လႆႈၵွတ်းၽၢၼ်ၵႂႃႇ။ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၸုၼ်ႉၵႂႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉၼွႆႉၼွႆႉ” ဝႃႈၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇၵႂၢမ်းထုင်းမီးဝႆႉ “ၼၢမ်တူၵ်းသႂ်ႇတွင်ၵေႃႈ တွင်ပွင်ႇ၊ တွင်တူၵ်းသႂ်ႇၼၢမ်ၵေႃႈ ဝႂ်တွင်ပွင်ႇ” ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်သင်မႃးၵေႃႈယဝ်ႉ၊ ၶုၼ်မိူင်းၸုမ်းလႂ်မႃးၵုမ်းၵေႃႈယႃႇ လီလီ ၸႃႉၸႃႉ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းယွၼ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၺ်းၼႆ ပေႃး တင်းဝႃႈ ၶုၼ်မိူင်းယင်းမီးပၢႆးဝူၼ်ႉယူႇၸိုင် တေႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီထတ်းသၢင်ႁႂ်ႈႁွပ်ႈ ၶွပ်ႈၵူႈၾၢႆႇယူႇ။

“မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး သွင်သၢမ်ပီၼႆႉ ၽုၵ်ႇၽၵ်းၶဵဝ်ၶၢႆၵူၺ်းၵေႃႈ လဵင်ႉလူၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်း၊ ၵွၼ်းၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းလႆႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၽုၵ်ႇၽၵ်းၶဵဝ်ၶၢႆ ဢမ်ႇလဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်းလႆႈလႄႈ ၸင်ႇလႅၵ်ႈၽုၺ်ႇသႅင်ႇ(ပိုတ်ႇႁၢၼ်ႉ)။ ၶၢႆၵုၼ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း။ ထၢင်ႇဝႃႈတေပဵၼ်ၵၢၼ် ဢမ်ႇၶၢႆလီလႄႈ ပၢႆထုၵ်ႇၼီႈၸွမ်းထႅင်ႈတင်းၼမ်။ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၵႃႈယႂ်ႇၶိုၼ်ႈ ၵူႈဝၼ်း။ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉမၼ်း သမ်ႉဢေႇ။ ပိူၼ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇၸၢႆႇ ငိုၼ်း ၼမ်လႆႈ မိူၼ်ဢွၼ်တၢင်း” ၼႆ ၼၢင်းယိင်း ဢႃႇယု 40 ပီပၢႆ ၵေႃႉယူႇဝဵင်းသႅၼ်ဝီ ၸဝ်ႈသူၼ်ၽုၵ်ႇၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၶၢႆၼၼ်ႉလၢတ်ႈ ၼႄၼင်ႇၼႆ။

ယွၼ်ႉၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၵူၼ်းႁၼ်ပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၶဝ် ၽိတ်းၽႅၵ်ႇထဵင်မေႃးၵၼ်၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇမေႃၽေႃးၵႂၢမ်းၵၼ် လူၺ်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး သေ ဢဝ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ႁဵတ်းၼႃႈတိူဝ်ႈသေ ၸတ်းၽႅၼ်ပၢင်တိုၵ်း ယိုဝ်းၵၼ်ယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁူပ်ႉလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ၊ လဵင်ႉၼႃႈ ႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်းယူႇသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁူပ်ႉၺႃးလႆႈ တၢင်းၵတ်းယဵၼ်မႃးသေပွၵ်ႈ။

ပၢင်တိုၵ်းယဵၼ်ၵႂႃႇၵူၺ်း ယင်းပႆႇထိုင်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ လႆႈလွင်ႈဢွင်ႇပေႉ ဢၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပၢဝ်ႇၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈယူႇ မႅၵ်းမႅၵ်း ဝႃႈ ႁဵတ်းတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ တိုၵ်းတႃႇသုၼ်ႇလႆႈ၊ တိုၵ်းတႃႇဢဝ်ၶိုၼ်းလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈယူႇၼႆၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇထိုင် ယိူင်းမၢႆၼင်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ် တင်းသွင်ပႃႈသွင်ၾၢႆႇ ဢမ်ႇဝူၼ်ႉၶပ်ႉၼပ်ႉသွၼ်ႇပၼ် လွင်ႈယၢပ်ႇတၢင်းၵိၼ်းၸႂ် ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈၸုၼ်ႉ ၽွင်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ။ တင်းသွင်ၸုမ်း သမ်ႉပေႃးတၼ်းႁူပ်ႉဢုပ်ႇ ၵၼ်သေ တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႃႈ ၽႂ်တေၽွင်းငမ်းထိုင်ဝၢၼ်ႈလႂ်ဝဵင်းလႂ်ယူႇယဝ်ႉ။

