ၼႂ်းပီ 2025 ၼႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မိူင်းမၢၼ်ႈ) ပႆႇလူတ်းယွမ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယႃႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 ပီမႃးၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ႁဵတ်းယႃႈၽိၼ်ႇဢွၵ်ႇၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းယူႇၼႆ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉဢၼ်ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် (UNODC) ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

မိူဝ်ႈဝႃး ဝၼ်းတီႈ 3 လိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ UNODC ႁဵတ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ – ၵၢၼ်ႁဵတ်းယႃႈၽိၼ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းပီၼႆႉ မီးယူႇ 1010 တၼ်ႊ၊ ပိုၼ်ႉတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ၼမ်တိူဝ်းမႃးလိူဝ်မိူဝ်ႈပီၵၢႆထႅင်ႈ တႃႇ 17% ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပိူင်းၸႅင်ႈပႃးထႅင်ႈဝႃႈ မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။ ပေႃးၼပ်ႉတူၺ်းဝၢၵ်ႈမၼ်းၸိုင် မီးယူႇ 80% ၼႆယဝ်ႉ။

သူၼ်ယႃႈၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ၽုၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းသေ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပီ 2024 ၼၼ်ႉ တၢင်းၼမ်သူၼ်ယႃႈ မီးယူႇ 39700 ႁတ်ႊတိူဝ်ႊ၊ ပီ 2025 ၼႆႉသမ်ႉ မီးယူႇ 46700 ႁတ်ႊတိူဝ်ႊလႄႈ လႆႈဝႃႈ ဢွင်ႈတီႈၽုၵ်ႇယႃႈၼမ်မႃးထႅင်ႈလိူဝ်ၵဝ်ႇတေႉတေႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈမုၼ်း UNODC ၶဝ်ႁၢႆးငၢၼ်းဢွၵ်ႇဝႆႉတႄႉ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးသူၼ်ယႃႈၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇထႅင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းမီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်လိူင်ႇၼမ်သေ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ဢမ်ႇတၼ်းလုမ်းလႃးပၵ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈ၊ ၵၢၼ်သူၼ်၊ ၵၢၼ်ၼႃးတေႉတေႉလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉမႃးပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ် ၵၢၼ်ႁဵတ်းသူၼ်ယႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မိူင်းမၢၼ်ႈ) ၼႆႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ်မိူင်းတႆးယဝ်ႉ မိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းၶျၢင်း၊ မိူင်းယၢင်း လႄႈ တိူင်းၸႄႈၵႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈမဝ်းၵမ် ၼမ်မိူၼ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။