တႄႇဢဝ်ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 တႄႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၽွင်းပီ 2023 ၼၼ်ႉမႃး ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ် ပႅတ်ႈႁိူၼ်းပႅတ်ႈယေး ၽူင်ႉပၢႆႈၶဝ်ႈၼႂ်း မိူင်းၶႄႇ ။ ၵမ်ႈၼမ် ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းမူႇၸေႊၼမ်ႉၶမ်း ဢမ်ႇသူႈႁဵတ်းလႆႈဝႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်းငၢႆႈ လႄႈ ႁႃလၢႆးတၢင်းၽႂ်မၼ်းသေ လတ်းၶဝ်ႈႁင်းၵူၺ်းၵေႃႈမီးၼမ်။

တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၼၼ်ႉမႃး ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၼမ်ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ဢဝ်ၵူၼ်းၼမ် လိူဝ်သေ ၵၢၼ်ပႅတ်ႈ ။ မၢင်ၸိူဝ်း ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူႈဝၼ်း ။ တႃႇဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈယၢပ်ႇ မၢင်ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးဝႂ်ၵပ်းတူဝ်သင်တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ၺႃးၺွပ်းသူင်ႇပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းၵေႃႈမီး ဝႃႈၼႆ။

ၽွင်းၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇ 3 ၸုမ်း ( သိုၵ်းရၶၢႆႇ သိုၵ်းတဢၢင်း သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ) တႄႇလူမ်ႇယိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိူဝ်းယႂ်းမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ၸိူဝ်းယူႇ ၵျွၵ်ႉမႄး သီႇပေႃႉ ၼွင်ၶဵဝ် မိူင်းယႆ ပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁႃလၢႆးတၢင်းပၢႆႈဢွၵ်ႇ ။ ၸိူဝ်းလတ်းၸူး မိူင်းၶႄႇၵမ်းသိုဝ်ႈၵေႃႈမီးၼမ်။

ဢမ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းတႆး ပေႃးမိူင်းသုၵ်ႉမႃးၼိုင်ႈၵမ်း ပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်းထႆး မိူင်းၶႄႇၼမ်လႄႈ ပွတ်းတၢင်းမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ဢဝ်ၵူၼ်းၼမ်လိူဝ်ၵၢၼ် ။ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၼမ်ၼႃႇဢႃးလႃးယဝ်ႉလႄႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸဵဝ်းတဵမ် ၊ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်လိူဝ်ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလိူၵ်ႈၵၢၼ် ၺႃးၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ၵႃႈလႆႈႁဵတ်း ။

ႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းႁၢမ်းၵၢၼ်ၼမ်လႄႈ ပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉၸဝ်ႈႁူင်းၵၢၼ်မၢင်ၸိူဝ်း တင်ႈၸႂ်ပၼ်ၵႃႈၸၢင်ႈဢေႇဢေႇ ၵူၺ်းသေ ႁွင်ႉ ၊ ယွၼ်ႉႁူႉဝႃႈ ပၼ်ၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းႁၢမ်းၵၢၼ်တိုၼ်းတေၸွမ်း ။

ၵွၼ်ႇၼႃႈၼႆႉ ပေႃးၵိၼ်ၸၢင်ႈပႂ်ႉႁၢၼ်ႉပႂ်ႉသႅင်ႇၶဝ်ႈသဵၼ်ႈၶဝ်ႈသွႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈလိူၼ်လႂ် 2000 ယႂၼ်ႊ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ 1300 – 1500 ယႂၼ်ႊ မွၵ်ႈၼႆႉၵူၺ်း ။ ၶၼ်ငိုၼ်း ပိုၼ်ႉတီႈမိူဝ်ႈလဵဝ် 100 ယႂၼ်ႊလႂ် မႅၼ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 60000 (ႁူၵ်းမိုၼ်ႇ) ပၢႆ ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း လႆႈၼမ်သေတႃႉၵေႃႈ မၼ်းငၢမ်ႇၵၼ်တင်း ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႂ် တီႈၼၼ်ႈၵူၺ်း။

မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉ ၵႃႈၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းမႃးႁႅင်းလႄႈ လၢႆးလႆႈလႄႈလၢႆးၸၢႆႇ ဢမ်ႇငၢမ်ႇၵၼ် ။ၸိူဝ်းၵႂႃႇၵိၼ်ၸၢင်ႈ လၢႆးဝၼ်းၵေႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 150 – 170 ယႂၼ်ႊ

ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ တေႃႉတႄႉလႆႈမွၵ်ႈ 70 ယႂၼ်ႊ ။ မၢင်ဝၼ်း ယင်းဢမ်ႇလႆႈပဵင်းၼၼ်ႉ ။

