ၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈသုင် (ႁိုဝ်) လွင်ႈၶႆမၼ်းလိူတ်ႈ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင်တိုၼ်းပဵၼ် (dyslipidemia) ၼႆႉ ပဵၼ် ယွၼ်ႉၶႆမၼ်းဢမ်ႇလီ (LDL- low-density lipoprotein) လႄႈ တရႆႊၵလိတ်ႉသိူဝ်ႊရႆႊ (Triglyceride) ၼႂ်း လိူတ်ႈသုင် ပူၼ်ႉတီႈ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၶႆမၼ်းလီ (HDL- high-density lipoprotein) သမ်ႉတႅမ်ႇ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပၢႆးယူႇလီႁူဝ်ၸႂ် လႄႈ လွတ်ႇလိူတ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ် တၢင်းပဵၼ်လွတ်ႈလိူတ်ႈဢွၵ်းဢေႃ တိပ်ႇတၼ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင်။

တၢင်းပဵၼ်ၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈသုင်ၼႆႉ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵႆႉလႆႈထူပ်းႁၼ်တီႈ ၵူၼ်းၵူႈသႅၼ်းပၢၼ် ၸိူဝ်း ဢမ်ႇၵုမ်း တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယမ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၵိၼ်ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၵိၼ် ဢၼ်ထုၵ်ႇ မႅၼ်ႈပၢႆးယူႇလီ ဢမ်ႇၼၼ် ဝူၼ်ႉၼမ် ၊ ၼွၼ်းဢေႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။   

ၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈသုင်ပဵၼ်ယွၼ်ႉသင်?

ၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈသုင်ၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ယွၼ်ႉလၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်း။ မီးသႅၼ်းဢၼ်ၸၢင်ႈၵုမ်းလႆႈလႄႈ ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈ ၵုမ်းလႆႈ။

ငဝ်ႈငႃႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈၵုမ်းလႆႈ

လွင်ႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ထၢတ်ႈၶႆမၼ်းလႄႈ ၶႆမၼ်းထရၢၼ်းသုင်၊ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ၶူဝ်ႈ၊ Fast Food ၊ တၢင်းၵိၼ်ယွႆႈ၊ တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼမ် ႁိုဝ် ထၢတ်ႈပႅင်ႈၼမ်ပူၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ   တရႆႊၵလိတ်ႉသိူဝ်ႊရႆႊ ၼႂ်းလိူတ်ႈသုင်။

ဢမ်ႇဢွၵ်ႇႁႅင်း

လွင်ႈလုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈလႄႈ ၵိၼ်ဢၼ်မဝ်းမိင်း ၼမ်ပူၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢင်ႈပဵၼ် ၶႆမၼ်းသုင် မိူၼ်ၵၼ်။

ငဝ်ႈငႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵုမ်းထိင်းလႆႈ ၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈသုင်

ၵျိၼ်ႊသ် ဢၼ်ၵိူတ်ႇၵိုၵ်းပႃးမႃးၸွမ်း ၼႂ်းၼိူဝ်ႉၼႂ်းလိူတ်ႈ။ ၵျိၼ်ႊသ် ၸွမ်းၶိူဝ်း – ပေႃႈမႄႈ ဢၼ်မီးတၢင်း ပဵၼ်လိူတ်ႈလိူဝ်၊ တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ – တၢင်းပဵၼ် ၸၢင်ႈပႃးမႃးၸွမ်း  ၼႂ်းလိူတ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းၵမ်း လဵဝ်။ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်မႃး ၸၢင်ႈယႃယၢပ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး တၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမႃးလႅၵ်ႈလၢႆႈယဵၼ်း ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈသုင် တီႈလုၵ်ႈလၢင်း။

ပေႃးမႃးၸႅၵ်ႇတူၺ်းထႅင်ႈ ယိင်းလႄႈၸၢႆးၸိုင် ၸၢႆးတေမီးတိုဝ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶႆမၼ်းသုင် ၼမ်လိူဝ်ယိင်း။   ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးသေႁူဝ်လိူၼ်လိူတ်ႈသုတ်းၸိုင် ၼၢင်းယိင်း ၸၢင်ႈပဵၼ်ၶႆမၼ်းသုင် ငၢႆႈမိူၼ်ၵၼ်။

ၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈသုင်ၼႆႉ မီးၾၢင်ႁၢင်ႈ (လၵ်ႉၶၼႃႇ) ၸိူင်ႉႁိုဝ်

ၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈသုင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽေးတဵတ်ႇတဵတ်ႇယဵၼ်ယဵၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇၼႄၾၢင်ႈႁၢင်ႈသင်မႃးၵွၼ်ႇ။ ပေႃးမီးတၢင်းပဵၼ် တၢင်ႇမဵဝ်းမႃးၸိမ် – မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်၊ တၢင်းပဵၼ်သဵၼ်ႈလိူတ်ႈဢွၵ်းဢေႃ တိပ်ႇ ၊ လွတ်ႇလိူတ်ႈလႅင်တုင် ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးၸိုင် – ၽူႈမီးတၢင်းပဵၼ်ၶႆမၼ်း ၼႂ်းလိူတ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၾၢင်ႁၢင်ႈ ဢူၵ်းၸဵပ်း ထူၺ်ႈၸႂ်ၵပ်ႉ ထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇ ႁူဝ်မဝ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇႁိပ်ႈၼႅတ်ႈၵႂႃႇၵူတ်ႇ ထတ်းလိူတ်ႈ ထတ်းတၢင်းပဵၼ်တူၺ်းၸိုင် ၸၢင်ႈထိုင်တီႈသဵင်ႈသၢႆၸႂ်လႆႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉတူဝ်။ ယွၼ်ႉ ၼၼ် လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီႁူဝ်ပီလႄႈ လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇယူႇလီလွတ်ႈၽေးၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ။ 

လၢႆးႁႄႉၵင်ႈလႄႈ လၢႆးယူတ်းယႃ တၢင်းပဵၼ်ၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈသုင်

လၢႆးႁႄႉၵင်ႈ ၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈသုင်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီတႄႇတီႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၾိင်ႈယူႇၾိင်ႈၵိၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊  ထုၵ်ႇလီငိူင်ႉဝႄႈတၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးၶႆမၼ်းသုင်။ ပိူင်လူင် ၶႆမၼ်းထရၢၼ်းသ် (Trans Fat ၼႆႉ ပဵၼ်ၶႆ မၼ်း ဢၼ်မီးၽွၼ်းၸႃႉတေႃႇပၢႆးယူႇလီ။ မၼ်းတေၵႂႃႇထႅင်ႈ ၶႆမၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇလီ ၼႂ်းလိူတ်ႈလႄႈ  ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႆမၼ်းလီ ၼႂ်းလိူတ်ႈလူတ်းယွမ်း။ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးတၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်လႄႈ လွတ်ႇလိူတ်ႈ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ႁႂ်ႈၵိၼ်ပၼ်ၽၵ်းၶဵဝ်၊ မၢၵ်ႇမႆႉလႄႈ မွၵ်ႇမၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈႁူဝ်။ ၶဝ်ႈၵေႃႈတၵ်းလႆႈၵိၼ် ၶဝ်ႈႁႆႈ (ဢၼ် ထႆးဝႃႈ ၶဝ်ႈၵွင်ႈ) ၊  ၶဝ်ႈဢူတ်ႉ Oat  ဢၼ်မိူၼ်ၶဝ်ႈၵျုင်ႇ – ဢၼ်မီးၾႆႊပိူဝ်ႊ သုင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ တေ ၸၢင်ႈၸွႆႈလူတ်းၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈလႆႈ။

လိူဝ်သေၼႆႉ ထုၵ်ႇလီငိူင်ႉဝႄႈတၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးၵိူဝ်ဝၢၼ်လႄႈၵိူဝ်ၸဵမ်း။ ယွၼ်ႉတေၵႂႃႇထႅင်ႈတၢင်းၼမ် ၶႆမၼ်း ၼႂ်းလိူတ်ႈလႄႈ လိူတ်ႈသုင်လႆႈ။ လိူၵ်ႈၵိၼ် ပရူဝ်ႊတိၼ်ႊ သၽႃႇဝ – ဢၼ်မီးၼႂ်းပႃ ၊ ထူဝ်ႇလႄႈ တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ဢဝ်ထူဝ်ႇၼဝ်ႈႁဵတ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေၸွႆႈယွမ်းၶႆမၼ်း ဢမ်ႇလီၼႂ်းလိူတ်ႈလႆႈ။

လဵၼ်ႈႁႅင်းတႃႇသေႇ တီႈဢေႇသုတ်းၼိုင်ႈဝၼ်း 30 ထိုင် 50 မိၼိတ်ႉ၊ ၼိုင်ႈဝူင်ႈ 3 ပွၵ်ႈထိုင် 5 ပွၵ်ႈၼႆႉ ၵေႃႈ ၸၢင်ႈၸွႆႈႁႂ်ႈပၢႆးယူႇလီ ႁူဝ်ၸႂ်ၶႅမ်ႉလႄႈ ၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈယွမ်းလူင်း။ မေႃလိူၵ်ႈဢွၵ်ႇႁႅင်း လဵၼ်ႈႁႅင်း  မိူၼ်ၼင်ႇ ပႆဝႆး၊ လႅၼ်ႈယွၵ်းယွၵ်း၊ ၶီႇရူတ်ႉထိပ်ႇ ႁိုဝ် လုၺ်းၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေၸွႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလူတ်း ယွမ်းၶႆမၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး ယင်းၸွႆႈၵုမ်းပၼ်ပႃး ၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၶိင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ပေႃးၵုမ်းလႆႈၼမ်ႉၼၵ်း တူဝ်ၶိင်းၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၵုမ်းလႆႈပႃး ၶႆမၼ်းၼႂ်းသဵၼ်ႈလိူတ်ႈ။

