ဝၢႆးလင် ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇယိုတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ သိမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပဵၼ်ပၼ်ႁႃယုင်ႈ ယၢင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်မႃး။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လႆႈႁၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၸႂ်ႉလၢႆးတၢင်း ႁမ်ႉပေႃးၸွတ်ႇၸေးမဵဝ်းမၼ်းသေ ၶတ်းၸႂ်ၶဝ်ႈၵႄႈၵၢင် ငူပ်ႉငီႉ ပၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်မႃးယူႇဢမ်ႇ ထၢတ်ႇ။

ဢၼ်ၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ လွင်ႈတႃႇၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မီးလွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈသေ ႁႂ်ႈပေႃး ပိုတ်ႇ ၶိုၼ်းလႆႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉၵွႆး။

ႁူဝ်ပီ 2023 မႃး ၽၵ်းတူၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ- မိူင်းၶႄႇ ပိုတ်ႇၶိုၼ်းသေ တႄႇလႆႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၶိုၼ်းၼႆသေတႃႉ ထိုင်မႃးႁၢင်ပီ 2023 လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊမႃး ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ တႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႇၸုမ်းၵျႃႊၽႅၼ်ႉ လႄႈၸုမ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၼႆသေ တႄႇၶိုၼ်းပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 သေ ႁဵတ်းပၢင်တိုၵ်းတေႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃး။

ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း လႄႈ ၽၵ်းတူၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈ- မိူင်းၶႄႇ ဢိုတ်းၵႂႃႇၶိုၼ်းထႅင်ႈသေ ငိုၼ်း ၶဝ်ႈတႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၶႄႇ – မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈၶၢတ်ႇလူႉသုမ်းၵႂႃႇ ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်သႅၼ်တေႃႊလႃႊ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ လႄႈ ၽၵ်းတူၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းၶႄႇ- မိူင်းမၢၼ်ႈ တေပိုတ်ႇၶိုၼ်းလႆႈ ပဵၼ်တၢင်း ၵၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၵွႆးဢမ်ႇၵႃး တွၼ်ႈတႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ တေမီးလွင်ႈ ၼိမ်တဵင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းယႂ်ႇလူင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇပိူင်ၼိုင်ႈၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းတေမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ် ၼိမ်တဵင်ႈမႃးလႆႈ ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၶိုၼ်းဢိူဝ်ႈ။ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃးၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢွင်ႇမၢၼ်ၵႂႃႇလႆႈတေႉၸိုင် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵေႃႈ တေၶဝ်ႈမႃးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လႄႈ ဝၢၼ်ႈ မိူင်းၵေႃႈတေဢမ်ႇၵိူတ်ႇပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ် တေမီးလွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈၵႂႃႇယူႇ။

ၵွပ်ႈၼၼ် တႄႇႁူဝ်ပီ 2025 မႃးၼႆႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ထႅဝ်ႇပၼ်ႇၵႂႃႇ မိူင်းရတ်ႉသျႃး၊ မိူင်းထႆး လႄႈ ၶတ်းၸႂ်ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းပႃး ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ယွမ်းႁပ်ႉ လႄႈ ပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈမၼ်းၶိုင်ပွင်ၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယူႇ။ ပိူဝ်ႈတႃႇမၼ်းတေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးဢွင်ႇမၢၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼွၵ်ႈ လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း တေၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉထႅမ်ၵႂႃႇယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၼႆႉသေ ယူႇတီႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းတူင်ႉ တိုၼ်ႇ- တူင်ႉၼိုင် ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်း လႄႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၵမ်ႈၼမ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူဝ်ၵႂႃႇပဵၼ်တၢင်းၵမ်ႉယၼ် တႃႇတၢင်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၵူဝ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုပ်ႇယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉၵွႆး ဝႃႈၼႆ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၶွင်ပိူင်ၵၢၼ်တီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊလႄႈ တေလႆႈဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇ။ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းလူင်မၼ်းတႄႉ ၵူၼ်းမိူင်းတေလႆႈၶတ်းလိူၵ်ႈဢဝ် ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်တေတၢင်တူဝ်လႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းတေႉတေႉသေ ၼမ်းၼႃႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၵႂႃႇ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းပေႃးလႆႈယူႇသဝ်းၵတ်းယဵၼ်။ ၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃ ၵႅတ်ႇၶႄႁေႉၵင်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈပေႃးလွတ်ႈၽေးၶဵၼ်ၵူႈလွင်ႈၼႆ ၼၢင်းၶႂၼ်လဵၵ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

