ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ႁိုင်မႃးၶၢဝ်းတၢင်း သီႇပီပၢႆၼႆႉ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇႁႅင်းတေႉတေႉ။ ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉယူပ်ႈလူင်းၵႂႃႇသေ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်းၸွမ်း ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵုမ်းၵမ်ၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇပႃးၸွမ်းၵမ်းလဵဝ်။ ယွၼ်ႉႁႅင်းဢႃႇၼႃႇ လွၵ်းပိူင် ၵၢၼ်လဵၼ်ႈၸိူင်း ၵၢၼ်မိူင်း ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇသေ ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ တူၵ်းၵႂႃႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇ ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢႆလၢႆၸုမ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ပီ 2021 ယဝ်ႉသေ မီး ၶေႃႈထၢမ်မႃးယူႇလၢႆလၢႆလွင်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ မေႃႇငိုၼ်း၊ မေႃႇၶမ်း၊ မေႃႇတွင်း၊ ႁိၼ်ႁႄႈ၊ ႁႄႈလိၼ်ၸိူဝ်းတူၵ်းယူႇၼႂ်းၼႃႈတီႈသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵုမ်းၵမ်တင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း တင်းသဵင်ႈ တေမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင်သေ ၵုမ်းထိင်းၵႂႃႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း တူၵ်းယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ။ 

ၽႅၼ်သွၼ်ႉၽႅၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ

မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႄႈလိၼ် လႄႈ ၶူဝ်းႁႄႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉသေ ဢဝ်ၸႂ်ႉၶူဝ်းႁႄႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၵႂႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးသၢႆႈ၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ ၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼႂ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ဢွၵ်ႇၼမ်သေ မီးႁႄႈလိၼ်ဢွၵ်ႇၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၵူႈပိုၼ်ႉ တီႈ။ ၶူဝ်းႁႄႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းႁႄႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၵႂႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈ ၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းရူတ်ႉၾႆးၾႃႉ လႄႈ ႁႅင်းလႅတ်ႇၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီပၢႆၼႆႉ ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တေႃႉသူင်ႇဢွၵ်ႇၸူး မိူင်းၶႄႇ ၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၵၢၼ်တေႃႉဢဝ် ႁႄႈလိၼ် (မြေရှားသတ္တု) သူင်ႇၸူးမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇမွၵ်ႈ 5 ပုၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်တေႃႉ သႅင်ၶဵဝ် သူင်ႇဢွၵ်ႇၸူးမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး လိူဝ်ၵဝ်ႇ 20 ပုၼ်ႈ။

ႁႄႈလဵၵ်းၽိူၵ်ႇ (သံဖြူ) လႄႈ ႁႄႈလဵၵ်းသႅၼ်းလိူမ်ႈ Tungsten (အဖြိုက်နက်) ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ႁႄႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်တွၼ်ႈတႃႇ ၼႂ်းဝူင်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမိူင်းၶႄႇ။ ႁႄႈလိၼ် ဢၼ်တေႃႉၶၢႆ ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼႆႉ လုၵ်ႉၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မိူင်းမၢၼ်ႈ) ၵႂႃႇၵမ်ႈၼမ်။

ၽွင်းၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းသုၵ်ႉသၵ်ႉသေ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မိူင်းမၢၼ်ႈ) ယုင်ႈယၢင်ႈမီးပၼ်ႁႃတေႃႇ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းယူႇၼႆႉ မိူင်းၶႄႇ မၵ်းတတ်းၵႃႈၶၼ် ထၢတ်ႈၸိုၼ်ႈ (ဒြပ်စင်) လႄႈ ႁိၼ်ႁႄႈသႅၼ်းလိူမ်ႈ (Terbium) ထိူဝ်ႊပီႊယမ်ႊ ႁႄႈလမ်ႇလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ သေ ပိူင်းၼႄႁႂ်ႈၼႂ်းလွၵ်းၵၢတ်ႇမၢၵ်ႈမီး ႁၼ်ဝႃႈ ႁႄႈလိၼ်ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မိူင်းမၢၼ်ႈ) ၼႆႉ မီးၵႃႈၶၼ်လႄႈလမ်ႇလွင်ႈ တႃႇမိူင်းၶႄႇ တေႉတေႉၼႆယူႇ။