“တိုၵ်းလႆႈဝဵင်းယဝ်ႉသေ ထိင်းဝႆႉဢမ်ႇပေႃးႁိုင်ပေႃးၼၢၼ်း သမ်ႉဝႃႈ ပေႃးတၼ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်သေ ဢဝ်ဝဵင်းမွပ်ႈဢၢပ်ႈပၼ် ၵၼ်ၶိုၼ်းၵႂႃႇ။ ပေႃးၼၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၶၢမ်ႇလူႉသုမ်းႁႄ ပၼ်ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇလဵၼ်ႈလၢႆလၢႆၵူၺ်းႁႃႉၼႆ မီးၶေႃႈထၢမ်မႃးယဝ်ႉ။ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း လႆႈၶၢမ်ႇၸုၼ်ႉ ၶၢမ်ႇတၢမ်ႇပၢင်တိုၵ်းသေ ၸဵပ်းသႅပ်ႇယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ သင်တေမီးဢဵၼ်ႁႅင်းၵုမ်းၵွၼ်းလႆႈၸိုင် ထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉသွၼ်ႇပၼ် ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၽွင်ႈ။ သင်ဢမ်ႇဝူၼ်ႉၶွပ်ႈသွၼ်ႇပၼ် ၸၢတ်ႈပၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းႁႄ ဝူၼ်ႉႁၼ်လွင်ႈၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်သေ လမ်တိုဝ်လမ်တၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၵူၺ်းၼႆၸိုင် မိူဝ်းၼႃႈၼႆႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းလႆႈ၊ တေဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းလႆႈ၊ ၵူၼ်းမိူင်း ၵေႃႈ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈၵမ်ႉထႅမ်လႆႈ ” ၼႆ ၸၢႆးပီး ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵေႃႉလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းတႆး ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဝၢႆးလင်ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ “လွင်ႈႁၢႆႉပူၼ်ႉၵႂႃႇ တေလႆႈၸၢမ်ႇလွင်ႈလီ” ယူႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၵူၺ်းၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်တေႉသမ်ႉလႆႈၵၢၼ်တွပ်ႇတႅၼ်းမႃးၶိုၼ်း “ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶဵင်ႇတႃႉၸၢတ်ႈပၢၼ်” ဢၼ်တေလႆႈသႂ်ႇႁႅင်းထႅင်ႈလိူဝ်ၵဝ်ႇတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ တႃႇတွပ်ႇတႅၼ်းၶိုၼ်းႁႃႉ တႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်းပိုၼ်းမႂ်ႇ

မုၵ်ႉၸုမ်း ႁိုဝ် သုၼ်ႇတူဝ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်းၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႆႉတူၵ်ႇတၵ်ႉ လၢတ်ႈၸပ်း သူပ်းၸပ်းပၢၵ်ႇယူႇတႃႇသေႇဝႃႈ “ႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ” ၼႆယူႇ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႆႈႁပ်ႉငိၼ်းမႃး မီးၸမ်မွၵ်ႈ 80 ပီယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈလွင်ႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း။

ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉဝႃႈ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတႃႇလႆႈသုၼ်ႇၽဵင်ႇပဵင်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈသမ်ႉဝႃႈ “မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇႁဝ်းၺႃးပိူၼ်ႈၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ၶႃႈႁႅမ် ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်း” ယွၼ်ႉၼၼ် လူဝ်ႇမေႃႁူႉလွင်ႈၸဵပ်းသႅပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉၶိုၼ်းဢိူဝ်ႈ ၼႆယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈငၢႆႈငႅမ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်လၢတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးတီႈပၢႆလိၼ်ႉဢမ်ႇမီး လုပ်ႇၼၼ်ႉသႄႈ။ သင်မႃးၼပ်ႉတူၺ်း ၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင် ၵွၼ်ႇ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပႆႇဢွင်ႇမၢၼ်ၼႆႉ ၵႄႈၵၢင်မၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇတုၵ်ႉယၢၵ်ႈ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်း ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ။ ၼၼ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵႄႈၵၢင်ၶိူဝ်းၵူၼ်းၵေႃႈ ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး ၸႂ်မေႃပႅင်းၸင်း၊ ၸႂ်ၶႂ်ႈတွပ်ႇတႅၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ ၾၢင် ႁၢင်ႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵေႃႈ လူႉၵွႆၵႂႃႇသေ ဢမ်ႇႁၼ်မီးၸုမ်းလႂ် ၾၢႆႇလႂ်ၾၢႆႇၼိုင်ႈ လႆႈလွင်ႈဢွင်ႇပေႉတေႉတေႉ။

ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ သင်ႁဵတ်း “တႃႇလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း” သေ ၵိုတ်းလွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တႃႇ “လွင်ႈတွပ်ႇတႅၼ်း- လွင်ႈၸဵပ်းသႅပ်ႇ” ၸိုင် တေတိူဝ်းထုၵ်မႅၼ်ႈ ယူႇ။ တီႈၼႆႈၼႆႉ ၶႂ်ႈသပ်းၸႅင်ႈၼႄထႅင်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ပၼ်တၢင်းၽိတ်း လူၺ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်၊ ၵၢၼ်တွပ်ႇတႅၼ်းၶိုၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ယွၼ်ႉလွင်ႈပႅင်းၸင်းပိူင်လဵဝ်သေ ႁဵတ်းၼႄႁႂ်ႈပဵၼ် တွၼ်ႈသွၼ်တႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းတေသိုပ်ႇတၢမ်းမႃးၸုပ်ႈၾၢႆႇလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈလႆႈလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်

ပၼ်ႁႃၵူႈလွင်ႈၼႆႉ ဢဝ်ၵၢၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉသေၵႄႈလိတ်ႈၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ်။ တိုၼ်းဢမ်ႇထိုင်တီႈထိုင်တၢင်းလႃးလႃး။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်သွၵ်ႈႁႃတၢင်းၵတ်းယဵၼ် လႄႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵၼ်ယူႇ။ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႃႇလႄႈ ပိူဝ်ႈတႃႇတေသပ်းၸႅင်ႈၼႄႁႂ်ႈၵူၼ်းၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ပေႃးႁူႉပွင်ႇၵႂႃႇလႆႈ ငၢႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈသႄႈ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁႂ်ႈၵိုင်ႇငမ်ႇတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃးမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း၊ မေႃၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃထုၵ်ႇလၢႆးတၢင်း လူၺ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉ ႁႂ်ႈထုၵ်ႇတီႈထုၵ်ႇဢွင်ႈမၼ်းသေ ယွမ်းႁပ်ႉထွမ်ႇသဵင် ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ၊ ဝူၼ်ႉၶပ်ႉၼပ်ႉသွၼ်ႇ လိူၵ်ႈဢဝ်ၶေႃႈတီႈဢၼ်ၵူႈၾၢႆႇ တေလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီၼမ်လိူဝ် ၽွၼ်းႁၢႆႉၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၵႂႃႇၸိုင် လွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး။ လႄႈၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵေႃႈ တေလႆႈယူႇႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၵႂႃႇ ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ႁင်းၽႂ်မၼ်း။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉသွၼ်ႇပၼ်တႃႇၵူၼ်းမိူင်းသေ တူၺ်းထိုင်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၽွင်ႈ။ လွင်ႈဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးႁိမ်ဢဝ်တီႈယူႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈႁဵတ်းတႃႇမူႇၸုမ်းဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း။ ပဵၼ်တႃႇၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈ ၼႆလႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ သင်ၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ သင်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈလႆႈယူႇၵႂႃႇၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် ဢမ်ႇမီးၽေးၶဵၼ်သင်ၼၼ်ႉၸိုင် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ်တေႃႇၵၼ်သေ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီမီး လႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမူႇပိူင်ဢၼ်ဝႃႈ “တႃႇယူႇႁူမ်ႈလူၺ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

