ႁူဝ်လိူၼ်မေႊ ပီ 2025 ၼႆႉ ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး SNLD ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ဢၼ်လႆႈ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ ထတ်းသၢင်လွင်ႈတေဢမ်ႇ တၢင်ႇမၢႆၾၢင် တီႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ UEC ဢၼ်မီးၾၢႆႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တေၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 ဢမ်ႇၼၼ် ႁူဝ်ပီ 2026 ၼႆႉ ၾၢႆႇၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵေႃၵမ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ UEC ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းတၢင်ႇမၢႆၾၢင်ဝႆႉ တႃႇၶဝ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမီး 50 ၸုမ်း၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၸုမ်းမႂ်ႇ ဢၼ်တၢင်ႇမၢႆၾၢင်ဝႆႉၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးယူႇ တႃႇ 21 ၸုမ်း။

လွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD တႄႉ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇယိုၼ်ယၼ်ၼိူဝ် ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈမူႇပိူင် ဢၼ်တႅပ်းတတ်းဝႆႉမိူဝ်ႈ ပီ 2023 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ်ၼၼ်ႉဝႃႈ တေဢမ်ႇတၢင်ႇၶိုၼ်းမၢႆၾၢင် ပႃႇတီႇ တီႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵေႃၵမ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်မီးၾၢႆႇတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ် ၼၼ်ႉၼႆယူႇ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ၸတ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 ဢမ်ႇၼၼ် ႁူဝ်ပီ 2026 ၼႆႉသေ ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး SNLD ႁၼ် ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ယၢမ်းလဵဝ် ငဝ်းလၢႆးၶၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးပဵၼ်ဝႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇ တွင်ႈထၢမ်တီႈ ၸၢႆးလဵၵ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ထၢမ် – လႆႈႁူႉဝႃႈ ၾၢႆႇပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈတႃႇတေတၢင်ႇမၢႆၾၢင် တီႈ UEC ၶိုၼ်းႁိုဝ် ဢမ်ႇတၢင်ႇၼႆယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေ တႅပ်းတတ်းၵႂႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၶႂ်ႈလၢတ်ႈၼႄတႄႉ ယူႇတီႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်ႁႄ ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈ လွင်ႈတႃႇ တၢင်ႇၶိုၼ်းမၢႆၾၢင်ႁိုဝ် ဢမ်ႇတၢင်ႇၼႆၼၼ်ႉႁႄ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူင်လိုဝ်းၵၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်ႇၼၼ်ႉ။

ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၵႂႃႇဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2023 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် 17 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဝႃႈ တႅပ်းတတ်းတေဢမ်ႇတၢင်ႇၶိုၼ်း မၢႆၾၢင်ပႃႇတီႇ တီႈ UEC ၼႆ။ ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၼႆႉ ႁဝ်းၵူၺ်းၶိုၼ်းဢုပ်ႇဢူဝ်း ထတ်းသၢင်ၶိုၼ်း ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းႁဝ်းဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆး ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ် သိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉႁႄ ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းၵႂႃႇဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် လွင်ႈႁဝ်းတႅပ်းတတ်းၵႂႃႇ ၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈၼိူဝ်ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈ၊ ၸွင်ႇမၼ်းတိုၵ်ႉငမ်ႉမႅၼ်ႈၵၼ် တင်း ငဝ်းလၢႆးယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ယူႇၼႄႇၼႆ ႁဝ်းၶိုၼ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းထတ်းသၢင်ၵၼ်ၵႂႃႇ မွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆ ၶႂ်ႈသပ်းၸႅင်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။  

ထၢမ် – ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ တေၶိုင်ပွင်ၸတ်းႁဵတ်း ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ ၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းတေမီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈ ၼိူဝ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ မိူင်းတႆးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈ။ သင်ဝႃႈ ပႃႇတီႇ ႁူဝ်သိူဝ် ဢမ်ႇတၢင်ႇမၢႆၾၢင်တီႈ UEC ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ၸွင်ႇတေၸၢင်ႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈ ၼိူဝ်ၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈ?