ထုၵ်ႇလီငိူင်ႉဝႄႈၵၢၼ်လုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈလႄႈ ၵိၼ်လဝ်ႈ/ ထၢတ်ႈဢႄလ်ႊၵူဝ်ႊႁေႃႊ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ လဝ်ႈလႄႈ လႅၼ်းယႃႈၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႆမၼ်းဢမ်ႇလီ (LDL) သုင်လႄႈ လူတ်းၶႆမၼ်းလီ (HDL) ၼႂ်းလိူတ်ႈ။ လိူဝ် သေၼႆႉ လွင်ႈလုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈၼႆႉ ယင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈလွတ်ႇလိူတ်ႈတုင်၊ ၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင် လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်လွတ်ႇလိူတ်ႈႁူဝ်ၸႂ်တိပ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၵီႈ။

လွင်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉမိင်းမဝ်းၼမ်ပူၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵိၼ်မႅၼ်ႈထၢတ်ႈၶႆမၼ်းလူၼ်ႉလိူဝ် ဢၼ်တူဝ်ၶိင်း ႁဝ်းလူဝ်ႇၸိုင် မၼ်းတေၵႂႃႇယဵၼ်းပဵၼ် တရႆႊၵလိတ်ႉသိူဝ်ႊရႆႊ ၶႆမၼ်းဢမ်ႇလီၼၼ်ႉ ၼမ်လူတ်ႉသေ လၢမ်းၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းတပ်း၊ ၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်တပ်းထႅင်ႈ ၊ တရႆႊၵလိတ်ႉသိူဝ်ႊရႆႊၼႆႉ လုၵ်ႉမႃးတီႈ ၵိၼ် တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၶႆမၼ်း ၵမ်းသိုဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ မူသၢမ်ၸၼ်ႉ ၼမ်ႉမၼ်းထေႃးပၢတ်ႈ ႁိုဝ် ၶႆမၼ်း တၢင်ႇမဵဝ်း။  

မၢင်ပွၵ်ႈမႃး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၵူၺ်း တေဢမ်ႇပဵင်းပေႃး မေႃယႃၸၢင်ႈတေၼႄႉၼမ်း ႁႂ်ႈၵိၼ် ယႃလူတ်းၶႆမၼ်းပႃး။ ၵွပ်ႈၼႆ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇမေႃယႃ ၸီႉၸမ်ႉၼႄႉၼမ်းယူတ်းယႃပၼ်။

လွင်ႈၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီလႄႈ လုမ်းလႃးတူၺ်းၶိုၼ်းတူဝ်ၶိင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇတႃႇသေႇ

ၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ တူၺ်းၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီထတ်းတီႈဢေႇသုတ်း 1 ပီ 1 ပွၵ်ႈ။ ၶိုၼ်းထတ်း သၢင်တူၺ်းတူဝ်ၵဝ်ႇသေ သင်ဝႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသႅၼ်း ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးတၢင်းၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တႃႇ တေပဵၼ်လႆမၼ်းသုင်ၼႆႉ မီးႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်းၼမ်လႄႈ ထုၵ်ႇလႆႈထူပ်းမေႃယႃ 6 လိူၼ် 1 ပွၵ်ႈ။  ထတ်းၶႆ မၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈတင်းမူတ်း (Total Cholesterol) တရႆႊၵလိတ်ႉသိူဝ်ႊရႆႊ (Triglycerides) LDL လႄႈ HDL ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁူမ်ႈမိုဝ်းတၢင်းမေႃယႃ ဝၢင်းၽႅၼ်ယူတ်းယႃ ဢမ်ႇၼၼ် ႁႄႉၵင်ႈၵႂႃႇၼႆႉ လီတီႈသုတ်း။ 

လွင်ႈၶႆမၼ်းၼႂ်းလိူတ်ႈသုင်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီသႂ်ႇၸႂ် ႁႄႉၵင်ႈၵႂႃႇ ထုၵ်ႇလီထတ်းတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယမ်ႉလႄႈ လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်။ တွၼ်ႈတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းႁူမ်ႈႁိူၼ်း၊ လႆႈဝႃႈ ဝၢင်းၽႅၼ်ပႃးတႃႇၸူဝ်ႈလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈလႆႈယူႇလီၶႅင်ႁႅင်းၵႂႃႇတေႃႇၸူဝ်ႈ ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။

ပၢႆၵမ်- ၼၢင်းယိင်း

ဢၢင်ႈဢိင် – praram9.com