မိူင်းတႆးၼႆႉ သၽႃႇဝသိင်ႇဝႅၼ်ႉလွမ်ႉၶႅမ်ႉ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃလီလႄႈ မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵေႃႈ မီးၼမ်ႉလႅမ်ႉဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း။ ၽႂ်ႁွတ်ႈထိုင်လႆႈၸိမ်းလႆႈၵိၼ်ၵေႃႈ ယွင်ႈဢၢမ်း ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇသေ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးမေႃလိူၵ်ႈၽုၵ်ႇၽၵ်းၽုၵ်ႇမၢၵ်ႇဢၼ်ၵိုင်ႇလႅပ်ႈ ။ ယၢမ်းလဵဝ်  ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းသုၵ်ႉ ၊ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ပိူင်ႈမႃးတင်းၼမ်သေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပႆႇၽႃႈပႅတ်ႈၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၶူဝ်းပူၺ်ႈ ဢၼ်ပူႇဢွၼ်ႁဵတ်းမႃး ၼၢႆးဢွၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ ။ ဢမ်ႇဝႃႈ မိူင်းတႆးတေပိူင်ႈၵႂႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႆႉ ႁူႉတေသိုပ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် ႁႃၵိၼ် လဵင်ႉတွင်ႉၵႂႃႇ ယူႇၵူၺ်း ။ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ မီးဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ် တူၼ်ႈ မွၵ်ႇ မၢၵ်ႇ ႁၢၵ်ႈ ႁူဝ် သႅၼ်းလႂ် ပဵၼ်ၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႂ်းမိူင်းတႆး  ။  

မိူင်းတႆးၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလၢႆသိုပ်ႇလၢႆပၢၼ် ပေႃးလၢတ်ႈလွင်ႈၽုၵ်ႈသွမ်ႈၼႆ လၵ်းလၵ်းၵေႃႈ တေမီးယူႇသၢမ်သႅၼ်း။ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသူၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇႁႆႈလႄႈ ၵၢၼ်သွမ်ႈၼႃး။

ၼႂ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တင်းသၢမ်သႅၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးတႄႉတႄႉ ။ ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ဢမ်ႇၵမ်ႉယၼ်ပၼ် ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈၵိၼ်လႆႈလူႇၵႂႃႇၵူႈပီပီ။

ပေႃးတူၺ်းသူၼ်ၼႆ ဢိင်ၼိူဝ်ၶိင်ႇၶၢဝ်းမၼ်းၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ႁဵတ်းၶၢဝ်းယၢဝ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈႁဵတ်းၶၢဝ်းပွတ်း ။

တႃႇၽုၵ်ႇၶၢႆ ၽုၵ်ႇၵိၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းတႄႉ ၼႂ်းသူၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ် ၽုၵ်ႇ မၢၵ်ႇမူင်ႈ မၢၵ်ႇလၢင်း မၢၵ်ႇၵႃႇ မၢၵ်ႇၸွၵ်း မၢၵ်ႇဝၢၼ် မၢၵ်ႇၵေႃႈ မၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇ မၢၵ်ႇၵဵင် မၢၵ်ႇမၼ်ႉ မၢၵ်ႇမူၼ်ႇ ၼဵင်ႈလႄႈ ၵေႃႇၾီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးထႅင်ႈတင်းၼမ်။

တႃႇၽုၵ်ႇသူၼ်ၶၢဝ်းပွတ်းသမ်ႉ မီးဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽၵ်းၵၢတ်ႇ ၽၵ်းမီႇ ၽၵ်းၵီး မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ  ထူဝ်ႇၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ၊  မၼ်း ၊ ဢႃႇလူး(မၼ်းၶိူဝ်) ၊ ငႃး လႄ တူၼ်ႈၽၵ်းဢၼ်ၵိၼ်ယွတ်ႈၵိၼ်ဝႂ်ၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ။

ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇႁႆႈတႄႉ ၵႆႉႁၼ်ႁဵတ်းၸွမ်းတၢပ်ႈလွႆ ၊ တူၼ်းလွႆသုင် ၊ ႁဵတ်းတီႈသုင် ၵမ်ႈၼမ်တေၵႆၵႄးၼမ်ႉဝႆႉ ။ မိူဝ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းပႆႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇတႄႉ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၽုၵ်ႇႁႆႈ တေၵႆႉၶၢႆႉတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ လွႆၼိုင်ႈယဝ်ႉလွႆၼိုင်ႈ( ဢၼ်လႆႈႁၼ်ယူႇတႃႇသေႇတႄႉ ၼိုင်ႈပီလႂ် တေၽုၵ်ႇ 3 ပီ ၊ ပေႃးယဝ်ႉ ၶၢႆႉလႅၵ်ႈတီႈမၼ်းသေၽုၵ်ႇ) ။ ဝၢႆးၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈႁၢမ်ႈၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ်လၢႆလွင်ႈသေ ၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶၢႆႉတီႈ။

ယွၼ်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႈၶၢႆႉတီႈလႄႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇႁႆႈၼႆႉ မၢင်ၸိူဝ်းၽုၵ်ႇ2-3 ပီသေ တေပွႆႇႁၢမ်းဝႆႉၼပ်ႉလိူၼ်ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၼပ်ႉပီသေ ၸင်ႇၶိုၼ်းၽုၵ်ႇၶိုၼ်း။  ပိူင်လူင်မၼ်း တႃႇလႆႈငႂ်ႈလႆႈၶွၼ်ႇမၼ်းၼမ်လႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းၼၼ် ။

 သင်ဝႃႈ လႆႈၶၢႆႉတီႈသေၽုၵ်ႇႁႆႈမိူၼ်ၵူၼ်းၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇႁႆႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူႈပီ တေဢမ်ႇၶႅၼ်ႈပီမၼ်း  ၊ ပေႃးၶၢႆႉ လၢႆလွႆ လၢႆၵွင်းယဝ်ႉသေ သင်ၶွပ်ႈၶိင်ႇမၼ်းမႃး ၶိုၼ်းပွၵ်ႈႁဵတ်းၶိုၼ်းတီႈၵဝ်ႇ – ၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းၸဝ်ႈႁႆႈ မိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

ၼႂ်းႁႆႈၼၼ်ႉ တေဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇၶဝ်ႈ ၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၊ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈ ၊ ထူဝ်ႇလိၼ် ၊ ငႃး ၊ ၵုၺ် ၊ ယႃႈၾိၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယႃႈၾိၼ်ႇတႄႉ ၾၢႆႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်သႅၼ်းၽိတ်းမၢႆမီႈ ။ ၵွပ်ႈၼႆ တီႈတေၽုၵ်ႇယႃႈၾိၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၽုၵ်ႇၽၵ်းတၢင်ႇဢၼ်တႅၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ တူၼ်ႈၼဵင်ႈ ၊ တူၼ်ႈမၢၵ်ႇမႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ။ 

ပေႃးတူၺ်း ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႂ်းၼႃးတႄႉသမ်ႉ လႆႈတူၺ်းၼမ်ႉလႆႈလီဢမ်ႇလႆႈလီသေႁဵတ်း ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼႃးၼႆႉ  လႆႈပိုင်ႈၼမ်ႉတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လႃးလႃးလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢမ်ႇၸမ်ၼမ်ႉ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၼႆၵေႃႈ ႁဵတ်းၼႃးၼမ်ႉၾႃႉၼမ်ႉၾူၼ် ၊ မၢင်တီႈၵေႃႈ ႁဵတ်းၼႃးလႅင်ႉ ၶုတ်းႁွင်ႈသေ ဢဝ်ၼမ်ႉတၢင်ႇတီႈလေႃႇလဵင်ႉၼႃး ။

