တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၸၢင်ႈၵူတ်ႇထတ်းႁူႉလႆႈငၢႆႈ – ”ၽွင်းႁႅင်းလိူတ်ႇႁဝ်းသုင်လိူဝ် ၵဝ်ႇသေ ပဵၼ်ထပ်းတၢမ်းၵၼ် ႁိုင်ၼၢၼ်း”  ။ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ  WHO  လႆႈမၵ်းမၼ်ႈမိူဝ်ႈပီ 1999 ဝႆႉဝႃႈ ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တီႈမီးႁႅင်းလိူတ်ႈသုင်လိူဝ် 140/90  မီႊလီႊမီႊတႃႊပရွတ်ႇ (ဢမ်ႇၼၼ် မီႊလီႊမီႊတႃႊ မႃႊၵိဝ်ႊရီႊ  mm Hg ) သွၼ်ႇဝႃႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်။ ႁႅင်းလိူတ်ႈဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ႁူဝ်ၸႂ် မိပ်ႇၵႂႃႇ လဵင်ႉၼႂ်းတူဝ်ၼႂ်းၶိင်းႁဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈထတ်းတူၺ်းသေႁူႉလႆႈ 2 ယၢင်ႇ။  1- တၢင်းသုင်လိူတ်ႈတၢင်းၼိူဝ် ပဵၼ် ႁႅင်းလိူတ်ႈ မိူဝ်ႈၽွင်းႁူဝ်ၸႂ်မိပ်ႇတဵမ်တီႈ။ 2 – တၢင်းသုင်လိူတ်ႈတၢင်းတႂ်ႈ ပဵၼ်ႁႅင်းလိူတ်ႈ မိူဝ်ႈၽွင်းႁူဝ်ၸႂ်ပွႆႇ တဵမ်တီႈ။

ၵူၼ်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်သေ ဢမ်ႇလႆႈယူတ်းယႃတူဝ် ဢမ်ႇလႆၵိၼ်ယႃႈယႃၸိုင် တေလႆႈမႆႈၸႂ် ၸၢင်ႈလၢမ်း ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ  – တၢႆၽၢၵ်ႇ ယွၼ်ႉလွတ်ႇလိူတ်ႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃတိပ်ႇ၊ တၢင်းပဵၼ်လွတ်ႇလိူတ်ႈ ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃတႅၵ်ႇ၊ တၢင်းပဵၼ် လိူတ်ႈဢမ်ႇထိုင်ႁူဝ်ၸႂ်  ၊ တၢင်းပဵၼ် ႁူဝ်ၸႂ်ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၵိုတ်း တွၵ်ႇတဵၼ်ႈ (ႁူဝ်ၸႂ်ဝၢႆး) ၊ တၢင်းပဵၼ်တႂ်  ၊ မဵတ်ႉလိူတ်ႈလႅင်ယႂ်ႇ တိုင်ႇပွင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းထႆး ပဵၼ်ၼမ်။  ပၢႆးယူႇလီမိူင်းထႆးၵဵပ်း ၶေႃႈမုလ်းထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းပဵၼ် လိူတ်ႈ သုင်ၼႆႉ မီးႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20 ၵေႃႉဝႃႈၼႆ။  

ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်ၼႆႉ ၾၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၼႄလူင်ႈၼႃႈဢမ်ႇမီးလႄႈ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉႁူႉ ဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးတၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ဢမ်ႇၵႆႉလႆႈလုမ်းလႃးယူတ်းယႃ။ ပေႃးမီးတၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၸိမ်သႂ်ႇ ၸင်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈယူတ်းယႃ။ မၢင်ပွၵ်ႈ မၢင်တီႈ လွင်ႈယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ် ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉလီ ပဵင်းပေႃး တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵုမ်းႁႅင်းလိူတ်ႈ လႆႈလီလီၵေႃႈၸၢင်ႈမီး။

ငဝ်ႈငႃႇဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်

တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင် လႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈၸွမ်း ၶေႃႈၼွင်ႇႁိမ်းႁွမ်းၵူႈလွင်ႈ ၼင်ႇၼႆ

