ယၢမ်းလဵဝ် သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၶိုၼ်း ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တီႈဝဵင်းလူင်မိူင်းတႆး ပွတ်း ႁွင်ႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်မိူၼ်ၵဝ်ႇ ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈမႃးၶိုၼ်းၼႆယူႇ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉ မီးၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်း ဝႆႉဝႃႈ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ တေလႆႈထွႆဢွၵ်ႇပၼ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၵွၼ်ႇပႆထိုင် လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ပီ 2025 ၼႆႉၼႆလႄႈ ၸွင်ႇသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉသမ်ႉ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇထွႆၶိုၼ်းႁိုဝ် ဢမ်ႇထွႆ ၼႆတႄႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢိၵ်ႇ ၵူၼ်းတင်း ၼမ် လၢႆလၢႆၾၢႆႇၵေႃႈ  မီးၶေႃႈထၢမ်ဝႆႉယူႇ။

သိုၵ်းတဢၢင်း ၊ သိုၵ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇမၢၼ်ႈ PDF ၊ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA တင်း သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပိုတ်ႇ ပၢင် ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 သေ ယိုတ်းဢဝ် ဝဵင်းလူင်လႃႈသဵဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇမႃး မီးမႃးၶၢဝ်းတၢင်း ၸမ်ထိုင်ပီယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ ပီ 2024 ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်းဝဵင်း လႃႈသဵဝ်ႈ သေ ထိုင်မႃးဝူင်ႈတီႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႊ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႈယိုတ်းလႆႈ တိူင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ပၵ်း သဝ်းဝႆႉတီႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈသေ လိုပ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇလႆႈ ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။

ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉသေ ႁိူၼ်းယေး၊ ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ၊ သဵၼ်ႈတၢင်း၊ ၵၢတ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ လူႉၵွႆၵႂႃႇ တင်းၼမ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဝၢႆးလင်ပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸမ်ႉ သိုပ်ႇဢဝ် ၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်း မိူဝ်းပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းလူင် လႃႈသဵဝ်ႈထႅင်ႈဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆးလႄႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈလူႉၵွႆထႅင်ႈတင်းၼမ်။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေပဵၼ်ၵၢၼ်သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ် ယိုတ်းဢဝ် ဝဵင်းလႃႈ သဵဝ်ႈၼၼ်ႉသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ လႆႈတတ်းပႅတ်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ဢိုတ်းပႅတ်ႈလၢၼ်ႇ ၸွမ်း လႅၼ်လိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ် သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၵုမ်းၵမ်။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတေႉတေႉ။

ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းသိုၵ်း MNDAA ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ဢၼ်ယူႇသဝ်းၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ မိူင်းၶႄႇ။ ၵၢၼ်တီႈသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၶဝ်ႈယိုတ်းဢဝ် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢၼ်မီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢႆလၢႆၶိူဝ်း ယူႇႁူမ်ႈသဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈတီႈၼႆယူႇ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ သမ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ် လွၵ်ႇငိူတ်ႈပႃး လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵၢၼ်ၾင်တိုၼ်းလၢင်း ဢၼ်မိူင်းၶႄႇ မႃးလူင်းတိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵွႆးဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉ တိူဝ်ႉပႃး ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼႆယဝ့်။

ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်း မႃးပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်သၢင်ႈၶိုၼ်း လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တူၵ်းလိုၼ်းမႃး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းလႆႈ ပၢႆႈယၢၼ်ဢွၵ်ႇဝဵင်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁတ်းတႅပ်းတတ်းၸႂ် ပွၵ်ႈမႃးယူႇၶိုၼ်းႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်းတေႉတေႉ။

“ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ပွၵ်ႈမႃးပႂ်ႉႁိူၼ်းၶိုၼ်း ၼိုင်ႈၵေႃႉသွင်ၵေႃႉၵွႆး။ မိူဝ်ႈလဵဝ် တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းႁႃႉၼႆ မီးယူႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵိုၼ်းထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းပေႃးထၢမ်ႁႃၵၼ် တူင်ႉတၵ်ႉၵၼ်ၼႆ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ။ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁဵတ်းၼႆၵွႆးၵွႆး” ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

“မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတိုၵ်ႉလႆႈၵူဝ်ႁႄ လွင်ႈၶၢဝ်ႇသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၶဝ် တေထွႆႁႃႉဢမ်ႇထွႆၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၵမ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းလိူၼ် 3 ဝႃႇ၊ ၵမ်ႉဝႃႈ ဝၢႆးလိူၼ်ႁႃႈဝႃႇၼႆ။ ပေႃးၵူဝ်းၵၢင်ႉတင်းမၢၼ်ႈဢုပ်ႇၵၼ် ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်ၼႆ ၵူဝ်းၵၢင်ႉတေလႆႈထွႆဝႃႇၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈငိၼ်း။ ၵူၼ်းမိူင်းဝူၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးၵူဝ်းၵၢင်ႉဢမ်ႇမီး ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပွင်ႇဝႃႈ သိုၵ်းၵဝ်ႈ ၵၢင်ႉ လၵ်ႉထွႆၼႆၼၼ်ႉၼႃႇ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈဝႃႈ ၵူဝ်းၵၢင်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇထွႆႁႄ တေပႂ်ႉၶိုၼ်းၶဵင်ႇယိုဝ်းမၢၼ်ႈႁႃႉ ၼႆၵေႃႈငိၼ်း။ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးလၢတ်ႈတႄႉ သူပ်းၵိၼ်မၢၵ်ႇ ႁူထွမ်ႇၵၢင်ႇႁႄ ယူႇဝႆႉၵွႆး” ၼႆယဝ်ႉ။

တႄႇႁူဝ်လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပႃႇ ပီ 2024 သေ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ႁဵတ်းၶဵဝ်ပၼ် သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸတ်းပၼ်ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် တီႈဝဵင်းၶုၺ်းမိင် ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ။ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸင်ႇၵိုတ်း ၵၢၼ် ဢဝ် ၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်းမႃးပွႆႇသႂ်ႇ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၵဝ်ႈၵၢင်ႉၵုမ်းၵမ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ၸင်ႇလူတ်းယွမ်း ပိုတ်ႇ ပၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းၶႄႇ- မိူင်းမၢၼ်ႈ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ပိူဝ်ႈတႃႇၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈလႆႈဝႃႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ မီးၵူၼ်းယူႇၼမ်သေ ၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၵေႃႈ တႄႇႁဵတ်းၵၢၼ်လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈမႃးၶိုၼ်း။ မိူဝ်ႈပီ 2024 ယွၼ်ႉပၢင် တိုၵ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢမ်ႇႁတ်းပွၵ်ႈမႃးယူႇႁိူၼ်းၽႂ်မၼ်းၶိုၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝဵင်းၼႆႉ မိူၼ်ဝဵင်းႁၢမ်းၵႂႃႇ ၵမ်းၼိုင်ႈယူႇ။

 ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးၸမ်မွၵ်ႈ သွင်သႅၼ်ၵေႃႉသေ တႃႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၸိူဝ်းပွၵ်ႈယူႇႁိူၼ်းၶိုၼ်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ သၢမ်ပုၼ်ႈ သွင်ပုၼ်ႈၵွႆးယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ပွၵ်ႈမႃးယူႇၶိုၼ်း ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