ယွၼ်ႉၼၼ် သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (MNDAA) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်းၸုမ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈပိူဝ်ႈတႃႇ ပိုတ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်း လႄႈ တေႃႉဢဝ်ႁႄႈလိၼ်သူင်ႇၶၢႆပၼ် ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၸုမ်းၼိုင်ႈၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယူႇ။ Antimony ၶၼွၵ်ႉၸဵင်း (ခနောက်စိမ်း) ႁႄႈႁိၼ်ငိုၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်တိုၼ်းလၢင်း ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်လမ်ႇလွင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈသေ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ယွမ်းႁပ်ႉလႄႈ ပိုတ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်းပၼ် ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလၢဝ်းပၢၼ်းၶႄႇၶဝ် မႃးလူင်းတိုၼ်း ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ် ဢဝ်ၶူဝ်းႁႄႈ တိုၼ်းလၢင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈယူႇ။

မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် မေႃပၼ်ႁႅင်းဢီးမိပ်ႇငႅၼ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းယူႇတိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်း လႅၼ်လိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမၼ်း ႁႂ်ႈမႃးပဵၼ်တၢင်းၵမ်ႉယၼ်ပိူဝ်ႈတႃႇၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆ   ၵူႈၵေႃႉတေလႆႈ ႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လပ်ႉလင်တီႈမိူင်းၶႄႇ ဢိုတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈတေႃႇ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈယဝ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈလီ မိူင်းၶႄႇ တိုၼ်းမေႃလၢႆႈလၢႆးတၢင်းယူႇၵူႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈ။ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းတႄႉ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈတႃႇၵုမ်းၵမ်ၵႂၢတ်ႇဢဝ် ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၵူႈလွင်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းၼႃႈတီႈသိုၵ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵုမ်းၵမ်ၼႆႉ မိူင်းၶႄႇ မေႃလိင်ႉလွၵ်းသေ လဵၼ်ႈၵေႃႉၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇယူႇ။

မိူဝ်ႈပီ 2024 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၶၢင် (KIA) ယိုတ်းၵုမ်းဢဝ်လႆႈ ထုင်ႉပၢင်ဝႃႈ၊ ၶျီႇၽူၺ်ႇ လႄႈ မိူင်းမွၵ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢွၵ်ႇႁႄႈလိၼ် ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ မိူင်းၶႄႇၶဝ်ႈႁႃၸူး ပႃႇတီႇလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၶၢင် KIO သေ တူဝ်တႅၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ  ႁူပ်ႉထူပ်း ၵၼ်တင်း တူဝ်တႅၼ်း ၼႂ်းၸုမ်း KIO/KIA သေ ႁဵတ်းတူဝ်မိူၼ်ၼပ်ႉယမ် ဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၼိူဝ် ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၶၢင်ယဝ်ႉ ပိုတ်ႇၽၵ်းတူလႅၼ်လိၼ် ၶၢမ်ႈမိူင်းၶၢင်ၵႂႃႇၸူးမိူင်းၶႄႇပၼ်ၶိုၼ်းလီငၢမ်း။

လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူင်းၼႄဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၸတ်းပွင်ၶိုၼ်ႈမႃး ပိူဝ်ႈတႃႇၵႂၢတ်ႇၽဵဝ်ႈ ဢဝ် ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း လူၺ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၶၢဝ်ႇလိုဝ်းလင်ဢွၵ်ႇမႃး လွင်ႈၸုမ်းသိုၵ်းၶၢင် ၶုတ်းဢဝ်ႁႄႈလိၼ်သူင်ႇၶၢႆတေႃႇမိူင်းၶႄႇ ႁၢဝ်ႈ ႁႅင်း ၼၼ်ႉသေ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ် ပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းမွၵ်ႇ လႄႈ ၶျီႇၽူၺ်ႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း၊ ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း။ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈလိၼ်ၼႆႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် သိင်ႇဝႅတ်ႉ လွမ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸုမ်းသိုၵ်းၶၢင်ၼႆႉ ၸတ်းၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်မႃးလီငၢမ်းသေ ၸင်ႇလႆႈမီးဢႃႇၼႃႇမႃးၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇႁပ်ႉထွမ်ႇ ၵၢင် ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉတၢင်းႁၼ်ထိုင် လႄႈ ဢမ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ ထၢမ်ၶေႃႈႁၼ်ထိုင်တီႈၸုမ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်း လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလူႉၵွႆ၊ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ထိူၼ်ႇၶိူဝ်းပႃႇမႆႉမူၺ်ႉႁၢႆထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ယၢမ်းလဵဝ် ၸုမ်းသိုၵ်းၶၢင်ၵေႃႈ လႆႈၶတ်းၸႂ်ၸိုၼ်ႇယူႇၵႂႃႇ ၼႂ်းၵႄႈလွင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ဢမ်ႇႁၼ်လီၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ တူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်း သေ လႆႈတေႃႇသူႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉ ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ပိူဝ်ႈတႃႇတပ်ႉသိုၵ်းတေသိုပ်ႇၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇလႆႈ မိူဝ်းၼႃႈၶၢဝ်းယၢဝ်းတႄႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးလွင်ႈမႆႈၸႂ် ဢမ်ႇတမ်းၸႂ်လႆႈ တေႉတေႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ပေႃးတူၺ်းၸိုင် ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ၼႆႉ တူၵ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵုမ်းၵမ် တင်းၼမ်။ မိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၼႆႉသေ ယိုၼ်ႈပၼ်လွၵ်းလၢႆးပၢႆးၸၢင်ႊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးတၢင်းမုင်ႈမွင်းၼိူဝ် ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ သၢင်ႈႁႂ်ႈပဵၼ် ၸုမ်းဢၼ်ပႂ်ႉဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ် ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈပိူဝ်ႈတႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉလၢႆးတၢင်းဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ဢမ်ႇၼၼ် ပိူင် ၾႅတ်ႊတရႄႊလႄႈ သုၼ်ႇလႆႈတိုဝ်ႉတၢင်း ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးပွၼ်ႈသႂ်ႇပၼ် ၼႂ်းပၢႆးဝူၼ်ႉၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်း ၶိူဝ်းယဝ်ႉ လႅၵ်ႈဢဝ်ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၼိူဝ်လိၼ်တႂ်ႈလိၼ် ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ၼၼ်ႉၵႂႃႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်းၼၢတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇမႃးႁူမ်ႇငမ်းလႆႈ ၼိူဝ်ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင် ၵၢၼ်မိူင်းတေႉတေႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်တေႃႇ ၸုမ်းသိုၵ်း တင်း ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၶၢင် (KIO/KIA) ၵေႃႈ ပိူင်ႈမႃး။ ဝၢႆးလင်မႃး မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်း ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းၵူဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မိူင်းမၢၼ်ႈ) မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။

မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သွင်မဵဝ်း။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁႃၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေ ၵႂၢတ်ႇႁုပ်ႈဢဝ် ၶူဝ်း ႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁေႉႁၢမ်ႈလႆႈ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ၶဝ်ႈႁႃသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸုမ်းမီး ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း သုင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ပိူဝ်ႈတႃႇမၢၼ်ႈမိူင်းမၼ်း တေလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉယူႇ။ လမ်ႇလွင်ႈ သုတ်းတွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မိူင်းမၢၼ်ႈ) လူဝ်ႇမီးလွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈ၊ ယႃႇႁႂ်ႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းတိတ်း ၸပ်းၵၼ်တင်း မိူင်းၶႄႇ မီးလွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈလႄႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၵင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ဢၼ်မႃးလူင်းတိုၼ်းဝႆႉ ယႃႇႁႂ်ႈ လူႉၵွႆၵႂႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၸႅၵ်ႇၸၼ်ႉဝႆႉလၢႆလၢႆၸၼ်ႉ ၼႂ်းၶၵ်ႉ ၵၢၼ် တိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်ႈႁႃၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၸိုင် ဢီးသူၼ်းပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁႂ်ႈ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းဝဵင်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ မိူင်းၶႄႇ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းပဵၼ်ၶဵဝ် ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆတေႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် မုၵ်ႉၸုမ်းဢၼ်မီးဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ၸတ်းၵၢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵႂႃႇ။ ပေႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၶၵ်ႉၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၶွမ်ႊပၼီႊသုၼ်ႇလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၸိုင် ၶဝ်ႈႁႃတင်း ၸုမ်းၸိူဝ်းယူႇဝႆႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ လၵ်ႉလွမ်တူၵ်းလူင်း ဢဝ်ၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၼိူဝ်ၵၼ်ၵႂႃႇ။