1 ဢႃယု ၵမ်ႈၼမ်ပေႃးဢႃယုၼမ်ၶိုၼ်ႈ ႁႅင်းလိူတ်ႈၵေႃႈတေသုင်ၶိုၼ်ႈ။  တူဝ်ႇယၢင်ႇမိူၼ်ၼင်ႇမိူဝ်ႈ ဢႃ ယု 18 ပီ ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင် 120/70 mm Hg   ။ ၵူၺ်းပေႃးဢႃယု 60 ပီ  လိူတ်ႈတေသုင်ၶိုၼ်ႈပဵၼ်  140/90 ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇတၢႆတူဝ် ၵူႈၵေႃႉၵူႈတီႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ဢႃယု ၼမ်ၶိုၼ်ႈ ယူႇသေတႃႉ ႁႅင်းလိူတ်ႈမီးမိူၼ်ၵဝ်ႇ   120/70  mm Hg ၵူၺ်း ၵေႃႈမီး ။

2 ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်ၼႆႉ လိူတ်ႈၶဝ်တေၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈလူင်းလူင်းတင်းဝၼ်း။    မိူၼ်ၼင်ႇ ပွတ်းၼႂ်  ႁႅင်းလိူတ်ႈတၢင်းသုင် ၸၢင်ႈမီး   130 mm Hg  သေ ပေႃးထိုင်  ဝၢႆးဝၼ်းမႃးသမ်ႉ ၸၢင်ႈမီးထိုင်   140 mm Hg ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်းၼွၼ်းလပ်းသမ်ႉ ႁႅင်းလိူတ်ႈၸၢင်ႈမီးထိုင်    100 mm Hg ၵူၺ်း။

3 ပၢႆးဝူၼ်ႉလႄႈပၢႆးၸႂ်  မီးၽွၼ်းယွၼ်ႈတေႃႇတၢင်းသုင်လိူတ်ႈႁႅင်း။ မိူဝ်ႈၽွင်း ဝူၼ်ႉၼမ် လိူတ်ႈတေသုင်ၶိုၼ်ႈလိူဝ်ၵဝ်ႇ တီႇဢေႇသုတ်း  30 mm Hg  ။  မိူဝ်ႈၽွင်း လိုဝ်ႈတူဝ်လိုဝ်ႈၸႂ် ၼၼ်ႉ ႁႅင်းလိူတ်ႈတေယွမ်းလူင်းၶိုၼ်း။ ပေႃးၸႂ်ၵတ်းယဵၼ်ၵေႃႈ လိူတ်ႈတေဢမ်ႇၶိုၼ်ႈဢမ်ႇလူင်း။ ပေႃးမီးလွင်ႈတိူဝ်ႉၸႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဵပ်းၶူမ်းၵၢႆးၸွမ်းတူဝ် ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼိုင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူတ်ႈသုင်။ 

4 လွင်ႈပဵၼ်ယိင်းၸၢႆး ၵူၼ်းၸၢႆးတေပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်လႆႈၼမ်လိူဝ်ၼၢင်းယိင်း။

5 ၵျိၼ်ႊသ် လႄႈၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်ႁိမ်းႁွမ်း  ပေႃးဝႃႈ ပေႃႈမႄႈ မီးတၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်ၵေႃႈ လုၵ်ႈလၢင်းၵေႃႈၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်မိူၼ်ၵၼ်။  လိူဝ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈၼႂ်းႁိူၼ်းယေးႁဝ်း ဢမ်ႇၼၼ်ႁိမ်းႁွမ်းႁဝ်း မီးငဝ်းလၢႆးသုၵ်ႉသၵ်ႉမေႃးမႄး  ႁႅင်းလိူတ်ႈႁဝ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈသုင်ၶိုၼ်ႈမႃး ယွၼ်ႉဝႃႈၸႂ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ။ 

6 သၢပ်ႇၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ  ၵူၼ်းယူႇၼႂ်းၶူးၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင် ၼမ်လိူဝ်ၵူၼ်းယူႇဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ။ 

7 ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းဢႅပ်ႉၾရိၵ မီးတၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်ၼမ်လိူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ သီၽိဝ်ၶၢဝ်။ 

8 ၵိူဝ် ၵူၼ်းၵိၼ်ၵိူဝ်ၼမ် (ၸဵမ်းႁႅင်း) တေမီးတၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင် ၼမ်လိူဝ်ၵူၼ်းၵိၼ်ၵိူဝ်ဢေႇ (ၸၢင်) ။  

