ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 01/06/2025 ၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၾၢႆႇၵုမ်းရူတ်ႉၵႃး မိူင်းထႆး တေၶဵင်ႈၶႅင်ပၵ်းပိူင် ၵူၼ်းၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်းထႆး၊ သင်ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း တၵ်းၺႃးတၢမ်ႇငိုၼ်း ဢမ်ႇယွမ်း 2,000 ဝၢတ်ႇ ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်လိူဝ်ၼၼ်ႉ။

ႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇၵုမ်းရူတ်ႉၵႃးမိူင်းထႆး ၸတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်သေ ဢုပ်ႇတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈလွတ်ႈၽေးရူတ်ႉၵႃး လႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 27/05/2025 ၼႆႉ။

ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၽူႈၵုမ်း ႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇရူတ်ႉၵႃးသုင်သုတ်း မိူင်းထႆး พล.ต.อ.ไกรบุญ သင်ႇလၢတ်ႈႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ် ထႅမ်ႁႅင်းပႂ်ႉတူၺ်း သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးၼမ် ၊ ဢွင်ႈ တီႈ ဢၼ်ၵႆႉမီးၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႄႈ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်မီးႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ် တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈတိုဝ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၵၼ်ႊၼွၵ်ႊ(မၢၵ်ႇႁူဝ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈ) ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ။ မိူဝ်ႈၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈၼၼ်ႉ သင်ဢမ်ႇတိုဝ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၵၼ်ႊၼွၵ်ႊၸိုင် ၵူၼ်းၶီႇၸွမ်းလင်လႄႈ ၵူၼ်းႁေႃႈ မီးတၢင်းၽိတ်းမိူၼ်ၵၼ်။

ၼႂ်းပၵ်းပိူင်ႁေႃႈရူတ်ႉၵႃး/ ရူတ်ႉၶိူင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆး မတ်ႉတႃ 122 ၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈ ဢမ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းႁေႃႈလႄႈ ၵူၼ်းသွၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈသႂ်ႇမၢၵ်ႇႁူဝ်ၵၼ်ႊၼွၵ်ႊ တႃႇႁႄႉၵင်ႈလႆႈၽေး သၢႆၸႂ်။

သင်ၵူၼ်းႁေႃႈမၼ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း တၵ်းၺႃးတၢမ်ႇငိုၼ်း ဢမ်ႇယွမ်း 2,000 ဝၢတ်ႇ။ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းၶီႇၸွမ်းတၢင်းလင် ဢမ်ႇတိုဝ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸိုင် ၵူၼ်းႁေႃႈမၼ်း တေၺႃးတၢမ်ႇငိုၼ်း 2 ပုၼ်ႈ လူးၵွၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်းဝႆႉတႄႉ ၼႂ်းပီ 2021 ၼၼ်ႉၵူၺ်း ယွၼ်ႉၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈ/ ရူတ်ႉၵႃးသေ ပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း မီးႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 17,000 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ 70% ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈသေ ဢမ်ႇတိုဝ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၵၼ်ႊၼွၵ်ႊ ၼႆယဝ်ႉ။

ထွင်းၶမ်း ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း MAP Foundation လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ပေႃးမႃးတူၺ်း လွင်ႈပဵၼ်ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉၵေႃႈ သမ်ႉၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉၼႃႇ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသႅၼ်း ႁုၼ်ႈမႂ်ႇ ဝႆႊရုၼ်ႉၵေႃႈ မီးမႃးၼမ်။ ဢႃယု 15 – 16 ၵေႃႈ ၶပ်းရူတ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁႅင်းၵၢၼ် ႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပေႃးထူပ်းၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉမႃး သမ်ႉဝႃႈဢမ်ႇမီးပီႈမီးၼွင်ႉ၊ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းယူတ်းယႃ ၊ ဢမ်ႇမီးဝတ်းဝႂ် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးပၼ်ႁႃမၼ်းၼမ်ၼႃႇ”- ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပေႃးၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈ ဢမ်ႇတိုဝ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၼႆ တၢမ်ႇငိုၼ်း 400 ဝၢတ်ႇၵူၺ်း၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မီး ပိူင်ဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈ ၵူၼ်းသွၼ်ႉမၼ်း ပေႃးဢမ်ႇတိုဝ်း တၢမ်ႇငိုၼ်း 800 ဝၢတ်ႇ ၊ ၵူၼ်းႁေႃႇမၼ်း 400 ဝၢတ်ႇ။ ၵမ်းၼႆႉ ၸင်ႇမႃးၶိုၼ်ႈပဵၼ် 2,000 ဝၢတ်ႇ ဝႃႈၼႆ။ 

