ပီၵၢႆ 2024 ၵူၼ်းမိူင်းယူႇသဝ်းၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၸႄႈဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ထူပ်းၽေး ၼမ်ႉထူမ်ႈႁၢႆႉႁႅင်း။ ပီ 2025 ၼႆႉသမ်ႉ ယင်းပႆႇၸၢင်ႈပူၵ်းပွင်ႁိူၼ်းယေးလူႉၵွႆယွၼ်ႉၼမ်ႉထူမ်ႈ။ သမ်ႉ မႃးထူပ်းၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆထႅင်ႈ ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်ႇပင်းလူႉလႅဝ်ပႅတ်ႈတင်းလင် တင်းဝၢၼ်ႈ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁၢမ်းတီႈယူႇ၊ ဢမ်ႇမီးဢၼ်ၵိၼ်။

ၸဝ်ႈတႃႇၼ ဢမ်ႇထိုင်လႆႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပၼ် ၶႂၢင်ႉဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၶဝ်ႈၸွႆႈထိုင် တူဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉ ဢွၼ်ႇၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး၊ ၵႃႈလႆႈဢဝ်ၼမ်ႉၼႂ်း ၼွင်ၼၼ်ႉ ၵိၼ်/ ၸႂ်ႉၶိုၼ်း။ ၼမ်ႉဢမ်ႇသႅၼ်ႈသႂ် လႄႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်တွင်ႉၵႂႃႇတွင်ႉႁေႈ၊ ၽိဝ် ၼင်ၶူမ်းၵၢႆး။ ဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉသုတ်း ၵူၼ်းၼႂ်းၼွင် ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈလုမ်းလႃးပၢႆးယူႇလီ။   

ဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးပၵ်းပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယွမ်းႁပ်ႉၼၼ်ႉ တိုၼ်းမီးလွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈ ၵတ်း ယဵၼ်။ မီးၶဵၼ်သင်ၵေႃႈယဝ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းယူႇၾၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း သေၵႅတ်ႇၵင်ႈပၼ်။ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႄႉ ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းဝႆႉၼႆႉတႄႉ တေဢမ်ႇမီးၽႂ်ယူႇလင်ၵမ်ႉယၼ်ႁႄႉၵင်ႈပၼ်၊ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇႁႃတုၵ်း ယွၼ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇ ပဵၼ်သင်တီႈလႂ်။ တၼ်းၵေႃႈတေဢမ်ႇတၼ်းၵႂႃႇယွၼ်း။ ၶတ်းၸႂ်တႃႇယူႇလွတ်ႈလိပ်းၶီးၵႂႃႇ ဝၼ်းယဝ်ႉ ဝၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇငၢႆႈယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ တီႈဢၼ်ႁႃငိုၼ်းၶဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼမ်သုတ်းၼၼ်ႉ ပီၵၢႆ 2024 ထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ။ ပီၼႆႉ 2025 ထူပ်းၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ။ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈဢိုပ်းႁၢမ်းတီႈယူႇ။ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ် ၵူႈၸိူဝ်ႉ ၵူႈလွင်ႈ။

ၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵူၺ်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၺ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသေ မႃးၶွၼ်ႈယူႇ ဝႆႉၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်း မိူင်းပၢႆး၊ ၾၢႆၶုၼ် တႄႇပဵၼ်ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 2022 – 2023 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၼမ်။ ပၢႆႈၽေးၵေႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈမႃးထူပ်းၽေးထႅင်ႈ။

မိူဝ်လဵဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႇလႃႇ(ကေလာ) ၊ ၼမ်ႉပၼ်ႇ(နန်းပန်) ၊ မျွင်းဝႃႉၵျီး (မြောင်းဝကြီး) ၊ သျေႉ ဝႃႉၵျီး (ရှေ့ဝကြီး) ၊ ဝၢၼ်သႃလႃးလူင် (ဇရပ်ကြီး) ဢၼ်လႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇႁိူၼ်းယေး ယွၼ်ႉၽေးၽႅၼ်ႇ လိၼ်ဝႆလႄႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႆႈၵႂႃႇသိူဝ်ႇ၊ ၵင်ႈၽႃႈယၢင်မူဝ်းၵႃႇသေ ယူႇသဝ်းဝႆႉ ၸွမ်းၾင်ႇၼွင် ႁူဝ်ၵူၼ်းမီးၸမ် 800 ပၢႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈလႄႈ တီႈၽၢႆႈၼွႆႉ ၽၢႆႈလူင် (ထၢင်ၶီႈ/ ႁွင်ႈၼမ်ႉ) ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။