လၢႆးလုမ်းလႃးတူဝ် တႃႇၵူၼ်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်

1 – လူတ်းၼမ်ႉၼၵ်း  (ၵူၼ်းပီး/တဵမ်)။

2 – ငိူင်ႉဝႄႈတၢင်းၵိၼ် ၵိူဝ်ၸဵမ်း။

3 – ငိူင်ႈဝႄႈလဝ်ႈ၊ ပီႇယႃႇ၊ ယႃႈမဝ်းၵမ်။  

4 – ငိူင်ႉဝႄႈလႅၼ်းယႃႈ ။

5 – လဵၼ်ႈႁႅင်းတႃႇသေႇ။

6 – ငိူင်ႉဝႄႈၼမ်ႉၸဵမ်းၼမ်ႉဝၢၼ် ဢၼ်မီးထၢတ်ႈ ၵႃႊၾႄႊဢိၼ်ႊ ။  

တၢင်းပဵၼ်သွၼ်ႉ ယွၼ်ႉလိူတ်ႈသုင် – ၸႅၵ်ႇလႆႈ 2 လွင်ႈၼင်ႇၼႆ-

1 – တၢင်းပဵၼ်ၸိမ်သွၼ်ႉ ယွၼ်ႉလိူတ်ႈသုင်ၵမ်းသိုဝ်ႈ မိူၼ်ၸင်ႇ ႁူဝ်ၸႂ်ၵိုင်ႉၵင်ႉၵိုတ်းတွတ်ႇတဵၼ်ႈ [ႁူဝ်ၸႂ် ဝၢႆး]။

2 – တၢင်းပဵၼ်ၸိမ်သွၼ်ႉ ယွၼ်ႉလွတ်ႇလိူတ်ႈတိပ်ႇႁိုဝ်တၼ်။

ပေႃးပဵၼ်ၸွမ်းၸိူဝ်းလွတ်ႇလိူတ်ႈႁူဝ်ၸႂ် – တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉႁူဝ်ၸႂ်ဢမ်ႇလႆႈလိူတ်ႈ၊ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထိုင်တၢႆ။

ပေႃးပဵၼ်ၸွမ်းၸိူဝ်းလွတ်ႇလိူတ်ႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈလွတ်ႈလိူတ်ႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃတိပ်ႇ ႁိုဝ် တၼ်လႄႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇ။

ပေႃးပဵၼ်ၸွမ်းၸိူဝ်းတႂ် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတႂ်ၵွႆ ။

တၢင်းၵိၼ်တႃႇၵူၼ်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်

တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်ၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ယဝ်ႉ ၵိၼ်ယႃႈယႃၵေႃႈၵုမ်းလႆႈယႃႇႁႂ်ႈမၼ်းၶိုၼ်ႈ/လူင်း ႁႅင်းဝႆးၵူၺ်း။ တႃႇတေႁႂ်ႈမၼ်းႁၢႆၵႂႃႇ ဢမ်ႇပဵၼ်ၶိုၼ်းသေပွၵ်ႈၼႆတႄႉဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵိၼ် ယႃႈယႃ တႃႇၵုမ်းလိူတ်ႈသုင်တႅမ်ႇၸိုင် တၵ်းလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလၢႆးယူႇလၢႆးၵိၼ် ၼႂ်းၽဝႃႉ ၸၢတ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ။ တေလႆႈမေႃၵုမ်းတၢင်းၵိၼ် ယႃႇၵိၼ်ဢၼ်ၽိတ်း၊ တေလႆႈၵႆႉဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်း ၸွမ်းၶၢဝ်းၸွမ်းယၢမ်း၊ တေဢမ်ႇလႆႈလုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈ လႄႈၵိၼ်လိဝ်ႈမဝ်းၵမ်။ 

လၢႆးႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်

1 ၵုမ်းၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၶိင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယႃႇႁႂ်ႈၼၵ်းႁႅင်းဢမ်ႇၼၼ် မဝ်ႁႅင်း

