ၼႂ်းၶူင်းၵၢင်ၼႆႉ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်သေတႃႉ ၵၢၼ်ၽႂ်ၵေႃႈ မီးၵႃႈၶၼ်တွၼ်ႈတႃႇ မၼ်းၼႆ ၽႂ်တေထဵင်လႆႈ။ ဢၼ်ၵမ်ႈၼမ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ ဢၼ်ငၢႆႈသုတ်းၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈႁူႉတၢင်းမၼ်းသေဢိတ်း၊ ဢမ်ႇမေႃၽုၵ်ႇႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်း ၵႃႇလတေႇသ ၊ ၸွမ်းလွၵ်းၸွမ်းလၢႆးမၼ်းၸိုင် တေႁိူဝ်ႉလၢႆ တေသုမ်းလၢႆၵူၺ်း။

ၼႂ်းတွၼ်ႈၼႆႉ တေပိုၼ်ၽႄႈ ၼႄပၼ်တၢင်းႁူႉၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃး ၸိူဝ်းၺႃးတီႈ လိၼ်လေႃးသၢႆးဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်လုမ်းလႃးလႄႈ တေလႆႈၽုၵ်ႇသင်ၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ၶဝ်တိုၼ်းႁူႉဝႆႉဝႃႈ ပေႃးပဵၼ်လိၼ်ပိူဝ်ႉလိၼ်ဢုင်ၼႆ မၼ်း ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယၢပ်ႇ တႃႇတေႁႂ်ႈတူၼ်ႈၽၵ်းမီးႁၢၵ်ႈမီးႁူဝ်မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၽိူဝ်ႇတႃႉ တေၵႂႃႇလိူၵ်ႈၽုၵ်ႇတီႈပိူဝ်ႉဢုင်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် တေဢွၼ်ၵၼ် လိူၵ်ႈၽုၵ်ႇတီႈလိၼ် ဢၼ်လေႃးသၢႆး ဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃးၸိူဝ်းယူႇၸမ် ၾင်ႇၼမ်ႉ ၸမ်ႁၢတ်ႇသၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သင်ဢမ်ႇမီးတၢင်းလိူၵ်ႈလႄႈ ၵႃႈတေလႆႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈတီႈၼၼ်ႈၸိုင် မၼ်းၵေႃႈ မီးလၢႆးလုမ်းလႃးမၼ်း ယူႇ။

ၵွၼ်ႇပႆႇလၢတ်ႈလွၵ်းလၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈလိၼ်လေႃးသၢႆးၼႆႉ ႁဝ်းမႃးတူၺ်း ၽွၼ်းၸႃႉမၼ်းဢွၼ်တၢင်း မိူၼ်ၼင်ႇ – လိၼ်လေႃးသၢႆးၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈငႂ်ႈလိၼ်ဢမ်ႇမီးဢႁႃႇရတဵမ်ထူၼ်ႈ၊ တူၼ်ႈၽၵ်း တူၼ်ႈယိူဝ်ႈ ဢမ်ႇယႂ်ႇသုင်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈ၊ ဢမ်ႇမီးႁႅင်းၸုပ်ႇၼမ်ႉဝႆႉလႆႈႁိုင်သေ ၼႃႈလိၼ်တေႁႅင်ႈငၢႆႈ၊  သင်ဝႃႈ သႂ်ႇလိၼ်ပုၺ် (မြေသြဇာ) ၵေႃႈ လိၼ်သၢႆးၼႆႉ တေဢမ်ႇၸုပ်ႇဝႆႉလႆႈႁိုင်သေ တေၸၢင်ႈသုမ်း တိုၼ်းလၢင်း။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းလွင်ႈၸႃႉၼၼ်ႉ သင်မေႃႁဵတ်းမေႃႁႃၵေႃႈ သမ်ႉၸၢင်ႈလႆႈလွင်ႈလီမိူၼ်ၵၼ်။ သင်ဝႃႈ တေၽုၵ်ႇဢွင်ႈတီႈလိၼ်ၽုၵ်ႇ ဢၼ်လေႃးသၢႆးဝႆႉၼႆတႄႉ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ –

1) ႁႂ်ႈသႂ်ႇပၼ်ထၢတ်ႈဢေႃႊၵႅၼ်ႊၼိၵ်ႉ

လိၼ်လေႃးသၢႆးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းတေၸၢင်ႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ သၢႆးၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း သၢႆးလေႃးမၢၵ်ႇႁိၼ် လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် သၢႆးဢၼ်ပဵၼ်ၽွင်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေပႃး။ သၢႆးလႄႈ ႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႃႇမၼ်းတေမီးထၢတ်ႈငႂ်ႈလိၼ်လီဢမ်ႇငၢႆႈ။ မီးၵေႃႈ တေၵမ်ႈဢေႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈလိၼ်သၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးတေၵုမ်းလႆႈတူၼ်ႈၽၵ်းၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်းၸိုင် လူဝ်ႇသႂ်ႇပၼ်ထၢတ်ႈ ဢေႃႊၵႅၼ်ႊၼိၵ်ႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ် တေလႆႈထၢတ်ႈဢေႃႊၵႅၼ်ႊၼိၵ်ႉၼၼ်ႉ လူဝ်ႇသႂ်ႇပၼ် ၶူၺ်တိူၵ်ႇလိူၼ်(မၢၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ – တီကျစ်စာ) လႄႈ သႂ်ႇပၼ်ပိူၵ်ႇမၢၵ်ႇဢုၼ် (မၢၵ်ႇပၢဝ်ႉ) ၊ သႂ်ႇပၼ်တဝ်းႁႅင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ ႁႃမႃးယၢပ်ႇ တိုၵ်ႉတေလႆႈသိုဝ်ႉမႃးသႂ်ႇယူႇၼႆတႄႉ တေၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ငိုၼ်းလူင်း တိုၼ်းထႅင်ႈ။

ထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈတႄႉ ဢဝ်ၶီႈလိၼ်ၶီႈငႂ်ႈတၢင်ႇတီႈ မႃးသႂ်ႇပၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်ၶီႈသတ်း ဢၼ်လဵင်ႉ ၸွမ်းႁိူၼ်းယေး မႃးသႂ်ႇပၼ်ၵေႃႈလႆႈ (ၵမ်ႈၼမ် တေၸႂ်ႉၶီႈဝူဝ်း ႁႃငၢႆႈသုတ်း)။

ႁႂ်ႈဢဝ်မႃးထွၵ်ႇသႂ်ႇ တၢင်းၼႃမၼ်း ႁႂ်ႈမီးမွၵ်ႈ 3-4 ၼိဝ်ႉၼႆႉသေ ႁႂ်ႈဢဝ်သဵမ် ၽိူဝ်ၶႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ယၢႆး ၶုတ်ႇ ၶူၼ်းလေႃးၵၼ်ၸွမ်းၼႃႈလိၼ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈတၢင်းၼႃၼႃႈလိၼ်မၼ်းမီးထိုင် 6-8 ၼိဝ်ႉၼႆႉ။

သင်ဝႃႈ လႆႈသႂ်ႇပၼ် ၶီႈလိၼ်ၶီႈငႂ်ႈ ဢၼ်လႆႈမႃးၸွမ်းသၽႃႇဝၼၼ်ႉ မႃးသႂ်ႇပၼ် ၼိုင်ႈပီလႂ် တီႈဢေႇ သုတ်း တၢင်းၼႃမၼ်းမွၵ်ႈ 2 ၼိဝ်ႉၼႆၸိုင် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၼ်သၢႆးၼႆႉ မီးထၢတ်ႈဢေႃႊၵႅၼ်ႊၼိၵ်ႉ ၼမ်မႃးလႆႈ မိူၼ်ၵၼ်။

2) ၸႂ်ႉတိုဝ်းထၢတ်ႈ ပၢႆႊဢူဝ်ႊၶျႃႊ (Biochar)

