ၶၢဝ်းၵတ်းပူၼ်ႉၵႂႃႇ ၶၢဝ်းမႆႈထိုင်မႃး ။ ပီၼိုင်ႈယဝ်ႉပီၼိုင်ႈ မႆႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇၼႆ ၽႂ်ၵေႃႈတေၾၢင်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈယူႇ။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃး  လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈၵူၼ်းထဝ်ႈ ၸိူဝ်းမီးႁႅင်းၵမ်ႉတူဝ်ဢေႇၼၼ်ႉ  ၵႆႉမေႃပဵၼ်ဢမ်ႇယူႇလီ။   ပေႃးပဵၼ်ဢမ်ႇယူႇလီၶၢဝ်းမႆႈၼႆႉ ၵႆႉမေႃပဵၼ်ႁႅင်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်သျွၵ်ႉၶ် ပဵၼ်လူမ်း ၊ ပဵၼ်လူမ်းမႆႈႁုပ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၽေးထိုင် သၢႆၸႂ်။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ပၢႆးယူႇလီၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေဢမ်ႇယူပ်ႇယွမ်း ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇၶႆႈဢမ်ႇၼၢဝ်ၼႂ်းၶၢဝ်းမႆႈၼႆႉ  လူဝ်ႇၾၢင်ႉလွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ။

တႃႇၾၢင်ႉပၢႆးယူႇလီၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈႁူႉပႃးလွင်ႈဢၼ်ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းၸွမ်းလႄႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇလီဝႄႈ ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်  ဢမ်ႇၵွမ်ႉ  မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၵူၺ်း  ႁႅင်းလူမ်းမႆႈၼႆႉ ၶိုၼ်ႈသုင်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တင်းလုမ်ႈၾႃႉ။ သၢႆလႅတ်ႇ UV ၵေႃႈ ႁႅင်း။ တုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းၼႂ်းတူဝ်လႄႈၼွၵ်ႈတူဝ်။  

ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ပၢႆလိူဝ်ၾိင်ႈၾႃႉလိူတ်ႇမႆႈ  ၾႆးၾႃႉၵေႃႈ သမ်ႉၵႆႉၶၢတ်ႇ ။ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ၊ ဢမ်ႇမီးၾႆးၾႃႉၸႂ်ႉတႃႇၽတ်ႉလူမ်းလႄႈ ဢႄႊၵွၼ်ႊ။ ၶၢဝ်းပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉသမ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်းလပ်းၶၢဝ်းၼွၼ်း၊ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းၶိင်ႇၸွမ်းၶၢဝ်း။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈသုၵ်ႉၸႂ်ပႃးထႅင်ႈ။  ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶၢဝ်းမႆႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းဢၼ် ၵူၼ်းႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈၼူၼ်းၸႂ်တႄႉတႄႉ။

တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၵႆႉပဵၼ်ၼႂ်းၽွင်းၶၢဝ်းမႆႈသမ်ႉ ပဵၼ်သင်လၢႆလၢႆ

Heatstroke လူမ်းမႆႈထိပ်ႇ – သင်ဝႃႈ လူမ်းမႆႈၼႂ်းတူဝ်ထိပ်ႇၼႆၸိုင် တေပဵၼ်ႁူဝ်ၶႆႈ ႁူဝ်ပၼ်ႇ ႁူဝ်မဝ်း ၊ ၼိူဝ်ႉၼင် ႁႅင်ႈႁိူတ်ႇလိူတ်ႇမႆႈ ။ ႁိူဝ်ႇဢွၵ်ႇၼမ်ပူၼ်ႉ ၊ တေလိုမ်းတူဝ်ငၢႆႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးပဵၼ်ႁႅင်းၸၢင်ႈသုမ်းသၢႆၸႂ်ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ။

Heat Exhaustion ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈ ယွၼ်ႉမႆႈႁႅင်း – ယွၼ်ႉႁႅင်းမႆႈသုင်ၼႃႇလႄႈ ႁိူဝ်ႇဢွၵ်ႇၼမ်သေ ထၢတ်ႈၼမ်ႉထၢတ်ႈၵိူဝ်ၼႂ်းတူဝ် မူတ်းသဵင်ႈ ။ တေႁိူဝ်ႉတေဢူၼ်ႈငၢႆႈ ပၼ်ႇမဝ်း တေၶႂ်ႈတူၼ်ႉၶႂ်ႈႁၢၵ်ႈ။ 

