ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ ယွၼ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈမႃး ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းပီယဝ်ႉ။ ယူႇလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလွတ်ႈၽေးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသေတီႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းမိူင်းယွင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇသူႈမီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်သေတႃႉ သမ်ႉမီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလၢႆၸုမ်း ယူႇဝႆႉလႄႈ လႆႈၵူဝ်လႆႈမႆႈၸႂ်ယူႇလၢႆလွင်ႈ။

ၼႂ်းႁၢင်လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ် ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈ တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ (နယ်ခြားစောင့် တပ်) ဢၼ်မီးတၢင်းမိူင်းယုၼၼ်ႉ ၺႃးငွႆးယိုဝ်း။ ဢမ်ႇတိူဝ်ႉၺႃးမၼ်းၸၢႆးသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈ တိူဝ်ႉၺႃး ၵူၼ်းႁေႃႈၵႃးမၼ်းလူႉတၢႆထင်တီႈ။ တႄႇတီႈလွင်ႈၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမႆႈၸႂ် ၵူဝ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၵၼ်ၵႂႃႇထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။  

မိူင်းယွင်းတင်းမိူင်းယုၼႆႉ ယၢၼ်ၵၼ် 28 လၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထၢင်ႇဢမ်ႇထိူမ်သေ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵႆႉလူင်းပႂ်ႉၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ယွၼ်းငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်းလူၺ်ႈၶေႃႈဢၢင်ႈ ဢၼ်ပုၼ်ႉဢၼ်ၼႆႉၼႆ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၵူဝ်ပႃး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ယူႇဝႆႉၸွမ်းၼႂ်းမိူင်းယွင်း၊ မိူင်းယု ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ။

ဝၼ်းတီႈ 25/08/2025 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉသမ်ႉ ၸဝ်ႈႁၢၼ် လွတ်ႉၶျႃႇ (နယ်ခြားတပ်ရင်းမှ တပ်မှူးဗိုလ်မှူး လုတ်ချာ) ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် မၢႆတပ်ႉ (1008) တီႈမိူင်းယု ၼၼ်ႉ မႃးၸတ်းပၢင်ၵုမ် ၵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈထမ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈမိူင်းယုတင်း မိူင်းယွင်းၼၼ်ႉသေ ၽွင်းပွၵ်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၺႃးၸုမ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇမႃးငွႆးယိုဝ်းလႄႈ မီးလွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းတုမ်ႉတွပ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်းၼႆ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ၸဝ်ႈႁၢၼ် လွတ်ႉၶျႃႇၼႆႉ လႆႈၶႂၢင်ႉတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼမ်းၶုတ်းႁႄႈဝႆႉ ႁိမ်းတပ်ႉၶမယ 335 ႁိမ်းသဵၼ်ႈ တၢင်းလုၵ်ႉမိူင်းယွင်းၵႂႃႇမိူင်းယုၼၼ်ႉ။ ၸဝ်ႈငိုၼ်းသႃး ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႂ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸုမ်းယႂ်ႇၸုမ်းလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁူမ်ႈၸွမ်း။ ယွၼ်ႉမီးလၢႆးလႆႈငိုၼ်းၼမ်ဝႆႉလႄႈ ယူႇတီႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ မႃးယွၼ်းၵဵပ်းၶွၼ်ႇ 3 မိုၼ်ႇယႂၼ်ႊ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူဝ်ႇလွတ်ႉၶျႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇယွမ်းပၼ်လႄႈ ၸင်ႇမီးၸုမ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇၼႆႉ မႃးငွႆးယိုဝ်းၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

“မိူဝ်ႈၶဝ် ပွၵ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈမိူဝ်းယိုဝ်းတီႈလွႆၼမ်ႉငိုၼ်း။ မီးပိူၼ်ႈမႃးယိုဝ်း ၵူဝ်ႇလွတ်ႉၶျႃႇ မၼ်းပဵၼ် ပူဝ်ႇမူး ၼႂ်းတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်။ သမ်ႉဢမ်ႇၸပ်းၵူဝ်ႇလွတ်ႉၶျႃႇသေ သမ်ႉ ၵႂႃႇၺႃးသႂ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ႁေႃႈၵႃးၵႂႃႇၼၼ်ႉ။ ၸပ်းတီႈၵွၵ်းႁူဝ်ၵမ်းလဵဝ်သေ တၢႆထင်တီႈ။ ၵူၼ်းပႃးၸွမ်းတၢင်းလင် မီး 3 ၵေႃႉ။ ၶဝ် 3 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းၸွမ်း။ ၽွင်းဢဝ် ၵႂႃႇႁူင်းယႃမိူင်းၽျၢၵ်ႈၼၼ်ႉ တၢႆပႅတ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ၶဝ်ၵေႃႈမီးပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တီႈတၢင်းၵႂႃႇမိူင်းယုၼၼ်ႉ”။