တွပ်ႇ – ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2025 ၼႆႉ ၼႆသေတႃႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ယင်းပႆႇႁၼ်ငဝ်းလၢႆးလႄႈ လၢႆးတၢင်းဢၼ်တေၸၢင်ႈၸတ်း ႁဵတ်းၵႂႃႇလႆႈၼႄႉၼွၼ်း။ လၢတ်ႈဝႃႈ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႁႄ ၶိုၼ်းမႄး လိူၵ်ႈၶိုၼ်း ၵႅမ်ႁူဝ် ပဝ်ႈ UEC ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ် ယင်းပႆႇႁၼ် လွၵ်းယၢမ်းလၢႆးၵၢၼ်သင်ဢွၵ်ႇမႃး တႅတ်ႈ ၼႅတ်ႈ။

ၵွပ်ႈၼၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လႆႈလၢတ်ႈပူၼ်ႉသူပ်းပူၼ်ႉၵႂၢမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ မၼ်း ၸင်ႇလႆႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈယူႇမႅၵ်းမႅၵ်း လွင်ႈတႃႇၶိုင်ၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ။ ဢမ်ႇပႆႇမီးၽႅၼ်ၵၢၼ် လွၵ်း ယၢမ်း Schedule သင်ဢွၵ်ႇမႃးႁႂ်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈၸိူင်ႉၼႆ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်မၼ်းၶိုင်ႁဵတ်းယူႇၼႆႉ ႁဝ်း ၶႃႈတႄႉ ဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေဢွင်ႇမၢၼ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် လွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ ၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈ သေ တေပႆႇၸၢင်ႈထတ်းသၢင်လႆႈတႄႉတႄႉ။

ထၢမ် – ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈႁၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ မိူင်းရတ်ႉသျႃး၊ ၵႂႃႇႁူပ်ႉၵၼ်တင်း ၸွမ် ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇထႅင်ႈ။ ပေႃးတူၺ်းၸွမ်း ဢၼ်ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၽူႈၼမ်း  ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းၼွၵ်ႈၶဝ် ၵမ်ႉထႅမ်လႄႈ ၵမ်ႉယၼ်ပၼ်ၸွမ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တေ ၸတ်းႁဵတ်းၼႆႉယူႇ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ မိပ်ႇဢီးပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် တၢင်ႇမၢႆၾၢင်ၶိုၼ်းတီႈ UEC သေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေၸတ်းၼႆႉၼႆယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇမီးလွင်ႈၶႂ်ႈလၢတ်ႈသင်ၶႃႈ?  

တွပ်ႇ – ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇႁႄ ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းမိပ်ႇဢီးသင် တီႈပႃႇတီႇႁဝ်းၶႃႈသေၸိူဝ်ႉသေ လွင်ႈ။ ယူႇတီႈၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇသေ ဢမ်ႇလႆႈယိုၼ်ႈယွၼ်းသင်မႃးတီႈႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်တၢင်း ၵၢၼ်။ ႁဝ်းၶႃႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်သုၼ်ႇတူဝ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းမီး ၼႂ်းလုမ်းၽွင်း တၢင်မိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ၵႆႉ ႁူပ်ႉၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁပ်ႉႁူႉတႄႉ သင်ဝႃႈ ၾၢႆႇ SNLD တၢင်ႇမၢႆၾၢင်ၶိုၼ်းတီႈ UEC ၸိုင် ယိင်ႈၶႅၼ်းၶႅမ်ႉၼႆ မွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ သင်ဢမ်ႇတၢင်ႇမၢႆၾၢင်ၵေႃႈ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ႁဝ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇၵေႃႈ ယင်း တိုၵ်ႉတေမိူၼ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်းယူႇၵူၺ်း။ တွၼ်ႈတႃႇႁဝ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းၵၼ် လႆႈ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉႁႄၼႆႉၼၼ်ႉ ပေႃးတၢင်ႇမၢႆၾၢင်ၶိုၼ်းတႄႉၵေႃႈ တေတိူဝ်းၶႅမ်ႉယူႇ။ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း ၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈ တေၸၢင်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ႁွင်ႉဢဝ်ၸုမ်းသူၸဝ်ႈမႃး ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေ ႁူပ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းၸၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႃႇၼေႃႈၼႆ ၶဝ်ၵၢႆႇၵႂၢမ်းမႃး တီႈပႃႇတီႇႁဝ်းၶႃႈ ၸိူင်ႉၼႆ ၵူၺ်း။ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈဢၼ်လႂ်မိပ်ႇဢီးတိုၵ်းသူၼ်းမႃး ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵပ်ႉၵိၼ်း တႃႇပႃႇတီႇ ႁဝ်းၶႃႈ။

ထၢမ် – ၸွင်ႇပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇတိုဝ်းၵမ် ၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ ၵွၼ်ႇပႆႇထိုင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇ လီမီးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ဢၼ်ၵူႈၸုမ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးလႆႈၼၼ်ႉယူႇၶႃႈႁိုဝ်။ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ထုၵ်ႇ လီၵဵပ်းၶေႃႈၵၢင်ၸႂ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်မိူင်းဢွၼ်တၢင်း?

