ထုင်းၵႂၢမ်းတႄႉမီးဝႃႈ ယၢႆႈၵၼ်ႁႅင်းယွမ်း ၽွမ်ႉၵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼႆလႄႈ ၸူဝ်ႈတႆးပႆႇၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆႉတႄႉ ၶိူဝ်းတႆး တိုၼ်းတေယၢႆႈယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇတႆးတေၽွမ်ႉၵၼ် ၵေႃႈ ပႆႇႁၼ်။ ယွၼ်ႉႁဝ်းတႅၵ်ႇၵၼ်လႄႈ ၵူၼ်းတႆး ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ ထုၵ်ႇပိူၼ်ႈပေႉၵိၼ်လူလၢႆ။ တႆးၸိူဝ်းပႃးၵႂႃႇၸွမ်း ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇၸႅၵ်ႇပၼ် တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉတႃဢွၼ်ႇ ထုၵ်ႇပိူၼ်ႈတဵၵ်းတဵင်လူလၢႆ ဢမ်ႇလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်မႃးသေပွၵ်ႈ။ 

မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ ဢၼ်ယူႇပွတ်းတွၼ်ႈၼိူဝ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈပဵၼ်တီႈပီႈၼွင်ႉတႆး ယူႇသဝ်းလႄႈ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးပီႈၼွင်ႉတႆးယူႇသဝ်းၼမ်။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၼင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးသုၼ်ႇ ၸတ်းပွင်ၵၢမ်ႇၵျမ်ႇမႃႇ တူဝ်ၵဝ်ႇမႃးသေပွၵ်ႈ။ ပၢၼ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွၵ်ႇလၢႆႇ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ သမ်ႉၶႅၼ်းၼႃႇ။ သိုၵ်းၸုမ်းလႂ်မႃးၵေႃႈ လႆႈၵူဝ်လႆႈၵူမ်ႈႁူဝ်ယူႇတႃႇသေႇ။ ယွၼ်ႉၽေးသိုၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပီႈၼွင်ႉတႆး ပႃးၸဵမ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ယူႇၼႂ်းၽႃၵၢၼ်ႉ ယၢပ်ႇ ၵိၼ်းလွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ် ၵူႈဝၼ်းဝၼ်း။

ပေႃးတူၺ်းပိုၼ်းတႄႉ တႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းယႂ်ႇ မီးဢဵၼ်ႁႅင်းၵိုၼ်း တႆးတိုၼ်းမီးလူင်ၵႂႃႇၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ် ၸဵမ်သၼ်လွႆလႄႈ ထုင်ႉပဵင်း ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇႁူဝ်လၢၼ်ႉမၼ်းလူးၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မီးႁူဝ်ၼပ်ႉမၼ်းၼမ်ၵူၺ်း ဢၼ်ၵွတ်ႇၵဵဝ်ႈပဵၼ်ၼမ်ႉၼိုင်ႈၸႂ်လဵဝ်ၵၼ် ဢမ်ႇမီးသေပွၵ်ႈ။

ၵွပ်ႈတႆး ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇႁႅင်းပွင်သင်လႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးယူႇဝဵင်းလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈယူႇသႃႇ။ ယႃႇဝႃႈတႆးတၢင်ႇတီႈလႃႈ တေႃႈၼင်ႇ တႆးဢၼ်ယူႇၵိုၵ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆးၵူၺ်းၵေႃႈ ႁႃတီႈယူႇတီႈၵိၼ်ပေႃးယၢပ်ႇ။

ပေႃးမိူၼ် ပီႈၼွင်ႉတႆးထုင်ႉႁူဝ်ၵဵဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းၽႃၵၢၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ တႃႇလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်ၶႅၼ်းၵႆ။

ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းတႆးမႃးၸဵမ်မိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ၊ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇမေႃႇသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈဢဝ်ပဵၼ်တီႈၽႂ်မၼ်းမႃး။ ဢၼ်ၵႆႉမီးပၼ်ႁႃၵၼ် မႃးယူႇတႃႇသေႇၵေႃႈ သိုၵ်းၶၢင် KIA ၊ သိုၵ်းတႆးလႅင် SNA လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ ဝၢႆးၼႆႉ မီးမႃးထႅင်ႈ သိုၵ်း PDF။

ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈႁိမ်ၸိင်းၵၼ်မႃးလၢႆသိုပ်ႇလၢႆပၢၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈယူႇသႃႇ။ တေဝႃႈ ၸႂ်ယႂ်ႇႁႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်တေၸတ်းမႅင်ႇပၼ်ၶူဝ်းပူၺ်ႈတႂ်ႈၼမ်ႉၼိူဝ်လိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼႆၵေႃႈ သမ်ႉၺႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်မေႃမိပ်ႇငႅၼ်း တဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်းမိူင်းမႃးလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ပႆႇယိုတ်းမိူင်းၵေႃႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမေႃႇသႅင် ၼႂ်းၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉသေ သိုၵ်းလၢႆၸုမ်း မီးပၼ်ႁႃၵၼ်မႃးတႃႇသေႇ။

