ဝၼ်းဢၼ်လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉပွၵ်ႈၶိုၼ်းမႃးယူႇႁိူၼ်းလႆႈယဝ်ႉ- ၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၵူၼ်းဝဵင်းလွႆၶေႃ ၶဝ်မီးတၢင်းသိူဝ်းၸႂ်သုတ်းၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်။ သဵၼ်ႈ တၢင်း ပွၵ်ႈႁိူၼ်းၶိုၼ်းၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၼၢင်းမီးမီးၶဝ်မႄႈလုၵ်ႈ ၸိုင်ပေႉမႃးဝႆးလႄႈၸဵဝ်းထိုင်လီ။ သဵၼ်ႈတၢင်း ႁိၼ်ၶုၵ်ႉၶၵ်ႉဢုင်ဢၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ရူတ်ႉၶိူင်ႈယွၵ်းဢွၼ်ႇၶႃမႄႈလုၵ်ႈပၼ်ႇဝႆးလီ မဝ်လီလိူဝ်ၵူႈပွၵ်ႈ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းၸမ်တေထိုင်ဝဵင်းလွႆၶေႃ  မိူဝ်ႈၼၢင်းမီးမီး ယွၼ်းလူင်းလႄႇပၢင်ႇၼႂ်းယုမ်းၶၢင်ႈတၢင်းသေ ပွၵ်ႈမႃးၸူးရူတ်ႉၶိူင်ႈၶႃမႄႈလုၵ်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထၢင်ႇသေ မႃးယဵပ်ႇၺႃးႁႅၼ်ႇလဵၵ်းဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ၽိူဝ်ႇယိၼ်းသဵင်ဝႃႈ “ၵလႅပ်ႉ” ၼႆႉၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ လႆႈငိၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇလင်သမ်ႉပေႃးယွၼ်ႈၸႂ် ၊ ၵေႃႉပဵၼ် မႄႈၼႅတ်ႈဝၢႆႇႁႃလုၵ်ႈမၼ်း ၼၢင်းမီးမီး ။ ဢမ်ႇႁၼ်တူဝ် ၵူၺ်းလႆႈႁၼ် မၢၵ်ႇႁူဝ်သီၶဵဝ်ဢွၼ်ႇ လုၵ်ႈမၼ်း ပိဝ်ၵႂႃႇၶၢင်ႉဝႆႉတီႈၵိင်ႇမႆႉ။

ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ ဢမ်ႇတၼ်းဝူၼ်ႉသင်ၼႅတ်ႈလႅၼ်ႈၵႂႃႇႁႃလုၵ်ႈယိင်း တီႈသဵင်တႅၵ်ႇမေႃးမႃးၼၼ်ႉ၊ ၽိူဝ်ႇပၢၵ်ႈယုမ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇတူၺ်းလႆႈႁၼ် လုၵ်ႈယိင်းမၼ်းၼၢင်းမီးမီးၼွၼ်းလူမ်ႉဝႆႉၼိူဝ်လိၼ်၊ ၾုၼ်ႇလိၼ်လႄႈဝႂ်မႆႉသမ်ႉပေႃးၵူဝ်ႈဝႆႉတင်းတူဝ် ၽိူဝ်ႇၶဝ်ႈၵႂႃႇတူၺ်းၸမ်ၸမ် လုၵ်ႈယိင်းမၼ်းဢမ်ႇမီးၶႃ – ၶႃပုတ်းၵႂႃႇယွၼ်ႉယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  

ပၢႆလိူဝ်ပၢႆႈၽေး သုမ်းႁိူၼ်းသုမ်းယေးသုမ်းသူၼ်ႁႆႈၼႃး မႃႉလႃးဝူဝ်းၵႂၢႆးယဝ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉလႆႈမႃး သုမ်းၶႃ သုမ်းယႂ်ႇသုမ်းလူင်ထႅင်ႈ။ပဵၼ်လွင်ႈတူဝ်ထူပ်း လီၵူဝ်လူင်လၢင် ဢၼ်ၼၢင်းမီးမီး လႆႈထူပ်း ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်။