“ယွၼ်ႉသင်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈပွၵ်ႈယူႇၶိုၼ်းႁိူၼ်းၼႆၸိုင် ယွၼ်ႉဝႃႈ လႆႈသဵင်ႈၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၼမ်ႁႅင်းလႄႈ တႃႇတေသိုပ်ႇ ယူႇတီႈဝဵင်းပိူၼ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇငၢႆႈ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၵႂႃႇဝႆႉႁူင်းႁဵၼ်း ၸွမ်းၼႂ်းဝဵင်းတၢင်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပၢင် တွပ်ႇလိၵ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ပွၵ်ႈမႃးပႂ်ႉႁိူၼ်း ၼိုင်ႈၵေႃႉ သွင်ၵေႃႉၵွႆး။ တီႈဝဵင်း လႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းႁႃႉၼႆ မီးယူႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵိုၼ်းထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁဵတ်း” ၼႆယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ႁဵတ်းၶဵဝ်ပၼ်သေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ လႆႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၵႂႃႇသေ ၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်းဢမ်ႇမႃးပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇယဝ်ႉၼႆသေတႃႉ ၵၢမ်ႇၸႃႇတႃႇ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ တေယူႇလႆႈၵတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇ ႁိုင်ၼၢၼ်းမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇႁူႉႁၼ်ၸွမ်းလႆႈ ၼၼ်ႉၵွႆး။

လွင်ႈဝႃႈ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ တေထွႆဢွၵ်ႇပၼ်ၶိုၼ်း တီႈလႃႈသဵဝ်ႈႁႃႉ ဢမ်ႇထွႆၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်း ဢွၵ်ႇမႃး ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယူႇ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်း/ၶၢဝ်ႇၵၢင်လၢႆဢွၵ်ႇမႃး ၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဝႃႈ တေႃႇထိုင်ႁၢင်လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ပီ 2025 ၼႆႉ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉတေလႆႈထွႆပၼ်ၶိုၼ်း ၵမ်းၸုပ်ႈၸုပ်ႈႁႂ်ႈယဝ်ႉတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈတေႉမၼ်းၼႆ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၾၢႆႇသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ တွပ်ႇဝႆႉၼႂ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ သူၺ်ႇၾီႇမေႇ ၼင်ႇၼႆ။

သင်ဝႃႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ တေတူၵ်းၵႂႃႇၶိုၼ်း တႂ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတေႉၸိုင် တေပဵၼ်လွင်ႈသုမ်းၵၢၼ်ႉလူင် တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တိုၵ်းတေႃး တေႃႇသူႈၶိုၼ်း ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ တေႉတေႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယူႇတီႈၾၢႆႇၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇ တွင်ႈထၢမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉလၢႆလၢႆၵေႃႉသေ လႆႈႁူႉငိၼ်းတၢင်းႁၼ်ထိုင်မႃးလၢႆလၢႆလွင်ႈယူႇ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်း ၼိုင်ႈ သင်သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ႁူဝ်ၶႅင် ဢမ်ႇယွမ်းထွႆပၼ်လီလီၸိုင် ၵူၼ်းမိူင်းမႆႈၸႂ်ဝႃႈ ၵူဝ်လႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ် ပၢင် တိုၵ်းၵၼ် ၶိုၼ်းၼႆယူႇ။

ဝၢႆးလင်ပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ယိုတ်းလႆႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈယဝ်ႉဢမ်ႇႁိုင် ၾၢႆႇသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၶတ်းၸႂ်သၢင်ႈ ပၼ်တႃႇလႆႈၾႆးၾႃႉၶိုၼ်းသေတႃႉ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်း မႃးပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးလႄႈ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈသၢႆၾႆးၾႃႉ လႄႈ လၵ်းသဝ်းၾႆးၾႃႉၼႂ်းဝဵင်းလူႉၵွႆၶိုၼ်း တင်းၼမ်ႁႅင်းထႅင်ႈလႄႈ ၵၢၼ်ၼႆႉဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ်မႃးတေႉ တေႉ။ ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵိုတ်းလွင်ႈၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်း မိူဝ်းပွႆႇသႂ်ႇ ႁၢင်လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပႃႇ ပီ 2024 ၼႆႉၵွၼ်ႇ  ၸင်ႇ ၸၢင်ႈၶပ်းၶိုင်ပၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸေႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸႂ်ႉလႆႈၾႆးၾႃႉၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ပွၵ်ႉ 12 ဢၼ်ပွၵ်ႈမိူဝ်းယူႇၶိုၼ်းဝႆႉၼႂ်းဝဵင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ “တီႈလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ၾႆးၾႃႉ ပႆႇလႆႈမူတ်း။ မၢင်တီႈသၢမ်ဝၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈ သီႇဝၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈ။ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၾႆး 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ၽဵင်ႉၽိၵ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇမွတ်ႇႁႄ ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ ပႆႇမီးႁႄပွၵ်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၶဝ်ၸႂ်ႉၾႆးမၢၼ်ႈသၢင်းယေႇၵျႃႉႁႄ ပိုၼ်ၽႄႈပၼ်ၾႆးၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။ ၾႆး တၢင်းသူၺ်ႇလီႇ၊ မိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ပႆႇမႃးၽႅဝ်လႆႈ” ၼႆယဝ်ႉ။

