တႄႇတီႈဢိင်ႇသၼ်ႇလိၼ်ဝႆသေ ႁိူၼ်းယေးႁူင်းတိုၵ်း ၵူၼ်ႇၵၢၼ်ႉယူတ်ႇတဵင်ဢမ်ႇၵႃး ၾႆးမႆႈ လူမ်းပဝ်ႇပတ်ႉပႃးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ တုၵ်ႉယဝ်ႉတုၵ်ႉထႅင်ႈ ႁႃတီႈၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယဵၼ် ဢမ်ႇၵိုတ်းလိူဝ်သင်၊ ၼႂ်းၵႄႈၼႆႉ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼိူဝ်လိၼ်ဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်ပွႆႇမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးယူႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းဢိင်ႇသၼ်ႇလိၼ်ဝႆၼၼ်ႉၼႆႉ မိူၼ်တင်းတူၵ်းငရၢႆးလိပ်းလူင်ပဵၼ်ပိုၵ်းယဝ်ႉ။

ၽိူဝ်ႇတေၵွပ်ႇၵူႈၵူၼ်းမိူင်း သမ်ႉၵုမ်ႇလႆႈ ၼပ်ႉတႃႇပေႉပုၼ်ႈပၢင်တိုၵ်းယူႇ ပေႃးဝႃႈၼႆပႄႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ တိုၵ်းတႃႇၵူၼ်းမိူင်းလႆႈလီ၊ ၽိုၼ်ႉတႃႇမၢၼ်ႈမိူင်းလႆႈယဵၼ်ၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမီးတီႈပွင်ႇလီယုမ်ႇ ယဝ်ႉႁိုဝ်။

ယူႇတီႈ ၸုမ်းယိုတ်းမိူင်းတူၺ်းၵေႃႈယဝ်ႉ၊ ယူႇၾၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼပ်ႉၵေႃႈယႃႇ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇၵွပ်ႇၵူႈ ၵဵဝ်ႇၾူတ်ႇၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းတူၵ်းၵိၼ်းယူႇ ၼႂ်းၵႄႈၽေးသၽႃႇဝ ၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ယႃႇဝႃႈ တေၵွပ်ႇၵူႈၵဵဝ်ႇၾူတ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈၽေးသၽႃႇဝ ပၢႆသေလိူဝ် ဢဝ်ၽေးၵူၼ်းႁဵတ်းပဵၼ်ပူဝ်ႉသႂ်ႇထႅင်ႈ တီႈၵူၼ်းမိူင်းထႅင်ႈယူႇတႄႉ တေလႆႈဝႃႈမိူၵ်ႈလိူင်းလိူဝ်သတ်းသိူဝ်ယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ငႃတေလႆႈထူၺ်ႈၸႂ်လူမ်မႃးသမ်ႉ ၺႃးၽေးတၢင်းပဵၼ်ၶူတ်ႊဝိတ်ႉ တူၵ်းသႂ်ႇ၊ တၢႆႁၢႆတႂ်ႈၼႃႈတႂ်ႈတႃ ၽႂ်ဢမ်ႇဢဝ်ၽႂ်လႆႈလႄႈ ၸဵပ်းၵႅၼ်းၸူၵ်ႉၸႂ်ယင်းပႆႇယဵၼ် ၽေး ၶဵၼ်ၶုၼ်မိူၵ်ႈယိုတ်းမိူင်း လုၵ်ႉၵိူတ်ႇထႅင်ႈ။

လူႉလူႉတၢႆတၢႆ ၽၢတ်ႇၽၢတ်ႇၽႄၽႄ ယၢၵ်ႈၵိၼ်ယၢၵ်ႈၵႂႃႇ ယၢၵ်ႈယူႇယၢၵ်ႈသဝ်း ထိုင်တီႈပေႃးဢမ်ႇလီ ၶႂ်ႈသိုပ်ႇၶီးပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ငိၼ်းလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ သူပ်းတႄႉဝႃႈ ၵုမ်းၵွၼ်းဢႃႇၼႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈၵတ်းယဵၼ်ပုၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း။

ထူပ်းမိုဝ်းတႄႉသမ်ႉ ၵူၺ်းပဵၼ်ၶဵၼ်ယူးပၢၵ်ႈလူင် တႃႇၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆ၊ ႁႃတီႈလီ ဢမ်ႇမီးသေၽဝ်ႇသေၶႅၵ်း။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေႃႇသူႈ ပိူဝ်ႈတႃႇလွတ်ႈလႅဝ်းပူတ်းပွႆႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵမ်ႈဢေႇၸိုင်  ႁဵတ်းတႄႉၼင်ႇဝႃႈယူႇ၊ ၵမ်ႈၼမ်သမ်ႉ ၵုမ်ႇဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈယူႇ လူမ်ယၢၼ်ၽေးၵူၺ်း။

ဢၼ်ႁဵတ်းၵိၼ်ႁႃၵိၼ် ၼိူဝ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ ဢၢၼ်းမၢၵ်ႈမီးၶဵင်ႇလူၵ်ႈၵေႃႈ ယင်းမီးမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းၽၵ်းၵႃႇၼႆႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ပွင်ႉၵၢမ်ႇၼႄးဝူတ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၸႃႉတေႃႇ ၽႂ်။

