ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၺၢၼ်ႇပွမ် AI (Artificial Intelligence – AI) ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး။

AI ၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႅင်းၼမ်ႉ ၼမ်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ တႃႇ AI တေႁဵတ်း ၵၢၼ်လႆႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႅင်းၾႆးၾႃႉ တင်းၼမ်လႄႈ တႃႇတေႁဵတ်း ႁႂ်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈမၼ်းၵတ်းဝႆႉယူႇ တႃႇသေႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉမွၵ်ႈၼိုင်ႈၶိုင်ႈၼႆႉ လႆႈႁူပ်ႉပၼ်ႁႃၼမ်ႉဢမ်ႇ ၵုမ်ႇထူၼ်ႈဝႆႉ၊ ယွၼ်ႉၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးလႄႈ လွင်ႈပၼ်ႁႃၼမ်ႉ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼႆႉ တေၸၢင်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးလိူဝ်သေၼႆႉၼႆ – ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

AI ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉ ၼမ်မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်?

Sam Altman ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လူင် (CEO) ၶွမ်ႊပၼီႊ OpenAI လၢတ်ႈဝႃႈ – သင်ထၢမ် ၶေႃႈထၢမ်တီႈ ChatGPT ၼိုင်ႈၶေႃႈၸိုင် လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉယူႇ ၼႂ်း 15 ပုၼ်ႈ 1 ပုၼ်ႈ (1 ၸေႃႉၼမ်ႉၼဵင်ႈ) ဝႃႈၼႆ။

ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၶွမ်ႊပၼီႊ OpenAI ၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ သင်ပဵၼ် AI မူဝ်ႊတႄႊ GPT-3 ၸိုင် တႃႇမၼ်းတေ တွပ်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼႂ်းၵႄႈ 10 – 15 ၶေႃႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉ ၼိုင်ႈၶိုင်ႈလိတ်ႉ(ပွင်ႇဝႃႈ တႃႇတေတွပ်ႇၶေႃႈထၢမ်ၼိုင်ႈၶေႃႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈ 2 – 10 ၸေႃႉၼမ်ႉၼဵင်ႈ) ၼႆ – ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် ၵႄႊလီႊၽူဝ်ႊၼီႊယိူဝ်ႊလႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႅၵ်ႊသႅၵ်ႊ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊၶဝ် လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈထၢမ် ယၢပ်ႇ/ငၢႆႈသေ လွင်ႈ AI လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉ ၼမ်/ဢေႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႅၵ်ႈပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တႃႇ AI တေတွပ်ႇၶိုၼ်းၵႂၢမ်းထၢမ်ၼၼ်ႉ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း၊ လွင်ႈၼပ်ႉသၢင်ႈ၊ ၶေႃႈမုလ်း ဢၼ်လႆႈသႂ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈပိူင်ႈၵၼ်လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊၶဝ် ၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႃႈ တႃႇ AI တေတွပ်ႇၵႂၢမ်းထၢမ် ၼႂ်းၵႄႈ 10 – 50 ၶေႃႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇၼမ်ႉယူႇမွၵ်ႈ 500 မီႊလီႊ လီႊတိူဝ်ႊ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တႃႇ ၸၢၵ်ႈတႃႊပၢႆႊ(Turbine) တီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇႁႅင်းထၢတ်ႈ ၼိဝ်ႊၵလီႊယိူဝ်ႊ ဢမ်ႇၼၼ် ႁႅင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝ ဢမ်ႇၼၼ် ထၢၼ်ႇႁိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ႁႅင်းၾႆး ၾႃႉဢၼ် AI တေၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇၼမ်ႉထႅင်ႈ။ လွင်ႈဢၼ်ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လူင် ၶွမ်ႊပၼီႊ OpenAI လၢတ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇပႃးလွင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ လွင်ႈ AI ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးဝႆႉယူႇ။ ၶွမ်ႊပၼီႊ OpenAI ၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ChatGPT လႆႈတွပ်ႇၵႂၢမ်းထၢမ်ဝႆႉယူႇ 1 ႁဵင်လၢၼ်ႉၶေႃႈ ဝႃႈၼႆ။ ၼႂ်းၵႃႈ AI bots မီးဝႆႉယူႇတင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ChatGPT ၼႆႉပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တီႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႆႉဝႃႈ ပေႃးထိုင်ပီ 2027 မႃးၸိုင် လွင်ႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းယႂ်ႇလူင်ၶွင် AI တင်းမူတ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉၵႂႃႇတင်းပီၼၼ်ႉ တေၼမ်လိူဝ်သေ ၵူၼ်းမိူင်းတဵင်ႊမၢၵ်ႉသ်(Denmark) ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉတၢင်းပီမွၵ်ႈ 4 ပုၼ်ႈထိုင် 6 ပုၼ်ႈ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