ယၢမ်းလဵဝ် ႁိုင်ၼၢၼ်းမႃး 2 ပီပၢႆ  ၼၢင်းမီးမီး တိုၵ်ႉယိၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၼၼ်ႉယူႇ၊ တိုၵ်ႉႁၼ်ၼႂ်းတႃ ပိူင်ပဵၼ်ဝၼ်းၼၼ်ႉယူႇတိၵ်းတိၵ်း တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၼၢင်းမီးမီးၼႆႉဢႃယု 19  ပီ ။ ၵွၼ်ႇၼႃႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉမၼ်းၼၢင်း ႁဵၼ်းလိၵ်ႈၸၼ်ႉ   G12  တီႈဝဵင်းလွႆၶေႃ ။ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇဢၼ်မီးႁႅင်းတူဝ်လႄႈတင်းၸႂ်တႃႇႁဵၼ်းႁူႉတၢင်းမေႃ။

မၼ်းၼၢင်းပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉလဵဝ် ဢၼ်ပေႃႈမႄႈ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၸႂ်ယႂ်ႇ၊  ၸွႆႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ၼႃႈႁိူၼ်းပေႃႈမႄႈ။ ၸွႆႈၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းၶူင်ႇ လွင်ႈၵိၼ်လူႇလူႉတၢႆ။

  ၵူၺ်းၵႃႈယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမူၺ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉသေလႄႈ ပေႃႈမႄႈၶိုၼ်းလႆႈလုမ်းလႃးပၼ်မၼ်းၼၢင်းၶိုၼ်း တင်းသဵင်ႈလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်းပေႃႈမႄႈမၼ်းၼၢင်းၼႆ မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈၼႄၵႂၢမ်းၼႂ်းၸႂ်မၼ်းၼင်ႇၼႆ ။

“ပေႃးႁၼ်မႄႈႁိူဝ်ႉၼႆပဵၼ် ၸႂ်ဢမ်ႇလီ ၊ ဢေးလူမႄႈ ဢေးလူတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ၼႃႇ ။ ဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးႁႅင်း တႃႇ သိုပ်ႇယူႇတႃႇ မိူဝ်းၼႃႈထႅင်ႈ ၊ ၸဵပ်းၸႂ် ပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းသိူဝ်ၼႆႉၼႃႇ ”- ဝႃႈၼႆ ။

ပၢင်တိုၵ်းၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1111 ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼၢင်းမီးမီး သမ်ႉပေႃးလႆႈသုမ်းၶႃၵႂႃႇၶွၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ – ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းၵႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းယၢင်းလႅင် KNDF- PDF ၊ ပၢင်တိုၵ်းၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်းၵမ်းၼႆႉ ယႂ်ႇႁႅင်းထိုင်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈဝဵင်းလွႆၶေႃ သမ်ႉပေႃးလူႉၵွႆလႅဝ်ၽႅဝ်ႉ။    ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းဝဵင်း ပႃးၸဵမ်တၢင်းဝၢၼ်ႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႊပရႄႊ ပီ 2021 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၸမ်  4 ပီယဝ်ႉ  ပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယေး ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ  မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၼၢင်းမီးမီး ၶဝ်ၵေႃႈ   ၶၢႆႉပၢႆႈၵႂႃႇလႅၼ်လိၼ်ထႆး- မၢၼ်ႈ  ။

ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းႁိုင် ၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈပီ  မိူဝ်ႈလိူၼ် ဢေႊပရႄႇ ပီ2022 ၼၼ်ႉဢၢၼ်းပွၵ်ႈ မိူဝ်းႁဵတ်း လွင်ႈမူတ်းသႂ် တီႈႁိူၼ်းၶိုၼ်းၼႆသေ ၼၢင်းမီးမီးၶဝ်မႄႈလုၵ်ႈ  ၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈသေ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းၽွင်းၼၼ်ႉ မႃးယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇသေ သုမ်းၶႃၵႂႃႇၶွၼ်ၼိုင်ႈ ။

