တင်ႈတႄႇၵၢင်ပီ 2024 မႃးၼႆႉ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယိုတ်းၵုမ်း လႆႈ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ။ မိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ဢွၵ်ႇ သႅင်လီသီလႅင် သႅင်ဢၼ်ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ ၵိုၵ်းပိုၼ်း ဢွၵ်ႇၼမ်။ ဝၢႆးလင် ပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်မႃးၵေႃႈ ၶုၼ်ဢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းၵုတ်ႈၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး။ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ၽူႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းသၢင်ၼိူဝ် လွင်ႈၵၢၼ်ၶုတ်းဢွၵ်ႇ သႅင်လီသီလႅင်ၵိုၵ်းပိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။  

ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းမေႃႇငိုၼ်း မေႃႇတွင်း တွၼ်ႈတႃႇ ၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ(ၶရူဝ်ႇၼီႇ) ၸိူဝ်း မီးလွင်ႈၵပ်းသၢၼ် ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ဝၢႆးပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း TNLA ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၸုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီသေ တိုၵ်းသိမ်း ၵုမ်းၵမ်လႆႈၵႂႃႇ။

ဝၢႆးသေ သိုၵ်းတဢၢင်း တိုၵ်းလႆႈဝဵင်းသေ ၵုမ်းၵမ်လႆႈ ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း သၢမ်လိူၼ်ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ၶဝ် ၽွတ်ႈႁႅၼ်းၵေႃႇမတီႇ ၾၢႆႇၸတ်းၵၢၼ် ၵၢၼ်ၶုတ်းသႅင် ၼႂ်းၸေႊဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈမႃး။ တႄႇပိုတ်ႇပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၶုတ်းသႅင်ၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။

လႆႈႁူႉဝႃႈ ၶုၼ်မိူင်းဢၼ်ၵုမ်းၵမ် ၸေႈဝဵင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇသေတႃႉ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ယင်းတိုၵ်ႉဢမ်ႇမီး သုၼ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းသႅင် တဵမ်ထူၼ်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵုမ်းၵမ်မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼႆႉ ၶွမ်ႊပၼီႊလူင်ၸိူဝ်း ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ မီးသုၼ်ႇလႆႈ ၶုတ်းသႅင်လႅင် ဢွၵ်ႇတီႈမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ မီးယူႇ 10 ဢွင်ႈတီႈ။

ဝၢႆးသိုၵ်းတဢၢင်း မႃးၵုမ်းထိင်း ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ ၶွမ်ႊပၼီႊၵၢၼ်ၶုတ်းသႅင်လႅင် ပတမျႃးၼၵႃး (ပတ္တမြားနဂါး) ဢၼ် ဢူးၼေႇဝိၼ်းထုၼ်း ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၸုမ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNO) လႄႈ ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၾၢႆႇၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်၊ ၶွမ်ႊပၼီႊ ယတၼႃႇသျိၼ်ႇ၊ ၶွမ်ႊပၼီႊ လီႇမီႇတႅတ်ႉ   သပူႇၵျေႃႇဢွင်ႇ ဢိၵ်ႇပႃး ၶွမ်ႊပၼီႊ တႅတ်ႉၼၢႆႇဢွင်ႇ လႄႈ ၶွမ်ႊပၼီႊလၢႆလၢႆဢၼ်ၼႆႉ ၺႃးသင်ႇဢိုတ်းပႅတ်ႈ။ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈသိုပ်ႇၶုတ်းဢဝ် သႅင်လႅင်ထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းဢၼ် သိုၵ်းတဢၢင်း ႁၢမ်ႈဢမ်ႇပၼ် ၶုတ်းသႅင်ဢွၵ်ႇထႅင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ယူႇၾၢႆႇတႂ်ႈလွင်ႈၸတ်းၵၢၼ် ၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်း TNLA သေ တႄႇၶၵ်ႉၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းသႅင်လႅင် မႃးၶိုၼ်းၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