လူတ်းၼမ်ႉၼၵ်းလႆႈ 5% ၶွင် ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၶိင်း (တူဝ်ယၢင်ႇ- ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ် 65 ၵီႊလူဝ်ႊၵရမ်ႊ လူတ်းလႆႈ  5%  ( 5% of 65 Kilogram= 3.25 Kilogram)  ။ ပေႃးလူတ်းလႆႈ 3.25 ၵီႊလူဝ်ႊၼႆႉ မိူၼ်တင်းလူတ်းလႆႈယႃႈယႃလူတ်းလိူတ်ႈလိူဝ် 1 မဵဝ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ 

2 ၵုမ်းတၢင်းၵိၼ်တႃႇပၢႆးယူႇလီ (Healthy diet)

ထုၵ်ႇလီၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ႁႂ်ႈၸေးမဵဝ်းတင်း 5 မူႇ လူၺ်ႈၸႂ်ႉလၵ်းၸဵင် တၢင်းၵိၼ်တႃႇပၢႆးယူႇလီၼိုင်ႈဝၢၼ်ႇ – ၽၵ်း 2 ပုၼ်ႈ၊ ၶဝ်ႈ 1 ပုၼ်ႈ၊ ၼိူဝ်ႉ 1 ပုၼ်ႈ။ လွင်ႈၵိၼ်ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်တီႈတၢင်းၼမ်ၵိုင်ႇငၢမ်ႇ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းလႆႈႁပ်ႉ ပူဝ်ႊတႅတ်ႊသီႊယမ်ႊ (Potassium)၊ မႅၵ်ႊၼီႊသီႊယမ်ႊ (Magnesium)၊ ၶႄႊလ်သီႊယမ်ႊ (Calcium) လႄႈ ထၢတ်ႈယႂ်း Fiber။

ၵိၼ်ၽၵ်း 2 ပုၼ်ႈ ၵိၼ်ၶဝ်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၵိၼ်ႁူဝ်ၽိူၵ်ႇႁူဝ်မၼ်းတႅၼ်းတၢင်ၶဝ်ႈၵေႃႈလႆႈ။ ၵိၼ်ၼိူဝ်ႉၼိူဝ်ႉပႃပႃ 1 ပုၼ်ႈ လႄႈ မၢၵ်ႇမႆႉ 4  တႃႇ တေႃႇဝၼ်း။  

တေလႆႈၵိၼ်မၢၵ်ႇမႆႉ ၊ ၼူမ်း လႄႈ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢဝ်ၼူမ်းၶႆမၼ်းတႅမ်ႇ ႁိုဝ်ဢမ်ႇမီးၶႆမၼ်းႁဵတ်း 1-2 ၵွၵ်းတေႃႇဝၼ်း ႁိုဝ် ၼူမ်းသူမ်ႈသၽႃႇဝ ၶႆမၼ်းတႅမ်ႇ ႁိုဝ် ဢမ်ႇမီးၶႆမၼ်း ။

လူတ်းယွမ်းၵိၼ် ၵိူဝ် ၵိူဝ်ဝၢၼ် လႄႈ ၼမ်ႉမၼ်း လႄႈထၢတ်ႈသူဝ်ႊတီႊယမ်ႊသုင်။

တူဝ်ယၢင်ႇတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မီး သူဝ်ႊတီႊယမ်ႊ သုင်

ၼမ်ႉမီႇၼမ်ႉမၼ်း – မိူၼ်ၼင်ႇ ၵိူဝ် ၼမ်ႉပႃ ၼမ်ႉသွတ်ႉထူဝ်ႇၼဝ်ႈ  ၼမ်ႉၸၢင်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းႁွႆ  ၼမ်ႉပႃၽွင် ၼမ်ႉမၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈ ၼမ်ႉမၢၵ်ႇၽိတ်ႉသူမ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၽွင်သႂ်ႇတၢင်းၵိၼ်တီႈဢမ်ႇၸဵမ်းၵိူဝ် – မိူၼ်ၼင်ႇ ၽွင်သူဝ်ႊတႃႊ၊ ၽွင်ၼမ်ႉလႅမ်ႉ၊ ယႃႈယႃႁႄႉမဵၼ်သူမ်ႈ မဵၼ်လူမ်း၊  ႁႄႉသႃး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၶဝ်ႈမုၼ်းၵျုင်ႇ – ဢၼ်သႂ်ႇၼမ်ႉမၼ်းဝၢၼ် ၼမ်ႉမၼ်းထေႃးပၢတ်ႈ ၶဝ်ႈမုၼ်းႁႅင်ႈ ၶရႅၵ်ႊၵိူဝ်ႊ ၵုၵ်ႊၵီႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၽၵ်းမွင်ၽၵ်းယႅၼ်ႈ – ၽၵ်းဢၼ်တႆးႁဝ်းၵျိူၵ်ႈၵိၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၽၵ်းသူမ်ႈႁႅင်ႈ ယႅၼ်ႈၵိူဝ်ၸဵမ်း ယႅၼ်ႈ ၼမ်ႉမၼ်း၊ ၼိူဝ်ႈဝူဝ်းႁႅင်ႈ ၼိူဝ်ႉမူယႅၼ်ႈ ပႃႁႅင်းၵိူဝ်ၸဵမ်း ထူဝ်ႇၼဝ်ႈယႅၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢၼ်တေ လႆႈဝႄႈ။ 