ၽႅၼ်ၵၢၼ် လႄႈ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ တမ်းဝၢင်းသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတေႃႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မိူင်းမၢၼ်ႈ) ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတႅၵ်ႇလႅင်း၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်းတေႃႇၵၼ်တေႉတေႉသေ မိူင်းၶႄႇ တင်ႈၸႂ်ႁဵတ်း ႁႂ်ႈ လၢႆလၢႆၸုမ်း ဝူၼ်ႉၵႂင်ၸွမ်း။ သၢင်ႈငဝ်းလၢႆးယႃႇႁႂ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၵူႈၸုမ်း မီးဢမ်းၼၢတ်ႈၼိူဝ်ၵၼ်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈသေ ဢဝ်ၼမ်ႉတွၼ်းလႆႈတေႃႇၵၼ်တေႉတေႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽႃႉသွင်ၶူမ်း

ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ၵုမ်းၵမ်လႆႈ ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးႁႅင်းငိုၼ်းၵႅၼ်ႇၶႅင် မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇသေတႃႉ ၼမ်ႉတွၼ်းဢၼ်လႆႈမႃးၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ် ဢၼ်တေႃႉဢဝ်ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၶၢႆၵိၼ်တေႃႇ မိူင်းၶႄႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်မႃးလူင်းတိုၼ်းလၢင်းသႂ်ႇၼႂ်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢၼ်လူဝ်ႇၸႂ်ႉတႃႇ ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ တင်းသဵင်ႈ။

တႃႇႁဵတ်းလႆႈပၢင်တိုၵ်းၼိုင်ႈပၢင်ၼႆႉ လူဝ်ႇၸႂ်ႉငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်လၢၼ်ႉမၼ်းၸင်ႇလႆႈ။ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မိူင်းမၢၼ်ႈ) ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် မိူၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းမီးဢႃႇၼႃႇ သုင်သုတ်း ၼႂ်းမိူင်း ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းၼၼ်ႉၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈလႄႈ ၵၢၼ်ၶုတ်းဢဝ်ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢွၵ်ႇၶၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇသၼ်လင်လူင် ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတွၼ်ႈတႃႇမုၵ်ႉၸုမ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။

ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းဝႃႈ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင် ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင်ၵၢင်ၶွင်ၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ။ သင်တေၶုတ်းဢဝ်ၶၢႆ ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ တေ လႆႈၽွမ်ႉၸွမ်းလူၺ်ႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်တဵၵ်းၶၢၼ်းမိပ်ႇငႅၼ်း။ ငိုၼ်းၼမ်ႉတွၼ်း ဢၼ်လႆႈမႃးလူၺ်ႈ ဢဝ်ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၵႂႃႇၶၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူႈၵေႃႉ တေလႆႈမီးသုၼ်ႇၸၢမ်ႇပူၺ်ႈၸွမ်း။

ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီၸွမ်း ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းလႆႈႁူပ်ႉၽေးၶဵၼ် လႄႈ လွင်ႈယၢပ်ႇၵိၼ်း၊ လွင်ႈၵွတ်းၽၢၼ်ယွၼ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၶဝ်ႁိမ်ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႂ် မီးၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းၼမ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁူပ်ႉၽေးၶဵၼ်ယွၼ်ႉၶူဝ်းႁႄႈ တိုၼ်းလၢင်းၼၼ်ႉ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၾိင်ႈယၢမ်ႈလႄႈ မူႇပိူင် မုၵ်ႉၸုမ်းသေ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇလွၵ်းလၢႆးဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇ ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉတိၵ်းတိၵ်း ဢမ်ႇၼပ်ႉထိုဝ်ၼိူဝ် ၸဝ်ႈၶွင်  တေႉတေႉၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းၸိုင် မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆမႃး ၸၢင်ႈမီးပၼ်ႁႃမႃးၼမ်လိူဝ်ၼႆႉထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။

ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း တေလိူၵ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းလႂ်

ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (EAO/ERO) ၶဝ် မီးငိုၼ်းတွင်းလူၼ်ႉ မီးဢမ်းၼၢတ်ႈ ဝႃႈလႆႈပွင်ပဵၼ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈၵုမ်း ၊ ၸတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ၶွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းဢမ်ႇ ၵႃး ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ်ပႃး တႃႇၸုၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းထႅင်ႈ။