လႆႈႁူႉဝႃႈ တင်ႈတႄႇသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ တႄႇပၼ်ၾႆးမႃး ယင်းပႆႇလႆႈၵဵပ်းၵႃႈၾႆး။ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၾႅပ်ႊဝႃႊရီႊ 17 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉသေ ႁွင်ႉဢဝ်ထဝ်ႈဝၢၼ်ႈ၊ ၵၢင်ႉ၊ ၵေႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸေႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈတႃႇတေတႅပ်းတတ်း ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၾႆးၾႃႉ ၼိုင်ႈယူႇၼိတ်ႉလႂ် တေႁူမ်ႈၵၼ် တႅပ်းတတ်း ၵဵပ်းၵႃႈႁိုဝ်ၼႆယူႇ။ ၵူၺ်း ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ယင်းပႆႇလႆႈႁၼ် ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃး ၼႆယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ႁူင်းယႃလူင် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ တေပိုတ်ႇလႆႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၶဝ် ႁွင်ႉႁူၺ်းဢဝ် ၶိုၼ်း မေႃယႃၸိူဝ်းႁဵတ်း CDM ၼၼ်ႉသေ ပၼ်ႇၵၢၼ်ဝႆႉယူႇ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၽူႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇယူႇလီ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 500 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်ၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်း ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈသေ ၶဝ်ႈႁဵတ်း CDM ၼႆယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾၢႆႇသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၶဝ်တႄႉၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းသိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဝႃႈ တီႈႁူင်းယႃလူင် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၼႆႉ မီးဝႆႉယႃႈယႃၵုမ်ႇထူၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းၸိုင် ယင်းတိုၵ်ႉ လႆႈၵႂႃႇယူတ်းယႃထိုင်တီႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး) ယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ “တီႈႁူင်းယႃၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇယႃပၼ်လၢႆလၢႆ ၸွမ်းၼင်ႇၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်း။ ၵူၺ်းပေႃး ဢမ်ႇမီးသင်တေႉတေႉ/ၵွတ်းၽၢၼ်တေႉတေႉတႄႉၵေႃႈ တေလႆႈဢဝ်လိၵ်ႈၵမ်ႉယၼ်တီႈ ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇ ၵႂႃႇၼႄၶဝ်။ ပေႃးၼၼ်ၸင်ႇ ၶဝ်တေယႃပၼ်လၢႆလၢႆ” ၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးမႃးတူၺ်းၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ၵုမ်းၵမ် သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးလွင်ႈယူပ်ႈယွမ်း တင်းၼမ်ယူႇ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈ ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈဢိုတ်းဝႆႉယူႇ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၼင်ႇႁိုဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းယူႇသဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းၸေႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ တေဢမ်ႇၶၢတ်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼႆသေ မေႃသွၼ်ၸိူဝ်းႁဵတ်း CDM ဝႆႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ်သွၼ်လိၵ်ႈပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸွမ်းဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ လႄႈ ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇဝႆႉၵွႆး ၼႆယဝ်ႉ။

