တႃႇၵမ်ၵိၼ်း ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃးၽႅၼ်ႉ ဢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၼႆသေ ၾၢႆႇမိူင်းထႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တတ်းၾႆးၾႃႉ – ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး တေႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ်။ ဢၼ်တုမ်ႉယွၼ်ႈႁႅင်းတႄႉ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼႆႉ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇၾႆးၾႃႉ၊ တႃႇၵႂႃႇမႃးၸူးၵၼ် တႃႇတေႃႉၶူဝ်း ၵုၼ်ႇ တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆးလႄႈ ၾၢႆႇမိူင်းထႆးသမ်ႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉတတ်းပႅတ်ႈၾႆးၾႃႉ – ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး ၸိူင်ႉၼႆ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵမ်ႈၼမ် ၵိၼ်းၸႂ်ႁႅင်း။

ၾၢႆႇထႆးတႄႉ ၼႄၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ တေဢမ်ႇပၼ်ႇၵၢၼ်လႆႈ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းထႆးဝႆႉၼႆႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတတ်းၶၢတ်ႇၾႆးၾႃႉလႄႈ ၵၢၼ်သူင်ႇၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး ပၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ – မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ဢၼ်ထႆးၸႅၵ်ႇ ပၼ်ၾႆးၾႃႉဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ဝႃႈၼၼ်သေ ၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ ၸင်ႇမီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈႁိုဝ် ဢမ်ႇမီးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇႁူႉၸွမ်း ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဝၢႆးထႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တႃႇၵမ်ၵိၼ်းၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉယဝ်ႉ ဢၼ်မီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈၽႂ်းသေပိူၼ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းတူၼ်၊ မိူင်းသၢတ်ႇ၊ မိူင်းယွင်း၊ မိူင်းၽျၢၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၵိုတ်းၶၢတ်ႇ မႃးၵမ်းလဵဝ်။

တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 05/02/2025 ၼၼ်ႉမႃး ၵူၼ်းမိူင်း တႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လႆႈထူပ်းလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းပီ ၾႆးၾႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉၶၢတ်ႇႁၢႆႉႁႅင်း မိူၼ်ၼႆ။ ၾၢႆႇထႆးတတ်းၾႆးၾႃႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢၢင်ႈၸႂ်ယႂ်ႇ ၾႆးၾႃႉ တၢင်းမိူင်းလၢဝ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်မုင်ႈမွင်းဝႆႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ၾင်ႇလၢဝ်းႁႂ်ႈၸႂ်ႉႁႅင်းၾႆးၾႃႉ 30 မႅၵ်ႊၵႃႊဝၵ်ႊ ဝႃႈၼႆသေ ၶိုၼ်းလူတ်းယွမ်း တေ ၸႅၵ်ႇပၼ်ႁႅင်းၾႆး တႃႇ 13 မႅၵ်ႊၵႃႊဝၵ်ႊၵူၺ်းလႄႈ ႁႂ်ႈပေႃးၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းတင်းဝဵင်းတႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။

ၸဝ်ႈႁၢၼ်ႉ တႃးသီ(ၽူႇသီ) ႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ရူတ်ႉၵႃး တႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ပေႃးၾႆးဢမ်ႇမႃး ၵေႃႈ တႃႇတေမႄးႁဵတ်း သီရူတ်ႉၵႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈ။ တေဝႃႈ သိုဝ်ႉၸၢၵ်ႈၾႆး မႃးၸႂ်ႉၼႆၵေႃႈ ၼမ်ႉမၼ်း ၸၢၵ်ႈသမ်ႉ ၵႂႃႇသိုဝ်ႉသႂ်ႇပုင်းမႃးဢမ်ႇလႆႈ ။ သင်ဝႃႈ ၶဝ်ၶၢႆပၼ်ၼႆၵေႃႈ တေၵႃႈႁႅင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ တေဝႃႈပႂ်ႉ မိူဝ်ႈၾႆးဢၼ်မႃးၵၢင်ၶိုၼ်းၼႆၵေႃႈ သဵင်သမ်ႉ တေလင်ႁႅင်းတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ ပေႃႉမၢၵ်ႇဢုတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းဝႆႉ မူတ်းယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၵေႃႈ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇၾႆးၾႃႉ ၵမ်ႈၼမ်လႄႈ သင်ဢမ်ႇမီးၾႆးၾႃႉ တၵ်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ တေၸႂ်ႉၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉၶိုၼ်းၼႆၵေႃႈ ၼမ်ႉမၼ်း ၸိူဝ်ႉၾႆးသမ်ႉ ဢမ်ႇမီးလႄႈ ၵၢၼ်သႅၼ်းလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ႇလႆႈလီ။

