(ပွင်ႈၵႂၢမ်းယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼၢင်းယိင်း – ၼႂ်းဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ)

ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတီႈသုတ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ  ပဵၼ်ပၢႆးယူႇလီယဝ်ႉ ။ ပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၶူဝ်းတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၶႃႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႆ ၽႂ်တိုၼ်းတေဢမ်ႇထဵင်လႆႈ ။

ၼႂ်းၵႄႈၽေးသႅၼ်ၶဵၼ်လူင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း တီႈဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇႁုၼ်ႈမုၼ်းမႂ်ႇသုင်၊ တီႈဢၼ်ၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တီႈပႆႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ  တိုၵ်ႉမီးတင်းၼမ်။ ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ၼႃးပၢင်ႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆဝဵင်း ၵႆႁူင်းယႃ- ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇ တၢင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈမေႃယႃၶဝ် မႃးတူၺ်းၵူတ်ႇထတ်းပၼ် ပၢႆးယူႇလီ  ။  

မၢင်တီႈ  သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇလီ ၊ မၢင်တီႈ သဵၼ်ႈတႃႇသၢႆတၢင်းတိုၵ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းလိၼ်တၢင်းၵူမ်ႇယူႇ၊ မၢင်တီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၵႃး ၊ ရူတ်ႉၶိူင်ႈ ပႆႇၶဝ်ႈထိုင်လႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးၼမ် ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ လွင်ႈၵႂႃႇမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇၵူၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ   တႃႇမႃးဝဵင်း မႃးႁူင်းယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ၼႂ်းၵႄႈလွင်ႈၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇလူင်ၼႆႉ မီးမေႃယႃယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ  ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉမေႃယႃယိင်းမူၺ်ၶၢဝ် ယူႇဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း  ။ ႁဵတ်းၵၢၼ်မေႃယႃ  လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ယူတ်းယႃပၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ လူၺ်ႈၼမ်ႉၸႂ်ၸေႇတၼႃႇ ။ မၼ်းၼၢင်းဢဝ်လွင်ႈပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈပဵၼ်ပိူင်လူင်၊ ဢမ်ႇဝႃႈငဝ်းလၢႆးယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်းၶတ်းၸႂ်ၵႂႃႇယူတ်းယႃပၼ်ၵူၼ်းတၢင်းဝၢၼ်ႈတၢင်းသူၼ်ယူႇၸိူင်ႉၼႆ လႆႈမႃးၶၢဝ်းတၢင်း   10 ပီပၢႆယဝ်ႉ။  မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈၼေလွင်ႈဢၼ်မၼ်းၼၢင်းလႆႈတေႃႇသူႈမႃး – ၼင်ႇၼႆ ။

“ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ပေႃးပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်သင်မႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇယူတ်းယႃၼႂ်းဝဵင်းလႆႈ ၊ ယွၼ်ႉသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလီ ၊ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵေႃႈယၢပ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၵေႃႈပႃး ၊ မၢင်ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႇႁႅင်းယဝ်ႉ ၸင်ႁူႉၵေႃႈမီး ယွၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဝႆႉမဝ်မၢင်ၼိူဝ်ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ မၢင်ၸိူဝ်းလႆႈသုမ်းသၢႆၸႂ် ၵေႃႈမီးတင်းၼမ်ၶႃႈ ”- ဝႃႈၼႆ။

ဢၼ်မေႃယႃ ယိင်းမူၺ်ၶၢဝ် ဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းမေႃယႃၼမ်ႉၸႂ် မွၵ်ႈ 20 ၵေႃႉ လူင်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ မီးယူႇ 5 ဢိူင်ႇ ။  ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ၵဵင်းၶမ်း ၊ ဢိူင်ႇဝူဝ်းလူင် ၊ ဢိူင်ႇလွႆယၢင်း ၊ ဢိူင်ႇၵုၼ်ၵျွင်း ၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလဝ်း ။  ၼိုင်ႈဢိူင်ၼႆႉ လႆႈလူင်းယူႇ  3-4 ဝၢၼ်ႈ ။ 3 လိူၼ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်   လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵူတ်ႇထတ်းပၼ်ပၢႆးယူႇလီ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ   ။

“လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇ မေႃယႃ တင်းဝၢၼ်ႈၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၊ ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်းႁႅင်ႈ တႄႉၶႅၼ်းယူႇ ၊ ပေႃးပဵၼ်ၶၢဝ်းၾူၼ်တုၵ်ႉၶၼႃႇ ၊ မၢင်ပွၵ်ႈလႆႈပႆတင်းၵႂႃႇ ၊ သွင်သၢမ် ၸူဝ်ႈမူင်း ၊ ၵၢင်ၶမ်ႈ ၵၢင်ၶိုၼ်း ပေႃးမီးမႄႈပႃးတွင်ႉၶႆႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ လႆႈၵႂႃႇၽွင်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း ။သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းဢမ်ႇလီလႄႈ မႄႈမၢၼ်း မႄႈပုမ်လူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ မၢင်ၸိူဝ်းလႆႈႁၢမ်မႃးဢဝ် ၊ ယၢပ်ၽိုတ်ႇၶၢၼ်ၸႂ်ႁႅင်းၼႃႇသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းဢမ်ႇလီၼႆႉ”- မေႃယႃယိင်းမူၺ်ၶၢဝ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ ။

 ယွၼ်ႉ ႁႅင်းၵူၼ်းဢေႇလႄႈသင် ၊ ယွၼ်ႉယႃႈယႃ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ လႄႈသင်   3 လိူၼ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၸင်ႇလူင်းပိုၼ်ႉတီႈ   ။

ၵမ်ႈၼမ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတေၵႆႉပဵၼ် တၢင်းပဵၼ် လိူတ်ႈၶိုၼ်ႈ ၊ ႁူင်းၶဝ်ႈၸဵပ်း ၊ ၵူၼ်ႉၵူၼ်ႉၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈ ၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်သုတ်းၼႆႉ ပဵၼ်တင်းပဵၼ်ၶၢတ်ႇ  ဝိတ်ႊတႃႊမိၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။   ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼမ်ႉၵိၼ် ၼမ်ႉၸႂ်ႉလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပဵၼ် တၢင်းပဵၼ် ၽိဝ်ၼင်ၶူမ်းၵၢႆး (အရေးပြားရောဂါ) ၵေႃႈမီးတင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ ။

“ဢၼ်ပဵၼ်ၼမ်သုတ်းၼႆႉ တေပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၽိဝ်ၼင် ၶူမ်းၵၢႆး ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးၼမ်ႉ လႄႈ  လႆႈၸႂ်ႉၼမ်ႉဢၼ်ဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ် ။ တီႈၵႃႇလိၼႆႉ မီးၵူၼ်းၶုတ်းၶမ်း၊ ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼမ်ၼႃႇ ၊ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၼမ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးၶႂ်ႈလိူင်ႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉဢၼ်မီးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတင်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၼမ်ၼႃႇ” ဝႃႈၼႆ ။

တီႈၸႄႈဝဵင်းၵႃလီႉ ဝၢၼ်ႈလွႆသႅင်ၵေႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၵၢၼ်ၶုတ်းၶမ်း ၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၵွၼ်ႇ 3 ပီပူၼ်ႉမႃး ၼၼ်ႉသမ်ႉ ၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်။ လွင်ႈၶုတ်းထၢၼ်ႇႁိၼ်လႄႈ ၶုတ်းၶမ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်း၊ ပၼ်ႁႃဢၼ်သိုပ်ႇမႃးၸွမ်းသမ်ႉပဵၼ် ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၼႆ – မေႃယႃပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ ၼင်ၼႆ။

ဢၼ်ၸုမ်းမေႃယႃယိင်းမူၺ်ၶၢဝ်ၶဝ်လႆႈႁူပ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလိူဝ်ႁႅင်းၵိၼ်းႁႅင်းမႃးၼႆႉ တင်ႈတႄႇပီ 2020 မႃး ။ ထူပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉလၢမ်းၽႄႈ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ။  ၼႂ်းၵႄႈလူင်ၵိၼ်းၸႂ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၻူဝ်ႊၼေႃႊ ထရမ်ႉ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 2025 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသမ်ႉ ထိုင်မႃးၼႂ်းလိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႊၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉသင်ႇၸုမ်းၸဝ်ႈတႃႇၼ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ဢၼ်ပၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ်ယူႇ တင်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တတ်းၶၢတ်ႇလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်သေ ၶဝ်ႈမႃးၸွႆႈထႅမ်ပူၵ်းပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊၶိုၼ်း။   

လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တူင်ႇၵူၼ်း NGO, CSO တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်လႆႈ တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇသိုပ်ႇပၼ်ႇၵၢၼ်တႄႉတႄႉ။ ၵၢၼ်တူင်ႇၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸုမ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈ – ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းလိူၼ် တႃႇပၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လႄႈ ထိုင်တီႈလႆႈၵိုတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈမီး။

ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းလႄႈ ႁၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈသေပိူၼ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလႄႈ ပၢႆးယူႇလီ။ ငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈ တူင်ႇၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ တႃႇၼိုင်ႈပီၼႆႉ ပေႃးတူၺ်း သဵၼ်ႈမၢႆ ၼႂ်းပီ 2023 ၼၼ်ႉသေလၢတ်ႈၸိုင် မီးႁိမ်း 70,000 လၢၼ်ႉတေႃႊလႃႊ။ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈဢၼ်ယႂ်ႇသေ ပိူၼ်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။

