ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ တင်ႈတႄႇမိူင်းမၢၼ်ႈလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ တီႈဢိင်းၵလဵတ်ႈမႃးတေႃႇထိုင်ယၢမ်း လဵဝ် ဢမ်ႇလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်ထၢင်ႇႁၢင်ႈမႃးသေပွၵ်ႈ။ ထူပ်းၽေးသိုၵ်းသိူဝ် ထူပ်းၽေးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မႃး ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလီလီ။ ယူႇတီႈလိၼ်ၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႈ၊ လႆႈပၢႆႈလႆႈၼီႈ လႆႈၵႂႃႇသွၼ်ႈယူႇၸွမ်းဝၢၼ်ႈပီႈမိူင်းၼွင်ႉ ၵႂႃႇႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ မိူင်းတႂ်ႈမိူင်းၼိူဝ်။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃငိုၼ်းၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်းလႄႈ လွင်ႈဝတ်းဝႂ်တႃႇယူႇသဝ်း ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလႆႈတီႈမိူင်းပိူၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ။ လႆႈမႆႈၸႂ်ယူႇတႃႇသေႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈမိူင်းထႆးၼႆၵေႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်ဝႂ်ၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် မူတ်းဢႃယုဝႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2024 ၼႆႉၵေႃႈ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇၸၢင်ႈလႆႈႁဵတ်းသင်ၶိုၼ်း။

မိူဝ်ႈလဵဝ် တႃႇႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်သိုပ်ႇယူႇၵႂႃႇလႆႈထႅင်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပၼ်ၶႂၢင်ႉယူႇၵႂႃႇ လႆႈထႅင်ႈ 6 လိူၼ်။ ၼႂ်းၵႄႈ 6 လိူၼ်ၼၼ်ႉ တေၶိုင်ပွင်ပၼ် တႃႇတေႃႇဝတ်းဝႂ်ႁႅင်းၵၢၼ် ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ၵမ်ႈၼမ် ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ ၸိူဝ်းႁွတ်ႈမိူင်းထႆး မၢင်ႇၵိူဝ်းလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်လွတ်ႈၶဵၼ် ၵူၺ်းၵႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇလွတ်ႈတၢင်းမႆႈၸႂ် လွင်ႈဝတ်းလွင်ႈဝႂ်။ ပေႃးဝႃႈ ဝတ်းဝႂ်ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢမ်ႇ ထၢင်ႇႁၢင်ႈၵႂႃႇမႃး ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မီး။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးတၢင်းပဵၼ် လူဝ်ႇယူတ်းယႃ ယိင်ႈၶႅၼ်းယၢပ်ႇ။

ဝီႊသႃႊတႃႇယူႇလႆႈမိူင်းထႆး ၊ ဝႂ်ၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် ၊ ဝႂ်သီၶွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ၸႂ်ႉလႆႈၼႂ်း ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈပီ (ႁိုဝ်) သွင်ပီ မွၵ်ႈၼႆႉၵူၺ်း။ ဝၢႆးသေ ဢႃယုမၼ်းမူတ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈတေႃႇထႅင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေတေႃႇလႆႈဢမ်ႇတေႃႇလႆႈထႅင်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ယူႇတီႈသွင်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ မိူင်းထႆး ဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။

ၽွင်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းယုင်ႈၼႆႉ မိူင်းထႆးမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်ယၢပ်ႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဝတ်းဝႂ်မူတ်းဢႃယု ၼႂ်းပီ 2024 ၼၼ်ႉ ထိုင်ၵၢင်ပီ 2025 ၵေႃႈ ယင်းပႆႇလႆႈတေႃႇဝတ်းဝႂ်။ မၢင်ၸိူဝ်း ထၢင်ႇတေၸဵဝ်းလႆႈၼႆသေ ပၼ်ငိုၼ်းဝႆႉ ၵူၼ်းၵၢင် (ၼၢႆးၼႃႈ) ၵူၼ်းဢၼ်ၵိၼ်ၸၢင်ႈတေႃႇ ပၼ်ဝတ်းဝႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးၼမ်။ မၢင်ၸိူဝ်း လႆႈပၼ်ငိုၼ်းဝႆႉလူင်ႈၼႃႈယဝ်ႉသေတႃႉ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇၸၢင်ႈလႆႈတေႃႇ ဢႃယုဝတ်းဝႂ်သင်။