ၼၢင်းမီးမီးလၢတ်ႈ -“ ဝၢႆးလႆႈငိၼ်းသဵင်တႅၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈပဵၼ်သင်ၵႂႃႇ မႄႈၶႃႈႁွင်ႉၸိုဝ်ႈၶႃႈလႄႈ ထၢင်ႇဝႃႈမႄႈပဵၼ်သင် ၊ မႆႈၸႂ်တႃႇမႄႈ ၽွင်းဢၢၼ်းတေၵႂႃႇတူၺ်းၼၼ်ႉ လိူတ်ႈယွႆႉတူၵ်းတင်းၼမ် ၊ ဢမ်ႇႁၼ်ၶႃၶႃႈ ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈပုတ်းၵႂႃႇ  ၾၢႆႇၼိုင်ႈတႄႉၺႃးၸၢၵ်ႇမၼ်း ဢမ်ႇတိုဝ်ႉလုပ်ႇမၼ်းသေတႃႉ ၼိူဝ်ႉတႄႉ ယွၵ်းယွႆၵႂႃႇမူတ်း”- ဝႃႈၼႆ ။

ၽိူဝ်ႇလႆႈႁၼ် မႄႈမၼ်းၼၢင်းမႃးၸူးမၼ်းၼၢင်း ယွၼ်ႉလိူတ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်ၼႃႇလႄႈ မၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ  လိုမ်းတူဝ်ၵႂႃႇ  ။ ၼႂ်းၸႂ်မၼ်းၼၢင်းတႄႉ မႆႈၸႂ် ၵူဝ်မႄႈမၼ်းၼၢင်း ပဵၼ်ၵႂႃႇသေလွင်ႈလွင်ႈ ယွၼ်ႉမႄႈမၼ်းၼၢင်းမီးလူမ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်  ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉမၢၵ်ႇမႅင်း ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ်

မိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၼႃႈၾႃႉတႃၾူၼ် မိုတ်ႉမူဝ်းတၼ် လမ်သုမ်ႇဝႆႉတင်းမိူင်း။ ၾူၼ်တူၵ်းသိၵ်းသိၵ်း မႃးၵေႃႈတွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းယၢၼ်ႁိူၼ်းတႄႉ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈႁိူၼ်းယေးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇၼၢင်းမီးမီး ဢၼ်ယၢမ်ႈလတ်းၽၢၼ်ႇမႃးၼႂ်းငဝ်းလၢႆးႁုၵ်ႉႁၢႆႉဢၼ်လီၵူဝ်လူင်ၼႆႉၵေႃႈ ပေႃးမႃးၺႃးဝၼ်းၾူၼ် လႄႈၼႃႈၾႃႉၸိူင်ႉၼင်ႇမိူဝ်ႈၼႆႉၸိုင် ဢမ်ႇၼွၼ်းလပ်းၵေႃႈယဵၼ်းပဵၼ်ၾၼ်ႁၢႆႉ လူင်ယၢမ်း ၵၢင်ဝၼ်းယဝ်ႉ။

ၼၢင်းမီးမီးလၢတ်ႈ -“တူဝ်ၼႆႉ မီးယူႇဝႆႉတီႈလွတ်ႈၽေးယဝ်ႉသေတႃႉၵေႃႈ ၸႂ်ၼႆႉမႆႈၸႂ်တႃႇၵူၼ်းတီႈႁိူၼ်းယူႇ ယွၼ်ႉတင်းဝဵင်းလွႆၶေႃ ပၢင်တိုၵ်းဢမ်ႇယဵၼ် လႅင်းၾူင်း လႅင်းဢိၼ်ႊတႃႊၼႅတ်ႊ ဢမ်ႇလႆႈ ၊ ႁိမ်းႁွမ်းဢၼ်ၵူၼ်းတီႈႁိူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႆႉမႃးပွႆႇမၢၵ်ႇၼႃႇ ဢမ်ႇလိုမ်းၸႂ်ၶဝ်”- ဝႃႈၼႆ ။

လိူဝ်သေၼၢင်းမီးမီးယဝ်ႉ ၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၼၢင်းမီးမီးၵေႃႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးၸႂ်မိူၼ်ၵၼ် ၊ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ  လႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈတူၺ်းထိုင် လုမ်းလႃးၼၢင်းမီးမီးလီလီၼႆ လၢတ်ႈၼႄတင်းသဵင်မွင်ႇၶေႃႈမၼ်းၼၢင်းၼင်ၼႆ ။