သင်ၵူၼ်းႁဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း AI ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်း၊ ၼမ်ႉၵေႃႈတေသဵင်ႈၼမ်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း ဝႃႈၼႆ။

AI ႁဵတ်းႁိုဝ်သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉဝႆႉ?

တႃႇတေႁႂ်ႈ AI တႅမ်ႈပၼ်လိၵ်ႈၾၢႆႇဢင်းၵိတ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ essay ၊ တႃႇတေၸႂ်ႉႁဵတ်းပဵၼ်ႁၢင်ႈမိူၼ် (deepfakes) လႄႈ တႃႇတေၸႂ်ႉႁဵတ်းလၢႆဢၼ်လၢႆမဵဝ်း ၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးဝႆႉသုၼ်ၶေႃႈမုလ်း (data center) ဢၼ်ပဵၼ် computer sever ယႂ်ႇလူင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ။

သုၼ်ၶေႃႈမုလ်း (data center) မၢင်ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈႁဵတ်းဝႆႉၼိူဝ်ၼင်လိၼ် ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ ပဵင်းဝၢင်းမၢၵ်ႇၼင် လၢႆလၢႆဝၢင်းၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊ ဢၼ်မီးတီႈသုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၾႆးၾႃႉသေႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈသုၼ် (data center) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလိူတ်ႇမႆႈမႃး။  

ၼင်ႇႁိုဝ် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉသမ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်းလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉသႅၼ်ႈသႂ် (ရေချို)။ လွၵ်ႈလၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်းတႄႉ မီးယူႇလၢႆမဵဝ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢဝ်ၼမ်ႉၼႂ်း ဢၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉမွၵ်ႈ 80 % သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၽွင်ၼမ်ႉၵႂႃႇပႅတ်ႈ။

ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊတႃႇ AI တေၸႂ်ႉတိုဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇလႆႈၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႅင်း (energy power) ၼမ်လိူဝ်သေ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊၸိူဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉတႃႇ သင်ႇၶူဝ်းၶွင်၊ ၶဝ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉလႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။

တႃႇတေတႅၵ်ႈၼိူင်း ႁႂ်ႈႁူႉလႆႈလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇယဵၼ်းႁႅင်းဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸုမ်း International Energy Agency – IEA တႄႉၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႆႉဝႃႈ – ထၢမ်ၶေႃႈထၢမ်ၼိုင်ႈၶေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်သေတႃႉ ChatGPT လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႅင်းၾႆးၾႃႉၼမ်လိူဝ်သေ Google မွၵ်ႈ 10 ပုၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ သင်လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႅင်းၾႆးၾႃႉၼမ်ၸိုင် တေတိူဝ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈမႆႈႁႅင်းလႄႈ လူဝ်ႇတိူဝ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၵတ်းၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇၵၢၼ်ၸႂ်ႉ AI ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးသေ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉလူး ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်?

တႃႇ AI တေပၼ်ႇၵၢၼ်ငၢၼ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉၼမ်မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ် ၼႆၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ AI ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇယၢမ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉတႄႉ တိုၼ်းတေၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးယူႇ။

ၶွမ်ႊပၼီႊ Google၊ Meta လႄႈ Microsoft ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊငဝ်ႈလၵ်း ဢၼ်လူင်းတိုၼ်းလၢင်း ဝႆႉၼႂ်း Open AI ။ ၵွပ်ႈၼၼ်ႉ ဝၢႆးလင်ပီ 2020 မႃးၼႆႉ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးၼႆ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၶဝ် ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

