ယူႇမိူင်းလႂ် ဢဝ်မႆႉမိူင်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းတွၵ်ႇဢဝ်မွၵ်ႇမိူင်းၼၼ်ႉ ပၵ်းႁူဝ် ဝႃႈၼင်ႇၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းထႆး မိူင်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တႃႇယူႇလွတ်ႈႁႃငိုၼ်းငၢႆႈၼၼ်ႉ ၵႃႈလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ဝၢၼ်ႈလႂ် မိူင်းၼၼ်ႉ။ ၸိူဝ်းၵႂႃႇပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းထႆးၵေႃႈ ၵႃႈလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းပိူင် မိူင်းထႆး။

ယၢမ်းလဵဝ် ၸုမ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တႃႇတေႃႇဝတ်းဝႂ်ထႅင်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၵိုင်ႇလီႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ႈတၼ်း ဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇသုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ သဵင်ႈငိုၼ်းတွင်းလၢႆတေႃႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီလႆႈၸွမ်းႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႆယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မတ်ႉတီႇၶေႃႊရေႃႊမေႃႊ (ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၸုမ်းၽွင်းလူင် – ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး) ယၢမ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈႁူဝ်ပီ 2025 ၼၼ်ႉတႄႉ ယိုတ်ႈပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ႁႅင်းၵၢၼ်ယူႇလႆႈထႅင်ႈ ၼႂ်းၵႄႈဝၼ်းတီႈ 04/02/2025 ထိုင် 13/08/2025။ ၼႂ်းၵႄႈၼၼ်ႉ တေတေႃႇဢႃယုဝတ်းဝႂ်ပၼ်ႁႂ်ႈယဝ်ႉၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃးၼင်ႇၼၼ်။

သမ်ႉၶိုၼ်းယိုတ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းပၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ထႅင်ႈ တႄႇဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 14/08/2025 ထိုင် 13/02/2026 ၊ ၼႂ်းၵႄႈၼၼ်ႉ လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ၊ လွင်ႈတေႃႇဝႂ်ၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်၊ လွင်ႈတေႃႇဝီႊသႃႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၾၢႆႇမိူင်းထႆး တေၶိုင်ပွင်ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 06/08/2025 ၼႆႉ ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပိုတ်ႇပၼ်သုၼ်သီႊဢၢႆႊ (CI – Certificate of Identity) ၼႂ်း 4 ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆး မိူၼ်ၼင်ႇ – သမုတ်ႇသႃၶွၼ်း၊ သမုတ်ႇပရႃးၵၢၼ်း၊ သူႇရၢတ်ႉထႃးၼီး၊ ၵဵင်းမႂ်ႇ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 3 လိူၼ် (06/08/2025 – 06/11/2025)။ သုၼ်သီႊဢၢႆႊ CI တီႈၵဵင်းမႂ်ႇတႄႉ ပိုတ်ႇပၼ်ဝႆႉယူႇတီႈမႄႈရိမ်း ၾၢႆႇၼႃႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၵိၼ်ၶူဝ်းၸႂ်ႉ မႅၵ်ႊၶရူဝ်ႊ (Makro) ။

ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းယိပ်းပပ်ႉၶၢမ်ႈမိူင်းသီၶဵဝ် ႁႂ်ႈဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း၊ ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းသေ ၵႂႃႇတေႃႇႁႂ်ႈၶိုတ်းတၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း။

ပပ်ႉသီႊဢၢႆႊၼႆႉ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းႁင်းၵူၺ်း တေလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းမွၵ်ႈ 4,000 ဝၢတ်ႇၼႆႉၵူၺ်း သင် ဝႃႈ ၵႂႃႇၸၢင်ႈပိူၼ်ႈႁဵတ်းတႄႉ တေသဵင်ႈ 6,000 ပၢႆၼႆႉၼႆ – ၽူႈမီးတူဝ်ထူပ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼိုင်ႈတႄႉ သင်ဝႃႈ တေၵႂႃႇတေႃႇဢႃယုပပ်ႉသီၶဵဝ်ၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈၵႂႃႇဢဝ်ဝႂ်ၶိဝ်းတီႈ ႁၢၼ်ႉသေႊဝဵၼ်ႉ (7-11)။

ႁႂ်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ၽိုၼ်မိူၼ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈဝတ်းဝႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ၊ ၸဵမ်ဢဝ်မၢႆၾၢင် (မှတ်ပုံတင်)၊ ဝႂ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း (အိမ်ထောင်စုစာရင်း)၊ ၼႃႈလိၵ်ႈဢၼ်တွၵ်ႇၸုမ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉ ၶဵဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵူႈၼႃႈၼႃႈ ႁႂ်ႈဢဝ်ဝႆႉၽိုၼ်မိူၼ်မၼ်း။