ၼမ်ႉၽိတ်ႉ  ၶိူင်ႈၸမ်ႈၵူႈမဵဝ်း – ၼမ်ႉၽိတ်ႉၵူႈမဵဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉၸမ်ႈၽၵ်းတူမ်ႈ(ၼမ်ႉၸိမ်ႉသူႉ ၵိ)၊ ၼမ်ႉၸမ်ႈၵႆႇ၊ ၼမ်ႉပႃဝၢၼ်၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉၵိူဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၶဝ်ႈမုၼ်းၶွပ်ႈၶႅပ်ႈ – မိူၼ်ၼင်ႇ ဢႃႇလူးၶူဝ်ႈ၊ တဝ်းၶႅပ်း၊ ပႃသဵၼ်ႈ၊ ၶဝ်ႈပွင်းၶူဝ်ႈ၊ ၶဝ်ႈတေႃႇ ၶဝ်ႈတႅၼ်၊ ၶဝ်ႈမုၼ်းသႂ်ႇၼမ်ႉမၢၵ်ႇပၢဝ်ႉ ပႃးတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းပဵၼ်ထူင်ၶႅပ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

တၢင်းၵိၼ်ႁႅင်ႈ

မိူၼ်ၼင်ႇ ၶဝ်ႈသွႆးႁႅင်ႈ(ၶဝ်ႈသွႆးဢေႃႇတေႃႇ)၊ ၽွင်ၶဝ်ႈႁုင်လႅဝ်  ၊ တၢင်းၵိၼ်ဢႅပ်ႇ၊ ၸႄႈၶႅင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

လွၵ်းလၢႆးလူတ်း(ၸတ်းၵတ်ႇ)သူဝ်ႊတီႊယမ်ႊ

1 – လူတ်းယွၼ်းၵိူဝ်ၸဵမ်း

2 – ၵိၼ်ၶိူင်ႈႁွမ်ႁူၺ်းသႂ်ႇၼႂ်းတၢင်းၵိၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၵ်ႇၽႃႈ၊ ႁူဝ်မီႇၽိူၵ်ႇ၊ ဢိမ်ၶိမ်းလမ် (ၵၽဝ်း)၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ မဵတ်ႉၸမုင်ႇ၊ ၶိင်၊ ႁူဝ်ၶႃႇ၊ ဝႂ်မၢၵ်ႇၵုတ်ႇ ယွၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်တီႈၸဵမ်းႁိုဝ်ၸၢင်ၵေႃႈ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈဝၢၼ်လႆႈလူၺ်ႈၸႂ်ႉၼမ်ႉလဵမ်ႉသူမ်ႈႁိုဝ်ၽဵတ်း။

3 – ပေႃးၶႂ်ႈၵိၼ်ၶဝ်ႈမုၼ်းၶွပ်ႈၶႅပ်ႉၸိုင် ထုၵ်ႇလီလိူၵ်ႈဢၼ်မီးသူဝ်းတဵမ်ႉဢေႇတီႈသုတ်း ဢၢၼ်ႇတီႈ ထူင်တၢင်းၵိၼ်ၵွၼ်ႇသိုဝ်ႉ။