“ငိုၼ်းလိူၼ်ႁဝ်းၵေႃႈယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ ၊ ဢွၼ်တင်းလႆႈ65000 ၊ တေႃႈလဵဝ် လႆႈငိုၼ်းလိူၼ် 30000 ၵူၺ်းယဝ်ႉ ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် မေႃယႃဢွၼ်ႇဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈငိုၼ်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႄႈ ဢွၵ်ႇၵၢၼ်ၵႂႃႇမိူင်းထႆး  ၊ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁူဝ်ၶႆႈၸွမ်းယူႇ။ ပၢင်သွၼ်ဢၼ်တေပၼ် တွၼ်ႈတႃႇၼၢင်းယိင်း 1 ပီ 4 ပွၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵႂႃႇ 1 ပွၵ်ႈၵူၺ်း ၊ ဢၼ်တတ်းငိုၼ်းလိူၼ်ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉမီး 6 လိူၼ် ယဝ်ႉ”-ဝႃႈၼႆ ။

ယၢမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူတ်ႇထတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း လႄႈလွင်ႈတေႃႉယႃႈယႃ တွၼ်ႈတႃႇ လူင်းပၼ်ယႃႈယႃ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈလႆႈပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်လႄႈ  ႁဵတ်းႁႂ်ႈယႃႈယႃ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶၢတ်ႇပႃး ဝႃႈၼႆ ။

မေႃယႃယိင်းမူၺ်ၶၢဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ-“ မီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၾၢႆႇတင်းတေႃႉသူင်ႇ ယႃႈယႃၵိၼ်ယႃႈယႃသမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယၢပ်ႇ လုၵ်ႉတင်းမိူင်းထႆး ၊ တင်းမႄႈသွတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးလႄႈ  ၊ ၸွမ်းတႃႈ ၸွမ်းတၢင်းၵေႃႈ ပိူၼ်ႈၸႅတ်ႈ ၵူတ်းထတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း    ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း ၵူတ်ႇထတ်းႁိုင်ၼႃႇ ၊ ဢမ်ႇမႃးထိုင်တီႈႁဝ်းလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ ၊ ပေႃးလူင်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈပၼ်ယႃႈယႃၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ၊ ၵူႈပွၵ်ႈပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေပၼ်ၵိၼ်ဝႆႉယႃ တေႃႇပေႃးႁဝ်းၶႃႈၵႂႃႇ တူၺ်းၶိုၼ်း ၊ တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉတႄႉ လႆႈပၼ်ဝႆႉတႃႇ 1 လိူၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ယဝ်ႉၵူၺ်းၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ ။

ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ပေႃးၵဵဝ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းၼႆႉ လႆႈဢုပ်ႇၵၼ်တင်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼမ်။   ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ဢမ်ႇပေႃးၶႆႈႁႂ်ႈႁဵတ်းပၢင်သွၼ် လွင်ႈ ႁႄႉၵၢင်ႈသၼ်ႇထေႇ လႄႈ ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃ လႄႈ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉတႃႇမေႃယႃႁဝ်းလႄႈ  တႃႇမႄႈႁိူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းပႆႇၽွမ်ႉတႃႇမီးလုၵ်ႈ ဝႃႈၼႆ ။

“ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်တင်းၼႆႉ ၶဝ်တေဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်း ပေႃးၵႂႃႇသွၼ်ပၼ်လွင်ႈၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ၼႃႈႁိူၼ်း ၊ ၵူၺ်းၼၢင်းယိင်းႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ လူဝ်ယူႇ ယွၼ်ႉၼၼ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ၊ လႆႈလၵ်ႉလၵ်ႉလွမ်လွမ်ႁဵတ်းပၼ်တႃႇ ၼၢင်းယိင်းႁဝ်း”- မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။  

ၵမ်ႈၼမ် တေပွင်ႇၸႂ်ၽိတ်းဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈဢမ်ႇႁႂ်ႈမီးၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းၼႆ ၊ တီႈတႄႉမၼ်း မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈ ပၢႆးယူႇလီ တွၼ်ႈတႃႇ မႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ တင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ။ ပေႃးပၢႆးယူႇလီဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမီးလႆႈၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း။ ပေႃးမီးလုၵ်ႈသေ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ ဢမ်ႇၼၼ်လုၵ်ႈၼၼ်ႉ ပၢႆးယူႇလီယူပ်ႈယွမ်း – သမ်ႉတေၶႅၼ်းလႆႈလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင်ၵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်းႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ၊ တေလႆႈတုၵ်ႉလႆႈယၢၵ်ႇလိူဝ်ၵဝ်ႇ ။ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယိင်ႈၶႅၼ်းတေပႃးၵၼ်တူၵ်းတႅမ်ႇယၢၵ်ႇၽိုတ်ႇၽၢၼ်ၵိၼ်းထႅင်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်သႄႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူဝ်းၼႃႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၵူၺ်း။     