သင်ဢမ်ႇမီးမူႇပိူင် ဢၼ်ဝႃႈ “တႃႇယူႇႁူမ်ႈလူၺ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ် ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်” ၼႆသေ ၵုမ်ႇႁိမ်ၼႃႈတီႈၵၼ်ယူႇၵူၺ်းၸိုင် ပၼ်ႁႃၼႆႉ တေဢမ်ႇသုတ်းသဵင်ႈလႆႈသေပွၵ်ႈ။ သင်တေဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႃႈ ၽႂ်ပေႉမၼ်းယူႇၼႆသေ ၸတ်းပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်တေႃႇ ၵၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈယူႇသဝ်း ႁႂ်ႈတူဝ်ၸႂ်ယူႇသႃႇၵတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇၶၢဝ်းႁိုင်ၼႆ ၸၢႆးပီး ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းတႆးတႄႉ ယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။

ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးဝႆႉသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇ။ သုၼ်ႇလႆႈဢၼ်မီးဝႆႉႁင်းၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပူၼ်ႉပႅၼ်တေႃႇၵၼ်သေ ယူႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈ ၽဵင်ႇပဵင်း။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပဵၼ်လႆႈၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ တေလႆႈပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ် ၵၼ်၊ ႁူႉထိုင်ၵၢင်ၸႂ်ၵၼ်၊ လူဝ်ႇလႆႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇမူႇပိူင်ဢၼ်ဝႃႈ ယူႇႁူမ်ႈလူၺ်ႈၸွမ်းၵၼ် ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉဝႃႈၼႆႉ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ တေႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်ၵႂႃႇၼႆႉ ၸွင်ႇႁဝ်းၶႃႈတေႁပ်ႉပုၼ်ႈ ၽွၼ်းလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈယူႇႁိုဝ်ၼႆ တေလႆႈဝူၼ်ႉထႃႈဢွၼ်တၢင်း။ ပေႃးဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတေႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈၸိုင် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းပဵၼ်တူဝ်ယိူဝ် ၺႃးၵိၼ်ယွၼ်ႉမၼ်းႁႄ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉတႄႉ ၸၢႆးပီး ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းတႆးတႄႉ တိုၵ်းသူၼ်းထိုင် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းဝႆႉဝႃႈ “ဝူၼ်ႉထိုင်တူၺ်း ႁၼ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း။ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ယၢပ်ႇယၢၵ်ႈတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်မႃး ၵွပ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉၶႃႈ။ ၽဝၸၢတ်ႈပၢၼ်ဢမ်ႇၶိုပ်ႈၼႃႈတိူဝ်းတွၼ်းမႃးၼႆႉ ၶၢၼ်ၸႂ်ၶၢၼ်ၶေႃး။ ဢၼ်လႆႈပႅတ်ႈႁိူၼ်းပႅတ်ႈယေး ပႅတ်ႈလိၼ်၊ ပႅတ်ႈၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်းသေ ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇတၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းႁႄ ဢမ်ႇၶိုၼ်းပွၵ်ႈမႃးယူႇမိူင်းႁဝ်းၶိုၼ်းၵေႃႈၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ ၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၼႆႉမိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆမႃး ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၸုတ်ႈယွမ်းၵႂႃႇ ႁၢမ်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီမီး ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ်ယဝ်ႉလႄႈ ထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉၶွပ်ႈ တူၺ်းလွင်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ တေႁူမ်ႈၵၼ်ယူႇသဝ်းၸွမ်းၵၼ်ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႅၼ်းတေႃႈတူၺ်းပၼ်ၽဝၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၽွင်ႈသေၵမ်း” ၼႆယူႇ။