ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၾႃႉၶၢဝ်းၾူၼ်မႃး ၵူၼ်းမိူင်းၵူဝ်သုတ်းၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈလူမ်းလႅင်ႉ ၼမ်ႉၼွင်းၼမ်ႉထူမ်ႈ။ ပီႈၼိုင်ႈ ယဝ်ႉ ပီၼိုင်ႈ ၽေးသၽႃႇဝၼႆႉႁၢႆႉႁႅင်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း။  ၵမ်ႉဝႃႈ လူမ်းလႅင်ႉ ၶႃႊၵျိၵိ (KAJIKI) ဝႃႇ ၵမ်ႉဝႃႈ လူမ်းလႅင်ႉၼွင်ၾႃႉ ဝႃႇ  ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈလူမ်းလႅင်ႉဢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးဢမ်ႇတွၼ်ႉငိၼ်းတွၼ်ႉၾၢင်ႉသေပွၵ်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၶဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်လူမ်းလႅင်ႉၼႆတႄႉ ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ တိုၼ်းၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးတေႃႇသၢႆၸႂ်ၼႆ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ဝႆႉၼၵ်းၵူဝ်ႁႄ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵေႃႈ ဝႆႉမဝ်မၢင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ လူမ်းလႅင်ႉၶႃႊၵျိၵိ ဢၼ်ယဝ်ႉၵႂႃႇၼႆႉတႄႉ ၼႄသၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ်မၼ်းၵႂႃႇဝႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မူႇဝၢၼ်ႈႁိူၼ်း ယေးၵူၼ်းမိူင်းထႆးလူႉၵွႆၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇပဵၼ်ဝၢၼ်ႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈ။ ရူတ်ႉၵႃးလွင်ႈလႆၸွမ်းၼမ်ႉၵႂႃႇ ၼပ်ႉႁူဝ် သိပ်း လမ်း။ ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းတၢႆႁၢႆၸွမ်းတင်းၼမ်။ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆး မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၼိုင်ႈ – လွင်ႈလႆပႃးၵႂႃႇၸွမ်းၼမ်ႉမူတ်းပဵၼ်ဢၼ်လီတူၵ်းၸႂ်လႄႈမွင်ၸႂ်။    

ပေႃးထိုင်မႃး ၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉၶၢဝ်းၾူၼ် ၵူႈပီပီၸိုင် ႁိူၼ်းယေး ဝတ်ႉဝႃးၽႃႇသိူဝ်ႇ လူႉၵွႆၸွမ်း ၽေးၼမ်ႉၼွင်း လိၼ်ၵူၼ်ႇ ၊ ၵူၼ်းလႄႈ ပႃးၸဵမ်တူဝ်မီးၸႂ်တင်းလၢႆ လူႉႁၢႆတၢႆၸွမ်း ပေႃးဢမ်ႇၼပ်ႉထူၼ်ႈလႆႈ ဢမ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇၵေႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25-26/8/2025 ၼၼ်ႉ ၾူၼ်တူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇႁႅင်း ထိုင်ၵၢင်ၶမ်ႈမႃး  ၼမ်ႉၼွင်းထိပ်ႇထူဝ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူၼ်းယေးၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းပၢၼ်းတၢပ်ႈတိၼ်လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၺႃးလိၼ်ၵူၼ်ႇတဵင် ။  ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းပၵ်းသဝ်းယူႇတီႈဝၢၼ်ႈပၢင်ဢုင် ဝဵင်းမႄႈၸႅမ်ႇ  လႅၼ်ၶႅၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ လႄႈ မႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈ လိၼ်ၵူၼ်ႇတဵင် ၽွင်းၶၢဝ်းႁူဝ်ၼႂ်  2 မူင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 27/8/2025 ။ မီးၵူၼ်းလူႉႁၢႆတၢႆ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးႁႅင်းၵၢၼ်တႆး  7 ၵေႃႉ  ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းတီႈၵဵင်းမႂ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ဢၼ်လူႉတၢႆၵႂႃႇၸွမ်း လိၼ်ၵူၼ်ႇသႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်းလဵဝ်ၵၼ်မူတ်း ။ ၼႂ်း 7 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁၼ်တူဝ်တၢႆ 2 ၵေႃႉၵူၺ်း ထႅင်ႈ 5 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ လွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉႁႃႉ မီးတႂ်ႈသၢၵ်ႈႁိူၼ်းၵူၼ်ႇပင်း ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ  ပဵၼ်တႆးၼႆၵူၺ်း ပႆႇႁူႉဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႂ်တႄႉတႄႉ ။ ပဵၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်းၼႃႇ ” – ဝႃႈၼႆ။   

သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ThaiPBS North ၵေႃႈ ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉဝႃႈ ယွၼ်ႉလိၼ်ပိူဝ်ႉလိၼ်ဢုင် ၵိုင်ႉၵၢင်ႉတဵင်သႂ်ႇၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၽွင်းၶဝ် ၼွၼ်းလပ်းဝႆႉၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈလႄႈ ၶဝ်တေဢမ်ႇတၼ်းတင်ႈတူဝ်ၽွင်းထူပ်းၽေး ၊ ၸင်ႇလႆႈလူႉသဵင်ႈၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ – ဝႃႈၼႆ။

ၸိူဝ်းယူႇပွတ်းတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 2000 ပၢႆ ၊ လင်ၶႃးႁိူၼ်း 500 ပၢႆ ။ ႁိူၼ်းယေးဢၼ်လူႉၵွႆၸွမ်း တင်းမူတ်း မီးၸမ် 100 လင် ၊ ဢၼ်လူႉၵွႆၵူၼ်ႇပင်းပႅတ်ႈတင်းလင်တႄႉ မီး 8 လင် ပႃးႁိူၼ်းဢၼ်ႁႅင်းၵၢၼ် 7 ၵေႃႉ ယူႇဝႆႉၼၼ်ႉ  ။