 ပေႃးဢဝ်ပၢႆးယူႇလီဝႃႈ  ပေႃးတေမီးလုၵ်ႈၼႆႉ

1. ။ တေလႆႈမီးပၢႆးယူႇလီတဵမ်ထူၼ်ႈ  ၸဵမ်ဢဝ်ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ
2. ။ တႃႇတေမီးပၢႆးယူႇလီတဵမ်ထူၼ်ႈ လူဝ်မီးငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈ  လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တႃႇပူၵ်း ပွင်ပၼ်လွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ။ လူဝ်ႇမီးငိုၼ်းတွင်းတႃႇၶဝ်ႈထိုင်လႆႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸၼ်ႉသူင် ဝႃႈၼႆ ။

“ၵွပ်ႈသၢင်လႄႈ မေႃယႃ  မႃးပၼ်ပၢင်သွၼ် တင်းႁူႉ ႁႄႉၵင်ႈသၼ်ႇထေႇၼႆၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ် ႁၼ်ပၼ်ႁႃ ပၢႆးယူႇလီမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်လၢႆလၢႆ  မိူၼ်ၼင်ႇ   ဢႃယုတိုၵ်ႉလဵၵ်ႉ ၊ ပၢႆးယူႇလီ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ တႃႇမီးလုၵ်ႈ ၊ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ  လွင်ႈတၢင်းႁူႉလႄႈ တႃႇၶဝ်ႈထိုင် လႆႈတႃႇၵူတ်ႇထတ်း ပၢႆးယူႇလီလႄႈ လွင်ႈလုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင် ၽွင်းၸပ်းတွင်ႉ ဢိၵ်ႇ  ဝၢႆးလင် ၸပ်းတွင်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ။ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မီးပၢႆးယူႇလီ တဵမ်ထူၼ်ႈ ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပၼ်တၢင်းႁူႉပႃးထႅင်ႈဝႃႈ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်းပႃး တင်းပဵၼ် ဝၢႆးသေ ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ  ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇႁၼ်ဝႃႈ လွင်ႈႁႄႉၵၢင်ႉသၼ်ႇထႄႇ ၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၼၢင်းယိင်းႁဝ်းၶႃႈ တႄႉတႄႉ” ဝႃႈၼႆ ။  

တႃႇႁႂ်ႈမီးၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉတင်းႁူႉတင်းမေႃတႃႇတေမႃးၸွႆႈ မႃးပူၵ်းပွင်ပၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၼႆ လွင်ႈပၢႆးယူႇလီလႄႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း လႄႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ  ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပွတ်းတၢင်းၼႆႉၵေႃႈ ပွင်ႇၸႂ်ပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၽွင်ႈ ၊ ပေႃးဝႃႈ တၢင်းဢမ်ႇလီၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႈ မၼ်းၵေႃႈလႆႈယၢပ်ႇၸႂ်  ၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမႄးပၼ်တၢင်းၵႂႃႇမႃး ႁႂ်ႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈယူႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ် ၊  ႁႂ်ႈပူၵ်းပွင်လႄႈ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၊ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ဢိတ်းၼိုင်ႈ ၼႆၶႃႈ ။

ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇတႆးၵေႃႈ မီးဝႆႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းဢမ်ႇၶီ ပေႃးယူႇလီယင်းႁႃလႆႈ။ မီးငိုၼ်းၶမ်းၼမ်လၢႆ ဢမ်ႇပဵင်းမီးလၢပ်ႈ ပၢႆးယူႇလီ ၼိုင်ႈဝၼ်း- ၼႆဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈႁိုဝ်။

ၼႂ်းဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ ဝၼ်းတီႈ 8 မၢတ်ႉၶျ် ပီ 2025 ၼႆႉ ယွၼ်းယုၵ်ႉယွင်ႈၼမ်ႉၸႂ်ၸုမ်းမေႃယႃၼမ်ႉၸႂ်ႁဝ်းၶဝ်သေ – ယွၼ်းသူးပၼ်ႁႂ်ႈမေႃယႃႁဝ်းၶဝ်ယူႇလီလွတ်ႈၽေး  သိုပ်ႇႁဵတ်းပၼ်တႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းမီးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်လူင်ၼၼ်ႉသေၵမ်း။