ယၢမ်းလဵဝ် ၵႂႃႇလႂ်မႃးလႂ်ၵေႃႈယၢပ်ႇ တိုၵ်ႉလႆႈဢဝ်ဝႂ် ဢၼ်ပၼ်ဝႆႉသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ Name List ၵႅမ်တူဝ်ဝႆႉၵူၺ်း။ မၢင်တီႈ ၺႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ ၸူဝ်ႈယိပ်းဝႆႉ Name List ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႆ ဢမ်ႇလႆႈၼႆလူးၵွၼ်ႇ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မတ်ႉတီႇ ၶေႃႊရေႃႊမေႃႊ (ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၸုမ်းၽွင်းလူင် – ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး) ယၢမ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပီ 2025 ၼၼ်ႉတႄႉ ယိုတ်ႈပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ႁႅင်းၵၢၼ်ယူႇလႆႈ ထႅင်ႈၼႂ်းၵႄႈဝၼ်းတီႈ 04/02/2025 ထိုင် 13/08/2025။ ၼႂ်းၵႄႈၼၼ်ႉ တေတေႃႇပၼ်ဢႃယုဝတ်း ဝႂ်ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၼႆယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးလၢႆလွင်ႈသေ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇႁႅင်းၵၢၼ် ၾၢႆႇမိူင်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ပႆႇၽွမ်ႉတူၵ်း လူင်းၸွမ်းလႃးလႃးလႄႈ ၸင်ႇႁိုင်ထိုင်မိူဝ်ႈၼႆႉ။ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ် ၼႂ်းၵႄႈသွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႄႉ မီးႁိုဝ်ပဵၼ်ႁိုဝ် ဢမ်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတႅတ်ႈတေႃးသေတႃႉ ဢၼ်မႆႈႁူမႆႈၸႂ်သမ်ႉ ပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း။

မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဝႃႈ ၾၢႆႇမိူင်းမၢၼ်ႈ တေဝူၼ်ႉသွၼ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ တႃႇႁႅင်းၵၢၼ်သမ်ႉ ပေႃးတေသိုပ်ႇယူႇလႆႈၼႂ်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆးတေၶိုင်ပွင်ၵႂႃႇယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ထွင်းၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း MAP Foundation လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵႄႈဝႆႉပၼ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း တႄႇဝႃႈတေႃႇထိုင်ဝၼ်းတေႃႇဢႃယုမၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၸွင်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ တေလူင်းလၢႆးမိုဝ်းပၼ်ဢမ်ႇလူင်းၼႆၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉၼၼ်ႉ ၼႃႇ။ ၾၢႆႇမိူင်းမၢၼ်ႈ လူင်းဢမ်ႇလူင်းၵေႃႈ ၾၢႆႇမိူင်းထႆးၼႆႉတႄႉ တေတေႃႇဝႂ်ၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်သေ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈယူႇတေႃႇ ၵႂႃႇလႆႈထိုင် 2570 (ပီ 2027) ၼၼ်ႉၼႃႇ”။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ပႃးဝႆႉတႄႉ – ယိုတ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းပၼ်ႁႅင်းၵၢၼ် ယူႇလွတ်ႈ လႆႈၼႂ်းမိူင်းထႆး တႄႇဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 14/08/2025 ထိုင် 13/02/2026 ၊ ၼႂ်းၵႄႈ ၼၼ်ႉ လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ ၊ လွင်ႈတေႃႇဝႂ်ၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် ၊ လွင်ႈတေႃႇဝီႊသႃႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၾၢႆႇမိူင်းထႆး တေၶိုင်ပွင်ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၵူၼ်းၵဝ်ႇၸိူဝ်းဝတ်းဝႂ်ဢႃယုမူတ်းၵေႃႈ ပႆႇၸၢင်ႈမီးသုၼ်ႇလႆႈတေႃႇထႅင်ႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႆႈ ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသေ ႁွတ်ႈမိူင်းထႆးမႂ်ႇမႂ်ႇၵေႃႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ဢၼ်လႆႈ ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ပေႃးတုၵ်ႉၸႂ်ၼႃႇယဝ်ႉ၊ သမ်ႉမႃးၶၢၼ်ၸႂ်ယွၼ်ႉလွင်ႈဝတ်းလွင်ႈဝႂ်ထႅင်ႈ။