မီးၸုမ်းၸွႆႈတူင်ႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈ လၢႆၸုမ်း မႃးၸွႆႈထႅမ်ယူႇသေတႃႉ ဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ပႆႇမီး။ ဢၼ်တိုၵ်ႉလူဝ်ႇၸွႆႈထႅမ် မီးထႅင်ႈတင်းၼမ်။

ယွၼ်ႉတႃႇၽၢႆႈၼွႆႉၽၢႆႈလူင် ဢမ်ႇမီးတီႈမီးတၢင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉဝူၺ်ႇႁင်ႈ။ ၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉ ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်မူတ်းလႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီမႃး။

ၼႂ်းလိူၼ်မေႊၼႆႉၵူၺ်း ၵူၼ်းၼႂ်းၼွင် မွၵ်ႈ 3 ဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 60 ပၢႆၼႆႉ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်တွင်ႉ ၵႂႃႇတွင်ႉႁႄႈဝႆႉ။ မၢင်ႁိူၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၼ်တင်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း။ တႃႇယူတ်းယႃၵေႃႈ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈ ထႅမ်ဝႆႉ။  

ၽူႈတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၸုမ်းၸွႆႈတူင်ႇၵူၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းၼႂ်း ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်တွင်ႉၵႂႃႇတွင်ႉႁေႈ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇမီးတီႈၽၢႆႈၼွႆႉ ၽၢႆႈလူင်။ ဢွၼ်ၵၼ် ၽၢႆႈလူင်ၵႂႃႇၵမ်ႈမၼ်းသၢင်ႈထုၵ်ႇ။ ၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမီးလႄႈ သမ်ႉလႆႈတၵ်းဢဝ်ၼမ်ႉ ၼႂ်းၼွင်ၼၼ်ႉမႃးၵိၼ်မႃးၸႂ်ႉၶိုၼ်း။ ၸိူဝ်းၶဝ်လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈ တႃႇႁဵတ်းႁွင်ႉၼမ်ႉၽၢႆႈၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈ ၼႆ။   

ယႃႇဝႃႈ တေႁဵတ်းႁွင်ႈၽၢႆႈၼွႆႉၽၢႆႈလူင် တႃႇပူၵ်းတင်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းၵိူင်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈပႆႇငၢႆႈ။ တႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈႁိူၼ်းမႂ်ႇၶႅၼ်းယၢပ်ႇ။

ၵႃႈမႆႉသၢင်းၼိုင်ႈလႅမ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် တူၵ်းယူႇ 15,000 ပျႃး၊ ပေႃးၼပ်ႉပႃးၵႃႈတေႃႉသူင်ႇမၼ်းၵေႃႈ တေပဵၼ်ၵႂႃႇ 17,000 ပျႃး မၢင်တီႈထိုင် 20,000 ပျႃး။