တွပ်ႇ – ၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပေႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ဢၼ်လီလိူဝ်ၶေႃႈၼႆႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁၼ်မီးလၢႆးတၢင်း ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ယွၼ်ႉၼၼ်ပႃႇတီႇႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ တိုၼ်းတေသိုပ်ႇၸုၵ်းမၼ်ႈ ၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆၵူၺ်း။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႉဢွၼ်ၼမ်းၸတ်းလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပိူဝ်ႈ တႃႇၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈ ၽႂ်ဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းၵေႃႈယဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ တိုၼ်းတေ သိုပ်ႇတိုဝ်းၵမ်ၵႂႃႇ ၶေႃႈယိုၼ်ယၼ်ၸိူင်ႉၼႆၵူၺ်း။

ႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈလီ သင်ဢမ်ႇမီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၢၼ်မိူင်းၵၼ်ဢွၼ်တၢင်းၸိုင် တေဢမ်ႇ မီးၽွၼ်းလီသင် တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈပၢင်တိုၵ်းဢေႇလူင်းၵႂႃႇသေ ၶႂ်ႈ ၶႂၢၵ်ႈၶႂၢင်ႇပိုၼ်ႉတီႈတႃႇၵၢၼ်မိူင်းၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ တွၼ်ႈတႃႇတေမီးမႃး ငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼၼ်ၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇႁၼ်မီးလၢႆးတၢင်းတႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လႆႈ။

သင်ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈၸိူင်ႉၼင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉၸိုင် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉတေသိုပ်ႇမီးယူႇ။ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးၶေႃႈႁပ်ႉႁွင်းသင်လႄႈ ႁဝ်းၶႃႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လုမ်း ၽူႈတႅၼ်းလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်တေၶိုၼ်ႈမႃးမႂ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇၵုမ်းၵမ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇလႆႈ ႁႂ်ႈ ပေႃးမီးလွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈ။

တွၼ်ႈတႃႇ တေၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးလႆႈ ၾႅတ်ႊတရႄႊ ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႃႇ၊ သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်း တတ်းႁင်းၶေႃ၊ သုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်း ႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ သင်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ႁိုဝ် လၵ်းမိူင်း၊ ပိူင် ၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇ မူႇပိူင် ၸုမ်းလဵဝ် ၾၢႆႇ လဵဝ် ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈၼၼ်ႉၸိုင် ဢမ်ႇမီးၶေႃႈႁပ်ႉႁွင်း တႃႇၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈၶေႃႈ တွပ်ႇ ၵၢၼ်မိူင်းတႄႉတႄႉ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶေႃႈတွပ်ႇတႃႇၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ တိုၼ်း ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈလႄႈ တိုၼ်းတေၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇၼိူဝ်ၶေႃႈယိုၼ်ယၼ်ႁဝ်းၶႃႈ မိူၼ်ၵဝ်ႇၵူၺ်းၼႆ ၶႂ်ႈသိုပ်ႇ ယိုၼ်ယၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ထၢမ် –  မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၵႂႃႇမိူင်းရတ်ႉသျႃးပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆႉ ၵႂႃႇႁူပ်ႉၺႃးၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းၶႄႇသေ ယိုၼ်ယၼ်ဝႃႈ တိုၼ်းတေၸတ်းႁဵတ်းပၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၼႆယူႇ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်း ဢႃႊသီႊယႅၼ်ႊလၢႆလၢႆမိူင်း ၶတ်းၶၢၼ်ႉဝႆႉလွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈၼႆႉယူႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွင်ႇ ၸၢင်ႈဢဝ် လွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉသေ ႁႃလၢႆးတၢင်းႁႂ်ႈပဵၼ်ႁူးဢွၵ်ႇတႃႇၵၢၼ်မိူင်းယူႇႁႃႉၼႆ ထတ်းသၢင် ပၼ်ၽွင်ႈၶႃႈ?  

တွပ်ႇ – ၼႆႉတႄႉပဵၼ်လွင်ႈၶတ်းၸႂ်မၼ်းၶႃႈၼႃႇၼေႃ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတေယုမ်ႇယမ် တမ်းၸႂ်လႆႈၼိူဝ် တၢင်းၶတ်းၸႂ်ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈမၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈ။ မိူဝ်ႈပီ 2021 ၼၼ်ႉ ဢႃႊသီႊယႅၼ်ႊၶဝ် တမ်းဝၢင်း ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၵႂႃႇ 5 ၶေႃႈ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းတႄႉ ပဵၼ်ၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ လွင်ႈၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်၊ ၶေႃႈလိုၼ်းသုတ်း ဢၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇဝႃႈ Humanitarian Ceasefire တွၼ်ႈတႃႇလႆႈတၢင်းၵမ်ႉထႅမ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼႆသေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်း Ceasefire ၊ တေႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇ ဢူဝ်း Dialogue ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆႁႄ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် တင်းသၢမ်ၶေႃႈၼႆႉ ယင်းပႆႇႁၼ်ဢွၵ်ႇမႃးသေ ၶေႃႈ။