လွင်ႈၶွမ်ႊပၼီႊ Google ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉၼႆႉ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်သေမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ 2 ပုၼ်ႈ။ Amazon Web Services – AWS တႄႉ ဢမ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း AI ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးယူႇၵူႈဝၼ်းၼႆႉသေ ၼမ်ႉတႃႇတေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ၊ ၼမ်ႉတႃႇ computer chip လႄႈ တႃႇ data center ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ သင်ထိုင်ပီ 2030 မႃးၸိုင် တေၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်သေယၢမ်းလဵဝ် 2 ပုၼ်ႈၼႆ – ၸုမ်း IEA ၶဝ်ၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၶွမ်ႊပၼီႊ Google လၢတ်ႈဝႃႈ – ၼႂ်းပီ 2024 ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ဝႆႉၼမ်ႉတႃႇ သုၼ်ၶေႃႈမုလ်း (data center) ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း 37 ပီႊလီႊယၼ်ႊ လီႊတိူဝ်ႊ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇတႃႇ 29 ပီႊလီႊယၼ်ႊလီႊတိူဝ်ႊ (ပွင်ႇဝႃႈ ၼမ်ႉၸိူဝ်းယဵၼ်းပဵၼ်ၽွင်ၼမ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ မီးၼမ်) ဝႃႈၼႆ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉတႄႉ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၼိုင်ႈဝၼ်း တီႈဢေႇသုတ်း လူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉယူႇမွၵ်ႈ 50 လီႊတိူဝ်ႊ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ဢၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ Google ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉၵႂႃႇၼႆႉ ပဵင်းၵၼ်တင်းၼမ်ႉတႃႇၵူၼ်း 1.6 လၢၼ်ႉၵေႃႉ တေၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇတင်းပီၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈသင်လႄႈ သုၼ်ၶေႃႈမုလ်း (Data Center) ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ် လိူတ်ႇ ႁွၼ်ႉမႆႈ?

ၼႂ်းလၢႆပီမႃးၼႆႉ တေၵႆႉလႆႈႁၼ်ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် ၵႂႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ data center ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ၾႃႉလႅင်ႉယၢပ်ႇၵိၼ်းၶၢၼ်ၸႂ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈယူႊရူပ်ႊ၊ လႅတ်ႊတိၼ်ႊဢမေႊရိၵ၊ ဢရီႊၸူဝ်ႊၼႃႊလႄႈ ၼႂ်းမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်။

တီႈမိူင်းသပဵၼ်ႊၼၼ်ႉ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈသုၼ်ၶေႃႈမုလ်း (Data Center) မီးၼမ်မႃးလႄႈ ထိုင်တီႈလႆႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမီးမႃးၸုမ်း ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Your Cloud is Drying Up My River ၼႆယူႇ။

မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈမိူင်းၶျီႊလီႊလႄႈ ဢူႉရုၵူၺ်း (ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၾႃႉလႅင်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် တႃႇတေမီးၼမ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ Google လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ သုၼ်ၶေႃႈမုလ်း (Data Center) ဢမ်ႇၼၼ် လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶပ်ႉမၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လူင် ၶွမ်ႊပၼီႊ NTT Data ဢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉ သုၼ်ၶေႃႈမုလ်း (Data Center) 150 ပၢႆ တူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉတႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ – ယၢမ်းလဵဝ် ၶွမ်ႊပၼီႊၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်သူၼ်ၸႂ် တႃႇတေၵႂႃႇ ပိုတ်ႇသုၼ်ၶေႃႈမုလ်း (Data Center) ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်လိူတ်ႇလွၼ်ႉႁွၼ်ႉမႆႈၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ၵႂၢင်ႈ၊ ႁႅင်းသႅင်လႅတ်ႇ (solar energy) လႄႈ ႁႅင်းလူမ်း (wind energy) ၶႅမ်ႉလီ၊ ဢိၵ်ႇပႃးထႅင်ႈ ၶေႃႈလီလၢႆလၢႆဢၼ်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ သင်ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ် မီးလွင်ႈမိုၵ်းယမ်းၼႂ်းလူမ်းၼမ်ၸိုင် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈႁေႃ၊ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇပဵၼ်ၼၼ်သမ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႅင်းထၢတ်ႈတင်းၼမ်သေ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇတၢင်းလင် ၵတ်းလၢင်ႈဝႆႉ၊ ယွၼ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လိူတ်ႇႁွၼ်ႉမႆႈ မီးၽွၼ်းလီ တင်းၼမ်လႄႈ ၵူၼ်းလႆႈၸႂ်ၼမ်မႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈႁၢႆးငၢၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈသၽႃႇဝသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၶွင်ၶွမ်ႊပၼီႊ Google Microsoft လႄႈ Meta ၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉပႃး လွင်ႈၶဝ်ဢဝ်ၼမ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈမႆႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇ။ 

တႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၵတ်းၼၼ်ႉ လိူဝ်သေၼမ်ႉယဝ်ႉ ၸွင်ႇမီးထႅင်ႈ တၢင်ႇလွၵ်းလၢႆး?

တႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၵတ်းၼၼ်ႉ လိူဝ်သေၼမ်ႉယဝ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလူမ်းလႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လူမ်းသမ်ႉ တေတိူဝ်းလႆႈၸႂ်ႉႁႅင်းၾႆးၾႃႉၼမ်လိူဝ်သေၼမ်ႉၼႆ – ပႃႇမွၵ်ႉၶ ရႅၼ်ႇ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၶွမ်ႊပၼီႊ Microsoft ၊ Meta လႄႈ Amazon ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉ (closed loop) ၼၼ်ႉယူႇဝႃႈၼႆ။ ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉ ယဵၼ်းပဵၼ်ၽွင်ၼမ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလၢႆႈပၼ်ၼမ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေပဵၼ်ၵၢၼ်သေ ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇလႆႈတႄႉတႄႉၼၼ်ႉ ငဝ်းလၢႆးတိုၵ်ႉတေဢေႇယူႇ ဝႃႈၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းၵျႃႊမၼီႊ၊ ၾိၼ်ႊလၼ်ႊ ၊ တဵင်ႊမၢၵ်ႉသ်လႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇတေၶိုၼ်းဢဝ်ႁႅင်းလူမ်းမႆႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ သုၼ်ၶေႃႈမုလ်း (Data Center) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းႁိူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶႂ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼမ်ႉသႅၼ်ႈသႂ် (ရေချို) ၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉမၼ်းႁႄႉၵင်ႈပၼ် မူင်ႈမႅင်းပႅၵ်ႉတီႊရီႊယိူဝ်ႊလႄႈ ႁေႃၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၶွမ်ႊပၼီႊၸိူဝ်း ၶတ်းၸႂ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ ၼမ်ႉဢၼ်ႁူင်းၵၢၼ်ၶဝ်ၸုၼ်ႉပႅတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ ဢၼ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမီးလွင်ႈၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ သၽႃႇဝသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ယူႇႁိုဝ်?

ၼင်ႇႁိုဝ် လွင်ႈဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးတေႃႇ လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တေလူတ်းယွမ်းၵႂႃႇၼႆသေ ၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း AI ၊ ႁႂ်ႈ AI ၸီႉၼႄပၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းဝႆႉယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တွင်ႈထၢမ် AI ႁႂ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ပၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၼင်ႇႁိုဝ် ရူတ်ႉၵႃးတေဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉၼမ်းမၼ်းၸၢၵ်ႈၼမ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၽူႈၸီႉသင်ႇ ၾၢႆႇၶူင်သၢင်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်း တီႈလုမ်း UNICEF လၢတ်ႈဝႃႈ – AI ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈယႂ်ႇလူင် တီႈၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈသၽႃႇဝ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ယူႇတီႈၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်သေ တႅၼ်းတီႈတေၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ AI ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈလႅၼ်ႈၼႃႈ လိူဝ်ပိူၼ်ႈလႄႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းဢွၵ်ႇဢၼ်မီးၼမ်ႉ ၵတ်ႉ ၵုမ်ႇထူၼ်ႈပဵင်းပေႃး တႃႇတေၸႂ်ႉတိုဝ်းလႄႈ မီးလွင်ႈပူင်ႇသႂ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ သင်ႁဵတ်းၼႆၸိုင် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေလူတ်းယွမ်းပၼ် လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႅင်းထၢတ်ႈလႄႈ ၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵျူဝ်ႊမီႊပလႅၵ်ႊသီႊ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉတီႈၼႅင်ႈသၢၼ် Ethical Tech Society ၊ ပဵၼ်ၽူႈ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ၊ ပဵၼ်ပႃးၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်တီႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ၊ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈယူႊရူပ်ႊၼၼ်ႉတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ – လွင်ႈ AI ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉႁိမ်းႁွမ်းၼႆၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းႁဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝ ဢိတ်းၼိုင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီလႆႈတင်းၼမ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉႁဵတ်းၼၼ်လႆႈလႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်း တိူဝ်းၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး။ မိူဝ်းၼႃႈမႃး သင်ဢွၼ်ၵၼ်ၶေႉၶဵင်ႇၵၼ် ၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ AI ဢၼ်ၶိုတ်းၸၼ်ႉၶိုတ်ႈၵၢပ်ႈ၊ ဢၼ်ဝႆးၽႂ်းမႃးတိၵ်းတိၵ်းၸိုင် ၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝ တေဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ၊ ၸၢင်ႈမူတ်းသဵင်းၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၶွမ်ႊပၼီႊ လွၵ်းလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ(နည်းပညာ) ၶဝ် လၢတ်ႈဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်?