ယွၼ်းႁႃၵိၼ်ယၢပ်ႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းၸွႆႈၵူၼ်းထႅမ်ၵေႃႈ ဢေႇၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ ဢၼ်ၵူၼ်း ၸွႆႈပႆႇၶဝ်ႈထိုင်လႆႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉၵိုတ်းၼမ်။ ၽူႈတူင်ႉၼိုင်ႈၼႂ်းၸုမ်းၸွႆႈတူင်ႇၵူၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈ ၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၶဝ်တႄႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးယူႇ။ မၢင်ဝၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈတၢင်းၸွႆႈထႅမ် မၢင်ဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ပႆႇလႆႈ။ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ မႃးၸွႆႈၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးတီႈယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ႁိူၼ်းဢၼ်ၵိူင်းဝႆႉၸိူဝ်း ၼၼ်ႉသမ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်မႃးၸွႆႈတႄႉတႄႉ။ တႃႇတိုတ်ႉတႃႇၸၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈလူးၼေႃႈ ။ တႃႇတေႁဵတ်းႁိူၼ်းထႅင်ႈၼိုင်ႈလင်ၵေႃႈ တေလႆႈၸႂ်ႉငိုၼ်း သႅၼ်ႁွမ်း 200 – 300 ၼႆႉလႄႈ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ဢမ်ႇၸွႆႈလႆႈ တႃႇႁဵတ်းႁိူၼ်းပၼ်သေတႃႉ ၵူၼ်းၼႂ်းၼွင်မုင်ႈမွင်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶိုၼ်းတိုတ်ႉၸၼ်ပၼ်ႁိူၼ်းၶဝ် ဢၼ်ၵိူင်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသိုဝ်ႈ။ ပေႃးၸၢင်ႈယူႇၶိုၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ၶႅၼ်းၸႂ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ။ တႃႇတေ ၵႂႃႇၸၢင်ႈပိူၼ်ႈမႃးတိုတ်ႉပၼ်ၵေႃႈ တေလႆႈသဵင်ႈငိုၼ်းဢမ်ႇယွမ်း 40 – 50 သႅၼ်ပျႃး။ ၶၢဝ်းထူပ်းၽေး ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇမီးလၢႆးလႆႈသင်။ သမ်ႉတေဢဝ်ငိုၼ်းတီႈလႂ်မႃးၸႂ်ႉမႃးၸၢႆႇၼႆ ၵူၼ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

မၢင်ႁိူၼ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလဵဝ်ၵၼ် ပိုင်ႈၵၼ် ၸွႆႈၵၼ်ဢဝ်ၸိူၵ်ႈလဵၵ်းၵွင်ႉသႂ်ႇႁိူဝ်းၸၢၵ်ႈသေ တိုတ်ႉ ၸၼ် ၊ မၢင်ႁိူၼ်းၵေႃႈ ပႄႉႁႅင်းမၼ်းလႆႈ မၢင်ႁိူၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပႄႉ။ သင်ပဵၼ်လႆႈတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၾၢႆႇၵဵဝ်ႇ ၶွင်ႈတူၺ်းလူလွမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း သႂ်ႇၸႂ်သႂ်ႇၶေႃး တူၺ်းထိုင်ပၼ်လွင်ႈၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၼႂ်းၼွင် မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈယေႇမႄးပိၼ်ႇ (ရေမဲပင်) ၊ ၵုၼ်လူင် (ကျွန်းကြီး) ၊ ဝၢၼ်ႈမိၼ်းၶျွင်း (မင်းချောင်း) ၊ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၶွႆႈ (ချောင်းဆုံ)၊ ဝၢၼ်ႈသႃႇလေးဢူဝ်းၵူင်း(သာလေးအိုးကုန်း) ၸိူဝ်းၼႆႉ မၢင် တီႈလူဝ်ႇငိုၼ်းတွင်း မၢင်တီႈလူဝ်မႆႉသၢင်း မၢင်တီႈလူဝ်ႇၶိူင်ႈၶူဝ်းၸႂ်ႉသွႆ တၢင်းလူဝ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။

ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းထူပ်းၽေးထုင်ႉၼွင်ႁၢႆးယႃႈဝႃႈတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပူၵ်းပွင်ဢွင်ႈတီႈယူႇတီႈသဝ်း ႁႂ်ႈယဝ်ႉ တူဝ်ႈၵွၼ်ႇပႆႇထိုင်ၶၢဝ်းၾူၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတူၺ်းငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် ယႃႇဝႃႈတေယဝ်ႉဝႆးဝႆး   တေႁိုင် ၵႂႃႇထႅင်ႈလၢႆပီၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉၼႆ – ၵူၼ်းၼွင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈလွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၼႄၼင်ႇၼႆ။

ထုင်ႉၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼႆႉ ဝၢၼ်ႈမီး 400 ပၢႆ။ ယွၼ်ႉၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆသေ ႁိူၼ်းယေးလူႉၵွႆၵႂႃႇၼႆႉမွၵ်ႈ 20 ဝၢၼ်ႈ။