လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉ ႁိုင်ၼၢၼ်းမႃးၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ ၼိူဝ်တူဝ်မီးၸႂ်ၵေႃႈ ၼမ်မႃးၵႃႈၼၼ်ႉ။ ၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ  ပိူင်ႈလၢၵ်ႇမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ။ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၼမ်မႃးလႄႈ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈလႆႈ ၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ၸႂ်ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈဢႄႇသေ ထိုင်တီႈယွမ်းသုမ်း ။ၵမ်းလိုၼ်းၵေႃႈ ၶႃႈတူဝ်တၢႆၵႂႃႇၵေႃႉလႂ် ၵေႃႉၼၼ်ႉ ။ တႃႇႁႄႉႁၢမ်ႈလႆႈပိူင်ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆသေ ၾၢႆႇလူလွမ်ပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ WHO ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈ  ဝၼ်းတီႈ 10 လိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉပဵၼ်  ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆ “ World Suicide Prevention Day ” မႃး။

ၼိုင်ႈပီၼႆႉ မီးၵူၼ်းၶႃႈတူဝ်တၢႆ 720,000 ၵေႃႉ  ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆ ယူႇတီႈ WHO (World Health Organization)  ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ ။ ၵွပ်ႈမီးလွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ၽွၼ်းတုမ်ႉယွၼ်ႈ ၼိူဝ်တူင်ႇၵူၼ်းၵေႃႈမီးမႃး။

လွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလူႉယႂ်ႇသုမ်းလူင်တႄႉတႄႉ ။ ဢမ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၊ ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ၊ ၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်း လႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း သင်ဝႃႈ မီးၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉ ၶႃႈတူဝ်တၢႆၵႂႃႇ လူၺ်ႈဢမ်ႇငဝ်ႈႁူႉႁၢၵ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၵိုတ်းတၢင်းလင်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈၸွမ်း ။

သင်ပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉႁွင်ႈၵၢၼ်သေတီႈတီႈၵေႃႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်းယၢမ်ႈႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸႂ်သင်ၼႆႉ ၽႂ်တေဢမ်ႇတၼ်းႁူႉၸွမ်း ။ ၶႃႈတူဝ်တၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ ပၼ်ႁႃၼႆႉ တေယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ။  

ပေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉ ၶႃႈတူဝ်တၢႆၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၵေႃႈ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း တေတိူဝ်ႉၸႂ်ၸွမ်း ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၽူႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈ ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸႂ် ။

  ၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်းပႃးၸဵမ်တင်းလုမ်ႈၾႃႉၽႂ်ႁၼ်မႅၼ်ႈ ငိၼ်းမႅၼ်ႈၶၢဝ်ႇလွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆဝႃႇၼႆ- တိုၼ်းပဵၼ်လွင်ႈ တူၵ်းတိုၼ်ႇယုပ်းၽၢၼ်ႈၵူဝ်ႁႄၸွမ်းဢမ်ႇႁၢင်ႉ။    ၵွပ်ႈဝႃႈ ၶၢဝ်ႇဢမ်ႇလီၼႆႉ မၼ်းတိူဝ်းၵႂႃႇလႆႈ ၵႆလိူဝ် ၶၢဝ်ႇလီလူးၵွၼ်ႇ။

ၵၢၼ်ၶႃႈတူဝ်တၢႆၼႆႉ – ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် လၢတ်ႈဝႆႉတႄႉ-  ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်သႅၼ်းၼိုင်ႈ။

 သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ  မေႃပိုတ်ႇၸႂ် တူၺ်းထိုင်ၵၼ် ၊ ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း မေႃလူလွမ် တူၺ်းထိုင် ၵၼ်ၸိုင် တေၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းလႆႈလွင်ႈၶႃႈႁႅမ်တူဝ်ၵဝ်ႇၼႆႉတႄႉတႄႉ – ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ယူႇတီႈ WHO ၸင်ႇဝူၼ်ႉသၢင်ႈႁၼ်ထိုင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၵူႈတီႈသေ ၸင်ႇတူၵ်းလူင်း လႆႈၸႂ် ၵၼ်သေ ၸတ်းပဵၼ်ဝၼ်းၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆ  “ World Suicide Prevention Day ” ၼႆႉမႃး။

ဝၼ်းၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆ တႄႇမၵ်းမၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 2003 ။ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼႆႉတႄႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ သႂ်ႇၸႂ်ၼိူဝ်လွင်ႈၵူၼ်းၶႃႈတူဝ်တၢႆၼႆႉမႃး။

