တႃႇပဵၼ်မႃးၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်းလႆႈတူၺ်းလၢႆၶၵ်ႉတွၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းၵႂၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်၊ တင်းၼမ်ႁူဝ်မိူင်းလႄႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁႄႈ၊ ၸိုၼ်း၊ ငိုၼ်း၊ ၶမ်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇၸွမ်းသၽႃႇဝၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တွၼ်ႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းတႄႉတႄႉ။ ၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ သင် ၺႃးၸဝ်ႈၸိၵ်းၸဝ်ႈၸွမ်ၶဝ် ႁၼ်ပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်သေ ဢမ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ် ဢမ်ႇတူၺ်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈၸိုင် ၸၢင်ႈမူၺ်ႉႁၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ပႆႇထိုင်တီႈမူၺ်ႉႁၢႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးလွင်ႈမႅင်ႇၸႅၵ်ႇပၼ်ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵိုၵ်းမိူင်း ႁႂ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းလႄႈ မီးပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆးသေပွၵ်ႈ။ ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉလူႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈတုၵ်ႉလႆႈယၢပ်ႇၸွမ်းၽေးသၽႃႇဝထႅင်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပွတ်းတၢင်းမိူင်းၵျွတ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ပၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶႄႇ မႃးၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်းထႅင်ႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇထွမ်ႇသဵင် ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း။

ပေႃးတူၵ်ႇၸိုဝ်ႈမိူင်းၵျွတ်ႈၼႆၸိုင် ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁူႉပိုၼ်း တိုၼ်းႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇမိူင်းတႆးတီႈၼိုင်ႈ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇပဵၼ်မႃးတီႈၼႂ်း ထုင်ႉမိူင်ၵျွတ်ႈ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။

လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ ၸဝ်ႈၼွႆႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း 31 ၵေႃႉ၊ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵိၼ်ၼမ်ႉသတ်ႉၸႃႇသေ ၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်မႃး တီႈၼႂ်းထိူၼ်ႇတီႈၼိုင်ႈ တီႈသူပ်းႁူၺ်ႈသမၢၼ်း သူပ်းၼမ်ႉၵျွတ်ႈ၊ ၾင်ႇၾၢႆႇဢွၵ်ႇၶူင်း။

ထုင်ႉမိူင်းၵျွတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၵိုၵ်းပိုၼ်းတႆးႁဝ်းသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈၵုမ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇၸတ်းပွင်သင် လိူဝ်သေ ယူႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼႄတႄႉ ထုင်ႉမိူင်းၵျွတ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ UWSA လႄႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ လွင်ႈၶဝ်ၸတ်းပွင် ၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၵၼ်တႄႉ ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်းတႅတ်ႈတေႃး ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ထုင်ႉတၢင်းမိူင်းၵျွတ်ႈၼႆႉ မီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဝႃႈ မီးၵူၼ်းပႅၵ်ႇၼႃႈ ဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈ ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၼႆသေ တေႃႉၶိူင်ႈမႆႉၶိူင်ႈမိုဝ်းမႃးယွတ်းယွတ်းယႅတ်းယႅတ်းယဝ်ႉ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပၢၼ်တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပွတ်းတၢင်းမိူင်းၵျွတ်ႈၼႆႉ မီးလွင်ႈ ၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်းယူႇသေတႃႉ ပႆႇထိုင်တီႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႃႈဢွၵ်ႇတႃၸိူင်ႉၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ဝၼ်းတီႈ 27/08/2025 ႁူဝ်ၶမ်ႈ 4 မူင်းၶိုင်ႈၼႆႉ ၵႃးတၢင်ႇလွတ်ႇလဵၵ်း မၢင်လမ်းတၢင်ႇထၢင်ၼမ်ႉလႄႈ လိၼ်ပုၼ် (လိၼ်ယၢင် – ၽိလပ်ႉမျေႇ) လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းတူၼ် 6 လမ်း။ ထိုင်မႃးႁူဝ်ၶမ်ႈ 6 မူင်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈ 3 လမ်း။

တႄႇဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 26/08/2025 မႃးၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၵႂႃႇၵူႈဝၼ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်ဢၼ်တိုၵ်ႉတေဢွၵ်ႇလႄႈ ပႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ တင်းမူတ်း ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉလႄႈ ဢၼ်ၵႂႃႇႁူမ်ႈၵၼ် တေမီးယူႇမွၵ်ႈ 20 လမ်းပၢႆ။ ၶဝ်တေ ၵႂႃႇၶုတ်းႁႄႈ တၢင်းမိူင်းၵျွတ်ႈၼႆ လႆႈႁူႉၸွမ်းၶေႃႈမုလ်း ဢၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ဢွင်ႈတီႈဢၼ် ၶဝ်မႃးၶုတ်းႁႄႈၼႆႉ မီးၾၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းၵုတ်ႇ (မၢၼ်ႈႁွင်ႉ – ငပျောတောရွာ) ဢၼ်မီးၸွမ်းသၼ်လွႆၶီႈလဵၵ်း ၼႂ်းၶဵတ်ႇမိူင်းၵျွတ်ႈ။

ၵူၼ်းႁေႃႈၵႃး ဢၼ်တၢင်ႇဢဝ်ၶိူင်ႈမႆႉၶိူင်ႈမိုဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉမႃးတႄႉ မၢင်ၸိူဝ်း တေဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႂ်းၸုမ်း ၶုတ်းၶမ်း။ တေပဵၼ်ၵူၼ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈတေႃႉတၢင်ႇမႃးပၼ်ၵူၺ်း။ ထၢမ်သင်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်း လွင်ႈသင်တႄႉတႄႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ၶွမ်ႊပၼီႊမၼ်းတႄႉ တေပဵၼ်ဝႃႉၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်သိုၵ်းၶဝ်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ၶဝ်တေႃႉၶိူင်ႈလဵၵ်း ၶဝ်ၵႂႃႇ တေမီးၵႃး 12 လေႃႉ 6 လေႃႉ မၢၵ်ႇ 10 လေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈမီးပဵၼ် 20 ပၢႆယဝ်ႉၶႃႈၼႆႉ။ ပွင်ႇဝႃႈတႄႉ ၼႃႈတီႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႃႈတီႈၼႂ်းဝႃႉၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ။ ဢေႊၶိူဝ်ႊမၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၶဝ်ၶုတ်းဝႆႉ တေမီးယူႇမွၵ်ႈ 400 – 500 ဢေႊၶိူဝ်ႊၼႆႉ”။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် – မိူင်းသၢတ်ႇတႄႉ မႆႈၸႂ်ၵူဝ်ထူပ်းၽေးသၽႃႇဝ ၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်း။ တေႃႈၼင်ႇ တၢမ်ႇဢၼ်လႆႈထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်း ၼႂ်းပီ 2024 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်းယင်းပႆႇတင်ႈတူဝ်လႆႈ။

တေဝႃႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၽွမ်ႉၵၼ် လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇသၢၼ်ၶတ်းၼႆၵေႃႈ သမ်ႉပဵၼ်ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဝၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း။ ဢွၵ်ႇသဵင်သၢၼ်ၶတ်းၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁိုဝ်တေမီးၸုမ်းလႂ် ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်လႆႈ။

တေႃႈၼင်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းၵႅၼ်ႇၶႅင် ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၶႄသုၼ်ႇလႆႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈသၢၼ်ၶတ်းယူႇၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ယင်းဢမ်ႇဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်။