တူဝ်ၵဝ်ႇတူၵ်းၵိၼ်းဝႆႉသေၵွၼ်ႇ တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တေပဵၼ်ၵူၼ်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်တီႈ တေမုင်ႈမွင်းလႆႈသေၶႆး၊ ၼင်ႇၼႆ တေဝႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းၼုမ်ႇ တေႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ၽူႈ ဢွၼ်ႁူဝ်မိူဝ်ႈၼႃႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵိူဝ်ႉလဵၼ်ႈၵၼ်ၵူၺ်းလေႃႇ။

တင်းသွင်ၾၢႆႇ ဢၼ်ပိုတ်းတိုၵ်းၶႃႈၸႂ်ၵၼ်ယူႇၼႆႉ ၸွင်ႇၸႂ်ႈၶဝ်ႁၵ်ႉသႃၵူၼ်းမိူင်းတႄႉယူႇႁိုဝ်၊ ဝႃႈလႃး ၶဝ်ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းတမ်ႇတိူင်းၽႃသင်ႉ ထင်ႉတၢႆတၢင်ဢႃႇၼႃႇၶဝ်ၵူၺ်းႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ဢွၵ်ႇသဵင်မႃးယဝ်ႉ။

ၶၢဝ်းတၢင်းၸဵတ်းပႅတ်ႇသိပ်းပီ တိုၵ်းၵၼ်တေႃးၵၼ်မႃး ဢမ်ႇယဝ်ႉသေပွၵ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈယွၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၽိတ်းၽႅၵ်ႇတႅၵ်ႇငၢၵ်ႈၵၼ်ၶႃႈလူး။ ဢွၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၶဝ်ၸိူဝ်း ဢွၼ်ႁူဝ်မၢၼ်ႈမိူင်း၊ ဢွၼ်ၽိတ်းႁႆႇၵၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၶဝ်ၸိူဝ်းဢွၼ်ႁူဝ်မၢၼ်ႈမိူင်း။

ၵွမ်ႉၶဝ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇမေႃပေႃးၵႂၢမ်းၵၼ်၊ ၵွမ်ႉၶဝ်လမ်ႇမၢၵ်ႈဢႃႇၼႃႇႁႅင်းပွင်ၵၼ်လႄႈ ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်း လေႃႇႁူဝ်ၵၼ်ၵူၺ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵွႆႈယူႇၵွႆႈလင်သဵင်မႃးယဝ်ႉ။

ပေႃးတူၺ်း ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၺႃးႁၵ်းလင်ၼိူဝ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၢၼ်မိူင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်သေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ယင်းတူၺ်းတေႃႇၼႃႈတႃၵူၼ်းမိူင်း။

ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတေႃႇတၢင်းယၢပ်ႇၵူၼ်းမိူင်းသေ ယွမ်းတိုၵ်းယိူၼ်ႉတိုၵ်းမႃးၵွၼ်ႇ။ ၸုမ်းၸၢဝ်းမၢၼ်ႈၼင်ႇၵၼ် ႁိမ်ဢႃႇၼႃႇ၊ ႁိမ်ႁဵတ်းၶုၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ႁဵတ်းတီႈၵၼ်ၼႃႇလိူဝ်ၶဵၼ် ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းယဝ်ႉယိုင်၊ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႃႈဢူၵ်းသၼ်လင် ၶႂ်ႈမင်ၶႂ်ႈပေႃႉၸိူင်ႉႁိုဝ် မီးတီႈတၢင်းလူဝ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ၵူၺ်း။

ၸင်ႇၼၼ် ၶၢဝ်းတၢင်းလွတ်ႈလႅဝ်းပႅတ်ႇသိပ်းပီ ပၢၼ်မိူင်းလီ ပႆႇတွၼ်ႉထူပ်းၺႃးၼႆၵေႃႈ မီးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းၽေးသၽႃႇဝ ဢၼ်လႆႈထူပ်းၺႃးလႄႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈထူပ်းထႅင်ႈၼႆႉ ၽူႈႁူႉမေႃၶဝ်ပၢမ်ႉၵၼ် ပူၵ်းၵၼ်မႃးယူႇ။

ၼႂ်းပၢၼ်မိူင်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ၼႆႉ ၽေးသၽႃႇဝဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းပဵၼ်လွင်ႈလွၵ်ႇငိုတ်ႈလူင် ဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ယႃႇၽူမ်ႈဝႃႈ မိူင်းဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မိူင်းတူၵ်းလုၵ်းလဝ်ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ႁဝ်းၶႃႈလႃႈ၊ တေႃႈၼင်ႇ ၸိူဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်ယဝ်ႉ၊ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမၢၵ်ႈမုၼ်းယဝ်ႉ၊ ပၢႆးၸၢင်ႈၽႅဝ်သုင်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈယင်းၶတ်းၸႂ်ဝၢင်းတမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ႁႄႉၵင်ႈလူင်ႈၼႃႈ 50 ပီဝႃႇ၊ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ႁႄႉၵင်ႈတႃႇ 20-30 ပီဝႃႇ ၸိူင်ႉၼႆၵလီးၵထီးယဝ်ႉ။