“ယၢမ်းလဵဝ် တီႈလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ ပိုတ်ႇဝႆႉႁူင်းႁဵၼ်းၶႄႇၵွႆး။ ႁူင်းႁဵၼ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ပႆႇပိုတ်ႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ၽွင်းၶဝ် တိုၵ်ႉ ၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆလုၵ်ႈႁဵၼ်း။ တေတႄႇပိုတ်ႇမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ပႆႇႁူႉ” ၼႆ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ မီးၵူၼ်းၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼမ်မႃးတေႉတေႉသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းယင်းတိုၵ်ႉလႆႈ ယၢပ်ႇၵိၼ်း ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယူႇ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ယွၼ်ႉမီးၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းၶဝ် မႃးလူင်းတိုၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇပေႃးလႆႈမႆႈၸႂ်ၵၢၼ်။ ႁဵတ်းႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵႂႃႇ ဝၼ်းလႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉၵုမ်ႇ ထူၼ်ႈယူႇ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ  ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁဵတ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶဝ်ႈၵူႈဝၼ်း မိူၼ်မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းမိူင်း ပွၵ်ႉ 5 ဢၼ်လႆႈႁႃၵိၼ်ၸၢင်ႈပိူၼ်ႈ ဝၼ်းလႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ လဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄ ဝႃႈ “ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈဢွမ်ဢီႈၵိၼ်ၵွႆး။ မၢင်ပွၵ်ႈမႃး ယင်းဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈ တဵမ်သၢမ်တႃႇၵွၼ်ႇ။ ႁႃၵၢၼ်ႁဵတ်းၼႆႉ ယၢပ်ႇလိူဝ်ၵဝ်ႇၼႃႇ” ၼႆယဝ်ႉ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸူဝ်ႈသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉမႃးၵုမ်းၵမ်သေ ၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၼႆႉ ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ပၢင်တေႃႇလွင်း၊ ႁူင်းမိပ်ႇၼူတ်ႈ၊ ပၢင်ၵျေႃႇမူၼ်ႈ KTV၊ ႁူင်းမႄႈမွၵ်ႇယႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼမ်လိူင်ႇမႃးသေ ပိုတ်ႇလႆႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃး။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉသမ်ႉ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵူၼ်းမိူင်း ၼမ်ႁႅင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇထႅင်ႈၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈသႂ်ႇၶွၼ်ႇပၼ် သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

“ႁဝ်းတေႃႉၼမ်ႉမၼ်း မႃးၶၢႆၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ ၵႃႈလတ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၼႆႁႄႁဝ်းလႆႈပၼ်ၶဝ် ၼိုင်ႈပုင်းပေႇပႃႇၼႆႉ 2 မိုၼ်ႇ တေႃႇ သၢမ်မိုၼ်ႇ။ မၢင်ပွၵ်ႈလႆႈပၼ်ၶဝ် ၵိၵ်ႉၼိုင်ႈတီႈၼႆႉ 2 ပုင်းလိူင်ၼၼ်ႉၼႃႇ။ ၼၼ်ႉၵွႆးပေႃးၵႂႃႇငိုၼ်းပဵၼ် ဢေႇသုတ်း 3 သႅၼ်ယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၵွႆး ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ လႆႈၼမ်ႉတွၼ်းယူႇ 5 သႅၼ်ၵွႆး။ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈႁဝ်းသမ်ႉလႆႈသဵင်ႈၶၢဝ်း ယၢမ်းႁိုင်ပဵၼ် ၼိုင်ႈဝူင်ႈ၊ ဝူင်ႈပၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ” ၼႆယဝ်ႉ။

ဢိင်လူၺ်ႈၶၢဝ်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ႁိုဝ် ၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ်သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ယွၼ်ႉပႆႇမီးၽႂ် ယိုၼ်ယၼ်ပၼ်လႆႈတေႉတေႉဝႃႈ “ၵတ်းယဵၼ်ယဝ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းဢမ်ႇပဵၼ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ” ၼႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၺႃး ပၢင်တိုၵ်းသေ ပၢႆႈဢွၵ်ႇဝဵင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁတ်းပွၵ်ႈမႃးယူႇၶိုၼ်း ႁိူၼ်းယေးၽႂ်မၼ်းတေႉ ၼႆယဝ်ႉ။

တႅမ်ႈ-မူၺ်ၶမ်း