လႆႈႁူႉဝႃႈ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA လႄႈ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA တင်း သိုၵ်းဝ UWSA ၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်ၶုတ်းဢဝ် သႅင်လႅင် ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝႆႉပဵၼ်တီႈဢွင်ႈႁၵ်ႉသႃ သၽႃႇဝ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ “ၶဝ်ၵႂႃႇၶုတ်းဢဝ်သႅင် ဢွင်ႈတီႈၵွၵ်ႉၵုၼ်း (ပတ္တမြားမြေဂေါက်ကလပ်နေရာ) ၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇၵျိုၵ်ႈ။ ၶဝ်ၵႂႃႇၶုတ်းဢဝ်သႅင်တီႈၼၼ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပေႃးယွၵ်းယွႆလူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၵွႆးဢွၵ်ႇပိူင်ဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈၶုတ်းဢဝ်ၼမ်လူၼ်ႉၼမ်လိူဝ် (အကြီးစားတူးဖော်ခွင့်) ၼႆႁႄ ၶဝ်ႁမ်ႉႁဵတ်းၶိုၼ်း” ၼႆယဝ်ႉ။

ဢၼ်ၶုတ်းဢဝ်သႅင်လႅင်ယူႇ ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်းၵမ်ႈၼမ်သေ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸမ်ႉ ၵူၺ်းလႆႈၵႂႃႇႁဵတ်း ၵူၼ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းလိူၼ်သေ ၶုတ်းသႅင်ပၼ်ၵွႆး ၼႆယဝ်ႉ။

တႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တေႁဵတ်းၵၢၼ် ၶုတ်းသႅင်လႆႈ ဢိတ်းဢွတ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈယွၼ်းၶႂၢင်ႉတီႈ ၾၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းဢိူင်ႇဢွၼ်တၢင်းသေ တေလႆႈမီးပႃး ဝႂ်သႂၢင်းၶွၼ်ႇ။ ဝႂ်သႂၢင်းၶွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈပီသေ မီးသုၼ်ႇလႆႈၶုတ်းဢဝ်သႅင် တႃႇၼိုင်ႈလွၵ်းၵွႆးၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

“ပေႃးၵႂႃႇတၢင်ႇဝႂ် ယွၼ်းသုၼ်ႇလႆႈၶုတ်းသႅင်ၼႆ ၶဝ်ဢမ်ႇလႃႈလီပၼ်။ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ ပၼ်ႁဝ်းၶုတ်း ၵႃႈၼင်ႇပွင် ပဵၼ်လႆႈၼႆၵွႆး။ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်သႅင်လႅင်ဢွၵ်ႇၶႅမ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ပေႃးသိမ်းဢဝ်ဝႆႉမူတ်းယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

လွၵ်းၵၢၼ်ၶုတ်းသႅင် ၼႂ်းမိူင်းၵုတ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈၶုတ်းၼႆႉ ဢေႇႁႅင်းတေႉတေႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁဵတ်း ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ သုၼ်ႇလႆႈၶုတ်းသႅင် ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း လူၺ်းယေႇဢူး တွပ်ႇဝႆႉပၼ်ၼႂ်း သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဝႆႉဝႃႈ “ၸိူဝ်းၶႂ်ႈၶုတ်းဢဝ်သႅင် ၸွမ်းၼင်ႇႁႅင်းပွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတၢင်ႇမၢႆ ၽၢင်တီႈ ၵေႃႇမတီႇၾၢႆႇၸတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းသႅင်ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ပေႃးသႂၢင်းပၼ်ၶွၼ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇမုၵ်ႉၸုမ်း မၵ်းတတ်း ဝႆႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေပၼ်ၶုတ်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်” ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမႄႈၶူင် (မဲခေါင်သတင်း) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃႇမတီႇၾၢႆႇၸတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းသႅင်ၼႆႉ ပဵၼ်တႃးဢူၵ်ႉတမွင်း (တားအုပ်တမောင်း) ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်း ပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တဢၢင်း TNLA  ဝႃႈၼႆ။

တႄႇဝၼ်းတီႈ 11/11/2024 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈလိူၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်သေ မိူဝ်းပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်း ၶုတ်းသႅင်လႅင်ဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ လၢႆလၢႆပွၵ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆၸွမ်း ဢေႇသုတ်း ဢမ်ႇယွမ်း 10 ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵမ်းၵႂႃႇ တင်းၼမ် လႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃး ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်း လူႉၵွႆၵႂႃႇၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းလင်မၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

တႅမ်ႈ-မူၺ်ၶမ်း