Heat Syncope – ပဵၼ်ငၢၼ်းယွၼ်ႉလူမ်းမႆႈ- ၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉ တေၸဵပ်း  ၊ ၸၢင်ႈပေႃႇပိုၼ်ႉၶၼ် ။

Heat rash – ဢွၵ်ႇႁေႃႁိူဝ်ႇၼႃ  ယွၼ်ႉမႆႈႁႅင်း။  ဢွၵ်ႇႁေႃႁိူဝ်ႇပဵၼ်ၶႅပ်းပဵၼ်ၶႅပ်း   ၊  ပဵၼ်ၶူမ်းပဵၼ်ၵၢႆး ပေႃးယၢႆးသမ်ႉလွၵ်ႈၸဵပ်း။ 

Dehydration ထၢတ်ႈၼမ်ႉၼႂ်းတူဝ်ႁႅင်ႈ – ယွၼ်ႉႁိူဝ်ႇဢွၵ်ႇၼမ်ႁႅင်းသေ ထၢတ်ႈၼမ်ႉတေႁႅင်ႈ ။ ဝၢႆးထၢတ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈယဝ်ႉ ႁူဝ်တေၶႆႈ ၊ ပၼ်ႇမဝ်း ၊  ဢမ်ႇပေႃးမီး  ၽၢႆႈဢွၼ်ႇၽၢႆႈလူင်   ၊ ပၢၵ်ႇႁႅင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

တၢင်းပဵၼ်ၽိဝ်ၼင် – ယွၼ်ႉသၢႆလႅတ်ႇ UV သုင်ႁႅင်းသေ ၼိူဝ်ႉၼင်ႁႅင်ႈ ၊ ၽိဝ်ၼင်လွၵ်ႈ။ လႅတ်ႇႁုမ်း ၽိဝ်မၢၼ်ႉ  ။  

Food poisoning တၢင်းၵိၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵွင်ႉ – ယွၼ်ႉမႆႈႁႅင်းသေ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉၸၢင်ႈမဵၼ်သူမ်ႈမဵၼ်ၼဝ်ႈငၢႆႈ ။ ပေႃးဢမ်ႇၾၢင်ႉၵိၼ် တေၸၢင်ႈပဵၼ်ၵွင်ႉ ။ တေၸၢင်ႈပဵၼ်ႁူင်းၶဝ်ႈၸဵပ်း ၊ တေၶႂ်ႈဢေႃႉၶႂ်ႈႁၢၵ်ႈ လႄႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်တွင်ႉႁႄႈတွင်ႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။

Diarrhea တွင်ႉႁႄႈတွင်ႉၵႂႃႇ – ၶၢဝ်းမႆႈၼႆႉ ယွၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၵႆႉၼဝ်ႈငၢႆႈ ၸၢင်ႈမီးမႅင်းဝႆႊရတ်ႉ ၊ ပႅတ်ႉထီႊရီႊယိူဝ်ႊ လႄႈ တၢင်းၵိၼ်တေဢမ်ႇမူတ်းသႂ်သေ ၸၢင်ႈပဵၼ်တွင်ႉႁႄႈတွင်ႉၵႂႃႇ။

တၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇတႃ – ယွၼ်ႉသၢႆလႅတ်ႇႁႅင်းသေ သၢႆတႃႇၸၢင်ႈလူႉ ၸၢင်ႈၸဵပ်း ၸၢင်ႈၶူမ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ႁူဝ်ၸဵပ်း – ယွၼ်ႉလႅတ်ႇႁႅင်းသေ ႁူဝ်တေၸဵပ်းတေၶႆႈ ။ ယွၼ်ႉမႆႈႁႅင်းလႄႈ တေသုၵ်ႉၸႂ် ဝၢႆးၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၵေႃႈ ၶႆႈၸွမ်း။

မွင်ၶေႃႈၸႂ်ၵပ်ႉ – ၶၢဝ်းမႆႈၶၢဝ်းႁႅင်ႈၼႆႉ ၽုၼ်ႇမုၵ်ႉတေၼမ် ၊ လူမ်းဢမ်ႇသႅၼ်ႈသႂ် ယွၼ်ႉၼၼ် ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မွင်ၶေႃႈၸႂ်ၵပ်ႉ ။