ၵၢၼ်တီႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ် မိူင်းၶႄႇႁႅင်းၼႆႉ ၸၢင်ႈမီးၽေးတေႃႇ ၵၢၼ်ၸုၵ်းမၼ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၵႂႃႇၶၢဝ်း ယၢမ်းသေ ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃး သုၼ်ႇလႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ သုၼ်ႇလႆႈၵႅတ်ႇၵင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထႅင်ႈၵွၼ်ႇလႄႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတူၵ်းလွၵ်းၽႅၼ်ၶၵ်ႉၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး မိူင်းၶႄႇၵႂႃႇထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၾၢႆႇၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ တေလႆႈတမ်းၽႅၼ်တႃႇၸတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၶူဝ်းႁႄႈ တိုၼ်း လၢင်း။ ပေႃးတမ်းပိူင်လႆႈႁႂ်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈၸိုင် တေမီးၶေႃႈဢၼ်တေႃႇလွင်းၸူး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တေ ၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၵႅင်ႈလႆႈပႃး သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ မီးၵၢၼ်တႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁဵတ်း၊  ႁၵ်ႉသႃ ထိူၼ်ႇၶိူဝ်းပႃႇမႆႉၵႂႃႇၸွမ်း၊ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူင်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်းၵႅၼ်ႇၶႅင် ထႅင်ႈ။

ပၼ်ႁႃလွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်လိူင်ႈၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၺ်း။ ထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉဝႃႈ ၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်း၊ ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆသေ ပၼ်ဢွင်ႈတီႈတွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈၼႆႉယူႇ။

မီးဢမ်းၼၢတ်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးပိူင်လဵဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈပဵင်းပေႃးသႄႈ။ ပိူဝ်ႈတႃႇၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ၵၢင်ႇ (EAO/ERO) တင်းသဵင်ႈ တေလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈလူင်းတိုၼ်းဝႆႉၸွမ်းၼႆသေတႃႉ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်ၼႆႉၵေႃႈ တေ လႆႈမီးပိုၼ်ႉ ထၢၼ် လႄႈ ယိူင်းဢၢၼ်း ပိူင်ၾႅတ်ႊတရႄႊ၊ သုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း၊ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈတႃႇၶၢဝ်း ယၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ သၢင်ႈၵၢၼ်ငမ်း ယဵၼ်သေ ၸတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းယိူင်းဢၢၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵၢၼ်မိူင်းမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼႆႉ တေလႆႈမေႃဝႄႈ လွၵ်းၽႅၼ်ဢၼ်မိူင်းၶႄႇ ၸတ်းၶိုၼ်ႈမႃး တႃႇၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉဢဝ် ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းၼၼ်ႉသေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁႂ်ႈမီးႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၸတ်းၵၢၼ် ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼႅၼ်ႈၼႃတႅတ်ႈတေႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လၢမ်းလိမ်းပႆၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဢမ်ႇမီးယိူင်းမၢႆ ယိူင်းဢၢၼ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ လမ်ႇ လွင်ႈတႃႇၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း မုၵ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈယႂ်ႇတႃႇၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မိူင်းမၢၼ်ႈ) ပႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၸိူဝ်းၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶူဝ်းၶွင်တႃႇၵႃႉၶၢႆလၢႆလၢႆၵူၺ်းယဝ်ႉသေ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၸုမ်းယိပ်း ၵွင်ႈၵၢင်ႇ တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ဢဝ်ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်တေႃႇလွင်းၸွမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႂ်ႈႁူမ်ႇငမ်းလႆႈပႃး  ပၢႆးမိူင်းၶွပ်ႇၼမ်ႉလႅၼ်လိၼ် (Geopolitics) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်းၼၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၽႃႉသွင်ၶူမ်းလႄႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းပွတ်းဢွၼ်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈ သုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ မီးဢမ်းၼၢတ်ႈၸတ်းပွင်ၼႆသေတႃႉ ၸၢင်ႈတူၵ်းလွၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇသေ လူႉသုမ်းယွၼ်ႉ ၺႃး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ဢဝ်ႁဵတ်းၶိူင်ႈမိုဝ်း ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း EAO/ERO တင်းသဵင်ႈ လႆႈထူပ်းတၢင်းၵပ်ႉၵိၼ်း တႃႇလိူၵ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း တေသိုပ်ႇပႆၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေတႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ် ႁဵတ်းၸုမ်းပႂ်ႉၵႅတ်ႇၶႄၶူဝ်းပူၺ်ႈငိုၼ်းၶမ်း တိုၼ်း လၢင်းၶွင် ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ပိူဝ်ႈတႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇလွတ်ႈႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် တေသိုပ်ႇၶတ်းႁႅင်း တေႃႇသူႈ ႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႆႈႁပ်ႉသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း လႄႈ မီးလွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈ၊ ၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်မိူင်း ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵႂႃႇႁႃႉၼႆႉ ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းတေလႆႈလိူၵ်ႈ၊ တေလႆႈဝၵ်ႉဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ်တေလွတ်ႈလႆႈ တၢင်းယၢပ်ႇၵိၼ်း ငိုၼ်းတွင်း၊ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပိုင်ႈဢိင် မိူင်းၶႄႇၵႂႃႇတေႃႇၸူဝ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈ ဝၢင်းၽႅၼ်ၸတ်းၵၢၼ် လွင်ႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းဢဝ် ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း၊ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း၊ ၵၢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းသိုဝ်ႈယူဝ်း တေႃႇၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးၵွင်ႉၵၢႆႇၸွမ်း ယိူင်းဢၢၼ်းၵၢၼ်မိူင်းႁႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

