ဝၼ်းတီႈ 24/08/2025 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် မွၵ်ႈ 9 မူင်း ၶူဝ်ၵိုတ်ႈ ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် 125 ပီ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ၺႃးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢဝ်မၢၵ်ႇႁၢင်ႈ ယႃႉလူႉၵွႆၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၶူဝ်ၵိုတ်ႈလူင် ဢၼ်သၢင်ႈဝႆႉတႃႇသဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆး လုၵ်ႉတၢင်းဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ၶၢမ်ႈၵႂႃႇၸူးဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼၼ်ႉ လူႉၵွႆၵႂႃႇၽွင်းၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်း TNLA လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းထုင်ႉၼွင်ပိင် ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆ – ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

“မိူဝ်ႈလဵဝ် တၢင်းထုင်ႉၼၼ်ႉ ၽွင်းၶဝ်ယိုဝ်းၵၼ်ႁႅင်းလႄႈ ၶူဝ်ၼၼ်ႉႁဵတ်းႁိုဝ်လူႉၵွႆၵႂႃႇတႄႉတႄႉၼႆ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁတ်းၵႂႃႇတူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇပႆႇႁူႉၸွမ်းပိူင်ပဵၼ်မၼ်းတႄႉတႄႉ။ ၶူဝ်ၼႆႉ ႁၵ်းၵူၼ်ႇလူင်းၵႂႃႇ တင်းမူတ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ဢၼ်ၵွႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ငိၼ်းဝႃႈ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈတၢင်းၶဝ်ႈထမ်ႈ ၾင်ႇတၢင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၼႆယူႇ”။

လွင်ႈၶူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆးတီႈႁူၺ်ႈၵိုတ်ႈ ၵိုၵ်းပိုၼ်းၺႃးမၢၵ်ႇသေ လူႉၵွႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵမ်ႉ ထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်တႄႉ ပိုၼ်ၽႄႈၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဝႆႉဝႃႈ သိုၵ်းတဢၢင်း ဢဝ်မၢၵ်ႇႁၢင်ႈသေ ယႃႉလူႉၵွႆ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 24 ၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇသိုၵ်းတဢၢင်း လူၺ်းယေႇဢူးတႄႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဝႃႈ – သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတရူၼ်ႊသေ ပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇတပ်ႉပၢင်သဝ်း သိုၵ်းတဢၢင်း။ မၢၵ်ႇတရူၼ်ႊၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတူၵ်းတႅၵ်ႇသႂ်ႇ ၺႃးတပ်ႉပၢင်သဝ်းသေ ၵႂႃႇတူၵ်းသႂ်ႇတီႈၶူဝ်ၵိုတ်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈလူႉၵွႆၵႂႃႇ – ဝႃႈ ၼႆ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၶူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆးတီႈႁူၺ်ႈၵိုတ်ႈ ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမႃးၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီလူႉၵွႆၵႂႃႇၼႆႉသေ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းၸေႃႇမိၼ်းထုၼ်းတႄႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇဝႃႈ – လဵၵ်းဢၼ်ၵၢႆႇ ႁဵတ်းဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆးလႄႈ မၢၵ်ႇဢုတ်ႇဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ႁိမ်းၶၢင်ႈၶူဝ် ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆးၼၼ်ႉလူႉၵွႆၵႂႃႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေသိုပ်ႇၸတ်းပၢင်တိုၵ်း တုမ်ႉတွပ်ႇၵႂႃႇႁႂ်ႈပေႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း လိူဝ်ၼႆႉထႅင်ႈ။ တႃႇတေၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄးၶူဝ်ၵိုတ်ႈလူင်ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႈႁဵတ်းငၢႆႈငၢႆႈ – ၼႆယဝ်ႉ။

ၶူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆး ဢၼ်ၵၢႆႇၶၢမ်ႈႁူၺ်ႈၵိုတ်ႈလူင် ၵႄႈၵၢင်ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်လႄႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးဝႆႉၼၼ်ႉ တၢင်းယၢဝ်းမီး 2,260 ထတ်းသေ တႄႇသၢင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 1899 ။ ယၢၼ်ၵႆ ၵၼ်တင်း တႃႈရူတ်ႉၾႆး ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် 7 လၵ်း၊ သၢင်ႈၶူဝ်ၵိုတ်ႈလူင်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီ 1900 သေ တႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႂ်ႈရူတ်ႉၾႆးတႆႇၶၢမ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1903 ။ ၶူဝ်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆး သဵၼ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၵၢႆႇၸူးဝႆႉ တိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ (တိူင်းမၼ်းတလေး) လႄႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵမ်းသိုဝ်ႈ။

ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း သိမ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း တင်ႈတႄႇ ပီ 2021 မႃး ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၸိူဝ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ဝႆႉတီႈႁွင်ႈၵၢၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆးၼၼ်ႉ သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ႁဵတ်း CDM ဝႆႉလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆးသဵၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီပၢႆ။

တင်ႈတႄႇၵၢင်လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ် ဝၼ်းတီႈ 19 ၼၼ်ႉမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈလုၵ်ႉတၢင်းဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ထူဝ်းသိုၵ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇတၢင်း ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ထုင်ႉၼွင်ပိင်လႄႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈၵွင်ႈလူင်၊ ႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်း ပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇၼႂ်းထုင်ႉၼွင်ပိင် ၸွမ်းဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ဢွင်ႈတီႈမီးၵူၼ်းမိူင်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းယူႇဝႆႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆၸွမ်းဢမ်ႇယွမ်း 60 ၵေႃႉ၊ လႆႈသိုပ်ႇယၢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းဝႆႉမွၵ်ႈ 5,000 ၵေႃႉ။

တႅမ်ႈ – ၽူၺ်းၼုမ်ႇ