လွင်ႈၾၢႆႇၵုမ်းရူတ်ႉၵႃး တေၶဵင်ႈၶႅင်ပၵ်းပိူင်ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်းၼႆႉ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ လိုဝ်းၵၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးသိုဝ်ႉႁေႃႈရူတ်ႉႁေႃႈၵႃးၼမ်ၼႃႇၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ ၊ လွင်ႈၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉၵေႃႈ ၼမ်မႃးႁႅင်းလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ၸင်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်လွင်ႈၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵဵင်းမႂ်ႇ ၵုင်းထဵပ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ ဝႆႊရုၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ တင်ႈပဵၼ်ၸုမ်းသေ ႁေႃႈရူတ်ႉၶိူင်ႈ လႄႇႁႃၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၵေႃႈ မီးမႃးၼမ်။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေလူတ်းယွမ်း လႆႈပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပႃးၼႆ – ၽူႈၵမ်ႉၸွႆႈႁႅင်းၵၢၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

သင်ပဵၼ်လႆႈ ရူတ်ႉၶိူင်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသိုဝ်ႉၶီႇဝႆႉၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၶွင်မၼ်း ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈတၢင်ႇ ၵေႃႉဝႆႉ ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ဝႆႉၸိုဝ်ႈပီႈၼွင်ႉသေၵေႃႉၵေႃႉၸိုင် ယႃႇလိုမ်းဢဝ်ပပ်ႉဝႂ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ရူတ်ႉၶိူင်ႈၼႆႉ ၸပ်းပႃးဝႆႉသေႇသေႇ။ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ် မိူဝ်ႈၺႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵူတ်ႇထတ်းမႃးၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်သင်ၼႄ။

ၼင်ႇႁိုဝ် တေလွတ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ၵူတ်ႇထတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ ၽူႈၵမ်ႉၸွႆႈႁႅင်းၵၢၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“တိုဝ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ရူတ်ႉၶိူင်ႈသေ ဝႂ်ၶွၼ်ႇရူတ်ႉ(ၽႃးသီ) မၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈပႃးၸွမ်းတႃႇသေႇ။ တီႈ တႄႉမၼ်း ပိူင်ၶဝ်တိုၼ်းဝႃႈဝႆႉၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉဝႃႈ ၽႃးသီရူတ်ႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပႃႉဝႆႉ ႁႂ်ႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းဝႆႉၼႆ။ ဝႂ်ၶပ်းၶီႇၵေႃႈ ႁႂ်ႈၽွမ်ႉဝႆႉတႃႇသေႇ”- ဝႃႈၼႆ။

ၵၢၼ်ၶဵင်ႈၶႅင်ပၵ်းပိူင်ရူတ်ႉၵႃးပွၵ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ႁဵတ်းတႃႇၶၢဝ်းပွတ်း ၊ တိုၼ်းတေ သိုပ်ႇပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်းၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်းတႃႇသေႇ။ ပၵ်းပိူင်ၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း မီးၾိင်ႈယၢမ်ႈလီသေ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈလူတ်းယွမ်းလႆႈ ၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼႂ်မိူင်းထႆးၼႆ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ Thai PBS ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။