လိူဝ်သေ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵူၼ်းထႆးၵေႃႈ တၢႆ  2 ၵေႃႉ ။  ဢၼ်ႁၢႆဝႆႉသေ ပႆႇႁူႉဝႃႈ တၢႆႁႃႉလိပ်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးယူႇလႄႈ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ၸွမ်းသွၵ်ႈၸွမ်းႁႃယူႇ ၼႆ ၸုမ်းၸွႆႈတူင်ႇၵူၼ်းၼႂ်းၵဵင်းမႂ်ႇ တၢင်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 28/8/2025 ႁူဝ်ၶမ်ႈ 4 မူင်းၼႆႉ ၾၢႆႇၸွႆႈထႅမ်တူင်ႇၵူၼ်း ဢွၼ်ၵၼ်သွၵ်ႈႁႃထႅင်ႈလႄႈ ထူပ်းႁၼ်တူဝ်တၢႆ ႁႅင်းၵၢၼ်ဢၼ်ႁၢႆဝႆႉၼၼ်ႉ  2 ၵေႃႉ။  ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း ဢႃယု 47 ပီၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းၸၢႆး ဢႃယု 29 ပီ ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၼႂ်းႁႅင်းၵၢၼ်တႆး 7 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢၼ်ပႆႇႁၼ်ၶၢပ်ႈတူဝ် ၵိုတ်း 3 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

 ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸၢင်ႈထူပ်းၽေးသၽႃႇဝၼႆႉသေ ယိင်းမူဝ်ၶၢဝ်ၼူၼ်း ၽူႈၸတ်းလၢႆးၵၢၼ် ဢွမ်လူမ်း သေႃဝေႃႊထေႃႊ ၵဵင်းမႂ်ႇ  AM 1476 KHz လၢတ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

ၽေးသၽႃႇဝၼႆႉ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးမိူဝ်ႈလႂ် ႁဝ်းၶႃႈၵူႈၵေႃႉ လူဝ်ႇလႆႈၾၢင်ႉဝႆႉ လူဝ်ႇလႆႈထွမ်ႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ၾိင်ႈၾႃႉ ရႃႇသီႇတႃႇသေႇ   ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းႁႂ်ႈၶိုတ်းတၼ်းယူႇတႃႇသေႇၶႃႈ။ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ မီးလွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း လီတီႈသုတ်း ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ လွင်ႈလူႉသုမ်းႁဝ်းၶႃႈတေဢေႇတီႈသုတ်း။ငိၼ်းသေးလၢႆးမွင်ၸႂ်ၸွမ်း မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ႁႅင်းၵၢၼ် ႁဝ်းၶႃႈလႄႈ ဢၼ်ႁူပ်ႉၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ တီႈဝၢၼ်ပၢင်ဢုင်ၼၼ်ႉၵူႈၵေႃႉၶႃႈၼေႃႈ။

ႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းတူၵ်းဝႆႉမိူင်းပိူၼ်ႈ တၵ်းလူဝ်ႇလႆႈၾၢင်ႉၵူႈလွင်ႈၵူႈဢၼ် ၊ ၽေးသၢႆၸႂ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉလႆႈ ၵူႈၶၢဝ်းလႄႈ လူဝ်ႇလႆႈသႂ်ႇၸႂ် ။

မိူဝ်ႈထူပ်းၽေးၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေလႆႈၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်း ၊ ၼင်ႇႁိုဝ် တေမီးတီႈပိုင်ႈတီႈဢိင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ် လူဝ်ႇမေႃ ႁူႉႁၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း  ႁဵတ်းပႃးလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၵၼ်တၢင်း ပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႆႉလီလီ။

 တႃႇၵမ်ႉၵႅမ်ပၢႆးယူႇလီၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵိုင်ႇလီႁဵတ်းဝႂ်ပရႃႊၵၼ်ႊသင်ၶူမ်ႊၵေႃႈႁႂ်ႈႁဵတ်း။ ႁႂ်ႈဝႆႉ ပၢႆးယူႇလီလႄႈ သၢႆၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလမ်ႇလွင်ႈသုတ်းၼႆ ယိင်းမူဝ်ၶၢဝ်ၼူၼ်း သိုပ်ႇပၼ်ၾၢင်ႉၼင်ႇၼႆ။

ယွၼ်ႉလူမ်းလႅင်ႉတၢႆႊၾုၼ်ႊ ၶႃႊၵျိၵိ (KAJIKI) ပွၵ်ႈၼႆႉသေ  တီႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃးမိူင်းတႆးၵေႃႈ ထူပ်းၽေး ၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈ၊ လိၼ်ႇၵူၼ်ႇပင်းပဵၼ်တီႈပဵၼ်တၢင်း။

ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 2 ထိုင် 4 လိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉၵေႃႈ ၾၢႆႇလၢမ်းၶၢတ်ႈၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇမိူင်းထႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ -လူမ်းလႅင်ႉၼွင်ၾႃႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းပၢင်ႇလၢႆႇ ဢၼ်ႊၻႃႊမၼ်ႊသီႊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈၵွင်းတီႈႁူၺ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆးတွၼ်ႈၼိူဝ်လႄႈတွၼ်ႈၵၢင် ႁႂ်ႈၾၢင်ႉၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်း ဝႃႈၼႆဝႆႉ။