သင်ဝႃႈ သၢင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး မူႇပိူင် ၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်လွင်ႈၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းလႄႈ မီးလွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်း ၼႂ်းၵၢၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ၊ ႁဵတ်းသၢင်ႈၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် ပၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႂ်ႈမီးၸၼ်ႉ လႄႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်ႁႂ်ႈမီးပိုၼ်ႉ ႁူႉတၢင်းႁၼ် လွင်ႈၵၢၼ်ႁၵ်ႉသႃၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ တေႁၼ်လီမႃးၼိူဝ် ၸုမ်းယိပ်း ၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (EAO/ERO) တင်းသဵင်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး သင်ဢဝ်ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းၶၢႆဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ၶွမ်ႊပၼီႇ၊ ၸဝ်ႈႁူင်းၵၢၼ်ယႂ်ႇ ဢိၵ်ႇပႃး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း တေဢမ်ႇၸၢင်ႈၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်း မိပ်ႇငႅၼ်း တဵၵ်းတဵင် ၵႃႈၶၼ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူင်းၼွၵ်ႈယင်းပၢႆတေမၵ်းမၼ်ႈ လႄႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းႁဝ်း လႆႈၵႃႈၶၼ် သုင်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇထႅင်ႈ ၵွၼ်ႇ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼႆႉၸၢင်ႈတေပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၽၵ်းတူ တႃႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ ၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မီးၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် ဝႆႉၼႂ်းမိုဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလၢႆလၢႆ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈဝၢင်းၽႅၼ် ၸတ်းၵၢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ တႅတ်ႈတေႃးသေ ဢမ်ႇပူင်ႇသႂ်တေႃႇၸဝ်ႈၶွင်တေႉတေႉၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းၼၼ်ႉၸိုင် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵေႃႈ တေ ဢမ်ႇၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈလႄႈ တႃႇလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းယွၼ်ႉၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ဢမ်ႇ ပဵၼ်မႃးၸွမ်းၼင်ႇမုင်ႈမွင်းဝႆႉ။ တေၸၢင်ႈသုမ်းၵႃႈၶၼ် ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်းလၢင်းဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ၼၼ်ႉၵႂႃႇထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။

လိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈ ဢႃႇၼႃႇဢမ်းၼၢတ်ႈဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇဢိင်ၼိူဝ် ၵၢၼ်ဢဝ် ၶူဝ်းႁႄႈတိုၼ်း လၢင်းဢွၵ်ႇၶၢႆၼမ်ၵႃႈႁိုဝ်။ ယူႇတီႈဝႃႈ ႁဵတ်းပၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇၵူၼ်းမိူင်းလႆႈမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်။ လုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင် ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈ ႁႂ်ႈပေႃးယူႇသႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်လႄႈ ပူင်ႇသႂ်တေႃႇပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၵူၺ်း။

ပွင်ႈၵႂၢမ်း- မူၺ်ၶမ်း