ဝၢႆးသေ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယိုတ်းမိူင်းယဝ်ႉတႄႉ သုၵ်ႉယုင်ႈလိူဝ်ၵဝ်ႇလၢႆပုၼ်ႈ။ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၼႆၵေႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ပႂ်ႉပေႃးၶႂ်ႈၸေးတီႈမၼ်း။

သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉဝဵင်းၸေႊၼႃး(မျိတ်ႉၵျီးၼႃး) သေ မုင်ႈၸူးၽႃၵၢၼ်ႉ တီႈ 21 လၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၵႆႉယိုတ်းဝႆႉထူင်ၶဝ်ႈသၢၼ်လႄႈ တၢင်းၵိၼ်တၢင်ႇသႅၼ်း။ တၢင်းသဵၼ်ႈၼႆႉ မၢင်ပွတ်းမၢင်တွၼ်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းၶၢင် KIA ပႂ်ႉဝႆႉသေ မၢင်တွၼ်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ။

သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းယၢင်း မုင်ႈၸူးၽႃၵၢၼ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉမီးဝႆႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းဝႆႉထႅင်ႈ။ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်းသမ်ႉ မီးသိုၵ်းၶၢင် KIA ဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉၽွင်ႈလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ၵႆႉဢဝ်မၢၵ်ႇမႃးပွႆႇသႂ်ႇ။ ယူႇလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလွတ်ႈၽေးၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“မိူဝ်ႈလဵဝ် တၢင်းၽႃၵၢၼ်ႉႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ လွင်ႈသိုဝ်ႉလွင်ႈၶၢႆ တေယၢပ်ႇဢိတ်းၶႃႈဢေႃႈ။ တၢင်းၶဝ်ႈမႃး တၢင်းၽႃၵၢၼ်ႉ ႁဝ်းၼႆႉ တေမီးသွင်သဵၼ်ႈ။ သဵၼ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တႆးလႅင်ၶဝ် ၼင်ႈဝႆႉ။ သဵၼ်ႈၼိုင်ႈသမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈၼင်ႈဝႆႉ။ လွင်ႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၵဵပ်းသင်သမ်ႉၼမ်။ ၵုၼ်ႇဢၼ်တေၶဝ်ႈၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ၶၼ်မၼ်းၵႃႈသေပိူၼ်ႈၶႃႈဢိူဝ်ႈ။ ၼႂ်းမူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉႁဝ်းၶႃႈၼႆႉသမ်ႉ ၶၢင်ၶဝ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၼႃႇဢႃးလႃးၶႃႈၼႃႇ။ ယွၼ်ႉလႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇၵႃးၶွၼ်ႇၵူၼ်း ၼမ်ၼႃႇဢႃးလႃးလႄႈ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၵေႃႈ ၸင်ႇတိူဝ်းလိူဝ်ၵႂႃႇၶႃႈဢိူဝ်ႈ”။

ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸႂ်ႉသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းလွတ်ႈလႅဝ်းလႄႈ ၵုၼ်ႇၵူႈသႅၼ်း ၵႃႈၶၼ်ပုင်ႈၶိုၼ်ႈသုင်။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းထၢတ်ႈသီႇ မိူဝ်ႈမိူင်းပႆႇသုၵ်ႉ ၼိုင်ႈလိတ်ႉ 4,000 ပျႃးၵူၺ်း မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼိုင်ႈလိတ်ႉလႂ် 40,000 ပျႃး ထိုင် 85,000 ပျႃး။

ၶႆႇၵႆႇၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈၼိုင်ႈလုၵ်ႈ 100 ပျႃးသေ ပဵၼ်ၵႂႃႇ 1,000 ပျႃး ထိုင် 3,000 ပျႃး ၊ ၼိူဝ်ႉၵႆႇ လုၵ်ႉတီႈ ၼိုင်ႈၸွႆႉလႂ် 15,000 ပျႃးသေ ပဵၼ်ၵႂႃႇၸမ် 1 သႅၼ်ပျႃး။

မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈၼိုင်ႈၸွႆႉလႂ် 4,000 ပျႃးသေ ယၢမ်းလဵဝ်ထိုင်  30,000 ပျႃး – 50,000 ပျႃး၊ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ် လုၵ်ႉတီႈၼိုင်ႈၸွႆႉလႂ် 2,700 ပျႃးသေ ပဵၼ်ၵႂႃႇထိုင် 40,000 ပျႃး။ ၶဝ်ႈသၢၼ် ၼိုင်ႈထူင် (24 ပႄႇ) လႂ် ဢွၼ်တၢင်း 27,000 ပျႃးသေ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၵႂႃႇ 120,000 ထိုင် 280,000 ပျႃး။ ၵုၼ်ႇၵူႈသႅၼ်းၼႆႉ ပေႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တၢင်းမိူဝ်ႈမိူင်းပႆႇသုၵ်ႉ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းပုင်ႈၶိုၼ်ႈ 3 ပုၼ်ႈလိူဝ်လိူဝ်။ ၵုၼ်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ၶၢတ်ႇၵႂႃႇၵေႃႈမီးတင်းၼမ်ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ပွတ်းတၢင်း ၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးယူႇသဝ်းၼမ်သုတ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႂ်းဢိူင်ႇလူင်ၶၢင်း၊ ဢိူင်ႇၽႃၵၢၼ်ႉ၊ ဢိူင်ႇသိူၵ်ႈမူႇလႄႈ ဢိူင်ႇတႃႈမၢၵ်ႇၶၢမ်၊ ဢိူင်ႇႁူၺ်ႈၶႃႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းဢိူင်ႇလူင်ၶၢင်းၼၼ်ႉ တေမီးဝၢၼ်ႈလူင်ၶၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈၵျႃႇလႅင်၊ ဝၢၼ်ႈသွင်ၼွင်၊ ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇယူမ်းယၢင်၊ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၸၼ်း (မီးမၢႆ 1 2 3)၊ ဝၢၼ်ႈၶုၼ်သႃႇၵုင်း၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ၼႃးလႄႈ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉယႃး။

ဝၢၼ်ႈဢၼ်မီးၼႂ်းဢိူင်ႇသိူၵ်ႈမူႇသမ်ႉ မီးဝႆႉဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈသၢမ်ၸွႆႉ၊ ဝၢၼ်ႈၽႃပႅၼ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၼႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၸိူၵ်ႈပေႃ၊ ဝၢၼ်ႈႁိၼ်တင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈတွင်ၵေႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈၵွင်းသၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈၵွင်းသၼ်လွႆ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းဢိူင်ႇၽႃၵၢၼ်ႉ (ႁိုဝ်) ၼႂ်းဝဵင်းၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးဝႆႉဝၢၼ်ႈသလွင်ႉၶႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလိင်းၽိူၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇမူင်ႈလႅင်၊ ဝၢၼ်ႈတွင်ပိဝ်၊ ဝၢၼ်ႈမေႃႇဝၼ်းဢွၼ်ႇလႄႈ မေႃႇဝၼ်းလူင်။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇတႃႈမၢၵ်ႇၶၢမ်ၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉဝၢၼ်ႈတႃႈမၢၵ်ႇၶၢမ်၊ ဝၢၼ်ႈသေႇၸင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၼႃးလႅင်းလႄႈ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉယိုင်ႈတွင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၽႃၵၢၼ်ႉ ဢၼ်ၵဵပ်းဝႆႉမိူဝ်ႈ 2014 မိူဝ်ႈမိူင်းၼိမ်ၼၼ်ႉတႄႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ႁူမ်ႈသဵင်ႈမီး 312,528 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးမီးၶိုင်ႈလိူဝ်လူးၵွၼ်ႇၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ဢၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵႆႉပဵၼ်ယူႇတႃႇသေႇၵေႃႈ သမ်ႉပဵၼ်ၸွမ်းဝၢၼ်ႈဢၼ်တႆးယူႇၼမ်၊ ၸိူဝ်းပၢႆႈၵေႃႈ တုၵ်ႉတုၵ်ႉယၢၵ်ႈယၢၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢမ်ႇပၢႆႈၵေႃႈသမ်ႉ လႆႈၵူဝ်ႁႄမၢၵ်ႇလူင်မႃးတူၵ်းသႂ်ႇ။ မၢင်ၵမ်း ပေႃးထၢင်ႇဝႃႈ ပိူၼ်ႈတင်ႈၸႂ်ႁဵတ်းတီႈတႆးၵူၺ်းၼႆ ၵူၼ်းၽႃၵၢၼ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“လွင်ႈသိုၵ်းသိူဝ်တႄႉ ထူၼ်ႈၶႃႈဢိူဝ်ႈ။ ၶဝ်သမ်ႉ ၶဵင်ႇတႃႉတေႃႇၵၼ်ၶႃႈၼႃႇ။ တၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁေ ပီႈၼွင်ႉၶၢင်ၶဝ်။ ပီႈၼွင်ႉတႆးလႅင်ႁဝ်းသမ်ႉ ပႃးမႃးၸွမ်းၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈ။ ၶဝ်ၶဵင်ႇတႃႉတေႃႇၵၼ် ၼႆႉသမ်ႉ တိူဝ်ႉၺႃးၵူၼ်းမိူင်းၶႃႈဢိူဝ်ႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းတႄႉ ၸူဝ်ႈၺႃးမၢၵ်ႇလူင်ၵူႈဝၼ်း။ လႆႈၺႃးယိုဝ်း တၢႆၵူႈဝၼ်း။ ပၢင်တိုၵ်းတႄႉပဵၼ်ယူႇၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်တႄႉ ပဵၼ်ဝႃႈၵေႃႈသမ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ သမ်ႉပဵၼ်ၸွမ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်လႅင်မိၼ်မႃးပွႆႇသႂ်ႇ ပွႆႇသႂ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းသူၼ်ႁဵတ်းၼႆ”။