မႄႈၼၢင်းမီးမီးလၢတ်ႈ- “ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပၢင်တိုၵ်းၼႆႉၸဵဝ်းယဝ်ႉဝႆးဝႆး ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းၾၢင်ႉၵၼ် ပေႃးတေၵႂႃႇတီႈဢၼ်မီးပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၾၢင်ႉထွမ်ႇၶၢဝ်ႇထွမ်ႇငၢဝ်းယဝ်ႉၸင်ႇၵႂႃႇမႃး။ တလဵဝ်ၼႆ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဵၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်း လိူဝ်သေ ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈ ႁဵၼ်းယဝ်ႉသမ်ႉယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇၸိူင်ႉၼႆ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ပၼ်ႁႅင်းၸႂ်လုၵ်ႈယိင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ပေႃးဢမ်ႇႁူႉၶႃႈယဝ်ႉ ဢေးလူၼႃႇ ပေႃးဝူၼ်ႉၵေႃႈၸႂ်လဵၵ်ႉ ၸဵပ်းၵေႃႈၸဵပ်းၸႂ်”- ဝႃႈၼႆ ။

တွၼ်ႈတႃႇၼၢင်းမီးမီးၵေႃႈ ယွၼ်ႉလႆႈလူႉသုမ်းဝႆႉ ၶႃၶွၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ တူဝ်ဢမ်ႇၸွမ်းလႆႈၸႂ်။ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈလပ်းၸၢင်ႈၼွၼ်း၊ ၵုမ်ႇလႆႈလုၵ်ႉၵိၼ်ယႃႈယႃ၊ ပေႃးပဵၼ်ဝၼ်းၾႃႉၵၢမ်ႈၾူၼ်တူၵ်း ၸဵပ်းၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈမူၺ်ႈလႄႈ ယိင်ႈၶႅၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈလပ်းလႆႈ ။ ပေႃးဢမ်ႇလပ်းၵၢင်ၶိုၼ်း ႁႅင်းလိူတ်ႈၵေႃယွမ်း၊ ပေႃးပၢႆးယူႇလီတူဝ်တူၵ်း ပၢႆးယူႇလီၸႂ်ၵေႃႈတူၵ်းၸွမ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉယွၼ်ႉပိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးပိုၼ်ႉတီႈဢမ်ႇပႆႇၼိမ်လႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈယူႇၶိုၼ်း ႁိူၼ်းယေး။ ၵၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းလီလီ။ ၶႃပွမ်ဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈထုၵ်ႇၶႂ်ႈမႅၼ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈ ပႆတၢင်းလီလီ။ တႃႉၶႂ်ႈလႆႈၶႃပွမ်ဢၼ်မႂ်ႇၵူၺ်းယဝ်ႉ- မၼ်းၼၢင်းပိုတ်ႇဢူၵ်း ပိုတ်ႇၸႂ် လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

“ဝၢႆးလင်ဢမ်ႇၶႅင်ႁႅင်းၼႆႉ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ ၶႂ်ႈလႅၼ်ႈၵေႃႈ လႅၼ်ႈဢမ်ႇလႆႈ ၊ ၶႂ်ႈပႆၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆလႆႈလီလီ ”- ဝႃႈၼႆ ။

ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသေ မၼ်းၼၢင်းလႆႈသုမ်းၶႃၵႂႃႇၶွၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽႂ်လႆႈ သုမ်းၸိူင်ႉမၼ်းၼၢင်းထႅင်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆၶႂ်ႈႁႂ်ႈပၢင်တိုၵ်းၸဵဝ်းယဝ်ႉၸဵဝ်းတူဝ်ႈၼႃႇယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။  

ၽႂ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၵၢင်မၢၵ်ႇ ၵၢင်တေႃႇၽႂ်

မၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်ၼႆႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈၵႆႉၵၢင်ဝႆႉဢွင်ႈတီႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ။  သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႆႉၵၢင်ဝႆႉမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ် ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း ၸွမ်းသူၼ်ၸွမ်းႁႆႈ ၊ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၊ လႄႈႁိူၼ်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ  ။ ၾၢႆႇသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်တႄႉ ၵႆႉၵၢင်မၢၵ်ႇ ၼႂ်းထိူၼ်လႄႈ တၢင်းတီႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႆႉထူဝ်းသိုၵ်းၶဝ်ႈမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ -ဝႃႈၼႆ ။

မၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်ၼႆႉ သိုၵ်းၼင်ႇၵၼ် ၾင်ႇတေႃႇၵၼ်ဝႆႉၶိုၼ်းၵူၺ်းဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဢၼ်ယဵပ်ႇၺႃး  ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလွၼ်ႉလွၼ်ႉ ။   မၢင်ၵေႃႉ ယဵပ်ႇၺႃးၽွင်းၵႂႃႇႁႆႈၵႂႃႇသူၼ်၊ မၢင်ၵေႃႈယဵပ်ႇၺႃး ၽွင်းတိုၵ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁႆႈ၊ မၢင်ၵေႃႈယဵပ်ႇၺႃးၸွမ်းသူၼ်ႁိမ်းဝၢၼ်ႈႁိမ်းသူၼ်ၵူၺ်းၼႆ   ၼၢင်းယိင်းၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼႄၼင်ၼႆ ။

“ယွၼ်ႉသင်လႄႈၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်း ယဵပ်ႇၺႃးယူႇတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်းလႃႇၼႆ  ၵူၼ်းၾင်မၢၵ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူႉဝႃႈ တီႈလႂ်မီးမၢၵ်ႇ ဢမ်ႇမီးမၢၵ်ႇ ၊   ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ၶဝ်ၵေႃႈတေထၢင်ႇဝႃႈသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၶဝ်ၵႂႃႇသူၼ်ၵႂႃႇႁႆႈၼႆႉ တေလွတ်ႈၽေးယူႇတႃႇသေႇၼႆသေလႄႈ   ၶဝ်တေၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းဢၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉယူႇၼၼ်ႉသေႇသေႇၵူၺ်း၊ သဵၼ်ႈတၢင်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸႂ်ႉၼႆႉ တီႈတႄႉမၼ်းသိုၵ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇမႃးၸႂ်ႉလေႃႇ  ပႆႇဝႃႈၾင်မၢၵ်ႇႁၢင်ႈမၢၵ်ႇဝႆႉလႃႈ ပႆၵူၺ်းၶဝ်ယင်းဢမ်ႇထုၵ်ႇပႆၶႃႈဢိူဝ်ႈ”- ဝႃႈၼႆ ။

ယွၼ်ႉဝႃႈ မၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်ၼႆႉမၼ်းဢမ်ႇမီးဝႃႈ မူတ်းဢႃယု။ ၾင်ဝႆႉႁၢင်ႈဝႆႉႁိုင်ၵေႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ သင်မီးဢၼ်ၵႂႃႇယဵပ်ႇသႂ်ႇၵေႃႈတိုၼ်းတႅၵ်ႇလႆႈ။ သင်ဝႃႈဢမ်ႇမီးဢၼ်ၵႂႃႇယဵပ်ႇသႂ်ႇလႃးလႃးသေ   ႁေႃလူမ်းႁေႃလႅတ်ႇႁေႃၾူၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉသေတႃႉၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈဝၢင်းၸႂ်လႆႈ။ၸၢင်ႈတႅၵ်ႇသႂ်ႇၵူၼ်း၊ တူဝ်သတ်းတတ်းမႅင်း၊ ဢမ်ႇလူႉတၢႆၵေႃႈ တူဝ်ၶိင်းဢၢင်ႇၵႃႇလူႉသုမ်း။  