မၢင်တီႈ ဢမ်ႇမီးတီႈလိၼ်ပဵင်းပၢင်ႇ ပဵၼ်ပၢၼ်းတၢပ်ႈလွႆဝႆႉၼၼ်ႉ တေဢွၼ်ၵၼ်ၶုတ်းႁဵတ်းၼႃးသိၵ်ႈၶူဝ်လႆ သေၽုၵ်ႇ ပဵၼ်ၸၼ်ႉပဵၼ်ၸၼ်ႉ။ ပေႃးယူႇတီႈၵႆသေမုင်ႈတူၺ်း ပေႃးႁၢင်ႈလီၼႂ်းတႃဝႆႉ။

ပေႃးပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ် ၼမ်ႉလိူင်ႇ ၊ ၾူၼ်လိူင်ႇတႄႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႃးလႆႈသွင်သၢမ်ၶၢဝ်း ၊ ၸိူဝ်းၼမ်ႉဢမ်ႇလိူင်ႇတႄႉ ဝၢႆးၽုၵ်ႇၶဝ်ႈ ဢဝ်ၶဝ်ႈယဝ်ႉ တေဢွၼ်ၵၼ် ၽုၵ်ႇထႅင်ႈ ၽၵ်းမီႇ ၊ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈ လႄႈ ထူဝ်ႇလိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၸွမ်းထႅင်ႈ။

မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တေဢွၼ်ၵၼ် ၸႂ်ႉႁႅင်းၵူၼ်း ႁႅင်းသတ်းသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈမႃး။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶိုၼ်ႈ တေဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၸွႆႈၼႂ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ။

ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ တေဢိင်ၸွမ်းၾိင်ႈၾႃႉသေ လိူၵ်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁႂ်ႈၵိုင်ႇလႅပ်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ၶိင်ႇ ၶၢဝ်းမၼ်း  ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ သၢမ်ၶၢဝ်း ၶၢဝ်းမႆႈ ၶၢဝ်းၾူၼ် ၶၢဝ်းၵတ်း ၼၼ်ႉ တူၼ်ႈမွၵ်ႇမၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈ ႁူဝ်ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတေၽုၵ်ႇဢမ်ႇသူႈမိူၼ်ၵၼ်။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၾၢႆႇၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆတီႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၵဵပ်းဝႆႉတႄႉ ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်တေၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆး မီးဝႆႉ 5.7 လၢၼ်ႉဢေႊၶိူဝ်ႊသေတႃႉ ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈတေႉတေႉသမ်ႉ မိး 2 လၢၼ်ႉဢေႊၶိူဝ်ႊပၢႆၵူၺ်း ၊ မွၵ်ႈ 3 လၢၼ်ႉပၢႆၼႆႉ ပဵၼ်တီႈသူၼ်ႁႆႈၼႃးႁၢမ်းဝႆႉ ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးလၢႆလွင်ႈသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဢေႇလူင်းၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ  – ၼႂ်းဝႅပ်ႉသၢႆႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး shanstategovernment.com ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ။

မိူဝ်ႈပၢၼ် ပႆႇပဵၼ်သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်လႅင်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၶဝ်ႈၼမ် ၊ သမ်ႉပေႃးလႆႈသူင်ႇၶၢႆထိုင် ၵူႈဝဵင်းၵူႈဝဵင်း ပႃးၸဵမ်မိူင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈပဵင်း ။  ၶၢဝ်းတၢင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းယုင်ႈမႃးၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းပီၼႆႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၼမ်ႁႅင်းလႄႈ ၶဝ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၼမ်ယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၵႂၢမ်းထုင်းမီးဝႆႉ တႆးမီးတီႈလႂ် ၼႃးမီးတီႈၼၼ်ႈ ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၽိတ်း။ တူၺ်းၵႂႃႇဝၢၼ်ႈလႂ်မိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ပေႃးမီးတႆးယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ဢမ်ႇလွတ်ႈမီးတူင်ႈမီးၼႃး။တေႃႈၼင်ႇ ပီႈၼွင်ႉတႆး တၢင်းမိူင်းၶႄႇ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း မိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းလႆႈႁၼ်ပႃးၼႃး ၸွမ်းႁိမ်းႁွမ်းတႆးယူႇသဝ်း။

 ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ပေႃးမီးတီႈလိၼ်တႅမ်ႇ ပဵင်းပၢင်ႇ ၸမ်ၼမ်ႉ ၼႆ တိုၼ်းမီးတူင်ႈၼႃးၼမ် ။ သင်ထိုင်ၶၢဝ်းၼႃးၼႆ ယၵ်ႉယဵမ်ႈတူၺ်းတူင်ႈၼႃး ၶဵဝ် ပေႃးသုတ်းသၢႆတႃ မိူၼ်ၼင်ႇ သႅၼ်ဝီ ၊ လၢႆးၶႃႈ မွၵ်ႇမႆႇ ၵဵင်းတုင် ၸိူဝ်းၼႆႉ တေပဵၼ်ၼႃးတီႈလိၼ်တႅမ်ႇ။

ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸွမ်းတူၼ်းလွႆသုင် ၊ ၽုၵ်ႇႁႆႈၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉ ပဢူဝ်း ၊ ပလွင်ႈ(တဢၢင်း) ၊ ပတွင်ႇ (ယၢင်းပၢတ်ႈတွင်း ) ၊ တွင်ႇလိုဝ်း ၊ ထၼူႉ ၊ ထၼေႃႉ ၊ လီးသေႃး (လီႇသူႇ) ၊ လွႆလႃႉ ၊ လႃးႁူႇ ၊ ဢႃးၶႃႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇႁႆႈၼႆႉသမ်ႉ လႆႈၶၢႆႉတီႈမိူၼ်ၼင်ႇလၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ မၢင်ၸိူဝ်းၶၢႆႉၵႂႃႇပႃႈၼႃႈၵူၺ်း ဢမ်ႇတူၺ်းၶိုၼ်းတၢင်းလင်လႄႈ ဢဝ်ပဵၼ်တီႈႁၢမ်းပႅတ်ႈၵေႃႈမီး။ ၽုၵ်ႇတီႈလႂ် လႆႈတႅပ်းမႆႉၽဝ်ႇပႃႇတီႈၼၼ်ႈ။ မၢင်တီႈၵေႃႈ ဝၢႆးႁဵတ်းႁႆႈယဝ်ႉ ပဵၼ်လွႆလွမ်ႈၵႂႃႇၵေႃႈမီး။ ပႃႇထိူၼ်ႇမိူင်းတႆးမူၺ်ႉႁၢႆၵေႃႈ ပႃးၵမ်ႉလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇဢိတ်းဢီႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇႁၢႆႉႁႅင်းပဵင်း ၸိူဝ်းမႃးၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်း ယႃႉပႃႇယႃႉထိူၼ်ႇ။

ၼႂ်းမိူင်းတႆး လိူဝ်သေၶဝ်ႈ ဢွၵ်ႇၼမ်သုတ်းယဝ်ႉ ၊ သမ်ႉမီး ၼဵင်ႈ ထႅင်ႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼမ်။ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈပွတ်းၸၢၼ်း ဢွၵ်ႇၼမ်သုတ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းၵိုင် မိူင်းသူႈ မိူင်းၼွင် ၵေးသီး မၢၼ်ႈၸၢမ် ပၢင်လွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပေႃးၶိုၼ်းႁုပ်ႈသေလၢတ်ႈၵေႃႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵႆႉၽုၵ်ႈသွမ်ႈသေ ဢဝ်ပဵၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ၶဝ်ႈလၢႆသႅၼ်း ၊ ၼဵင်ႈလၢႆသႅၼ်း ၊ ၵေႃႇၾီႇ ၊ ၽၵ်းမီႇၽိူၵ်ႇ ၽၵ်းမီႇလႅင် ၊ မၢၵ်ႇၸွၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ဢွၵ်ႇမၢၵ်ႇၸွၵ်းဢၼ်မီးၼမ်ႉလႅမ်ႉၸဵမ်းဝၢၼ်ၼၼ်ႉ တေပဵၼ် သီႇပေႃႉ ၊ လွၵ်ႉၸွၵ်ႇ ၊ မိူင်းၵိုင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မၢၵ်ႇၸွၵ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇပွတ်းတၢင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်းဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ အောင်ပန်း လိမ္မော် – မၢၵ်ႇၸွၵ်းတီႈဝဵင်းဢုမ်ႇပဝ်း(ဢွင်ႇပၢၼ်း) ၼႆယူႇ။

ဝၢႆးသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈသွင် တိုၵ်ႉဝၢႆးၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇၸွၵ်း ဢၼ်ၽုၵ်ႇၸွမ်း တူၼ်ႈတီး ၊ ဢုမ်ႇပဝ်း ၊ လွၵ်ႉၸွၵ်ႇၼႆႉ လႆႈသူင်ႇၶၢႆထိုင်မိူင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈပဵင်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈၼႆယူႇ။

မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇတႄႉ ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ မီးယူႇလၢႆသႅၼ်းသေတႃႉ ဢၼ်လိုဝ်းလင်သမ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈ ၾိၼ်ႇ ။ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ၵႆႉၸီႉၸမ်ႈဝႃႈ မိူင်းတႆးဢၼ်တိတ်းၸပ်ႉ သၢမ်ႇၸဵင်ႇၶမ်း ( ထႆး-လၢဝ်း- ၶႄႇ) ၼႆႉ ပဵၼ်လႅင်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇယႃႈၼမ်ၼႆယူႇ။ ၾၢႆႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် တီႉၺွပ်းၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယူႇသေတႃႉ ပႆႇသုတ်းပႆႇသဵင်ႈ။

ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးလႄႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ယွင်ႈဢၢမ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆးတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၼိူဝ်ၼမ်ႉ ။ ပေႃးထိုင်ပွတ်းတၢင်း ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၊ ထုင်ႉပူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈႁၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ၼိူဝ်ၼႃႈၼမ်ႉ ။ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈတႄႉ တေဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇ မၢၵ်ႇၶိူဝ်ႈသူမ်ႈ ၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ် ၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထုင်ႉပူင်းတႄႉ ပိူင်လူင် တေၽုၵ်ႇၶဝ်ႈ ။

ၼႂ်းပီ 2024-2025 ၼႆႉ ယွၼ်ႉၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလႅၵ်ႈလၢႆႈႁႅင်းသေ လူမ်ႉလႅင်ႉၼမ် ၵမ်းၵမ်းၼမ်ႉၼွင်းလိၼ်ၵူၼ်ႇလႄႈ သူၼ်ႁႆႈၼႃး ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးငႂ်ႈမီးၶွၼ်ႇ။ ပဵၼ်လွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈလူင်တႃႇၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးတႄႉတႄႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ် ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇ တေဢမ်ႇႁုၵ်ႉႁၢႆႉၵႂႃႇထႅင်ႈၼၼ်ႉ  ၸၢႆးၶိူဝ်းသႅင် ၽူႈၸုမ်းႁၵ်ႉသႃသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၸိုင်ႈတႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ မၢင်ၸိူဝ်းတႅပ်းမႆႉ ၊ တႅပ်းမႆႉယဝ်ႉ သမ်ႉႁႃႁၼ်မႅၼ်ႈ မေႃႇႁႄႈပႃး ၊ သမ်ႉ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ၶုတ်း ႁဵတ်းၼႆၶိူဝ်းယႂ်း ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ တႅပ်းမႆႉၼမ်ႁႅင်းလႄႈ ပႃႇထိူၼ်ႇ လႆႈလူႉမႃး ။ ပေႃးဝႃႈပႃႇလူႉယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ၼမ်ႉတေလူႉၸွမ်းထႅင်ႈ ပေႃးၼမ်ႉလူႉယဝ်ႉၵေႃႈ ထၢတ်ႈသီႇပိူင်ၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈတေလူႉ ၸွမ်း ။ ပေႃးတႄႇဢဝ်ၸိူင်ႉၼၼ်မႃးၵေႃႈ  သၽႃႇဝၾိင်းတိုၼ်းၵေႃႈ လူႉ ”– ဝႃႈၼႆ။