ပီႈၼွင်ႉတႆး ၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းၼႂ်းၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ပၢႆႈၸဵမ်မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျုၼ်ႊၼႆႉ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈ ႁိူၼ်းၶိုၼ်း မီးၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ။ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ဝၢၼ်ႈယူႇၸွမ်းၶႅပ်ႇဝဵင်း။

ဝၢၼ်ႈဢၼ်မီးၼႂ်းၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ သိုၵ်းၶၢင်ၵုမ်းလႆႈ ဢမ်ႇယွမ်း 10 ဝၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ သိုၵ်းၶၢင် ဢမ်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႈၵုမ်းလီလီ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးၵျၢမ်းသေ ဢဝ်မၢၵ်ႇမႃးပွႆႇၵူႈဝၼ်း။

ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ မီးႁိူၼ်းဢမ်ႇလႆႈယူႇ၊ မီးဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈ၊ တႃႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တေမီးၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်လီလီ ၶႅၼ်းယၢပ်ႇ။

ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ မိူင်းၶႄႇ ပၼ်ႁႅင်းမိပ်ႇဢီး ႁႂ်ႈသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းတိုၵ်းတေႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈလႄႈ တေသိုပ်ႇပဵၼ်ႁိုဝ်ၵႂႃႇထႅင်ႈ ပေႃးလၢမ်းယၢပ်ႇၼႆ ၵူၼ်းၽႃၵၢၼ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်မိူင်းၵွင်း – ၵႃးမၢႆး – မၢၵ်ႇဢူႇပိၼ်ႇ – ၼမ်ႉယႃး – ဝဵင်းၸေႊၼႃး (မိတ်ႉၵျီးၼႃး) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃးၵူၺ်း။ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇလၢမ်းထိုင် ဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉ။

ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၽႂ်ပေႉၽႂ်သုမ်း၊ ၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ သိုၵ်းၶၢင်ႁူမ်ႈ PDF တိုၵ်းတေႃးယူႇဝႃႈ ၼႆသေတႃႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ လႆႈလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်တီႈမိူင်းၶႄႇသေ ၶိုင်ႁႂ်ႈသိုၵ်းၶၢင် ၵိုတ်းတိုၵ်းယူႇ မိူၼ်ၵၼ်။

ၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်တီႈယူႇဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းတႆးမႃးသေတႃႉ ဢၼ်ႁိမ်ၵၼ်ယူႇသမ်ႉ ပဵၼ်လၢႆမူႇလၢႆၸုမ်းလႄႈ တႃႇႁႂ်ႈတႆးတေလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈပႂ်ႉထိုင်မိူဝ်ႈလႂ်ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈတႅမ်ႈပိုၼ်းၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉတႄႉ ဝၢၼ်ႈဢၼ်တႄႇဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တီႈၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1832 ။ မိူဝ်ႈတင်ႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ယူႇဢမ်ႇႁိုင်  လွႆၽႃႁိၼ်သမ်ႉ ၵၢၼ်ႉတူၵ်းလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉၵိုၵ်းၽႃၵၢၼ်ႉၼၼ်ႉမႃး။ ၵေႃႉဢွၼ်တႄႇႁဵတ်းဝၢၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ပူႇလွႆႁိူင်းလႄႈ ၸုမ်းမၼ်း 6 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၽႃ ႁိၼ်ၵၢၼ်ႉတူၵ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇဝၢၼ်ႈမႂ်ႇထႅင်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1836 ။ လႆႈဝႃႈ ဝဵင်းၽႃၵၢၼ်ႉၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းမႃးသွင်ပွၵ်ႈၼႆ ၼႂ်း Wikipedia ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉၼင်ႇၼႆ။