သင်ၵႂႃႇဢဝ်ၶိဝ်းမၼ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ပႃးၼႂ်းဝႂ်ၶိဝ်းၼၼ်ႉၼႆ ထွင်းၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း MAP Foundation လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ပိူၼ်ႈပၼ်ၶၢဝ်းတၢင်း 3 လိူၼ်ၵူၺ်း၊ ႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်သႂ်ႇၸႂ်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ႁႂ်ႈႁိပ်ႈၼႅတ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပိူၼ်ႈၵေႃႈ လူင်းၵူတ်ႇၸႅတ်ႈ ၵူႈတီႈၵူႈတီႈၼႆ ၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ႁဝ်းၶဝ်ၾၢင်ႉ”။  

ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈမုလ်းဢၼ်လႆႈမႃးတီႈႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၵႂႃႇဢဝ်ဝႂ်ၶိဝ်းလၢတ်ႈဝႆႉတႄႉ – ပေႃးၵႂႃႇဢဝ်ၶိဝ်း တီႈသေႊဝဵၼ်ႉ လႆႈၸၢႆႇငိုၼ်း 2,660 ဝၢတ်ႇ၊ မိူဝ်ႈၵႂႃႇယိုၼ်ႈတီႈသုၼ်သီႊဢၢႆႊသမ်ႉ လႆႈပၼ်ထႅင်ႈ 1,250 ဝၢတ်ႇ ၵူၺ်းဢမ်ႇပၼ်ဝႂ်တိုတ်း (ဢမ်ႇသပ်းၸႅင်ႈၼႄဝႃႈ ပဵၼ်ၵႃႈသင်) ၼႆ ႁႅင်းၵၢၼ် ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်တႃႇၵူၼ်းလူဝ်ႇတေႃႇဝႂ်ၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ တႃႇတွၵ်ႇဝီႊသႃႊ သိုပ်ႇယူႇၵႂႃႇလႆႈထႅင်ႈ။

ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းယိပ်းဝႆႉပပ်ႉသီႊဢၢႆႊ (ႁိုဝ်) ပပ်ႉသီၶဵဝ်၊ ဢႃယုပပ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇသမ်ႉ တႅမ်ႇလိူဝ်သေ 6 လိူၼ်ဝႆႉၸိုင် ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ်တေဢမ်ႇႁပ်ႉတေႃႇပၼ်ၼႆ ထွင်းၶမ်း MAP Foundation လၢတ်ႈဝႆႉ။

ပပ်ႉၶဵဝ်ၼႆႉ ပေႃးႁဵတ်းၼိုင်ႈၵမ်း တေမီးဢႃယု 4 ပီ။ သင်ဝႃႈ ဢႃယုပပ်ႉၶဵဝ် ဢမ်ႇမီးဢႃယု 6 လိူၼ် ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၸိုင် ႁႂ်ႈႁိပ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇပိၼ်ႇလႅၵ်ႈပပ်ႉမႂ်ႇ တီႈၵူင်းသုၼ် (လုမ်းတၢင်) မၢၼ်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈတေႃႇဝီႊသႃႊလႄႈ ဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼင်ႇပိူၼ်ႈလႆႈ ဝႃႈၼႆ။

လိူဝ်သေ ပပ်ႉၶဵဝ်ယဝ်ႉ ပပ်ႉလႅင်ၵေႃႈ ၼင်ႇၼၼ် သင်ဝႃႈ ဢႃယုမၼ်းဢမ်ႇမီး 6 လိူၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၸိုင် ႁႂ်ႈၵႂႃႇပိၼ်ႇလၢႆႈပဵၼ်ပပ်ႉမႂ်ႇ။ ပပ်ႉလႅင်တႄႉ ႁဵတ်းၼိုင်ႈၵမ်း မီးဢႃယု 5 ပီ။ ႁႂ်ႈထတ်းတူၺ်း ပပ်ႉၶၢမ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႃႈ ၵိုင်ႇလီလၢႆႈမႂ်ႇႁႃႉ ပႆႇလၢႆႈၸင်ႇတေၸၢင်ႈၵႂႃႇတေႃႇဝတ်းဝႂ်ၸွမ်းပိူၼ်ႈလႆႈ။

ႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈဝႆႉ ၼဵမ်းလိတ်ႉသ် (Name list) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေတႄႇၵႂႃႇဝၼ်းတီႈ 14/08/2025 ၼႆႉယဝ်ႉ ႁႂ်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ၵၼ်ဝႆႉ။

ႁႅင်းၵၢၼ် မၢင်ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈ ၼဵမ်းလိတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ သဵင်ႈငိုၼ်းဝႆႉ 13,000 ဝၢတ်ႇ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇပႃး ၵႃႈထတ်းထွင်ပၢႆးယူႇလီ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီသေသမ်ႉ လႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းထႅင်ႈ ၶေႃၶေႃၵေႃႈမီး။

ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်းလၢႆတေႃႇၼၼ်ႉ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇတီႈ ႁူင်းယႃ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးၶဝ်ၸတ်းပၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ဝႂ် 30 ဝၢတ်ႇ၊ သင်ပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈသူႇ ႁဵတ်းဝႂ်ပရႃႊၵၼ်ႊသင်ၶူမ်ႊလႆႈၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈႁဵတ်းဝႆႉ။