ၾင်ႇတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ မီးၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဝၢႆးမီးလွင်ႈတီႉၺွပ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ ၼႂ်းပီ 2023 -2024 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၸၢဝ်းၶႄႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းၶႄႇ မႃးႁဵတ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးႁၼ်ၼမ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်မီးၵေႃႈ တေပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းၾင်ႇထႆးသေ မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်သုတ်းဝၼ်းယဝ်ႉ မိူဝ်းၶိုၼ်း ၾင်ႇထႆး ၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၵူၼ်းတၢင်းမိူင်းထႆး ၵႆႉမႃးၼွၼ်းထင်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢွၼ်ႊလၢႆႊသေတႃႉ ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈတီႉၺွပ်းၵူတ်ႇထတ်း ၸိူင်ႉၼႆမႃးလႄႈ ၸင်ႇမီးလွင်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ဝၼ်းလႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ဢွင်ႈတီႈၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉတႄႉ လွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈမီးသင် ပႆႇလၢတ်ႈလႆႈသေတႃႉ မိူၼ်ၼင်ႇ – ႁူင်းႁႅမ်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁၢၼ်ႉၶၢႆၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ၊ ႁၢၼ်ႉၶၢႆၼိူဝ်ႉလိပ်းပႃလိပ်း ၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း၊ ၶွမ်ႊပၼီႊ၊ ႁူင်းဢိတ်ႇလိၵ်ႈ ပေႃႉလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၵူႈသႅၼ်းထၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၵိၼ်းၸႂ် မိူၼ်ၵၼ်မူတ်း။ ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

“ၶႄႇၸိူဝ်း မႃးႁဵတ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးမီးၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးမီးၵေႃႈ တေမီးပိူဝ်ႊသႅၼ်ႊဢေႇ။ တၢင်းၼွၵ်ႈဝဵင်းပုၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႃႈ ဢၼ်ၵႆဝဵင်း ၸိူဝ်းပုၼ်ႉတႄႉ လႅပ်ႈတေမီးယူႇ။ တိူၵ်ႈတီႈ ပိူၼ်ႈပိၵ်ႉၾႆးပႅတ်ႈၶဝ်သေတႃႉ ၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၶီၸႂ်”- ဝႃႈၼႆ။

ၽွၼ်းယွၼ်ႈမိူင်းထႆး ၸတ်းၵၢၼ်ၸိူင်ႉၼႆသေ မိူၼ်ၼင်ႇ – ၼႂ်းမိူင်းသၢတ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ပၢမ်ႉၼမ်ႉမၼ်း ယွင်ႇၶျီႇဢူး၊ သူၺ်ႇၵျေႃႇၵႃႇ၊ ဢွင်ႇတပျေႇ၊ ၼေႃႇသျႄး၊ သီႇဢူင်ႇ ZiOn လႄႈ ပၢမ်ႉၼမ်ႉထႅင်ႈလၢႆတီႈၵေႃႈ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 09-10/02/2025 ၼႆႉမႃး ဢမ်ႇႁၼ်ပိုတ်ႇၶၢႆ မိူၼ်ၵဝ်ႇ။ ပိုတ်ႇၵေႃႈ ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ ၸူဝ်ႈၵမ်းသေ တတ်းမၵ်းၶၢႆပၼ်ဢိတ်းဢွတ်း ၵူၺ်း။ ပေႃးပႃးပုင်းၵႂႃႇသိုဝ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇသႂ်ႇပၼ်။ ရူတ်ႉ ၵႃး သႅၼ်းလႂ်ၵေႃႈ ၶၢႆပၼ်ဢမ်ႇလိူဝ်သေ 200 ငိုၼ်းထႆး။

ၵူၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸိူဝ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈမီးဝႆႉတႄႉၵေႃႈ ၶႅၼ်းယူႇ။ ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁူႉလူင်ႈၼႃႈၵေႃႈ ပိူၼ်ႈသိုဝ်ႉဝႆႉၼမ်။ ပေႃးပဵၼ်ပီႈပဵၼ်ၼွင်ႉၵၼ် မိၵ်ႉသူၺ်ႇဢူၺ်းလီၵၼ်တႄႉ ၶဝ်ၵေႃႈၶၢႆပၼ်ၵၼ်ယူႇ ဢိတ်းဢွတ်းႁဵတ်းၼၼ်ၵူၺ်း။ ၸိူဝ်းဢမ်ႇႁူႉလူင်ႈၼႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းသင်ဝႆႉ လႄႇႁႃသိုဝ်ႉၵေႃႈယၢပ်ႇ”- ဝႃႈၼႆ။  

မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်ၵေႃႈ ၵႃႈၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး ထၢတ်ႈသီႇ လိတ်ႉလႂ် 5,500 ပျႃး တီႇၸေႇ လိတ်ႉလႂ် 6,500 ပျႃး ဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ မီးငိုၼ်းၼိုင်ႈႁဵင်သွင်ႁဵင်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုဝ်ႉလႆႈယူႇ။ ဝၢႆးထႆး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢမ်ႇသူင်ႇၼမ်ႉမၼ်းယဝ်ႉၼႆ ယိင်ႈၶႅၼ်းၵိၼ်း။ မီးငိုၼ်းသေ တေသိုဝ်ႉဢဝ်ၵူၺ်း ၵေႃႈယၢပ်ႇ။

တီႈမိူင်းတူၼ်ၼႆႉ မီးပၢမ်ႉၼမ်ႉမၼ်းသႅၼ်းယႂ်ႇ 2 တီႈၵူၺ်းလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇမီးတႃႇၶၢႆယဝ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း တင်းဝဵင်း။

ၵွၼ်ႇၼႃႈ သိုၵ်းပႆႇယိုတ်းမိူင်းတႄႉ ၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်မႃးတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ မီးယူႇ။ မိူၼ်ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၾၢႆႇလႂ်ၵေႃႈဝႃႈ ဢမ်ႇတေႃႉၼမ်ႉမၼ်းမႃးလႆႈယဝ်ႉၼႆလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁႃတၢင်း လႂ်။ ၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃး ၸိူဝ်းလူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်ႉၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈသေ ၸုပ်ႇၼမ်ႉ၊ သိတ်ႇယႃၶႃႈမူင်ႈမႅင်း၊ တတ်းယိူဝ်ႈယႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်ယဝ်ႉၼႆ – ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် ၽူႈၸၢႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ –

“တႃႇၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃဢၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ် ဢုပ်ႇၵၼ်ၵႄႈလိတ်ႈဝႆးဝႆး။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း။ ဢၼ်ၶဝ်ဝႃႈ ၶႂ်ႈပိၵ်ႉၵျႃးၽႅၼ်ႉၼၼ်ႉ တင်းၶႃႈႁဝ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီး ၵျႃးၽႅၼ်ႉမိူၼ်ၼၼ်လူး။ ပေႃးဝႃႈ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈတၢင်းလႂ်ယဝ်ႉၵေႃႈ တႃႇရူတ်ႉၵႃး တေ တေႃႉတၢင်ႇၵုၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေယၢပ်ႇ။ ပေႃးယၢပ်ႇႁဵတ်းၵေႃႈ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၵိၼ်ယႅမ်ႉတေၶိုၼ်ႈ။ ၽိူဝ်လိူဝ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ်သင်။ ယွၼ်ႉ ၼၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢၼ်တေၼႃႇၵေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ဝၢႆးမိူင်းထႆး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တတ်းၾႆးၾႃႉ – ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး တေႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင် ၼႄၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ မၢႆတွင်း လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၸမ်ၸႂ် ၽွင်းတၢင်ၶႄႇ – ထႆး ၶွပ်ႈတဵမ် 50 ပီၼႆသေ ၸွမ်ၽွင်းလူင်မိူင်းထႆး ၼၢင်းသၢဝ် ၽႄးထွင်းထၢၼ်း သျိၼ်ႊၼဝတ်း ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈမိူင်းၶႄႇ။ မီးလွင်ႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇႁူႉႁူဝ်ယွႆႈသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး၊ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈတႄႉ မုင်ႈမွင်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵျႃးၽႅၼ်ႉ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆးဝႆး ဝႃႈၼႆ။