ပေႃးမီးၵူၼ်းသႂ်ႇၸႂ်ႁူႉထိုင်မႃးၼမ်ၼမ် ၸင်ႇတေမီးလွင်ႈႁႄႉၵင်ႈလႆႈ ၶိုတ်းတၼ်း။ ၼႂ်းလူၵ်ႈ လုမ်ႈၾႃႉ လူင်ၼႆႉ ပေႃးၼပ်ႉၸူဝ်ႈမူင်းယၢမ်းမၼ်းသေတူၺ်းၸိုင် 40 ၼႃးထီးလႂ် မီးၵူၼ်း ၶႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇတၢႆ ၼိုင်ႈၵေႃႉ  ၼႆ ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ ။

ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢႆလႆႈ မီးလွင်ႈတၢင်းမၼ်းလၢႆသႅၼ်းလၢႆပိူင်ၼႃႇ –  ၼႂ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉ ထီႉ 10  ။ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ၵူၼ်းဢႃယုသႅၼ်းပၢၼ် 15 ထိုင် 35 ။ ၵူၼ်းၸၢႆး ၶႃႈတူဝ်တၢႆငၢႆႈလိူဝ်သေ ၼၢင်းယိင်း ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ယူႇတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈ NUG လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵၢင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၵေႃႈ တႃႇပဵၼ်မၢႆတွင်း ဝၼ်းၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆၼႆသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၶေႃႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ( ဆောင်ပုဒ်) တႃႇပီ 2024 ထိုင် 2026 ဝႆႉဝႃႈ – “ Changing the narrative on suicide ” တေလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ် တေၸၢင်ႈပဵၼ်ၵႂႃႇလွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆ ပွင်ႇဝႃႈ တေလႆႈဝႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၸၢင်ႈၸူၵ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ။

ယွၼ်ႉလွင်ႈလၢတ်ႈလွင်ႈၸႃသေ မၢင်ၵေႃႉ မေႃတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸႂ်ႁႅင်းသေ ထိုင်တီႈၶႃႈတူဝ်တၢႆ ။ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၽဝတူဝ်ၵဝ်ႇသေ ၸင်ႇဝူၼ်ႉပွတ်းၵႂႃႇ။

တၢင်းတုၵ်ႉၶၵိၼ်းၸႂ်မၢင်လွင်ႈမၢင်ဢၼ် သင်ႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇမၼ်းဢမ်ႇႁၼ် ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီ ပွႆႇႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႄႈလိတ်ႈၵေႃႉလဵဝ် ။ သင်ဝႃႈ ၵႄႈလိတ်ႈၵေႃႉလဵဝ် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈဝူၼ်ႉတိူၵ်ႈဝူၼ်ႉတၼ်သေ တႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်လူၺ်ႈလၢႆးႁုၵ်ႉႁၢႆႉ။

ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ သင်ဝႃႈ ႁၼ်သေၵေႃႉၵေႃႉ ၼႃႈသဝ်ႈဝဝ်းမွင်ဝႆႉၸိုင် ယႃႇဝႄႈပႅတ်ႈ ၶတ်းၸႂ်ႁႃလၢႆးတၢင်း ၶဝ်ႈၸမ်သေ တွင်ႈထၢမ်ငဝ်းလၢႆးပၢႆးၸႂ်ၶဝ်။ ၶတ်းၸႂ် ပိုတ်ႇတၢင်းပၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈၶဝ်မီးၸႂ် ၶႂ်ႈဢုပ်ႇၶႂ်ႈလၢတ်ႈ ၼႄၵႂၢမ်းၼႂ်းၸႂ် ။

 ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇလီ ၸွႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၸွႆႈ ။ တူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇၸွႆႈလႆႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵႂႃႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ႁိုဝ် တီႈဢၼ်မီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ တေယႃၸႂ်လႆႈၼၼ်ႉ ဝႆးဝႆး ။

သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးတီႈပိုတ်ႇဢူၵ်းပိုတ်ႇၸႂ်လႃးလႃး ၵေႃႈ တၵ်ႉႁႃလႆႈ ၸုမ်း လူလွမ်ပၢႆးယူႇလီ ၼႂ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၵေႃႈလႆႈ Suicide Prevention Myanmar  လႄႈ https://t.me/zeroscbot ။ လၢတ်ႈလႆႈ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၸႂ် သေ ႁႃလၢႆးယႃၸႂ်လႆႈ။

လွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆၼႆႉ  ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မီးလွင်ႈၶမ်ၸႂ်လွင်ႈလဵဝ်သေပဵၼ်ၵႂႃႇ။ မၼ်းတေမီးလၢႆလွင်ႈမႃးၶွၼ်ႈၵၼ်။ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၶမ်ဝႆႉၼႂ်းၸႂ်ႁိုင်ၼႃႇဢႃးလႃး။ ၸင်ႇမီးမႃး ပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ဝႃႈ Passive Death Wish ပွင်ႇဝႃႈ တၢႆၼႆႉလီလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ  ၼႆ  ။ ပေႃးၶီၸႂ်မႆႈၸႂ်သင်မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈၸၼ်ႉဢၼ် လူဝ်ႇၶႃႈတူဝ်တၢႆသေတႃႉ တေဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉၸိူင်ႉၼၼ်လွၼ်ႉလွၼ်ႉ။    ပိူင်ပဵၼ်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ Suicidal Ideation without plan ။  ပဵၼ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈဢၼ် ဝူၼ်ႉၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇၶႃႈတူဝ်တၢႆဝႆႉယဝ်ႉ- ဝႃႈၼႆ ။

ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈ ထိုင်မႃး ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ Suicide Attempt ပွင်ႇဝႃႈ လူင်းမိုဝ်းၶႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ ၼႆ မေႃယႃပၢႆးၸႂ်ၵူဝ်ႇမိၼ်းလႃႉ ပၼ်တၢင်းႁူႉဝႆႉတီႈ ပဵတ်ႉသ် Suicide Prevention Myanmar ၼၼ်ႉၼင်ႇၼၼ်။

မိူဝ်ႈတွၼ်ႈၶႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မၢင်ၸိူဝ်းဢမ်ႇတၼ်းထိုင်တၢႆ  ။   တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၸိူၵ်ႈၽႅၼ်ၶေႃးၶၢတ်ႇပႅတ်ႈ ၊ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉမႃးႁၼ်လႄႈႁၢမ်ႈဝႆႉ- ၶိုၼ်းဝူၼ်ႉႁၼ်ၼႃႈလုၵ်ႈၼႃႈလၢင်း ၼႃႈၵေႃႉဢၼ်ႁဝ်းႁၵ်ႉလႄႈဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇပဵၼ်ၶႃႈတူဝ်တၢႆ-  တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးႁူႈတူဝ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ႁႅင်းၸႂ်တူၵ်းမႃး ဝူၼ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၸဵပ်းသႅပ်ႇဢမ်ႇၼၼ် ၶႃႈတူဝ်တၢႆမႃးၸိုင် တႃႇတေႁႄႈၵင်ႈလႆႈဝႆးဝႆးၼႆႉ – ၼွၵ်ႈလိူဝ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ – ၽႂ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸွႆႈလႃးလႃး။ 

1. ၶၢႆႉဢွၵ်ႇဢွင်ႈတီႈဢၼ်ႁဝ်းယူႇဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇယူႇတီႈဢၼ်မီးတၢင်းႁၢင်ႈလီသၽႃႇဝ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉဢၼ်ၶႅမ်ႉ ဢၼ်လီဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈပဵၼ်တီႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈပဵၼ်တီႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်။ ၵႂႃႇတီႈသူၼ်မွၵ်ႇ၊ တီႈပိူၼ်ႈလဵၼ်ႈႁႅင်း။  ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈၵႂႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈႁိူၼ်းၵေႃႈ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၵႂႃႇၸုၵ်းတီးၽၵ်းတူႁူးလႅင်း တီႈဢၼ်လႆႈလူမ်းၵတ်းလူမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ။
2. ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းၵျိူၵ်ႈလႄႈသူၼ်ၸႂ်သေဢၼ်ဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ တႅမ်ႈႁၢင်ႈ၊ ထွမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်း လပ်းတႃမၢႆတွင်းတြႃး တူၺ်းလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
3. ဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်း တူင်ႉတူင်ႉၼိုင်ၼိုင်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူဝ်ႇဢွၵ်ႇ ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈၼႂ်းတူဝ် ပၼ်ႇလီလႅၼ်ႈလီ။ ႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ်ႁိူၼ်းယေး၊ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇပႆတၢင်းၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇ ၼႂ်းပၢင်ႇလဵၼ်ႈႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။
4. ၵႂႃႇၸူးၵေႃႉဢၼ်ႁဝ်းယုမ်ႇယမ်ဝႆႉၸႂ်ၼၼ်ႉသေ ဢုပ်ႇၵုမ်ပိုတ်ႇဢူၵ်းပိုတ်ႇၸႂ်တေႃႇ။(ယႃႇၵႂႃႇဢုပ်ႇၸူးၵေႃႉဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉၸၵ်း၊ ၵေႃႉဢၼ် မေႃသႄႉၼႄးတၢင်ႇတၢင်းၽိတ်းပိူၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉလႃးလႃး)ပေႃးဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၸမ်ၸႂ်ၵေႃႈ ႁႃတူၺ်းၸုမ်းဢၼ်ၸွႆႈထွမ်ႇၸွႆႈပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၵူၼ်း ၼၼ်ႉသေ ပိုတ်ႇဢူၵ်းပိုတ်ႇၸႂ်တႃႉ။
5. ပေႃးဝူၼ်ႉသင်ဢမ်ႇလႆႈလႃးလႃးယဝ်ႉ- တၢင်းတိူၵ်ႈတၢင်းတၼ်ယဝ်ႉၼႆတႄႉ – ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၸဵပ်းသႅပ်ႇဢိတ်းဢီႈသေ ၶိုၼ်းတင်ႈသတိ သမႃႇထိႁႂ်ႈၸဵဝ်းႁူႉၶိင်းဝႆးဝႆး။ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢဝ်ၼင်ယိုတ်ႈ လဵတ်းၶိုၼ်းတီႈၼိူဝ်ႉၼင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလွႆးလွႆး၊ ဢဝ်မိုၵ်ႉလႅင် တႅမ်ႈ-ၶိတ်ႇၼိူဝ်ၽိဝ်ၼင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ဢဝ်ၼမ်ႉၶႅင်မႃးတၢတ်ႈသႂ်ႇၽိဝ်ၼင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ဢဝ်ၼမ်ႉၵတ်းတွင်ႈသႂ်ႇလၢင်ႉသႂ်ႇၽိဝ်ၼင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၊ ၵိၼ်သူမ်ႈသူမ်ႈၽဵတ်းၽဵတ်းႁိုၼ်းႁိုၼ်း၊ ထုပ်ႉတွႆႇမွၼ်ႁူဝ် ၽႃႈႁူမ်ႇၶူဝ်းၼွၼ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် သိၵ်ႇၸေႈသိၵ်ႇၽႅၼ်ႇ -ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ယူတ်းယႃၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈၸႂ်ၸႃႉၸႂ်မိူဝ်ႇလႆႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးၵမ်းၵမ်းမီးၸႂ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတူဝ်ၵဝ်ႇၸိုင် တၵ်းလႆႈၵႂႃႇႁႃမေႃယႃ သေ ႁပ်ႉလွင်ႈယူတ်းယႃၸႂ်ထိုင်ပေႃးႁၢႆ ။

ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ သင်ဝႃႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းမီးၸႂ်ၶႂ်ႈၶႃႈႁႅမ်ႁဵတ်းႁၢႆႉတူဝ်ၵဝ်ႇၸိုင် ယူႇတီႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈတိုဝ်းၵမ်  ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်းလူဝ်ႇတူၺ်းထိုင်ၵၼ် ယႃႇၸႅၵ်ႇၽႄၵၼ် ၊ ယႃႇတူၺ်းၸၼ်ႉသုင် ၸၼ်ႉတႅမ်ႇသင် ဝႆႉၸႂ်မေႃႁၵ်ႉလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်း ၼမ်ၼမ်။ ၸင်ႇတေယူႇႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈ ၵတ်းယဵၼ် လူၺ်ႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇမီးၶဵၼ်တေႃႇၵၼ် ။ ၵၢၼ်လီၵုသူလ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵႆ ပေႃးမေႃ သႂ်ႇၸႂ် ၼိူဝ် ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းသေ မေႃလုမ်းလႃးပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ်ၵၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵုသူလ်ႇ ယႂ်ႇလူင်ယဝ်ႉၼႆ မေႃယႃပၢႆးၸႂ် CDM ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းႁႄႉၵင်ႈၵႅတ်ႇၶႄလွင်ႈၶႃႈတူဝ်တၢႆ ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။