“ၼႂ်းမိူင်းတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းတႄႉၵေႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉမၼ်းထုၵ်ႇလီပဵၼ် Free & Fair လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ထုၵ်ႇလီမီးဝႆႉ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ၵူၼ်းမိူင်း ထုၵ်ႇလီမီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈ လွတ်ႈလွတ်ႈ လႅဝ်းလႅဝ်း။ ပႃႇတီႇဢၼ်တၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈ ၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇၸွမ်း လွတ်ႈလွတ်ႈ လႅဝ်းလႅဝ်း။ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈထုၵ်ႇလီမီး။ ပေႃးမႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆးႁဝ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆ ၸွင်ႇတေမီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ၽဵင်ႇပဵင်းယူႇႁႃႉ၊ ၸွင်ႇတေမီးတီႈပွင်ႇယူႇႁႃႉ၊ ၸွင်ႇမၼ်းတေထိုင်တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းမၼ်းႁႃႉၼႆ မၼ်းၵေႃႈ တေမီး ၶေႃႈထၢမ်ဝႆႉလၢႆလၢႆ ဢၼ်။”

မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2015-2020 ၵွၼ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပႆႇသိမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ယိုတ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းတၢင်ႇမၢႆၾၢင် တႃႇၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ မီးယူႇ 300 ၸုမ်းပၢႆ ထိုင်မႃးယၢမ်းလဵဝ် ပီ 2025 ၼႆႉ ပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းတၢင်ႇမၢႆၾၢင် တႅပ်းတတ်းၶဝ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ မီးယူႇ 100 ၸုမ်းပၢႆၵွႆးလႄႈ မီးၶေႃႈထၢမ်ဝႃႈ ၸုမ်း ၸိူဝ်းတေၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇတေတၢင်တူဝ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈတေႉယူႇႁိုဝ်။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းတဵင်၊ မိပ်ႇငႅၼ်းဝႆႉလၢႆလၢႆလွင်ႈလႄႈ ပႃႇတီႇၸိူဝ်း ၶတ်းၶၢၼ်ႉတေႃႇ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသမ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႄႈ တႃႇတေမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းသေ တၢင် တူဝ်လႆႈၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ မၼ်းတေမီးလွင်ႈယၢပ်ႇယူႇၼႆ ၼၢင်းၶႂၼ်လဵၵ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

“ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁေ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ တေဢမ်ႇၸတ်းႁဵတ်းလႆႈၵူႈၸႄႈဝဵင်း။ ယွၼ်ႉမီးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်း သိူဝ်ၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁူပ်ႉၽေးဢိင်ႇသၼ်ႇဝႆႉႁၢဝ်ႈႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ တင်းၼမ်။ ပႃႇတီႇၸိူဝ်းတေၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ၸွင်ႇမၼ်းႁမ်ႉတေတၢင်တူဝ်လႆႈ ၵူၼ်းမိူင်းတေႉ တေႉၼႆ မီးၶေႃႈထၢမ်ဝႆႉယူႇ။ ပေႃးၼၼ်ၼႆ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉတႄႉ တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းတေႉတေႉလႄႈ တိုၼ်း မၼ်ႈၸႂ်လႆႈယူႇဝႃႈ တေဢမ်ႇတၢင်တူဝ်လႆႈၵူၼ်းမိူင်းတေႉတေႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ တိုၼ်းတေဢမ်ႇမီးတီႈ ပွင်ႇသင်။ ပေႃးဢမ်ႇမီးတီႈပွင်ႇသင်ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ႁမ်ႉတေၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၸွမ်းႁဵတ်းသင်။”

ယွၼ်ႉသင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုင်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ ၼႆႉတႄႉၵေႃႈ မၼ်းတေမီးတၢင်းႁၼ်ထိုင် လၢႆၸဵင် လၢႆၾၢႆႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယူႇ။ ၸိူဝ်းႁၼ်လီၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉၵေႃႈမီး။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းယူႇ။ ထုၵ်ႇလီၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းယူႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းတေပဵၼ်တၢင်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆယူႇ။

ၵူၺ်းပေႃးမႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆးမၼ်းၸိုင် လွင်ႈသုၵ်ႉၼႂ်းမိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႆႉလႄႈ တေပဵၼ်တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်လွၵ်း လၢႆးတွၼ်ႈတႃႇ တၢင်းဢွၵ်ႇ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵွႆး။

ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ဢွၼ်ၼမ်းၸတ်းႁဵတ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပွၵ်ႈဢွၼ် တၢင်းသုတ်း ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးတူဝ်ထူပ်းမႃးယဝ်ႉၼႆ ၼၢင်းၶႂၼ်လဵၵ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။  

“ပိူင်လူင်မၼ်းၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ပႃႇတီႇၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ႁဝ်းမီးတူဝ်ထူပ်းမႃးယဝ်ႉ။ တၢင်းယိူင်း ဢၢၼ်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၶႂ်ႈတိုၵ်းတေႃးၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ။ ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈလႆႈပိူင်ၾႅတ်ႊတရႄႊ တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈ ၽဵင်ႇပဵင်း လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းႁင်းၶေႃ။ ဢၼ်ၼႆႉၸွင်ႇၸႂ်ႈတႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇႁဝ်း ၸွင်ႇမၼ်းတေပၼ်လွၵ်းလၢႆး တွၼ်ႈတႃႇ ႁဝ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ႁႃႉၼႆ ႁဝ်းၶႃႈမီးတူဝ်ထူပ်းမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈလၢႆးၵျၢမ်းၵေႃႈယဝ်ႉ လၢႆးၶျေႃးၵေႃႈယဝ်ႉႁဝ်း ၶႃႈ ၸႂ်ႉမႃးတၢင်းသွင်မဵဝ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉၼႂ်းပိူင်ၵၢၼ်မိူင်းႁေၵႂႃႇၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈယၢမ်ႈႁဵတ်းမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်းမႃး၊ ငူပ်ႉငီႉမႃး ယဝ်ႉဢမ်ႇလႆႈ။ ၸႂ်ႉလၢႆးၵျၢမ်းႁေ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈႁဵတ်းမႃးယဝ်ႉၼႃႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တေႃႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ၵၢၼ်လုၵ်ၽိုၼ်ႉၼႆႉ ပႆႇယဝ်ႉပႆႇယႃႇၼၼ်ႉၼႃႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈပၼ်ၼႆ ၶဝ်ပေႃးပၼ်ၸဵမ်မိူဝ်ႈလႂ် ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈယင်းတိုၵ်ႉလႆႈတုၵ်းယွၼ်းယူႇ၊ တိုၵ်းတေႃးယူႇ တႃႇသေႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းတေပၼ်ႁဝ်း လွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉတေႉႁႃႉၼႆ မၼ်းၵေႃႈမီးၶေႃႈထၢမ်။ ပေႃးႁုပ်ႈတႄႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၶဝ် ႁႃလွၵ်းလၢႆးတၢင်းဢွၵ်ႇတွၼ်ႈတႃႇၶဝ်တေ ၶဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵွႆး။ ပေႃးၼၼ်ၼႆ တွၼ်ႈတႃႇ ပႃႇတီႇတႆးၵေႃႈယဝ်ႉ တႃႇတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈယဝ်ႉ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ မၼ်းတေပွင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းၵမ်ႉပၼ်ၶဝ်ၵွႆး။ သင်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ မၼ်းတေမီးၽွၼ်းၸႃႉ ၼမ်လိူဝ် ၽွၼ်းလီမၼ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉႁမ်ႉတေမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃး ၾၢႆႇၵုင်ႇသိၵ်ႈၶႃႇၵၢၼ်မိူင်းထႅင်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၶႃႈဝူၼ်ႉဝႃႈတႄႉ ပေႃးၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၵေႃႈ မၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈမႃး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပေႃးတူၺ်းၼႆ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးတီႈပွင်ႇသင်တေႉတေႉ။ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇထိုင်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃႈ မၼ်းတေဢမ်ႇထူးသင်ၼႆ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ။”

တွၼ်ႈတႃႇတေၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပတ်းပိုၼ်ႉမိူင်ႈႁူမ်ႈတုမ် တႃႇ 330 ဝဵင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလူင်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း တႄႇလိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႊပႃႇ ပီ 2024 ၼၼ်ႉ ၵူၺ်းလူင်းၵဵပ်းလႆႈတႃႇ 145 ဝဵင်းၵွႆး။ ၸေႈဝဵင်း ၸိူဝ်းတေႉတႄႉလူင်းၵဵပ်းလႆႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းပဵၼ်ပွတ်း ပဵၼ်တွၼ်ႈၼႆႉ မီးယူႇတႃႇ 127 ဝဵင်း၊ ဝဵင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇ ၸၢင်ႈလူင်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းသေဢိတ်းၼႆႉ မီးယူႇတႃႇ 58 ဝဵင်းၼႆ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈႁၢႆး ငၢၼ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 31 ဝၼ်း 2024 ။  

ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းၼၼ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇပႃးဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မီးယူႇ 51.3 လၢၼ်ႉၵေႃႉပၢႆ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈလူင်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ လႆႈၼၼ်ႉ မီးယူႇမွၵ်ႈ 19.3 လၢၼ်ႉပၢႆ တႃႇ 37.27 % (ဝၢၵ်ႈ) ဝႃႈၼႆ။

ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈလူင်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းသေဢိတ်း ၼၼ်ႉ မီးတႃႇ 58 ဝဵင်းၼႆသေတႃႉ ပေႃးမႃးၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းၶေႃႈမုၼ်းလီလီၸိုင် လႆႈထူပ်းႁၼ် ၼႂ်းမိူင်းၶၢင် 6 ဝဵင်း၊ မိူင်းယၢင်း 2 ဝဵင်း၊ မိူင်းၶျၢင်း 6 ဝဵင်း၊ မိူင်းတႆး 20 ဝဵင်း၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ 12 ဝဵင်း၊ တိူင်းၸေႈၵႅင်း 11 ဝဵင်း၊ တိူင်းမၵူၺ်း 1 ဝဵင်း၊ တိူင်းမၢၼ်းတလေး 4 ဝဵင်း ႁူမ်ႈသဵၼ်ႈပဵၼ် 62 ဝဵင်း။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်ၾၢႆႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတေဢၢၼ်းၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 ဢမ်ႇၼၼ် ႁူဝ်ပီ 2026 ၼၼ်ႉသေ  ၸၢႆးပၢင်ႇ  ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႉတူင်ႉၼိုင် ၸွႆႈထႅမ်ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼႂ်းမိူင်း တႆးပွတ်းႁွင်ႇ ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈၼႄဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။

“ၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းတႆး ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၶဝ်ႈႁူမ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်း။ၵမ်ႈၽွင်ႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ​​သင်ဝႃႈၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း တႆးႁဝ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၼႆၸိုင် ​​တေဢမ်ႇမီးၽူႈတၢင်တူဝ်တႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး လႄႈႁဝ်း​​တေႁၢမ်းသုၼ်ႇလႆႈ ၵွပ်ႈ ၼၼ်လႄႈ ၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းတႆးတိုၼ်းလူဝ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၸွမ်းတီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼႆ​​ၵေႃႈ​​တေမီး ယူႇ။ သင်ပဵၼ်ၼၼ် ​​မီး​​ၶေႃႈထၢမ်ဝႃႈ ငဝ်းလၢႆး​​ၵၢၼ်မိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်ဢၢၼ်မိူၼ်တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ဢုပ်ႇ ဢူဝ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ် တႃႇၵၢၼ်မိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႊဢီႈသင်၊ဢမ်ႇမီး​​ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ် မူႇၸုမ်းၵူႈၽၢႆႇၽၢႆႇ ၽွမ်ႉလႆႈ ၸႂ်ၵၼ်၊ဢမ်ႇမီး​​ၶေႃၽွမ်ႉၸႂ်တႃႇ​​တေၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈမၵ်းမၼ်ႈလၵ်းမိူင်းမႂ်ႇ ၵွမ်ႉၵွႆး​​တေႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမဵဝ်းလဵဝ်တႄႉ ​​တေဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်သင်။သင်ဝႃႈၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းတႆးဢၼ်လႂ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ႁဝ်း​​တေၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ​​သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်သုၼ်ႇၽွၼ်းလီတႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၼႆၸိုင် ပဵၼ်ဢၼ်ၽၢမ်းလႅၼ်​​တေႃႇၵူၼ်းမိူင်း​​သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ် ဢၼ်ၵႂႃႇပၼ်ႁႅင်း မၵ်းမၼ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇ SAC ၶဝ် ႁႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၵုမ်း ၵၢၼ်ၶဝ်ယိုၼ်းယၢဝ်းၵႂႃႇၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈ ၼၼ်လႄႈ ယူႇတီႈသုၼ်ႇတူဝ်ၶႃႈႁၼ်ထိုင် ၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၶဝ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႊၶဝ်​​တေဢၢၼ်းၸတ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈလႂ်မီးၶၵ်ႉတွၼ်ႊပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ၵူႊမူႇၵူႊၸုမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးတူၵ်းလူင်းလႆႈ​​ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်ယဝ်ႉၸင်ႇ ၵိုင်ႇလီဝူၼ်ႉၶိုၼ်း လွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ​​တေၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈၼႆ။”

ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၼႆႉ ဢၢင်ႈဢိင်ဢဝ် လွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႊ 1 ဝၼ်း ပီ 2025 ၼႆႉ ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသိုပ်ႇယိုတ်ႈထႅင်ႈ ၶၢဝ်တၢင်းယိုတ်းမိူင်း ထႅင်ႈ 6 လိူၼ် ။

ၸေႈဝဵင်းၸိူဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇလူင်းပိုၼ်ႉတီႈသေ ၵဵပ်းဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ မီး ယူႇ 20 ၸေႈဝဵင်း၊ ဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈလူင်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆလႆႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇတဵမ်ၼၼ်ႉ မီးယူႇတႃႇ 16 ဝဵင်း လႄႈ တႃႇ 19 ဝဵင်းတႄႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် တေႃႉတႄႉလူင်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆလႆႈဢိတ်းဢွတ်းၵွႆး။

ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ တင်းမူတ်းမီးယူႇတႃႇ 55 ၸႄႈဝဵင်းသေ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။ ဝၢႆးလင်ပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 မႃး ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းတူၵ်းၵႂႃႇတႂ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉ မီးယူႇတႃႇ 16 ၸႄႈ ဝဵင်း၊ ပေႃးၼပ်ႉပႃး ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၼႃႈတီႈ သိုၵ်းဝႃႉ ၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉၸိုင် တင်းသဵင်ႈပဵၼ်ၵႂႃႇ တႃႇ 20 ၸႄႈဝဵင်း။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႇ 16 ဝဵင်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးတိုဝ်ႉတၢင်း လူင်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလႆႈ တဵမ်တီႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယူႇ။ 

ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလူင်းၵဵပ်းလႆႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႆႉ မီးၼမ်လိူဝ် ဢၼ်ၸၢင်ႈ လူင်းၵဵပ်းလႆႈၼမ်ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ လွင်ႈၼႆႉၸၢင်ႈပိူင်းၼႄ ငဝ်းလၢႆးၶၵ်ႉၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇယူႇၵမ်ႈၽွင်ႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၸွင်ႇၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ သိုၵ်း ၼၼ်ႉယူႇ။

မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 ၼၼ်ႉ ၸတ်းႁဵတ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တႃႇ 315 ၸေႈဝဵင်း။ ပေႃးတႅၵ်ႈၼိူင်းၵၼ်တင်း ပၢင် လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၸတ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈပီ 2010 လႄႈ 2015 ၼၼ်ႉၸိုင် လႆႈဝႃႈယင်းတိုၵ်ႉ ဢေႇလိူဝ်ႁႅင်းဝႆႉလႄႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၸင်ႇဝူၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ယႃႇႁႂ်ႈ ၵၢင်းလွတ်ႈသေဝဵင်းၼႆယူႇ။

ထိုင်မႃးယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လွင်ႈတၢင်းဝူၼ်ႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶႂ်ႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပေႃးၸွတ်ႇတူဝ်ႈ မိူင်းၼၼ်ႉ တေလႆႈဝၢင်းၸုၼ်ႉပႅတ်ႈဝႆႉသေ ၵႃႈတေလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵႂႃႇ ပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈၵွႆးယဝ်ႉ။

ယၢမ်းလဵဝ် ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း တင်းပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၵပ်ႉၵိၼ်းဝႆႉၵူႈၾၢႆႇ တွၼ်ႈတႃႇတေမီးသဵၼ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၵႃႈတေလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းၵႄႈတၢင်းၵပ်ႉၵိၼ်းလၢႆလၢႆလွင်ႈယူႇ။

ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လႄႈ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢိၵ်ႇပႃး ၵူၼ်းၶတ်းၸႂ်တူင်ႉၼိုင်ၸွႆႈထႅမ် တူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶႂ်ႈဢဝ်လၢႆးတၢင်းလႂ် ၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃႈယဝ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆး တေဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင်တေႉတေႉလႄႈ ပႃႇတီႇတႆး ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ၊ သင်ဝႃႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းမႅၼ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၵၼ်တင်း ယွမ်ႉႁပ်ႉလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵွႆး ၼႆ ၼၢင်းယိင်းၼုမ်ႇ ၽူႈတူင်ႉၼိုင်ၸွႆႈထႅမ် ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ   ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈၼႄဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။

“မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးသွင်ပီၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃး။ မိူဝ်ႈလဵဝ်လူးတေပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈယူႇၶႃႈႁႃႉ။ တေပဵၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၵွႆး။ သင်ဝႃႈပဵၼ်ၵေႃႈ ၽွၼ်းလီတႃႇမိူင်းတႆးတေႉဢမ်ႇတွၼ်ႉ ႁၼ်မႃးသေ ပွၵ်ႈလူး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။ တေပဵၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇ ၽူႈယွင်ႇမဝ်း မၵ်ႉ ဢၢမ်းၼၢတ်ႈတီႈ ၸုမ်းယွင်ႇဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ၵႃႈၼၼ်ႉၵွႆး။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ တေၵႂႃႇဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတီႈလႂ်မႃးသႂ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၺႃးၽေး covit ၺႃးၽေးသိုၵ်း ဝၢၼ်ႈ လူႉ မိူင်းႁၢမ်းၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇ မိူင်းထႆး တေပဵၼ်လႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ်။ တေပဵၼ်ဢၼ်လွၵ်းလိင်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ၶႆႈပဵၼ်ၼင်ႇ ၸႂ်ၶဝ် မီးႁဵတ်းပၼ်ၵႂႃႇၵွႆးယူဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼႃႈတီႈၶဝ်တေၶဝ်ႈလႆႈ မီးမွၵ်ႈ 40 ဝၢၵ်ႈ ၵွႆး”

ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းသေ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶတ်းၸႂ် ဢၢၼ်းၶိုင် ပွင်ၸတ်းႁဵတ်း ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 ၼႆႉယူႇၼၼ်ႉ ၸွင်ႇတေပဵၼ်လႆႈတေႉယူႇႁႃႉ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶတ်းၸႂ်ၶဝ်ႈႁႃ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းရတ်ႉသျႃး၊ မိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယိူဝ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး တေဢွၼ်ၵၼ်လႆႈငိၼ်းၵၼ် လွင်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼွၵ်ႈ သၢမ်ၵေႃႉၼႆႉ ၵမ်ႉထႅမ်လွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼွၵ်ႈ သၢမ်ၵေႃႉ လႄႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ပေႃးတေႁၼ် လီၵမ်ႉထႅမ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃးတေႉတေႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶဵင်ႇတႃႉလူင် တွၼ်ႈတႃႇ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇဝႆႉယူႇ။ 

ၼင်ႇႁိုဝ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်လႆႈသေ ၵိုၵ်းပိုၼ်းၵႂႃႇ ယႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈမၢတ်ႇမၢင်တေႃႇၼိူဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးဢမ်ႇထၢတ်ႇ။ တွၼ်ႈတႃႇတေၸတ်းႁဵတ်းလႆႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၵေႃႈ ပၼ်ႁႃၼႆႉတေလႆႈထူပ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။

မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႊ ဝၼ်းတီႈ 20 ၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လၢတ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉၵႂႃႇၸိုင် တေမွပ်ႈဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းပၼ်တီႈ ပႃႇတီႇ ဢၼ်ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႆယူႇ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းသၢင်ဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ဢွၼ်ၼမ်းၸတ်းၼႆႉ ႁဵတ်းၵဵင်ႈၸတ်းဢဝ်ၼႃႈတိူဝ်ႈမၼ်းၵွႆး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးဝႆႉၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ သၢၼ်ၶတ်း တေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉလႄႈ ဝၢႆးလင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈတႄႉ ၸၢင်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းထႅင်ႈယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈ ပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇၵူၼ်းတင်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ လႄႈ ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ယႃႉၵဝ်းပူၼ်ႉ ပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၸဵင်ႇၾၢႆႇပၢႆးၸႂ်သေ လဵပ်ႈ ႁဵၼ်းတူၺ်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၸိုင် ယၢမ်းလဵဝ် တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၸႂ်မၼ်းဢမ်ႇမီး လွင်ႈၼိမ်သဝ်းသေ မီးပၼ်ႁႃဝႆႉယူႇႁင်းၵွႆးမၼ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇလႆႈၸုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတေၸႂ်ႉလၢႆးတၢင်းၵူႈလွင်ႈ သေ ၵႅတ်ႇၶႄယူႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

တႅမ်ႈ- မူၺ်ၶမ်း