မိူင်းႁဝ်းပႄႇ ဢမ်ႇတၼ်းၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ တႃႇပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၾင်ၸႂ်ၶတ်းႁႅင်း ၶိုင်သၢင်ႈလွင်ႈတေႁႄႉၵင်ႈၽေးၼင်ႇၼႆ။ မႃႇႁႅင်းငိူၼ်ႈတိုၼ်း ဢၼ်ၶုတ်းၶႃႁႃလႆႈမႃးၵေႃႈ ၵုမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇၵၢၼ်တိုၵ်း ၵၢၼ်သိုၵ်းၵူၺ်းလႄႈ ၵႃႈၸူဝ်ႈတိုၵ်ႉတိုၵ်းၵၼ်ယူႇတႄႉ တႃႇၶိုင်သၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄၽေးၶဵၼ်သၽႃႇဝၼၼ်ႉ မႃႇႁႅင်းငိုၼ်းတွင်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈမႅင်ႇ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ သုၼ်ႇႁဵတ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ်ၵွၼ်ႇ။

ၵမ်းလိုၼ်းလႆႈပိုင်ႈဢိင် တၢင်းၸွႆႈမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းသေ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းၸုတ်ႈၸွပ်ႈ ယဵၼ်းၶွပ်ႈထိုင်ပဵၼ်မိူင်းၶီႈၶႃႈ လူၺ်ႈသေလၢႆးလၢႆးၵူၺ်းယူဝ်ႉၼႆ လီလႆႈယုပ်းၽၢၼ်ႈဝူၼ်ႉထိုင်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈ 2008 ၼႂ်းပၢၼ်သိုၵ်း နအဖ ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉႁူဝ်ၼႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၸၢဝ်းမၢၼ်ႈၼင်ႇၵၼ် ၶတ်းၶႂၢင်ၶႃၽီတေႃႇၵၼ် ၽႂ်တူၺ်းၽႂ်ပဵၼ်ၶဵၼ်လုမ်းလုမ်း ယွၼ်ႉလမ်ႇမၢၵ်ႈဢႃႇၼႃႇႁႅင်းပွင်သေ ၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉ ဢၢၼ်ႇသႅၼ် တၢႆႁၢႆတုၵ်ႉယၢၵ်ႈမႃး ၼႂ်းလူမ်းလႅင်ႉၼႃႊၵိသ်ႉမႃးယဝ်ႉ။

ထိုင်ၼႂ်းပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NLD လႄႈ ၸၵၸ စကစသမ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈတၢႆႁၢႆတုၵ်ႉယၢၵ်ႈ ထိုင်တီႈပေႃးဢမ်ႇၼပ်ႉလႆႈသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈတႅတ်ႈတေႃး ယွၼ်ႉႁႃႊၶူတ်ႊဝိတ်ႉမႃးယဝ်ႉ။

ၼႂ်းပၢၼ် ၸၵၸ စကစလႄႈ NUG ၶႃၽီႁိမ်ၵၼ်ႁဵတ်းၶုၼ်ၼႆႉသမ်ႉ ပီၵၢႆၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ဢိင်ႇသၼ်ႇလိၼ်ၵူၼ်ႇႁိူၼ်းၵၢၼ်ႉ လူႉသုမ်းတၢႆႁၢႆယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်ယူႇ။

ဢမ်ႇၵႃးၼႂ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉသေ ပၢႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈ ယင်းလႆႈတၢႆႁၢႆ လူႉသုမ်းပႃးထႅင်ႈ။

ႁိမ်းႁွမ်း ငိၼ်းတိူဝ်ႉၸႂ်တၢင်သေ တေသူင်ႇမႃးတၢင်းၸွႆႈ လူၺ်ႈၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ် တူၺ်းထိုင်ၵၼ်တႄႉ မီးမႃးယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေလူင်းၸွႆႈလူင်းၸႅၵ်ႇလူင်းၸတ်း ႁႂ်ႈၽႅဝ်ထိုင်လႆႈပိုၼ်ႉတီႈၵမ်းသိုဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸွင်ႇတေငၢႆႈလူမ်သၢင်ႇထုၵ်ႇၶိုတ်းယၢမ်းၼႄႇ။

ပေႃးတေၵုမ်ႇဢဝ်ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၼႄၶေႃႈဢၢင်ႈသေ ထဵတ်ႈထၢမ်ၵူတ်ႇၸႅတ်ႈၸွမ်း သၢမ်ဝႃးၼိုင်ႈလၢၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တေမိူၼ်တင်း တင်ႈၸႂ်ငႅၼ်းၶေႃးၵူၼ်းမိူင်းထႅင်ႈၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၸင်ႇၼၼ် ၽွင်းယၢမ်းလူဝ်ႇလႆႈၵွပ်ႇၵူႈ တူၺ်းထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ လီလႆႈၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်သေ ႁူမ်ႈၸွႆႈၵဵဝ်ႇၾူတ်ႇယူႇ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆဢေႃႈ။