သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းလႅင် KNDF ပိုတ်းယိုဝ်းတိုၵ်းတေႃးၵၼ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တႄႇၸဵမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၽွင်း ပီ 2021 မႃး ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းၾၢႆၶုၼ် လႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ပၢႆႈယဝ်ႉပၢႆႈထႅင်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇမိူင်းၼွၼ်း၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈမႃးၼႆႉ မီးမႃး 4 ပၢႆယဝ်ႉ ။
ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း မဵတ်ႉတႃႇယွင်ႇၶျီႇ (မေတ္တာရောင်ခြည်) တီႈလႅၼ်လိၼ် တႆး- ယၢင်းလႅင် ဝဵင်းၾၢႆၶုၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း တေသၢင်ႈႁူင်းႁဵၼ်း တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼႆလႄႈယၢမ်းလဵဝ် လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼၢင်းယိင်းၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းၾၢႆၶုၼ် ဢၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “မိူဝ်ႈပီၵၢႆ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၶဝ်လႆႈၵႂႃႇသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တၢင်းဝၢၼ်ႈပီႇၵိၼ်းပုၼ်ႉ ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလီ ၊ ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်းၾူၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း ပဵၼ်ဢုင် ၊ ပဵၼ်ၵူမ်ႇ လၢႆလၢႆ ၊ တၢင်းၵေႃႈယၢပ်ႇ ၵႆၵေႃႈၵႆ ၊ ပေႃးတေသူင်ႇတင်းရူတ်ႉၶိူင်ႈသမ်ႉ ၼမ်ႉမၼ်းရူတ်ႉၵႃႈယႂ်ႇၼႃႇ ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁႂ်ႈမၼ်းသၢင်ႇထုၵ်ႇၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတေသၢင်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းမႂ်ႇတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႄႈ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်ႇဝႆႉၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ ။
ယၢမ်ႈလဵဝ် တီႈပၢင်သဝ်းၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း မဵတ်ႉတႃႇယွင်ႇၶျီႇ ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်တေၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉငဝ်ႈလႄႈ ၸၼ်ႉၵၢင် ႁူမ်ႈၵၼ်တၢင်းမူတ်းမီးယူႇ 40 ပၢႆ ဝႃႈၼႆ ။
ၼၢင်းယိင်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ တလဵဝ်တွၼ်ႈတႃႇႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉမီးဢၼ်မုင်းမၼ်းၵူၺ်း ၊ လူဝ်ႇဢၼ်ၵင်ႈမၼ်းလႄႈ တီႈၵဵပ်းၼမ်ႉထႅင်ႈ ၊ ယဝ်ႉလူဝ်ႇၽႃတႃႇၵင်ႈ ၊ ၽႃႈယၢင်ႁႄႉၾူၼ် လႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ပေႃးတေၵဵပ်း တီႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမီးငိုၼ်း ၊မၢင်ၵေႃႉတႃႇၵိၼ် ၶဝ်ႈ ၶဝ်တင်းဢမ်ႇမီး ”- ဝႃႈၼႆ ။
လိူဝ်ႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇငိုၼ်းတွင်းတႃႇတေၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် မေႃသွၼ် ၊ ၶူးသွၼ် လႄႈ လူဝ်ႇငိုၼ်းတႃႇၸႂ်ႉၸၢႆႇၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းပႃး ဝႃႈၼႆ ။
ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈမႃးၵေႃႈမီးတင်းၼမ် ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မေႃသွၼ်ၸိူဝ်းသွၼ်ပၼ် တီႈပၢင်သဝ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၊ လွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ် တင်းၼမ်ဝႃႈၼႆ။
မေႃသွၼ် CDM ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- “သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ၵႆႉပွႆႇမၢၵ်ႇ ယိုဝ်းၵွင်ႈလူင် လွၵ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵူဝ်။ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ပဵၼ်ၽွင်းပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉလႄႈ ၸဵမ်မေႃသွၼ်လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မီးလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၼႃႇ။ လႆႈမႆႈၸႂ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈတႄႉတႄႉ ”- ဝႃႈၼႆ ။
တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ႁိုင်မႃးၶၢဝ်းယၢဝ်းယဝ်ႉလႄႈ တႃႇႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵေႃႈယၢပ်ႇမႃးၵူႈဝၼ်း ၊ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသႅၼ်းၼုမ်ႇ ၵမ်ႈၼမ်ဢမ်ႇသိုပ်ႇ ႁဵၼ်းလိၵ်ႈသေ ဢွၵ်ႇႁႃၵၢၼ် တႃႇႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ လဵင်ႉလူၼႃႈႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်း – ၼႆယဝ်ႉ ။
ယွၼ်ႉၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉဢမ်ႇမီးလႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းသူင်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁဵၼ်းလၢႆး ၊ တွၼ်ႈတႃႇမေႃသွၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်တႃႇသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈလၢႆးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဝႃႈၼႆ။
မေႃသွၼ်ႁဵတ်း CDM လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“လွင်ႈယႂ်ႇမၼ်းတႄႉ မေႃသွၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းလိူၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ၊ ပေႃးဢမ်ႇ မီးငိုၼ်းပၼ်ၵေႃႈတႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈ ၵုမ်ႇထူၼ်ႈတႄႉ ယၢပ်ႇတွၼ်ႈတႃႈမေႃသွၼ်တႄႉတႄႉ ၊ ပဵၼ်မေႃသွၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ယိင်ႈၶႅၼ်းလူဝ်ႇငိုၼ်းၶႃႈဢိူဝ်ႈ ”- ဝႃႈၼႆ ။
မေႃသွၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်သွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တီႈလႅၼ်လိၼ် တႆး- ယၢင်းလႅင် ၼႆႉမၢင်ၸိူဝ်း ဢမ်ႇလႆႈတင်း ၵမ်ႉၸွႆႈသင်ၵေႃႈမီး ၊ မၢင်ၸိူဝ်း လႆႈငိုၼ်းလိူၼ် ၼိုင်ႈလိူၼ် 3 မိုၼ်ႇ ထိုင် 5 မိုၼ်ႇ ပျႃးၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ ။
တေႃႇထိုင် လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ပီ2024 ၼႆႉတႄႉ ယူႇတင်း ၶွင်ႇသီႇၵိူဝ်းၵုမ် မိူင်းယၢင်းလႅင် IEC ၸွႆႈထႅမ်မေႃသွၼ် ယူႇသေတႃႉ ၼႂ်းပီ 2025 ၼႆႉတႄႉဢမ်ႇပႆႇလႆႈတင်းၵမ်ႉၸွႆႈသင် ဝႃႈၼႆ ။
ပေႃးၶၢတ်ႇလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် ၸိူဝ်းၼႆႉႁိုင်ၸိုင် ၸၢင်ႈသုမ်း မေႃသွၼ်ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ၸၢင်ႈလႆႈသုမ်းပႃး သုၼ်ႇႁဵၼ်းပၺ်ႇၺႃႇတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၊ ၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢႄႇၵႂႃႇၼႆ မေႃသွၼ်ႁဵတ်း CDM လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