ၶွမ်ႊပၼီႊ Google ၊ Microsoft ၊AWS လႄႈ Meta ၶဝ်တႄႉလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ – ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ သေ ယူႇတီႈၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် လႆႈလိူၵ်ႈဝႆႉ လွၵ်းလၢႆးတႃႇတေၸႂ်ႉတိုဝ်းႁဵတ်း ႁႂ်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၵတ်းၼၼ်ႉ လီငၢမ်းယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ယူႇတီႈ ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ်တင်းသဵင်ႈသေ တေႃႇထိုင်ပီ 2030 ၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၼိူဝ် ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉလႄႈ သၽႃႇဝသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶဝ်လႆႈတမ်းဝႆႉယိူင်းမၢႆ လီငၢမ်းယူႇ၊ လႆႈၶတ်းၸႂ်ႁႃၼမ်ႉဝႆႉပၼ် ၼမ်လိူဝ်သေဢၼ်ၶဝ် ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၼၼ်ႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။

တႃႇတေႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ၼင်ႇဝႃႈမႃးၼႆႉသမ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊၶဝ် တေလႆႈၸွႆႈထိင်းသိမ်းပၼ်ၼမ်ႉ ၼႂ်းၼႃႈတီႈ ဢၼ်ၶဝ်ၵႂႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းဝႆႉ၊ တႃႇလႆႈပၼ်ငိုၼ်းၵွင်ႈၵၢင် တႃႇတေၸွႆႈထႅမ်ႁၵ်ႉသႃ သိမ်းပႅင်းၼမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွႆႈထိင်းသိမ်းပၼ်ပႃႇထိူၼ်ႇပႃႇမႆႉ၊ ၸွႆႈသွၵ်ႈႁႃ ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းမီး ၼမ်ႉႁူဝ်ႈဢွၵ်ႇလႄႈ ၸွႆႈယုၵ်ႉမုၼ်းပၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၵ်းပိူင်ၶုတ်းႁွင်ႈမိူင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ယူႇတီႈ ၶွမ်ႊပၼီႊ Microsoft တႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉၸွမ်းၼင်ႇ ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်လႆႈ တမ်းဝႆႉယဝ်ႉၼႆသေ AWS ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉတႃႇ 41 %ယဝ်ႉ ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶွမ်ႊပၼီႊ Google တင်း Meta ၵေႃႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶူင်းၵၢၼ် ၽိူၼ်ႉထႅမ်ၼမ်ႉၶိုၼ်းၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶိုပ်ႈၼႃႈမႃးယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၼင်ႇႁိုဝ် တေၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉလႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈ ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊ OpenAI ၵေႃႈ လႆႈၶတ်းၸႂ် သႂ်ႇႁႅင်းဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၶေႃႈမုလ်းႁူဝ်ၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ဢဝ်မႃးတီႈ BBC