ပၢႆႊဢူဝ်ႊၶျႃႊ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢၼ်လႆႈမႃး တီႈၽဝ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်မီးထၢတ်ႈဢေႃႊၵႅၼ်ႊၼိၵ်ႉ။ တေငၢႆးမိူၼ်ထၢၼ်ႇၵူၺ်း။ သင်ဝႃႈ ဢဝ်လေႃးတီႈလိၼ်သၢႆးၼၼ်ႉၸိုင် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈ လိၼ်လီမႃးၶိုၼ်း။

တႃႇႁႂ်ႈလိၼ်လီၼႆသေ တေၸႂ်ႉထၢတ်ႈပၢႆႊဢူဝ်ႊၶျႃႊ လူၼ်ႉလိူဝ်သႅၼ်းလဵဝ်ၵေႃႈ တေပႆႇလႆႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပၢႆႊဢူဝ်ႊၶျႃႊၼႆႉ တေၸၢင်ႈၸုပ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉလႄႈ လူမ်းဝႆႉၼမ်သေ တႃႇတေၶိုၼ်းၽႄပၼ်တူၼ်ႈ ၽၵ်းသမ်ႉတေထိူင်း။

ယွၼ်ႉၼၼ် ဢွၼ်တၢင်းပႆႇၸႂ်ႉထၢတ်ႈပၢႆႊဢူဝ်းၶျႃႊ မွၵ်ႈ 10 ဝၼ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈသႂ်ႇပၼ်ငႂ်ႈလိၼ်လႄႈ လိၼ် ပုၺ်ဝႆႉဢွၼ်တၢင်း။ သင်ဝႃႈ တေသႂ်ႇထၢတ်ႈပၢႆႊဢူဝ်ႊၶျႃႊ 1 ပုၼ်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈသႂ်ႇထၢတ်ႈ လိၼ်ငႂ်ႈ ဢမ်ႇ ၼၼ် လိၼ်ပုၺ် 4 ပုၼ်ႈ။ ဢၼ်လေႃးလႄးၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တၢင်းၼႃမၼ်းႁႂ်ႈမီးထိုင် 3 – 4 ၼိဝ်ႉ။

3) ႁႂ်ႈဢဝ်ငႂ်ႈသေဢၼ်ဢၼ် မႃးထူမ်ပၼ်

သင်ဝႃႈ ဢဝ်လိၼ်ငႂ်ႈ (မြေဆွေး) မႃးထူမ်ပၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးသၢႆးၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိုမ်ႉယမ်းဝႆႉႁိုင်။ သင်ဝႃႈ ထူမ်လိၼ်ပၼ်ၼႆၸိုင် ၼမ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇၸဵဝ်းႁႅင်ႈႁိူတ်ႇ။ သင်ဝႃႈ ၺႃးၾူၼ် တူၵ်းလေႃႇသႂ်ႇႁႅင်းၵေႃႈ တေၵုမ်းဝႆႉလႆႈထၢတ်ႈငႂ်ႈလိၼ်လႆႈ။

သင်ဝႃႈ ၶၢဝ်းႁႅင်ႈလႅင်ႉၼႃႇဢႃးလႃးၼႆၵေႃႈ တေၵုမ်းဝႆႉထၢတ်ႈၸိုမ်ႉယမ်းမၼ်းဝႆႉ။ ဢၼ်တေၸၢင်ႈ လႆႈ ငႂ်ႈလိၼ်သၽႃႇဝၼၼ်ႉၵေႃႈ တေပဵၼ်မႂ်မႆႉႁႅင်ႈ ၊ ယိူဝ်ႈႁႅင်ႈ ၊ ၽိူင်းႁႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ႁႂ်ႈဢဝ်မႃးၽႄႇ ပၼ်ၼိူဝ်ၼင်လိၼ်သၢႆးၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ 2 – 4 ၼိဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ႁိုင်မႃးၸိုင် ယိူဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေၼဝ်ႈတေလႅဝ်သေ ယဵၼ်းပဵၼ်ထၢတ်ႈၽုၼ်ႇငႂ်ႈ လေႃႇလဵင်ႉႁႂ်ႈလိၼ်လီၽုၵ်ႇလီသွမ်ႈ။