တေႁွင်ႉဢဝ်ၸုမ်းၸိူဝ်းၾၢႆႇၶတ်းၶၢၼ်ႉ(သၢၼ်ၶတ်း) ၼၼ်ႉသေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းႁဵတ်း Dialogue ၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ၶပ်ႉၶိုင်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉသင် ႁႂ်ႈပေႃးတႅတ်ႈတေႃးသေမဵဝ်း။ ၵုမ်ႇယဝ်ႉၵႂႃႇၸွမ်း ပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးလွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်းၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သၢမ်သီႇပီၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ် ၶဝ်ၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် ၶေႃႈၵိၼ်ႇၵႅၼ်ႇၶဝ်သင်သေလွင်ႈႁႄ သမ်ႉဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၾၢႆႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈ တေႁဵတ်းၼႆႉ ႁဝ်းတေႁဵတ်းႁိုဝ် ဢဝ်သင်တႅၵ်ႈသေ ယုမ်ႇယမ်လႆႈယဝ်ႉလႃႇ။

ၸႂ်ႈယူႇ မၼ်းလၢတ်ႈၵႂႃႇ လွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ် BIMSTEC လႄႈ မိူဝ်ႈၽွင်ႈၵႂႃႇ ပေႊလႃႊရုတ်ႊ မိူင်းရတ်ႉသျႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းဢမ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၢၵ်ႇလၢတ်ႈပႃး ဝၼ်းမၼ်းႁႂ်ႈတႅတ်ႈတေႃး။ မၼ်း ၵူၺ်းလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ၸဝ်ႉသုတ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 ၊ လႃႈသုတ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2026 ၼႆၵူၺ်း။ ယၢမ်းလဵဝ် တႃႇၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ မၼ်းတေၸႂ်ႉလၢႆးတၢင်းဢၼ်လႂ်၊ လၵ်းၼမ်းပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ ယင်းပႆႇဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ႁႄ တေႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ တႄႉ တေယၢပ်ႇၵိၼ်းႁႅင်းယူႇ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တေၸၢင်ႈဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း ၸိုဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉႁႄ ႁဵတ်းၼႄၵႂႃႇ ၽိဝ်မၼ်းၵူၺ်းသေ ႁႃႁူးဢွၵ်ႇ တႃႇၵၢၼ်မိူင်းယူႇ ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ လွင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈတေပဵၼ်သဵၼ်ႈ  တၢင်းႁူးဢွၵ်ႇတႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူၺ်းသေတႃႉ တေဢမ်ႇၸႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇတႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းတႄႉတႄႉ။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈႁပ်ႉႁွင်းတွၼ်ႈတႃႇတေမီးမႃး သုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃလႄႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသဵၼ်ႈ တၢင်း ဢၼ်တေၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး ၾႅတ်ႊတရႄႊၼၼ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလီမႃးၶိုၼ်း လႄႈ မီးလွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လၢႆးတၢင်းမၼ်းၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ထတ်းႁၼ်ၼင်ႇၼႆ။

ထၢမ် – ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းတႆးၼႆႉ မီးသွင်ၸုမ်းၵူၺ်း တႃႇၸုမ်းၼိုင်ႈသမ်ႉ တေၶဝ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ၊ တႃႇၸုမ်းၼိုင်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။ လွင်ႈၼႆႉ ၸွင်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းတႆး လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ?  

တွပ်ႇ – လွင်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးသင်။ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းတႆးၼႆႉ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ လႆႈယိပ်း ၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆၸိုင် ယွၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈတွပ်ႇလီလီတၢင်းၵၢၼ်မိူင်းတႄႉတႄႉလႄႈ ဢမ်ႇ ၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊတရႄႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇ ႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈၵိၼ်ႇၵႅၼ်ႇလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸင်ႇလႆႈတႄႇမႃး ၵၢၼ်လုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1958 ၼၼ်ႉ။

ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ႁဝ်းၶဝ် ၶႂ်ႈလႆႈယူႇၼႆႉ ပဵၼ်သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊတရႄႊၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တႃႇပဵၼ်မႃးလႆႈၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇၵႂႃႇလႆႈ တႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းလၵ်းမိူင်း 2008 ။ ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ တၢမ်တူဝ် ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် SNLD မူၼ်ႉၶဝ်ႈတႂ်ႈ မူႇပိူင်လၵ်းမိူင်း 2008 သေ ၶတ်းၸႂ်မူၼ်ႉမႄးမႃးယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉပၼ်တိုဝ်ႉ တၢင်းလႄႈ ႁၼ်လီၸွမ်းမႃးသေပွၵ်ႈ။

ၶေႃႈၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းတႄႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈပီ 2021 ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယုၵ်ႉယွင်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၼႂ်းပၵ်းပိူင် ၸိုင်ႈမိူင်း။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်၊ ဢမ်ႇတမ်းၸႂ်လႆႈဝႃႈ ၾၢႆႇတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵုမ်း ၵမ်ၼႆႉ တေဢွၵ်ႇမႃးလႆႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊတရႄႊလႄႈ သုၼ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ တႄႉ တႄႉ။

ယွၼ်ႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈ မီးမႃးလုမ်းၽူႈတႅၼ်းလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၸွမ်းၼႆၵူၺ်းတႄႉ ယူႇတီႈၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈယၢင်ႈပႆ ၸွမ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တၢမ်တူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇလႄႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ယူႇတီႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း တႅပ်းတတ်းၵႂႃႇၵူၺ်းၼႆ ႁဝ်းၶႃႈႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼႆ။

ထၢမ် – ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းထုၵ်ႇလီပွင်ႇၸႂ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်လႄႈ တႅပ်းတတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႞ ဢၼ်ၼႆႉ ​​ဝၢႆးလင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ ၽွၼ်းၵၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ ​​ဢေႇသုတ်းတေလႆႈ မီး (3) ​​ၶေႃႈ။ ၼိုင်ႈ – ​​တေလႆႈၵိူတ်ႇမီး လွင်ႈဢီးထွင်း ယုၵ်ႉတဝ်ႉ​​တေႃႇ လၵ်းၼမ်းသၢမ်ယိူင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၾၢႆႇၽွင်းငမ်း၊ ၾၢႆႇတတ်းသိၼ်၊ ၾၢႆႇႁႅၼ်းပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၶၼ်ႈလႅၼ်ၵၼ်​​သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ထၢင်ႇႁၢင်ႈယဝ်ႉ ပိၼ်ႇပႆႇၵွၼ်းၵိူင်ႈၵၼ်လႆႈ (check and balance)၊ သွင် – ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလႆႈ ၸုမ်းလူင်ပွင် ၸိုင်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ​​တေလႆႈပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလႆႈပႃး လွၵ်းပိူင်ၵၢၼ်မိူင်း (system change)၊ သၢမ် – ​​တေလႆႈ ၵိူတ်ႇမီႈ​​ၶေႃႈႁပ်ႉပၢၵ်ႇၵၼ်မိူင်း မိူၼ်ၸိူင်ႉဝႃႈ ​​တေၸႂ်ႉလၢႆး ၵူၼ်းမိူင်းဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း (civilian supremacy) လႄႈ လၢႆးၽွတ်ႈတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၾႅတ်ႊတရႄႊ (federal union army) … ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇ ႁၼ်သီငဝ်း​​တေပဵၼ်မႃး​​သေဢိတ်းၸိုင် ၶႄးၸႂ်ႈၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၽၢမ်းတႃၵူၺ်းႁိုဝ်ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်း​​တေလႆႈ ၼပ်ႉသၢင်ႈတႅပ်းတတ်း၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းမီးသုၼ်ႇတႅပ်းတတ်းတဵမ်တီႈလူၺ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင် ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ပွင်မၢၼ်ႈမိူင်း (sovereignty) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ထၢမ် – ၸွင်ႇမီးသင်ၶႂ်ႈၽိူမ်ႉထႅမ်လၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈၶႃႈ?

တွပ်ႇ – လိုၼ်းသုတ်းတႄႉ ၶႂ်ႈလၢတ်ႈၶေႃႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ႁဝ်းၶႃႈတင်းသဵင်ႈ လႆႈယူႇမႃးတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း 70 ပီပၢႆယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈထုၵ်ႇလီ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇမၼ်းတႄႉတႄႉၼၼ်ႉယူႇၼႆ ၶႂ်ႈၾၢၵ်ႇတွၼ်ႈၼင်ႇၼႆၵူၺ်းၶႃႈ။

ထၢမ် – ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်တႄႉတႄႉၶႃႈဢေႃႈ ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းသေ တွပ်ႇပၼ်ၸိူင်ႉၼႆ။

တွပ်ႇ – ၶွပ်ႈၸႂ်မိူၼ်ၵၼ်ၶႃႈ။

တႅမ်ႈ – မူၺ်ၶမ်း