ပေႃးလၢတ်ႈလွင်ႈ တႆး-ထႆး-လၢဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ ၵမ်ႈၼမ်တေဝႃႈ ပဵၼ်သၢႆငိူၼ်ႈၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ် ။ ၼႂ်းၵႄႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ဝႃႈ တႆးလႄႈမၢၼ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်သၢႆၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼႆၵေႃႈမီး ယွၼ်ႉဝႃႈႁဝ်းလႆႈယူႇၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးၵၼ် ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးထတ်းတူၺ်း DNA တႄႉ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ မၢၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပႃးၼႂ်းၸုမ်း တႆးၵတႆး။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၸၢဝ်းတႆး/ထႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်တင်းမၢၼ်ႈၼႆ တိုၼ်းလၢတ်ႈလႆႈတႅၵ်ႇလႅင်း။

တၢင်းတိူင်းတၼၢဝ်းသီ ၸႄႈတွၼ်ႈပဵၵ်ႉ ဢၼ်တၢင်းမၢၼ်ႈတႅမ်ႈဝႃႈ မြိတ် (ထႆးႁွင်ႉ จังหวัดมะริด) ၼၼ်ႉၼႆ ၸၢဝ်းတႆး ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၸၢဝ်း ထႆးႁဝ်း တိုၵ်ႉယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇ။ တိုၵ်ႉလၢတ်ႈၵႂၢမ်းထႆး ယူႇၵိၼ်မိူၼ်ၵူၼ်းထႆး ၼပ်ႉယမ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းထႆး ယူႇတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၸၢဝ်းလိူတ်ႈတႆး(ထႆး)လႄႈ ပိူင်ၾၢင်တေပႅၵ်ႇပိူင်ႈဝႆႉတင်းတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ။ ပွတ်းတၢင်းတၼၢဝ်းသီၼႆႉ ပႆႇၸႂ်ႈတီႈၵတ်းယဵၼ်လႄႈ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႈ တိုၵ်ႉလႆႈယူႇၼႂ်းၵႄႈ ၽေးသိုၵ်းသိူဝ် ဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈၵၼ်တင်းၵူၼ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းတႆး ။

ပေႃးလၢတ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်းမႃးၼႆ ၵမ်ႈၼမ် တႆးလႄႈထႆး တေလၢတ်ႈပိူင်ႈၵၼ်ဢိတ်းဢီႈ ၊ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း တႆး ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်းၼၼ်ႉ တႆးတေဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တႆးၶၢဝ် ။ ထႆးသမ်ႉ ႁွင်ႉၶဝ်ဝႃႈ ထႆးၶၢဝ် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ။ မၼ်းပိူင်ႈၵၼ်တီႈ ၶေႃႈၸႂ်ႉဢၼ်ဝႃႈ တႆး လႄႈ ထႆး ။
မိူၼ်ၼင်ႇ တႆး ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၸွမ်း ၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈ ၼႂ်းတိူင်းတၼၢဝ်းသီ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တႆးၵေႃႈ သမ်ႉတေဝႃႈ ၼၼ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းတႆး ၊ ထႆးသမ်ႉတေဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းထႆးၼႆထႅင်ႈ ။

ၵွပ်ႈႁဝ်း ဢမ်ႇလႆႈယူႇႁူမ်ႈမိူင်းလုၵ်ႈလဵဝ်ၵၼ်လႄႈ ၶေႃႈၸႂ်ႉပိူင်ႈၵၼ်တႄႉ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင် ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ႁူႉဝႃႈ မီးၸၢဝ်းတႆးႁိုဝ်ထႆးယူႇဝႆႉသေ ႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇတိုတ်ႉတၢႆးၵၼ်ၶိုၼ်းတႄႉ ပွင်ႇဝႃႈ လၢၵ်ႇလၢႆးတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းယဝ်ႉ ။

ၼႂ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်း 3th security coordination center ศูนย์ประสานงานเพื่อความมั่นคงที่ 3 ၼၼ်ႉ ပိူင်းၼႄဝႆႉဝႃႈ – “ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈသိင်ၶွၼ် บ้านสิงขร ဝဵင်းတၼၢဝ်းသီ မိူင်းမၢၼ်ႈ တွၼ်ႈတႂ်ႈ ( တိူင်းတၼၢဝ်းသီ ) ၼၼ်ႉ မီးၸၢဝ်းထႆးယူႇဝႆႉ ။ ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ယူႇမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ပႆႇလႆႈယူႇတႂ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ” – ဝႃႈၼႆ။

ၸၢဝ်းတႆး ႁိုဝ် ၸၢဝ်းထႆး ဢၼ်ယူႇတီႈၼႂ်း ဝဵင်းတၼၢဝ်းသီ ၸႄႈတွၼ်ႈပဵၵ်ႉ (မရိတ်ႊ) ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းၼၼ်ႉ ပိူင်းဝႆႉတႄႉ ၸၢဝ်းထႆးဢၼ်ယူႇဝႆႉတီႈဝၢၼ်ႈသိင်ၶွၼ် ၼႆႉမီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 200 ပီလိူဝ်လိူဝ် ။ ထိုင်မႃး ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းထႆး တူၼ်ထူၼ်ႈ 5 ပီသႃသၼႃ 2411 ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈၽွင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၸႅၵ်ႇထႅၵ်ႇ ၽႅၼ်ႇလိၼ် ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တႃႈဝၢႆ ၊ ပဵၵ်ႉ(မရိတ်ႊ) လႄႈ တၼၢဝ်းသီၸိူဝ်းၼႆႉတူၵ်းယူႇ ၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ် မျၢၼ်ႇမႃႇ(မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ)။ ၸင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းထႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ၸင်ႇၵိုတ်းၶၢင်ႉဝႆႉၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈ – ဝႃႈၼႆ။

တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၊ ၾိင်ႈယူႇၵိၼ် ဢွင်ႈတီႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ၊ ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းပွတ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉမိူၼ်ၾိင်ႈထုင်း ထႆး ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၾိင်ႈထုင်းတႆးဝႆႉယူႇ။ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ တေႉငၢႆး ၵူၼ်းထႆး တွၼ်ႈတႂ်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်။

ၸၢဝ်းထႆး ဢၼ်ယူႇပွတ်းတွၼ်ႈၼႆႉ မီးယူႇ 9 ဝၢၼ်ႈ 1)ဝၢၼ်ႈသိင်ၶွၼ် 2)ဝၢၼ်ႈထုင်ႉမၢၵ်ႇပၢဝ်ႉ 3)ဝၢၼ်ႈလႅမ်ယူၼ်ႊ 4)ဝၢၼ်ႈထုင်ႉၶႃႇ 5)ဝၢၼ်ႈတလိင်ႇလႅင် 6)ဝၢၼ်ႈဝင်းယႂ်ႇ 7)ဝၢၼ်ႈထုင်ႉထွင်ႊလၢင် 8)ဝၢၼ်မုၵ်ႉၽရူင်ႊ လႄႈ 9) ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼႂ်းမူႇဝၢၼ်ႈသိင်ၶွၼ် ၼၼ်ႉတႄႉ မီးၵူၼ်းထႆး ယူႇဝႆႉ 130 မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ မႃးထင်သဝ်းၼမ်လႄႈ လေႃးၵၼ်ဝႆႉ ။ မီးပႃး ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းယၢင်း လႄႈ ၸၢဝ်းမုတ်ႉသလိမ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ။

ဢၼ်ၸၢဝ်းထႆးႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၸၢဝ်းတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႆႇၸူမ်ပႆႇႁၢႆၵေႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇႁၵ်ႉသႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈထုင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသိင်ၶွၼ်ၼႆႉ တေဢွၼ်ၵၼ် သွၼ်လိၵ်ႈသွၼ်ထမ်းပၼ်ၵၼ် တီႈဝတ်ႉသိင်ၶွၼ်ဝရႃႊရၢမ်ႊ ပဵၼ်ဝတ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈသိင်ၶွၼ် ။

တီႈဝတ်ႉသိင်ၶွၼ်ၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးဝႆႉ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈလၵ်းထၢၼ် ၽီမိုဝ်းထႆးတင်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ မႂ်ပႄႇမႂ်လၢၼ်း ပပ်ႉၵဝ်ႇၵႄႇ ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉလွင်ႈသႃသၼႃ ၊ လွင်ႈပႄႇတၢင်ႇၵႃႇလႃး ၊ လၢႆးႁဵတ်းယႃႈယႃ လႄႈ လိၵ်ႈပိတ်းပွတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ယူႇတီႈ ၶူးပူင်သွၼ်လူင် ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်ရၢတ်ႉၶျၽတ်း ၽဵတ်ႉပူႊရီႊ ၸိုင်ႈထႆးၵေႃႈ ယၢမ်ႈမိူဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းသေ ႁူပ်းထူပ်းပႃး ၸၼ်ႉၸွမ်တီႈဝဵင်းပဵၵ်ႉ(မရိတ်း) မိူဝ်ႈပီသႃသၼႃ 2562( ပီၶရိတ်ႉ 2019) တႃႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တီႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼႆယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢမ်ႇၵျၢမ်ႇမႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း တႆး တူၵ်းၼႂ်းၵႄႈပိူၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းႁိုဝ် ထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ။ တေႃႈၼင်ႇ တႆးယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆး ပဵၼ်မိူင်းပူႇမိူင်းမွၼ်ႇႁဝ်းတႄႉတႄႉ ယင်းၵိၼ်းၸႂ်။

မိူၼ်ၼင်ႇ ပွတ်းတၢင်းဝၢၼ်ႈသိင်ၶွၼ် ဝဵင်းတၼၢဝ်းသီၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ သိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ KNU ႁူမ်ႈ PDF ၶဝ် ႁိမ်ၸိင်းၼႃႈတီႈၵၼ်ယူႇၶိူဝ်းယႂ်း ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢႆပီ 2024 ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ် ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ သိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႆသေ ဢဝ်ၾႆးၽဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ပဵၼ် 4-5 လင် ၼႆ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆး สำนักข่าวชายขอบ ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ။

ဢိင်ၼိူဝ် ထူပ်းၽေးလၢႆလွင်ႈသေ ၵူၼ်းထႆးပွတ်းတၢင်း တၼၢဝ်းသီၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉပၢႆႈ ၶဝ်ႈသွၼ်ႈ ၾင်ႇထႆး မွၵ်ႈ 100 မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ႁၢမ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ႁၢမ်းတီႈယူႇတၼ်းသဝ်း ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းၽိုၼ် 3th security coordination center ศูนย์ประสานงานเพื่อความมั่นคงที่ – 3 တႄႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်း တေလႆႈယူႇလွတ်ႈၽေးၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမီးမႃးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လူၺ်ႈတၢင်းၵတ်းယဵၼ် ႁႂ်ႈၸဵဝ်းမီးလွင်ႈၼိမ်သဝ်း။ ၵူၼ်းထႆး (ၵူၼ်းတႆး) တၢင်ႇတီႈၵေႃႈ တေၸၢင်ႈမႃးသူႇမႃးၸႂ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတၼၢဝ်းသီ ” – ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ဢၢင်ႈဢိင်မႃးတီႈ – ศูนย์ประสานงานเพื่อความมั่นคงที่ – 3 လႄႈ สำนักข่าวชายขอบ