ၸဝ်ႈႁၢၼ် လွတ်ႉၶျႃႇၼႆႉ ဢႃယု 50 ပၢႆ ပဵၼ်ၸၢဝ်းဢႃးၶႃႇ ပဵၼ်ၽူႈမၢၵ်ႈၵူၼ်းမီး ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းၼႂ်းပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မၼ်းပိုတ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉလၢႆလွင်ႈ ၸဵမ်ဢဝ်လႅင်းၵႃးတၢင်ႇၵူၼ်း (ၸိုဝ်ႈလႅင်းၵႃး – လိၼ်းလႅတ်ႉၵျေႇ)၊ ႁူမ်ႈႁဵတ်း ၶွမ်ႊပၼီႊၵဵပ်းယုၵ်းယၢၵ်းတီႈၵဵင်းတုင်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်း ႁိမ်းတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်မိူင်းယုၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းဢွၼ် ႁဵတ်းဝႆႉ။ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈလႄႈ မၼ်းမီးသုၼ်ႇၸတ်းပွင်လႆႈငၢႆႈလိူဝ်ၼႆႉၼႆ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ် ပၼ်ႁႃပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်းသေ ထၢမ်တႂ်ႈထၢမ်ၼိူဝ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇၸႂ်။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ၵႆႉမီးၵူၼ်းတေႃႉယႃႈမဝ်းၵမ်မႃးၼႂ်းမိူင်းယွင်းၼႆသေ ၸႂ်ႉၵူၼ်းၶဝ် ပႂ်ႉဝႆႉၸွမ်းတိၼ်လွႆထၢတ်ႈၸွမ်ယွင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵဵပ်းငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်းပႃး လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈမီးတၢင်းသင်ၼႆ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ဝၢႆးသေ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၺႃးငွႆးယိုဝ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဝၼ်းတီႈ 26 – 27/08/2025 ၼၼ်ႉ သဵင်ၵွင်ႈတႅၵ်ႇထပ်းၵၼ်မႃးထႅင်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၸႂ် – ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းမိူင်းယွင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵႂႃႇပဵၼ် 3 လမ်းၵႃးၼႄႈ။ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်းထၢတ်ႇလူင်ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ တေႃႈလဵဝ် လုၵ်ႈသိုၵ်းၶဝ် ၵႂႃႇယူႇၼိူဝ်ထၢတ်ႇလူင်ၼၼ်ႉ ပေႃးတဵမ်ၵႂႃႇသဵင်ႈဢေႃႈ”။

လွင်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် တၢင်းမိူင်းယွင်းၼႆႉ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈတႄႉ – ပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်သေ လေႃႇတိုၵ်းၵၼ်တင်း ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 28/08/2025 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 12 မူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တပ်ႉၶမယ 335 (ခမရ ၃၃၅) ဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်း 100 ပၢႆ ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်တင်း RCSS ။ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူႉတၢႆ 4 ၵေႃႉ၊ မၢတ်ႇၸဵပ်း 5 ၵေႃႉ။ ၾၢႆႇသိုၵ်း RCSS တႄႉ ပႆႇလႆႈၶေႃႈယိုၼ်ယၼ်ၼႆ – သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။  

ဢိင်ၼိူဝ် ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉသေ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇၸူး ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ RCSS/ SSA ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ဢုမ်ႈၶိူဝ်းဝႆႉသေတႃႉ ပႆႇႁပ်ႉတွပ်ႇလၢတ်ႈသင်။ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ပႆႇႁၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လၢတ်ႈသင် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ။

ဢွင်ႈတီႈဢၼ် ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၸမ်ဝၢၼ်ႈၽပီႈၼွႆႉ၊ ဝၢၼ်ႈၸၢႆး၊ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ မိူင်းလူင်း ၼႂ်းၶဵတ်ႇမိူင်းယုၼၼ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ် ၵူဝ်လႆႈပၢႆႈလႆႈၼီၽေးသိုၵ်း။ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပၢင်တိုၵ်း ပဵၼ်ၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်း ႁႂ်ႈသိုၵ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇ တူၺ်းထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းၽွင်ႈၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းယွင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းယွင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ 5 တပ်ႉၵွင် မိူၼ်ၼင်ႇ ၶမယ  311 – 334 – 335 – 573 လႄႈ တပ်ႉၵွင်ႈလူင် တပ်ႉၼိုင်ႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တၢင်းမိူင်းယုၵေႃႈ မီးဝႆႉတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် တပ်ႉၼိုင်ႈ။