ပေႃးတေလႆႈၵႂႃႇၼႂ်းသူၼ်ၼႂ်းႁႆႈ ၊ ၼႂ်းယုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈၾၢင်ႉသတိၵိုၵ်းတူဝ်ဝႆႉတႃႇသေႇ။  ပေႃး ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ မီးမၢၵ်ႇမႅင်းၼႆၸိုင်ႇ ယႃႇပေၵႂႃႇၸမ် ၊ ၵႂႃႇတိူဝ်ႉ ၊ ၵႂႃႇယႃႉ ၊ ယႃႇဢဝ်မႆႉၶႄႇ ယႃႇၵႂႃႇတိူဝ်ႉ တွႆႇလႃးလႃး။   ပွႆႇတူဝ်သတ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ( မႃ ၊ မႅဝ်း ) ၵႂႃႇၼူမ်ၵႂႃႇတူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီႁဵတ်း။ တင်းၵူၼ်းတင်းသတ်း  တေလႆႈၶတ်းၸႂ်ယဵပ်ႇၶိုၼ်းႁွႆးတိၼ်ၵဝ်ႇသေထွႆလင်သုတ်ႉဢွၵ်ႇႁၢင်ႇယၢၼ်မႃးၵႆၵႆ မွၵ်ႈ 1 ဝႃး   ။

တႃႇတေပၼ်ၾၢင်ႉၵူၼ်းၸိူဝ်းတေလတ်းၽၢၼ်ႇၵႂႃႇမႃး ႁႂ်ႈပေႃးႁူႉဝႃႈ မီးၽေးမၢၵ်ႇမႅင်းၼၼ်ႉ  ႁႂ်ႈႁဵတ်း မိၵ်ႈမၢႆဝႆႉသေဢၼ်ဢၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ   ပၵ်းလၵ်းႁဵတ်းၶႂၢႆႇၶႃပႄဝႆႉ။ ဢမ်ႇၼၼ် တႅမ်ႈလိၵ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉ ဝႆႉသေ ၼႅတ်ႈၵႂႃႇသေႃႇၵႂႃႇလၢတ်ႈၵၢင်ႉၵႄႇလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈ    -ယႃႇႁႂ်ႈၸႂ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်မီးၽေးမၢၵ်ႇမႅင်းၼၼ်ႉ ။

မၢၵ်ႇမႅင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ

ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီၼႆႉ မီးပၼ်ႁႃပၢင်တိုၵ်းမႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းလူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ၵေႃႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး။

မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းမီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ ယွၼ်ႉမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်လႄႈ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸိူဝ်းၸၢင်ႈ တႅၵ်ႇ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီၵူၺ်း ၵူၼ်းတၢႆယွၼ်ႉမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်ၼႆႉမီးထိုင် 2998 ၵေႃႉယဝ်ႉ ၊ ၽတ်ႉၽဵင်ႇမီးၵူၼ်းတၢႆယွၼ်ႉမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်ၼိုင်ႈဝၼ်း 2 ၵေႃႉၼႆ – UNOCHA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19/02/2025   ။

ၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉပႃးဝႆႉဝႃႈ “ၸုမ်းဢၼ်ၵၢင်မၢၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ပေႃးၶဝ်တေႁၢင်ႈမၢၵ်ႇဝႆႉ တီႈလႂ်ၼႆ ၵေႃႈ ၵိုင်ႇလီႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁူႉႁၼ်ၸွမ်း ၊ ႁဵတ်းမဵတ်ႇမၢႆသေဢၼ်ဢၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈႁူႉ ဢမ်ႇၼၼ် ပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈပႃး ၊  ထႅင်ႈဢၼ်တေႉၵေႃႈ ယႃႇပေႁၢင်ႈမၢၵ်ႇ တီႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵႂႃႇမႃး  သဵၼ်ႈတၢင်းၼၼ်ႉ လီတီႈသုတ်းယဝ်ႉ ၊ သင်ႁၢင်ႈမၢၵ်ႇဝႆႉၸွမ်းဢွင်ႈတီႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇၼႆႉ  ပဵၼ်လၢႆးၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း”- ဝႃႈၼႆ ။

ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼႆ တႃႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလွတ်ႈၽေးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇယူႇၸွမ်းဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်း ။ ၵိုင်ႇလီယူႇ ၵႂႃႇမႃးၸွမ်း ဢွင်ႇတီႈဢၼ်ႁၢင်ႇၵႆၵၼ်တင်းပၢင်တိုၵ်း တီႈဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်း။  ပိူင်လူင် မၼ်း  ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼႆႉ ၵိုင်ႇလီပၢႆႈယူႇတီႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း – ၸင်ႇတေ လွတ်ႈၽေး ။

