ၵူၼ်းၵိုၵ်းပိုၼ်း တူဝ်တၢႆၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၵိုတ်းၸိုဝ်ႈၼဝ်ႈၵိုၵ်းပိုၼ်းဝႆႉၼႆႉတႄႉ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ မိုတ်ႈမၵ်ႉမဝ်းမိင်းဢႃႇၼႃႇ ငိုၼ်းတွင်း တီႈယူႇလီ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်တၢင်းၶေႃႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈဝႃႈ Comfort Zone ၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ် လူၺ်ႈလွင်ႈလူၺ်ႈတၢင်းတႄႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ပႃးၼႂ်းသႅၼ်း ဢၼ်မီးၸႂ်လမ်ႇမၢၵ်ႇလေႃးၽယႂ်ႇ။ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇမေႃသွၼ်ႇပႃႈၼႃႈပႃႈလင် ဝူၼ်ႉၵႂင်တႅပ်းတတ်းဢမ်ႇၽဵၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းႁတ်းႁၢၼ်။ ၵမ်းလိုၼ်းတၢႆၵေႃႈ ၵိုတ်းၸိုဝ်ႈၼဝ်ႈၵူၺ်း။

မိူၼ်ၼင်ႇ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း (ၵဝ်ႇ) ၵေႃႉဢၼ်ပၼ်ႁႅင်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇမႃး လၢႆသိုပ်ႇလၢႆပၢၼ် ဢၼ်လူႉသဵင်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 07/08/2025 ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉမီးသၢႆၸႂ်လႄႈ မီးႁႅင်းပွင်ဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးၵုမ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၾၢႆႇလဵဝ်သေ ဢမ်ႇထွမ်ႇသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း။ မၼ်းၸၢႆးပွင်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးႁိုင် ၼၢၼ်းသေတႃႉ ထိုင်တီႈလူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးပိုၼ်းလီၼႂ်းသၢႆတႃၵူၼ်းမိူင်း – မီးပိုၼ်းဢၼ်ႁုၵ်ႉႁၢႆႉပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ လွင်ႈမၼ်းၸၢႆးလူႉသဵင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမွင်ၸႂ်ၸွမ်းသေ ပဵၼ်ဢၼ်တီႈလီၶႆႈၶူဝ်-  ၵိူဝ်ႉလဵၼ်ႈၵူၺ်း။  

ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်မၼ်း တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးၶၢဝ်းႁိုင်သေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈၸႂ်မၼ်း ပၼ်တီႈယူႇမၼ်းမႃးတႃႇသေႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်တၢၼ်းသူၺ်ႇၵုမ်းမိူင်း။

မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၵဝ်ႇၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ 2003-2004 ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းသမ်ႉပေႃးမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းဝႆႉ။

ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ၸွမ်ၸိၵ်းတၢၼ်းသူၺ်ႇလႄႈ မေးၼၢင်းမၼ်း တေႃႇၵျၢႆႇၵျၢႆႇ။ ၸိူဝ်းႁူႉၸွမ်းၵေႃႈဝႃႈ မၼ်းၸၢပ်ႈပီႈၸၢပ်ႈၼွင်ႉၾၢႆႇ တေႃႇ ၵျၢႆႇၵျၢႆႇ ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။

မိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၢၼ်မိူင်းသေ လုၵ်ႉတီႈယူႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁပ်ႉပဵၼ်ၽွင်းလူင် တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ (ရန်ကုန်တိုင်းဝန်ကြီးချုပ်) ဝႆႉ။

ၽူႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်မၼ်း ယၢမ်ႈလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇတူင်ႇၵူၼ်းဝႃႈ – ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းၶႅၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၶတ်းၸႂ် ယဝ်ႉ ၵေႃႈ မၼ်းဝႃႈငၢႆႈထွမ်ႇၵႂၢမ်း ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸီႉသင်ႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ မၼ်းၸင်ႇလႆႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလီ တီႈယူႇမၼ်ႈၵိုမ်း – ဝႃႈၼႆ။

ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းလႆႈတီႈယူႇလီ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉသုင်ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈသေတႃႉ ဢမ်ႇၸွမ်းၾိင်ႈၵူၼ်း ဢမ်ႇထွမ်ႇသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၸွမ်းၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ် ၶုၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ တၢႆၵႂႃႇၵေႃႈ ၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈၼဝ်ႈၵူၺ်းသေ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းၵိူဝ်ႉလဵၼ်ႈ ၼႂ်းတူင်ႇတၢင်ႇပိုၼ်ႉတီႈပႃးၸဵမ် ၼႂ်းသိုဝ်ႇတူင်ႇၵူၼ်း(social media)။

မိူဝ်ႈ 2021 ၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းသေ လၢၵ်ႈဢဝ်မၼ်းၸၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇပၼ်ၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ပၢႆးယူႇလီမၼ်းၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈလႄႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ ၸတ်းပွင်ၵၢၼ်မိူင်းသင်တႄႉတႄႉ – တေႃႈၼင်ႇၼႂ်းထီႊဝီႊ ၾၢႆႇပွင်ႇၶၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၼ်းၸၢႆးယင်း ဢမ်ႇသူႈလႆႈပႃး။

ပေႃးတူၺ်းၶိုၼ်း မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇသင်ၶၸဝ်ႈ ၽွင်းပီ 2007 (၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး) ၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်တီႇပဵၼ်ထႅၼ်ႈဝႆႉ။ လွင်ႈတီႉၺွပ်းသင်ၶၸဝ်ႈ တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ ဢဝ်မႃးပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ ၵုမ်းၶင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းဢွၼ်ႁူဝ် ၸီႉသင်ႇလွၼ်ႉလွၼ်ႉၼႆ ယၢမ်ႈမီးပိုၼ်းမႃး။

ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၼႆႉ မီးပိုၼ်းႁၢႆႉၸိုဝ်ႈၼဝ်ႈၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ သမ်ႉလႆႈၸိုဝ်ႈလီလႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယွင်ႈယေႃးၵေႃႉၼိုင်ႈ။

မိူဝ်ႈမၼ်းလူႉတၢႆ ဝၼ်းတီႈ 07/08/2025 ၼႆႉ ယူႇတီႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ပႃးၸဵမ်သႅၼ်း လုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်ၶဝ် ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈတမ်ႇၼွႆႉမွင်ၸႂ်ၸွမ်းယူႇ။ တႃႇတေၸတ်းပၢင်ၸႃႇပၼ မႃႇသႃႇ ပၢင်ၸႃႉမၼ်းၵေႃႈ ယင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေၸတ်းပဵၼ်ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။

ၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်မၼ်းလႆႈႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလွတ်ႈတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ မၼ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း မိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ သမ်ႉၶိုၼ်းၶဝ်ႈႁပ်ႉပုၼ်ႈ ၽွၼ်းပဵၼ်ၽွင်းလူင် ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ဝႃႈပဵၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လိူၵ်ႈတင်ႈဝႃႈၼႆသေတႃႉ ထွတ်ႇၶူဝ်းသိုၵ်းသေၼုင်ႈၶူဝ်းၵူၼ်း ႁိူၼ်းဝႆႉၵူၺ်း။ ပဵၼ်ႁုၼ်ႇၸိူၵ်ႈ ဢၼ်လႆႈၵႃႈၸွမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုတ်ႉၸၼ်ၵူၺ်း။ ထိုင်မႃးပၢၼ်ၼႆႉ ဢႃယုပေႃးလႆႈ 74 ပီ တေႃႇထိုင်တၢႆၼႆႉၵေႃႈ  မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တိုၵ်ႉမႃးၸႂ်ႉပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းမၼ်းယူႇ – ပေႃးတူၺ်းဢဝ်ၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ႁူႉပွင်ႇၸႂ်လႆႈလီငၢမ်းယူႇ။

မိူဝ်ႈပၢၼ် ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းဢွင်ႇပေႉသေ ပွင်သၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်ဝႆႉ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈယူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်သင်တႄႉတႄႉ။ လႆႈၶဝ်ႈၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ၼႂ်းမိူင်းၵႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ၼၼ်ႉၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ – ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ 2 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တေလႆႈပဵၼ်ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ – ဝႃႈၼႆဝႆႉၵေႃႈႁင်းမၼ်း။