တေဝႃႈ မိူင်းၶႄႇ ႁႃၵၢၼ်ယၢပ်ႇလႄႈ တေပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းတႆးၼႆၵေႃႈ ပေႃးမိူၼ်ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းပႆႇႁၼ်ပူၵ်းပွင်သင်ၶိုၼ်ႈမႃးလႆႈ ၶၼ်ၵုၼ်ႇတိုၵ်ႉၵႃႈလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၊ တေႁႃၼေႃႇႁႃႁဵပ်းၼႂ်းပႃႇၼႂ်းထိူၼ်ႇမိူၼ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆၵေႃႈ လႆႈၵူဝ်မၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ် ။

ႁႃၼေႃႇၵေႃႈဢမ်ႇမီးၵူၼ်းသိုဝ်ႉ ႁႃႁဵပ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၵိၼ် ၵၢၼ်ႉဢဝ်ဢသၢၵ်ႈလႅၵ်ႈသေ ၵႂႃႇႁႃမႃးၶၢႆသေတႃႉ လႆႈၶၢႆၵႃႈထုၵ်ႇၶၼ်ပေႃး ။ ၸိူဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ၶၢႆၵိၼ်ၶူဝ်းသူၼ်ၵေႃႈ သုမ်းတိုၼ်းလၢင်း ၽႂ်ႁိုဝ် တေႁတ်းပွၵ်ႈၶိုၼ်းယူႇသဝ်း ၼႆ ၵူၼ်းၵျွၵ်ႉမႄး ဢၼ်ၵႂႃႇပဵၼ် ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းၶႄႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

ပိူၼ်ႈတႄႉဢမ်ႇႁူႉၶႃႈ တေႃႈၼင်ႇတူဝ်ၶႃႈ ၶႂ်ႈယူႇလႄႈယူႇဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈ ။ ၶႃႈၶႂ်ႈမိူဝ်းဝႃႈၶႂ်ႈမိူဝ်းယဝ်ႉ။ပေႃးတေမိူဝ်းသမ်ႉ ၵဝ်တေမိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ဢေႉ။မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်မိူင်း ႁဝ်းၵေႃႈ တေႁဵတ်းတေႉတေႉၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈ ။သမ်ႉတေပေႃးလဵင်ႉၵၼ်ၵႂႃႇတင်းပီတင်းလိူၼ်ယူႇႁႃႉဢေႉၼႆ လႆႈဝူၼ်ႉၸိူင်ႉၼၼ်။တႄႇတိုၼ်းလၢင်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈၼႆၵေႃႈ ငိုၼ်းႁဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁူဝ်ႁဵင်သႅၼ်မၼ်းၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႈမိူဝ်းႁဵတ်းသင် ။ တေဝႃႈသိုပ်ႇယူႇၼႆၵေႃႈ ၵၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၼမ်ၼႃႇႁေ ၵၢၼ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးသင်ၵႃႈႁိုဝ်ၶႃႈၼေႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်

မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇယၢမ်းလဵဝ် ပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းဢၼ် ၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇ သၢမ်ၸုမ်း လေႃႇတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပႃးၸဵမ် ၼွင်ၶဵဝ် သီႇပေႃႉ ၵျွၵ်ႉမႄး ၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇၸၢၵ်ႇယၢမ်း ။ ယူႇယူႇၵေႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈ ၽႃႇသႂ်ႇယဵပ်ႇသႂ်ႇမၢၵ်ႇမႅင်း ထိုင်တီႈတိၼ်ပုတ်းမိုဝ်းပုတ်း ထိုင်တီႈလူႉသုမ်းသၢႆၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈတိုၵ်ႉ မီး ။

ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၵူဝ်ၽေးမၢၵ်ႇၵေႃႈ ငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ် ၵႃႈၵိၼ်ၸၢင်ႈလၢႆးဝၼ်း တေႃႉတႄႉ လႆႈ 1 မိုၼ်ႇပျႃး ၊ ၵႃႈၵႂႃႇမႃးၵႃႈၵိၼ်ယမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းလႆႈသဵင်ႈလိူဝ်။ ပေႃးလႆႈၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈၵႂႃႇၵၢၼ်ႁင်းၵူၺ်း ၵႃႈၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ ပေႃးၶီၸႂ်ပႂ်ႉထႃႈယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းၵျွၵ်ႉမႄးၵေႃႉၼိုင်ႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းတူၵ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼႆႉ တႃႇၵႅတ်ႇၶႄသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ ႁႅင်းဢေႇၼႃႇ ။ လႆႈယူႇၸွမ်းလွင်ႈၵူဝ်လွင်ႈႁႄယူႇတႃႇသေႇ ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵႂႃႇ ၺႃး ပေႃႈလဵင်ႉၸဝ်ႈၵၢၼ်လီတေႃႇတႄႉ တေပဵၼ်ႁိုဝ်ဢမ်ႇႁူႉ ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵႂႃႇၺႃး ပေႃႈလဵင်ႉဢၼ်မေႃၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်းတႄႉ တုၵ်ႉတူဝ်တုၵ်ႉၸႂ်။

ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ သမ်ႉတိုၵ်ႉမီးၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမိူင်းတႆး လႆၶဝ်ႈယူႇၶိူဝ်းယႂ်း ။ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် မိူင်းၶွၼ် မိူင်းတိင် သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး သူၺ်ႇလီႇ ပႃးၸဵမ် ၼႂ်းၶွပ်ႇၶဵတ်ႇၸႄႈမိူင်းယူႊၼၢၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵႂႃႇ ၶွၼ်ႈၵၼ်ယူႇဝႆႉ တိုၵ်ႉမီးၼမ်။

သင်ဝႃႈ ပလိၵ်ႈၶႄႇ တီႉၺွပ်းလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းဝႂ်ၶၢမ်ႈမိူင်း ဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးၸမ်လႅၼ်လိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈပွတ်းလႂ်ၵေႃႈ သူင်ႇၸူးပွတ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁႅင်းၵၢၼ်ဢၼ်ၺွပ်းလႆႈၼႂ်းမိူင်းၶွၼ် မိူင်းမၢဝ်း ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈသူင်ႇၶိုၼ်း တၢင်း မိူင်းၵူဝ်း ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ၊ ပေႃး တီႉၺွပ်းလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်ပွတ်းတၢင်းမိူင်းတိင် ၼႆ သူင်ႇၸူး ၶျိၼ်ႊသူၺ်ႇႁေႃႇ လႄႈ ပေႃးၸမ် ပွတ်းတၢင်းမိူင်းလႃး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သူင်ႇ ။

ပေႃးၸူးဝႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၼမ်လူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ တီႉၺွပ်းသူင်ႇၶိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵူၺ်းတႄႉ ပၼ်ႁႃမၼ်း တေဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆးသေပွၵ်ႈ ။ လွင်ႈၼႆႉ တေႁႂ်ႈပလိၵ်ႈၶႄႇ ၵႄႈလိတ်ႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၵူၺ်းၵေႃႈ ပႆႇလႆႈ ။ ၾၢႆႇတၢင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈ တူၺ်းမုင်ႈႁၼ်ၵႆသေ ၸတ်းပွင်ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇၵတ်းယဵၼ်ၸႂ်လူမ်ၸႂ်လႆႈၵွၼ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၸင်ႇတေဢမ်ႇပၢႆႈဢွၵ်ႇႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းပိူၼ်ႈၼႆ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း တႆးႁွတ်းမိူင်းၶႄႇၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

တီႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၵႄႈလႆႈၶႃႈ။ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ လူဝ်ႇႁႂ်ႈမိူင်းႁဝ်းၵတ်းယဵၼ်။ယူႇလႆႈလီ ။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၵႃႉၵႃႉၶၢႆၶၢႆၵေႃႈႁႂ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း တၢင်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်သင်ၵေႃႈ ႁႃၼေႃႇႁႃၼၢင်းဢွၼ်ႇမႃးၶၢႆၵူၺ်းၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉၼႃႇ

ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼႆႉ ယင်းမီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဝႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်ပလိၵ်ႈၶႄႇတီႈမိူင်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ တီႉၺွပ်းဝႆႉ ၼပ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ၼၼ်ႉ သူင်ႇၸူး ပွတ်းတၢင်းမိူင်းလႃး ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ မွပ်ႈပၼ် သိုၵ်း NDAA ဝႆႉသေ ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မွပ်ႈၸူးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈႁိူၼ်း ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းၵိုတ်းတၢင်းလင် မႆႈၸႂ်ဝႆႉ ၼႆယူႇ။

မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ယူႇယၢပ်ႇ ၊ ၼႂ်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ ယူႇၵိၼ်း ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ မိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်း တႃႇဢဝ်လိူင်ႈပၼ်တၢမ်ႇယူႇတႃႇသေႇ ။ ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းမီးၸႂ်လီၸႂ်ထမ်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ် မီးၼမ် ယူႇ သေတႃႉ ပေႃးၺႃး ႁႅင်းၵၢၼ်သေၵေႃႉၵေႃႉႁဵတ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်မႃးၵေႃႈ ၺႃးၵူၼ်းမိူင်းထႆးမိူင်းၶႄႇ ၸီႉၸမ်ႈမဝ်လုမ်းဝႃႈ ပႅတ်ႈ တင်းၸိူဝ်ႉတင်းၶိူဝ်းၵေႃႈမီး။ၸူးၸႂ်တႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း ၸဵဝ်းၵတ်းယဵၼ်လွတ်ႈၶဵၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉငၢႆႈ ႁႃတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈၵူၺ်းယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။