ယွၼ်ႉမႆႈႁႅင်းသေ ၸၢင်ႈသုၵ်ႉၸႂ်ႁႅင်း ထိုင်တီႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးၸႂ် ႁႅင်းၸႂ်တူၵ်း ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းပဵၼ် ၼၢဝ်ၶူတ်းလိူတ်ႈလိူဝ် ၊ မၢၵ်ႇလၼ် ၊ ပဵၼ်မၢၵ်ႇပဵၼ်တုမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းမႆႈၼႆႉ ၽႂ်သမ်ႉၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ငၢႆႈ  

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ ၊ ၵူၼ်းဢႃယုသုင် ၊ ၵူၼ်းမၢၼ်း လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ႈ တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ် ၊ တၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇၵႅဝ်း  ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢိၵ်ႇပႃးတင်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းလႅတ်ႇမႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ။

တေလႆႈဝႄႈသင် ႁဵတ်းသၢင်ႈသင်ၼႂ်းၶၢဝ်းမႆႈ

ၶၢဝ်းမႆႈၼႆႉ ႁိူဝ်ႇဢွၵ်ႇၼမ်လႄႈ ထၢတ်ႈၼမ်ႉၼႂ်းတူဝ်တေႁႅင်ႈ ။တႃႇႁႄႉၵင်ႈလႆႈ ထၢတ်ႈၼမ်ႉၼႂ်းတူဝ်ႁႅင်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၵိၼ်ပၼ်ၼမ်ႉၵိူဝ်လႄႈၼမ်ႉၼမ်ၼမ် ။

သင်ပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈဝႄႈသၢႆလႅတ်ႇ ၶၢဝ်းယၢမ်း 11 မူင်းထိုင် 4 မူင်းဝၢႆးဝၼ်း။သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းလႅတ်ႇၸိုင် ႁႂ်ႈၼုင်ႈမႆ ၶူဝ်းဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈလႅတ်ႇ ယႃႇႁႂ်ႈလႅတ်ႇတိူဝ်ႉၼိူဝ်ႉၼင်ၵမ်းသိုဝ်ႈ။

ႁႂ်ႈလိူၵ်ႈၼုင်ႈၶူဝ်းဢၼ်မၢင်လႄႈ လူမ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇငၢႆႈ ၊ လႄႈ ၶူဝ်းဢၼ်သီဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ၊ လိူၵ်ႈၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းသႅၼ်းဢၼ် မဝ်တူဝ်မဝ်ၶိင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။

ႁႂ်ႈတႃးပၼ်   ၶရိမ်ႊႁႄႉလႅတ်ႇ(Sunscreen)  ဢၼ်ပႃး SPF 30 ။

သင်ဢွၵ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈ တၢၵ်ႇလႅတ်ႇ ႁႂ်ႈပႃးၸွင်ႈပႃးၵုပ်း မၢၵ်ႇႁူဝ်။

ႁႂ်ႈၵိၼ်ပၼ် တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်မၢၵ်ႇမႆႉ ၽၵ်းၶဵဝ် သႅၼ်းဢၼ်ထၢတ်ႈပီႊတမိၼ်ႊတဵမ်ထူၼ်ႈ ။ ၵိၼ်ပၼ်မၢၵ်ႇမႆႉ ဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈၼမ်ႉၼမ်ၼမ်။

ႁႂ်ႈမေႃလိူၵ်ႈယူႇတီႈ ႁူမ်ႈတီႈလႆႈလူမ်းၵတ်းယဵၼ်လီ။

ႁႂ်ႈဝႄႈ ၼမ်ႉယႃႈၼမ်ႉလဝ်း မဝ်းမိင်း ဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈဢႅဝ်ႊၵူဝ်ႊႁေႃႊ။

ယႃႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ သင်ၵႂႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈသေတၢၵ်ႇလႅတ်ႇမႃး။

ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလီႁူႉ ၽွင်းၶၢဝ်းမႆႈ တႃႇႁႂ်ႈယူႇလီၵတ်းယဵၼ် ဢမ်ႇၸပ်းတၢင်းပဵၼ်သင်ၼၼ်ႉ ၶႃႈဢေႃႈ။ ယွၼ်းသူးႁႂ်ႈ ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈၵူႈၵေႃႉ ယူႇလီၸႂ်သိူဝ်းၵၼ်ၵူႈၵေႃႉသေၵမ်းၶႃႈ။

Source – DVB