တႃႇႁဵတ်းပၼ်ဝတ်းဝႂ်ၵူၼ်းမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ပႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈပႃး။ ဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ တေႁပ်ႉႁဵတ်းပၼ် ပပ်ႉၶၢမ်ႈမိူင်း သီၶဵဝ် သီႊဢၢႆႊ CI ယူႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်ယဵၼ်ဝႆႉ။ သင်ဝႃႈ မီးငဝ်းလၢႆးတႃႇတေႁဵတ်းပၼ်မႂ်ႇမိူဝ်ႈလဵဝ် ၸင်ႇၶိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼႆ ထွင်းၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း MAP Foundation သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းဢႃယုပပ်ႉဝႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်း Passport သီလႅင် တေမူတ်းဢႃယုၼၼ်ႉၵေႃႈ မႆႈၸႂ်ဝႆႉႁင်းၽႂ်မၼ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းဢႃယုပပ်ႉၵိုတ်း 2 လိူၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈမီး။ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၾၢႆႇလုမ်းတၢင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸိုင်ႈထႆး ပႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈသင်ပၼ်။

ၼႂ်းပၵ်းပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ ပေႃးဝႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးဢႃယု 6 လိူၼ်ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် တေတေႃႇဝႂ်ၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ၊ တေႃႇဝီႊသႃႊ ဢမ်ႇလႆႈ ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၽူႈလႂ်ၽႂ် ယိပ်းဝႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်း ပပ်ႉသီလႅင်လႄႈ မၼ်းမူတ်းဢႃယုဝႆႉ ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ဢႃယုၸမ်မူတ်းၼႆၸိုင် ထုၵ်ႇလီ ၵႂႃႇတွင်ႈထၢမ်တူၺ်းငဝ်းလၢႆးမၼ်း တီႈၵုင်းသုၼ်မၢၼ်ႈ ႁိုဝ် လုမ်းတၢင် မၢၼ်ႈ ဢၼ်ၸမ်တီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇသဝ်းၼၼ်ႉၼႆ ထွင်းၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း MAP Foundation လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ –

“ပေႃးဝႃႈ ၽၢတ်ႉသပွတ်ႇႁႅင်းၵၢၼ်မီးဢႃယု ဢမ်ႇထိုင် 6 လိူၼ်ၼႆႉ ၸွင်ႇတၢင်းတေႃႊမေႃႊပိူၼ်ႈ တေတွၵ်ႇၸုမ်ႈပၼ်ႁႃႉ ဢမ်ႇတွၵ်ႇ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸွင်ႇၵုင်းသုၼ်(လုမ်းၽွင်းတၢင်) ၶဝ် တေပိၼ်ႇပၼ်ပပ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၼႂ်းၵဵင်းမႂ်ႇၵေႃႈ ၵုင်းသုၼ်ၼၼ်ႉၼႃႇၼေႃ။ ပေႃးပဵၼ်တၢင်းၵုင်းထဵပ်ႈၵေႃႈ တေပဵၼ်သ ထၢၼ်ထုတ်ႉၼၼ်ႉၼႃႇ ၸွင်ႇၶဝ်တေပိၼ်ႇပၼ် ပပ်ႉႁႅင်း ၵၢၼ်။ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ်ႁႃ တီႈၵပ်းသိုပ်ႇ ႁႂ်ႈမၼ်းႁူႉၼၼ်ႉၼႃႇ။ ပေႃးဝႃႈ တေၶဝ်ႈႁႃမၢၼ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်ႁဝ်းၶဝ်ႈ”။ 

လွင်ႈတႃႇတေတေႃႇဢႃယုပပ်ႉၶၢမ်ႈမိူင်း သီလႅင်ၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ယႃႇၵႂႃႇထၢမ် တီႈၼၢႆးၼႃႈ (ၸုမ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းဝတ်း) ၊ ႁႂ်ႈၵႂႃႇထၢမ်တီႈလုမ်းတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈ ၵူဝ်သဵင်ႈငိုၼ်းၼမ်။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယိပ်းဝႆႉ ဝႂ်ၼဵမ်ႊလိတ်ႉ Name List ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇလၢႆးငၢၼ်းတူဝ် 90 ဝၼ်း မိူၼ်ၵဝ်ႇ ယႃႇလူင်လိုမ်း ၵူဝ်ၺႃးတၢမ်ႇငိုၼ်းထႅင်ႈၼႆ ထွင်းၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ႁႅင်းၵၢၼ် သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပၼ်ၾၢင်ႉပႃးဝႃႈ မိူဝ်ႈတေႃႇဢႃယုဝတ်းဝႂ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းပႃးပရႃႊၵၼ်ႊသင်ၶူမ်ႊ ဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းပၢႆးယူႇလီ ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ဝႂ်သၢမ်သိပ်းဝၢတ်ႇ ၊ တႃႇလုမ်းလႃးတူဝ်ၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈယူႇဢမ်ႇလီၵိၼ်ဝၢၼ် ဝႃႈၼႆ။