4 – ပေႃးၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်တီႈၼမ်ႉသူတ်ႉၸဵမ်းႁႅင်း ထုၵ်ႇလီထွၵ်ႇၼမ်ႉသူတ်ႉဢွၵ်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈ ယဝ်ႉ သႂ်ႇၼမ်ႉလိပ်းတႅၼ်း တေၸွႆႈလူတ်းတၢင်းၼမ်သူဝ်းတဵမ်ႉ ႁိုဝ် ၵိၼ်တူဝ်သေဝႆႉၼမ်ႉၵေႃႈလႆႈ။

လၢႆးဢွၵ်ႇႁႅင်းတႃႇၵူၼ်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်

လွင်ႈဢွၵ်ႇႁႅင်းပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးလူတ်းၼမ်ႉၼၵ်း ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းတီႈဢွၵ်ႇသုတ်းၼိုင်ႈဝၼ်း 30 မိၼိတ်ႉ ။ ပေႃးမေႃႁိူဝ်ႉ ႁႂ်ႈလုၺ်းၼမ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ပႆတၢင်းၵေႃႈပဵင်းပေႃး။

 ၶေႃႈၾၢင်ႉမိူဝ်ႈၽွင်းလဵၼ်ႈႁႅင်း

 မိူဝ်ႈၽွင်းလဵၼ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈပဵၼ်မႃးၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈၵိုတ်းၵမ်းလဵဝ်။

– ႁိူဝ်ႉႁႅင်းပူၼ်ႉတီႈ ထိုင်တီႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းပေႃးဢမ်ႇလႆႈ။

– ႁူဝ်ၶႆႈႁူဝ်မဝ်း တႃမူဝ်း။

– ဢူၵ်းၸဵပ်း ထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇ။

– ႁူဝ်ၸႂ်တဵၼ်ႈဢမ်ႇၽဵင်ႇ။

– တွင်ႉၶူၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁၢၵ်ႈ လိုမ်းတူဝ်။  

– လၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢမ်ႇပီႇ လိၼ်ႉၶႅင်။

– ႁိူဝ်ႇဢွၵ်ႇ ၼိူဝ်ႉၵတ်းလၢင်ႈ။

– ၶႅၼ် ၶႃ ဢူၼ်ႈဢမ်ႇမီးႁႅင်း။

– လိူတ်ႈသုင်ႁႅင်းထိုင်  160/110  မီႊလီႊမီႊတႃႊ မႃႊၵိဝ်ႊရီႊ ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ယႃလူတ်းလိူတ်ႈၵွၼ်ႇလဵၼ်ႈႁႅင်း

မၢႆတွင်း – ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလဵၼ်ႈႁႅင်း သင်ဝႃႈလိူတ်ႈသုင်

တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇႁႃမေႃယႃ

ဢူၵ်းၸဵပ်း၊ ၶေႃႈတိၼ်ၶေႃႈမိုဝ်း ၶေႃႈသွၵ်ႇၸဵပ်း။   ႁိူဝ်ႇဢွၵ်ႇၼမ်၊ ၶႂ်ႈတူၼ်ႉၶႂ်ႈႁၢၵ်ႈ၊ ထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇ တႃလပ်းသိင်ႇမိူၼ်တေပဵၼ်လူမ်း။

1. ဢူၵ်းၸဵပ်း တွင်ႉၸဵပ်း ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပဵၼ်မႃး ယွၼ်ႈထိုင်တၢင်းလင်။
2. ႁိူဝ်ႉငၢႆႈ (လိူဝ်ၵဝ်ႇ)
3. ၸႂ်သၼ်ႇ ၸႂ်တွတ်ႇႁႅင်း
4. ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပဵၼ်ႁူဝ်ၶႆႈႁူဝ်မဝ်း ၵွင်ႇၵေႃႈၶႅင် ၶေႃးၶႅင် ၶႂ်ႈတူၼ်ႉၶႂ်ႈႁၢၵ်ႈ။ပေႃးပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆတႄႉ ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇယႃတူဝ်ဝႆးဝႆးယူႇယဝ်ႉ။

 တႅမ်ႈ – ယိင်းမူၺ်

တီႈမႃး  – https://www.siphhospital.com/th/news/article/share/hypertension

              – https://ddc.moph.go.th/disease_detail.php?d=52