4) ႁႂ်ႈမေႃလိူၵ်ႈၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမွၵ်ႇမၢၵ်ႇ ဢၼ်တေၵိုင်ႇလႅပ်ႈလိၼ်သၢႆးၼၼ်ႉ

ၼင်လိၼ်မိူင်း ဢၼ်လေႃးသၢႆးဝႆႉၼၼ်ႉ ထိုင်တီႈဝႃႈ မႄးၽိုၼ်ႉၶိုၼ်းယဝ်ႉသေတႃႉ သၢႆးတိုၼ်းတေ မီးဝႆႉယူႇမိူၼ်ၵဝ်ႇလႄႈ လူဝ်ႇပွင်ႇၸႂ်ထႅင်ႈဝႃႈ တေၽုၵ်ႇတူၼ်ႈသႅၼ်းလႂ် ၸင်ႇတေၸၢင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်ႈ။

သင်ဝႃႈ ၵႂႃႇၽုၵ်ႇမႅၼ်ႈတူၼ်ႈ ဢၼ်လူဝ်ႇငႂ်ႈလိၼ်လီလီမိူၼ်ၼင်ႇ တႅင်တမ်ႇပူႇ (တႅင်တဝ်ႈ) လႄႈ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆႈၼမ်ႉတွၼ်း။ သႂ်ႇလိၼ်ပုၺ် သႂ်ႇထၢတ်ႈဢေႃႊၵႅၼ်ႊၼိၵ်ႉ မၼ်းယူႇၵေႃႈ တိုၼ်းတေလူဝ်ႇလိၼ်ပုၺ်ယူႇထႅင်ႈတင်းၼမ်။

ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ လႆႈႁၼ်တူၼ်ႈသႅၼ်းဢၼ် လႆႈၶုတ်းဢဝ်ႁူဝ်မၼ်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ တေမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း လိၼ်လေႃးသၢႆး။ လိၼ်လေႃးသၢႆးၼႆႉ တေၽုၺ်ႈလီ တေယၢႆႈငၢႆႈလႄႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၽၵ်း ၸိူဝ်းဢၼ် လႆႈၵိၼ်ႁူဝ် ၵိၼ်ႁၢၵ်ႈမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸဵဝ်းယႂ်ႇထူၼ်ႈလီ။

လူဝ်ႇၽုၵ်ႇၽၵ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၽၵ်းပိုၵ်ႉႁူဝ်လႅင်၊ ၽၵ်းပိုၵ်ႉႁူဝ်ၶၢဝ်၊ တႅင်၊ ၽၵ်းသမုင်ႇၶၢဝ်ႇ (စမုန်ဖြူ) ၊ ဢႃႇလူး(မၼ်းၶိူဝ်) ၊ ၽၵ်းမီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

5) လူဝ်ႇသႂ်ႇၸႂ် ႁူတ်းၼမ်ႉပၼ်

လိၼ်လေႃးသၢႆးၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇၸုပ်ႇၼမ်ႉဝႆႉႁိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် သင်ဝႃႈ ၽုၵ်ႇၽၵ်းဝႆႉၸိုင် ႁႂ်ႈၵႆႉႁူတ်းၼမ်ႉပၼ်။ ႁူတ်းႁႂ်ႈၸိုမ်းၶဝ်ႈၼႂ်းၼင်လိၼ် 1 – 2 ၼိဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ တီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ သမ်ႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႃႇဢႃးလႃးၸိုင် ၸႂ်ႉၶိူင်ႈသိတ်ႇၼမ်ႉ dripline irrigation system ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉ ၽူႇဢွၵ်ႇႁင်းၵူၺ်း ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇတဵၵ်းၼမ်ႉၵႂႃႇႁူတ်းၵူႈၸဵင်ႇ။ ၶိူင်ႈမၢင်ဢၼ် ယင်းတင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ဝႆႉလႆႈဝႃႈ တေႁူတ်းမိူဝ်ႈလႂ်လႄႈ တေၵိုတ်းမိူဝ်ႈလႂ်လႆႈလူးၵွၼ်ႇ။