ၽွင်းၼၼ်ႉတႄႉ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁၼ်လီၼိူဝ်မၼ်းယူႇၵမ်ႈၽွင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃး 2021 ၼႆႉတႄႉ ၼႄၵဵတ်းလွၵ်ႈပိူၵ်ႇမၼ်းၼႄ။ လွင်ႈတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇလႄႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၼၼ်ႉ ပႃးၽီမိုဝ်းဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၸွမ်းယူႇၼႆ ၽူႈလဵပ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈ BBC ဝႆႉ။

ၶၢဝ်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၵုမ်းမိူင်းၼႆႉ ၵၢၼ်တႄႉ မၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းသင်လႆႈယဝ်ႉသေတႃႉ ပေႃးလူဝ်ႇယိုတ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းပၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းတႄႉ မၼ်းၶိုၼ်ႈလုမ်းၶိုၼ်ႈၸႆးသေ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းပၼ် ဢွၵ်ႇဝႂ်ၶႂၢင်ႉပၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ် ပၢႆးယူႇလီမၼ်းယူပ်ႈယွမ်းမႃးႁႅင်းလႄႈ ပီ 2024 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ မၼ်းၸင်ႇယွၼ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်သေ ယူႇတီႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸင်ႇၶိုင်ယူႇထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈႁင်းမၼ်း။

ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၼႆႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2023 မႃး ၵိုင်ႉၵၢင်ႉဢမ်ႇယူႇလီႁႅင်း၊ ဢမ်ႇၵိၼ်ဢမ်ႇယမ်ႉ၊ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်သၢႆလိူတ်ႈဢွၵ်းဢေႃထိူင်း သၢႆသဵၼ်ႈဢႃႇယူင်ႇႁပ်ႉႁူႉႁႅင်းဢေႇ။ ယၢမ်ႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈမိူင်းသိင်ႊၵပူဝ်ႊ မိူဝ်ႈ 2024 သေတႃႉ ဢမ်ႇပိူင်ႈသင်မႃး။

ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 24/07/2025 ၼႆႉ ပဵၼ်ၵိၼ်းႁႅင်းသေ ဢဝ်ၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉ ႁူင်းယႃလူင်းတပ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼေႇပျီႇတေႃႇ။ ယူႇဢမ်ႇတၼ်းႁိုင် ဝၼ်းတီႈ 07/08/2025 ၼႆႉ လူႉသဵင်ႈ ၽွင်းဢႃယုလႆႈ 74 ပီ ။

ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃး တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24/06/1951 ၸိုဝ်ႈပေႃႈ ဢူးၵျီးမွင်ႇ မႄႈတေႃႇၵျီႇ။ ႁဵၼ်းယဝ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်ၾၢႆႇသိုၵ်း ၸုပ်ႈ 15 မိူဝ်ႈပီ 1971 ။ ႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ် ၸွမ်သိုၵ်းထိုင် 2010 ၊ သိုပ်ႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွင်း ၽွင်းလူင်တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 2011-2015 ။ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်း မီးလုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ လုၵ်ႈယိင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။

ယူႇတီႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ တေမၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းတမ်ႇၼွႆႉမွင်ၸႂ်ၸွမ်းဢူးမျိၼ်းသူၺ်ႇ ဝၼ်းတီႈ 07-11/08/2025 ၼႆႉ တေၸတ်းပၢင်ၸႃႇပၼမၼ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ် ပိူင်ပဵၼ်ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၼႆႉသေ ၼႂ်းတူင်ႇတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ်။ ဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပူၵ်းသၢင်ႈၶိုင်ပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆသေ ႁဵတ်းၸွမ်းဢတ်ႉတ မႃႇၼၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၊ ဢမ်ႇထွမ်ႇသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း လူလၢႆၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢၼ်လႂ်လီဢၼ်လႂ်ၸႃႉၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်းလၢႆဢၼ်ၵေႃႈ ပိူင်းၼႄဝႆႉယူႇ။

ဢၢင်ႈဢိင် – BBC