လွင်ႈၶုတ်းႁႄႈပွတ်းတၢင်းမိူင်းတူၼ် – မိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ၸူးၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈဢမ်ႇ ၶႂ်ႈပဵၼ်သေတႃႉ တေသၢၼ်ၶတ်းၵေႃႈ ၵူဝ်မီးၽေး၊ ၵူဝ်သုမ်းသၢႆၸႂ်ယွၼ်ႉမၼ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်တၵ်းသဵင်ၼႆ – ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

“ပေႃးထၢမ်ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ၽႂ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈသၢၼ်ၶတ်းယူႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ် ဢွၼ်ႁူဝ် မၼ်းၶႃႈၼႃႇ။ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းၵျိူၵ်ႈ မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇၵျိုၵ်ႈၶႃႈ။ ထၢမ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၺ်းၵေႃႈ တေဝႃႈဢမ်ႇၵျိူၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉၶႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁႂ်ႈႁတ်းသၢၼ်ၶတ်းႁႅင်းႁႅင်းတႄႉ တေဢမ်ႇႁတ်းသၢၼ်ၶတ်း ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်တင်းမူတ်းမူတ်းတႄႉ”။

လိူဝ်သေ ပွတ်းတၢင်းမိူင်းၵျွတ်ႈယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ႁိမ်းႁွမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ – မိူင်းတေႃႉ၊ မိူင်းထႃး။ သမ်ႉထႅင်ႈ မိူင်းၵၢင် ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈတႃႈသၢင်း – မိူင်းတူၼ်လႄႈ ၼႂ်းၵႄႈမိူင်းတူၼ် – မိူင်းသၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈၶုတ်းႁႄႈမိူၼ်ၵၼ်။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈတႄႉ ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်မႃးၶုတ်းၼႆႉ တေပဵၼ်ၶမ်း ၊ ၸိုၼ်းသႅၼ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၾၢႆႇမၢၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ (ခဲမဖြူ)လႄႈ ႁႄႈလိၼ် (မျေႇသျႃးတတ်ႉတု) ၊ ထၢၼ်ႇႁိၼ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၶွမ်ႊပၼီႊ ဢၼ်မႃးၶုတ်းၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ်ဝႃႉလႄႈၶႄႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ပွတ်းတၢင်းမိူင်းၵၢင် ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈတႃႈသၢင်း – မိူင်းတူၼ်ၼႆႉတႄႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၼ်ၶႂၢင်ႉၶုတ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 2010 ။ ၼႂ်းပီ 2025 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၢႆႁူၺ်းဢဝ်ပႃး PNO ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း မႃးၶုတ်းၸွမ်း ၼႂ်းတူင်ႇတၢင်ႇမိူင်းတူၼ်ၼႆႉ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ် သၢင်ႈႁႂ်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉလူႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈ ပွတ်းတၢင်းႁူဝ်ၼမ်ႉၵူၵ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်း ပဵၼ်ၵွင်ႉပဵၼ်ငူၼ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းႁိမ်းႁွမ်းမႄႈၼမႉၵူၵ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ၊ ၵဵင်းႁၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ်သၢၼ်ၶတ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ ဝၼ်းတီႈ 05/06/2025 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ။

ၼႂ်းပၢင်ၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ လႆႈပၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ – ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်း တီႈမိူင်းသၢတ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႄႈၼမ်ႉလၢႆလၢႆသဵၼ်ႈလႆႈဝူၺ်ႇႁင်ႈ၊ မီးၵွင်ႉသၢၼ် ၶေႊမီႊ ၸိူဝ်းၼႆႉမႃး။ ယွၼ်ႉၼၼ် လႆႈတုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈလွင်ႈၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉသေၵမ်း ယွၼ်ႉဝႃႈ မႄႈၼမ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ တႃႇၵိၼ်တႃႇၸႂ်ႉ၊ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ တႃႇႁၵ်ႉသႃႁႂ်ႈမႄႈၼမ်ႉ မီးလွင်ႈသႅၼ်ႈသႂ်၊ တႃႇႁၵ်ႉသႃသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉလႄႈ တူဝ်သတ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။