6) တေလႆႈၸႂ်ႉလိၼ်ပုၺ် ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈလၢႆးမၼ်း

လိၼ်လေႃးသၢႆးၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၸဵဝ်းႁႅင်ႈႁိူတ်ႇၵႂႃႇၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ထၢတ်ႈလိၼ်ပုၺ်ၵေႃႈ မၼ်း ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဵဝ်းႁႅင်ႈႁိူတ်ႇၵႂႃႇမိူၼ်ၵၼ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် လိၼ်ပုၺ်ဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ပေႃးတေဢမ်ႇၸဵဝ်းႁႅင်ႈႁိူတ်ႇၵႂႃႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ တၵ်းလူဝ်ႇသႂ်ႇငႂ်ႈလိၼ်ပၼ်။

သင်ဝႃႈ သႂ်ႇထၢတ်ႈလိၼ်ပုၺ် (မြေသြဇာ) ၼမ်ၵေႃႈ တေၸၢင်ႈလႆဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလိၼ်သၢႆးၼႆႉၵႂႃႇသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉၼမ်ႉႁွင်ႈၼမ်ႉၵႄးႁိမ်းႁွမ်းလႆႈ။ တၵ်းလူဝ်ႇၸႂ်ႉ ထၢတ်ႈလိၼ်ပုၺ် သႅၼ်းဢၼ် တေၸိူမ်ႈၶဝ်ႈၵမ်းလွႆးလွႆးၵမ်းဢိတ်းဢိတ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ slow-release fertilizer ၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း ယဝ်ႉ။

7) ႁႂ်ႈၽုၵ်ႇပၼ် တူၼ်ႈဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈငႂ်ႈလိၼ်ၼမ်မႃး

သင်ႁူႉဝႃႈ တီႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ လေႃးသၢႆးဝႆႉၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈၵႆႉၽုၵ်ႇပၼ် တူၼ်ႈဢၼ်ဝႂ် မၼ်း မၢၵ်ႇမၼ်း တေၶိုၼ်းၼဝ်ႈပဵၼ်ငႂ်ႈပဵၼ်ၽုၼ်ႇပၼ်ၼင်လိၼ်မိူင်း။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်တူၼ်ႈ ထူဝ်ႇၶၢမ်းမၢၵ်ႇ၊ ၶဝ်ႈၵျုင်ႇ၊ ၽၵ်းၵၢတ်ႇ၊ ၶဝ်ဢူတ်း၊ ထူဝ်ႇႁူဝ်ၸၢင်ႉ တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။

တူၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၼ်မီးငႂ်ႈမႃး တေႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၼ်မုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးဢၼ်မႂ်ႇသေ တေၵုမ်းႁႂ်ႈ လိၼ်ယူႇဝႆႉႁိုင်ႁိုင်။ မူင်ႈမႅင်း ဢၼ်တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတူၼ်ႈၽၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေယွမ်းလူင်း။ တေၵုမ်းဝႆႉထၢတ်ႈၸိုမ်ႉယမ်းဝႆႉထႅင်ႈ။

တူၼ်ႈဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လိၼ်မီးငႂ်ႈမႃးၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ တူၼ်ႈဢၼ်ပႃးၼႂ်းသႅၼ်း ယိူဝ်ႈယႃႈ (Grasses)၊ တူၼ်ႈၶဝ်ႈၵျုင်ႇ(ၶဝ်ႈမႅၼ်ႇ)၊ ၶဝ်ႈႁႆႈ၊ ၶိူဝ်းတူၼ်ႈၶဝ်ႈတူၼ်ႈၵျုင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

လီၽုၵ်ႇပႃးတူၼ်ႈဢၼ်ပႃး ၼႂ်းသႅၼ်းထူဝ်ႇ Legumes လႄႈ တူၼ်ႈဢၼ်ပႃးၼႂ်းသႅၼ်းဝႂ်ၵီႈယႂ်ႇ (Broadleaves) မိူၼ်ၼင်ႇ ၽၵ်းၵၢတ်ႇ ၊ မွၵ်ႇၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢၢင်ႈဢိင် – www.gardening.org