သင်ပဵၼ်လႆႈ ယႃႇပေႁဵတ်းဝႂ်ပရႃႊၵၼ်ႊသျီႊဝိတ်ႊ ဢၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈႁွင်ႉၵၼ်ဝႃႈ ပရႃႊၵၼ်ႊဢႃႊၶၼေႊ (อาคเนย์) ႁိုဝ် ပရႃႊၵၼ်ႊသုၵ်ႉၶၽၢပ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇမီးၶေႃႈမုလ်း ႁပ်ႉႁွင်း တူၵ်းလူင်းသင် တဵမ်ထူၼ်ႈ။

သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလႄႈ တေလႆႈၸၢင်ႈၵူၼ်းယူႇၵၢင် (ၼၢႆးၼႃႈ – ပွႆးၸႃး) ၶဝ်ၼႆၵေႃႈ သဵင်ႈၵႃႈသင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈထၢမ်သပ်းသေး၊ ဝႃႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈဢၼ်လႂ် သဵင်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢမ်ႇသၢင်ႇတေႃႇ ၵူဝ်လႆႈသဵင်ႈထႅင်ႈလၢႆတေႃႇၼႆ ထွင်းၶမ်း ပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 07/08/2025 ၼႆႉၵေႃႈ ၶၢဝ်ႇႁူဝ်ႈဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈဝႃႈ – ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ (ရဲမှူးကြီး အုပ်စိုးထွန်း) ၼၼ်ႉ ႁၢမ်ႈဝႆႉဝႃႈ တႄႇဝၼ်းတီႈ 06/06/2025 ၵႂႃႇဢမ်ႇ ႁႂ်ႈၵူၼ်းယိပ်းပပ်ႉၶၢမ်ႈမိူင်း PJ (တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း) လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် PV (တႃႇဢွၵ်ႇလႄႇၼွၵ်ႈမိူင်း) လႄႈ တၢင်းသႅၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇႁႂ်ႈလႅၵ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ  PT ပိုင်ႈဢိင် (မှီခို) လႄႈ PE (တႃႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၸွမ်းတေၺႃးတၢမ်ႇ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ် ႁဵတ်းဝတ်းႁဵတ်းဝႂ် ယၢပ်ႇယဵၼ်းၵႂႃႇထႅင်ႈၼႆ ထွင်းၶမ်း MAP Foundation လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ –

“ၵမ်ႉဝႃႈၵႃႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႉဝႃႈၵႃႈၼႆႉ ၵမ်ႉဝႃႈဢၼ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈ ဢမ်ၼႆႉဢမ်ႇလႆႈၼႆၵေႃႈ မၼ်းတေမႃးယၢပ်ႇႁႅင်းၵၢၼ်။ ႁႅင်းၵၢၼ်ၵေႃႈ တေမီးၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၽိူမ်ႉထႅင်ႈၼၼ်ႉၼႃႇ”။

လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပိူင်ပပ်ႉၶၢမ်ႈမိူင်းၼႆႉ ယူႇတီႈသွင်ၸိုင်ႈမိူင်း တူၺ်းငဝ်းလၢႆးသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈဝႃႈၼႆသေ တႃႉ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်။ ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇ ႁႃငိုၼ်းယၢပ်ႇ ယဵၼ်းယူႇၼႆႉ ၵုမ်ႇလႆႈသဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း သဵင်ႈငိုၼ်းၸွမ်းဝတ်းဝႂ်ၵူၺ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းၼႂ်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉ ၸိူဝ်းလႆႈပိုင်ႈယူႇႁူမ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ ၵိၼ်းၸႂ်တႄႉတႄႉ။

ၸုမ်းလူလွမ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း တုၵ်းယွၼ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းပိူင်မူႇဝႃႇတၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈၵုင်းထဵပ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 08/08/2025 ၼၼ်ႉဝႃႈ – ၼင်ႇႁိုဝ် ႁႅင်းၵၢၼ် တေ ဢမ်ႇသုၵ်ႉၸွမ်းဝတ်းဝႂ်ႁႅင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ် ၸႂ်ႉဝႂ်သီၶွင်ႇဢၼ်လဵဝ် လူၺ်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇႁဵတ်းပပ်ႉၶဵဝ်ထႅင်ႈဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပႆႇႁၼ်ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ တုမ်ႉတွပ်ႇသင်။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ပၼ်ႁႃလႅၼ်လိၼ်ၵမ်ႇပူးၶျႃး – ထႆး ပႆႇယဝ်ႉတူဝ်ႈလႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ လူတ်းယွမ်းၼမ် ယွၼ်ႉဝႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၵမ်ႇပူးၶျႃး ပွၵ်ႈမိူင်းၶိုၼ်း။ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉ ႁႅင်း ၵၢၼ် ၸိူဝ်းလုၵ်ႉမႃး တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ၊ ၵမ်ႇပူးၶျႃး ၊ လၢဝ်း ၊ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၸိုင်ႈထႆး လူတ်းယွၼ်ႇပၼ် ပိူင်ႁႅင်းၵၢၼ်ၽွင်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈထႆးၼႆႉ ႁႅင်းၵၢၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈမႃး မီးၸမ် 7 လၢၼ်ႉၵေႃႉၼႆ – ၸုမ်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်ဢမ်ႇယူႇတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။