ၼႂ်းပီ 2024 ပီလဵဝ်ၵူၼ်းလူႉတၢႆ ယွၼ်ႉမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်လႄႈ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸိူဝ်းၸၢင်ႈ တႅၵ်ႇ တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ မီး 1,003 ၵေႃႉ ပဵၼ်ဢၼ် ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ဢၼ်တၢမ်းမႃးထႅင်ႈသမ်ႉ မိူင်းသီႊရီႊယိူဝ်ႊ ပဵၼ်ထီႉ 2 မီး 933 ၵေႃႉလႄႈ မိူင်းဢႅပ်ႊၾ်ၵၢၼ်ႊ ၼိတ်ႊသတၢၼ်ႊ ပဵၼ်ထီႉ 3 မီး 651 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

ႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလွတ်ႈၽေးယဝ်ႉ

ယွၼ်ႉၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1111 သေ ဝဵင်းလွႆၶေႃ ထိုင်တီႈလူႉလႅဝ်ႁၢမ်းၵႂႃႇသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉၼႂ်းဝဵင်း။ ၾၢႆႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၼႃႈတီႈသေ ႁူၺ်းသူၼ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းၶိုၼ်းႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ  ၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ပီ2025 ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ ။

ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းဢၼ်ပွၵ်ႈယူႇၶိုၼ်းၵေႃႈ မၢင်ၸိူဝ်း ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈတဝ်ႁိူၼ်းယေးသေဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇမူတ်း  ၊ မၢင်ၸိူဝ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇၼႂ်းသူၼ်ၼႂ်းႁႆႈၵေႃႈမီး ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈငိၼ်းသဵင်ၵွင်ႈသဵင်မၢၵ်ႇ ဢမ်ႇပႆႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဝႃႈၼႆ ။

ၼၢင်းယိင်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“တႃႇတေပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈမိူဝ်းယဝ်ႉ ၊ ဢမ်ႇႁတ်းမိူဝ်း ၊ သေးလၢႆ ႁိူၼ်းယေးၸဝ်ႈၵဝ်ယူႇသေတႃႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉ ပွႆႇၽႃႈပႅတ်ႈမူတ်းယဝ်ႉၶႃႈ ။ ပေႃးပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းၵေႃႈ လႆႈမႆႈၸႂ်လွင်ႈ မီးမၢၵ်ႇမႅင်းထႅင်ႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႂ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ မၢၵ်ႇမႅင်းၼႆႉ ၸၢင်ႈမီးၼႂ်းႁိူၼ်း ၼႂ်းဝၢင်းႁဝ်းၵူၺ်း ၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသင် ”- ဝႃႈၼႆ  ။

ယၢမ်းလဵဝ်တီႈဝဵင်းလွႆၶေႃ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵဵပ်းငိုၼ်းၵႃႈၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈပၼ်မၢၵ်ႇမႅင်း တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းပၢႆႈ ၽေးသိုၵ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ပွၵ်ႈယူႇႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈႁိူၼ်းလႂ် 5 မိုၼ်ႇ ထိုင် 1သႅၼ်ပျႃးထႅင်ႈ  ။ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈလူႉမိူင်းႁၢမ်း ၊ ၸုင်ၸၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၽၢၼ်၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁတ်းႁၢၼ်ၵေႃႈလႆႈလူႉလႆႈတၢႆ။ သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇၵေႃႈထုၵ်ႇႁၢၵ်းၼေႃႇ ႁၢၵ်းၽူၺ်း။

တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတင်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉတႄႉ ဢိမ်ႇဢိူဝ်ႇမိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈ ပိူင်ၽွင်းငမ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းၼႃႇယဝ်ႉ၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၸဵဝ်းဢွင်ႇမၢၼ်ထိုင်တီႈၼႃႇယဝ်ႉ။ မွင်းဝၼ်းၾႃႉပၢင်ႇၼႃႈမိူင်းသႂ်ၼႃႇယဝ်ႉ- ၼႆ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ ၼၢင်းမီးမီး လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။