ပၼ်ႁႃမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ထႃႈဝႃႈတၢမ်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း တီႈၼႂ်းမိူင်း ဢမ်ႇႁူမ်ႈၶတ်းၸႂ်ၵႄႈလိတ်ႈ တေဢမ်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈလႆႈ ASEAN ၼႆၵေႃႈ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈဢီးသူၼ်း တေဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းသင်လႆႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ပေႃးဝႃႈၼႆ ယူဝ်တေလီမၢင်ၸႂ်ဝႆႉယူႇ။

တီႈတႄႉၵေႃႈ တၢမ်တူဝ်ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၼႂ်းမိူင်း ပဵၼ်ဝႆႉလၢႆၾၢႆႇလၢႆၵိူင်းလႄႈ ဢမ်ႇၶွၼ်ႈၵႅၼ်ႇလႆႈ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈလိုၵ်ႉလမ်ႇၵမ်ႇၽီႇလူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။

ပေႃးတူၺ်းၾၢႆႇ SAC ၼႆ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးဝႆႉပဝ်ႉမၢႆ ၵၢၼ်မိူင်းတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ၊ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတႄႉဝႃႈ တေၸႂ်ႉလၢႆး NCA ၵေႃႇသၢင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆသေတႃႉ ယႃႇဝႃႈတေႁူၺ်းလႆႈထႅင်ႈတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႃႈ၊ ၶဝ်မၢၼ်ႈၼင်ႇၵၼ်ၵွႆး ပေႃးၼပ်ႉပဵၼ်ၶဵၼ်သေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေႃႇမၼ်းၸမ်ၶႂ်ႈတူဝ်ႈမိူင်း ယူႇယဝ်ႉ။

ဢၼ်ဝႃႈ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လၢတ်ႈယူႇမႃႇလၢႆႁင်းမၼ်းသေ တေပဵၼ်ဝၼ်းလႂ်၊ တေၸႂ်ႉပိူင်သင် ယင်းပႆႇႁတ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ။ ယူႇယူႇသမ်ႉၶိုၼ်းဝႃႈ တႃႇတေႁဵတ်းပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇသၢင်ႈလွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈဢွၼ်တၢင်းၼႆသေ သမ်ႉၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ် ပွႆႇမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇ ယူႇဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။

ၸင်ႇၼၼ် ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၶုၼ်ၽွင်းလူင် ASEAN ဢၼ်ႁဵတ်းယဝ်ႉမႃးတီႈလၢၼ်ႊၵႃႊဝီႊၼၼ်ႉ ၸင်ႇတုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ ၽိူဝ်ႇၼႅတ်ႈႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တႃႉၶတ်းၸႂ်ပွင်သၢင်ႈ လွင်ႈၵိုတ်းတိုၵ်းသေ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်ဢွၼ်တၢင်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ၼႂ်းလိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႊ ဝူင်ႈႁႅၵ်ႈၼႆႉ Othman Hashim တူဝ်တႅၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း ASEAN တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မိူင်း Malaysia တႅင်ႇတင်ႈၼၼ်ႉ မႃးယၼ်ႇၵုင်ႇ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇသေ ၶဝ်ႈဢုပ်ႇၸွမ်းၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆၵေႃႈ ပိူင်လူင်ၸမ်း မႃးတိုၵ်းသူၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇၵၼ်ၵွႆး ၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၵွၼ်ႇပႆႇတူၵ်းလူင်းလႆႈ လၢႆးၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်မိူင်း တေလၵ်ႉၸၼ်ၵၼ်ၼိုင်ႈၽိတ်ႇၼိုင်ႈၽႅၵ်ႇ လူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈသေ ဢဝ်ယႅၵ်ႈၵၼ်ထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တႃႉႁႃလၢႆးၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်ဢွၼ်တၢင်း ၸင်ႇတေၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈ ငိူၼ်ႈငႂ်ႈလီတေႃႇ ၵၼ်ယဝ်ႉ။

ဢၼ် ASEAN ဝၵ်ႉငမ်ပဵၼ်လၵ်းသေလၢတ်ႈယဝ်ႉ လၢတ်ႈထႅင်ႈယူႇဝႃႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတီႈၵၼ်၊ ႁႂ်ႈႁူမ်ႈႁႃတၢင်းၸွႆႈ ဢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းၵမ်ႉယွင်တူၺ်းထိုင်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တူဝ်တႅၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းၵေႃႉလႂ်ၶိုၼ်ႈမႃးၵေႃႈ ႁူႉတေဢဝ်ၸႂ်ႉဢဝ်လၢတ်ႈယူႇ မိူၼ်ၵၼ်ၵွႆး။

ထႃႈဢမ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်း လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈထိုင်လႆႈတီႈၵူၼ်းမိူင်း ၵမ်းသိုဝ်ႈ၊ ထႃႈဢမ်ႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၶႆႈႁႃ ၵၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉႁဵတ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈၶေႃႈၵႄႈပၼ်ႁႃ ဢၼ်တေ မုင်ႈၼႃႈၸူးငမ်းယဵၼ်။

ၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းသၢမ်ၶေႃႈလူင် ဢၼ်ဝႃႈမႃးၼႆႉ တၢမ်တူဝ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁၼ်လီယွမ်းႁပ်ႉမႃးယဝ်ႉ ဢမ်ႇၽေႃႇသၢင်ႈႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ပဵၼ်တူဝ်မႃးသေၽဝ်ႇသေၶႅၵ်းလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်။ ၾၢႆႇတီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉလႄႈ ၾၢႆႇၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆၵေႃႈ ၸႂ်ၽႂ်ႇၶႂ်ႈၸိုင်လႅပ်ႈမိူၼ်ၵၼ်ယူႇ၊ ၵူၺ်း ၵႃႈ ဢၼ်လႂ်ပဵၼ်ယိူင်းမၢႆ ဢၼ်လႂ်ပဵၼ်လၢႆးၵၢၼ်ၶၵ်ႉ ၵၢၼ်ၼႆ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈ ႁၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း။

ယႃႇဝႃႈ တေယွမ်းဢုပ်ႇၵၼ် တေႃႈၼင်ႇ ၵႂႃႇၶဝ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းယဝ်ႉ ယင်းဢမ်ႇယိုၼ်တူဝ်ဝႃႈ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸွမ်း၊ ဝႆႉသရေႇသုၼ်ႇတူဝ်ပဵၼ်ယႂ်ႇလိူဝ် လွင်ႈၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ယူႇၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႇပႆႇဢုပ်ႇ ပေႃးတတ်းလႅၼ်ႁူဝ်ႉဝႆႉထႃႈပႄႇ မိူၼ်တင်းၶတ်းသေႃးပႅတ်ႈၶိုၼ်း တၢင်းဢွၵ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇၵွႆးယူဝ်ႉၼႆ တႃႉ လီၶႆႈၸႂ်ယူႇ။

ဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈတိုၵ်း၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တေလႆႈယွမ်းႁပ်ႉတၢင်း မိူၵ်ႈမႂ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် ၾၢႆႇ SAC သေ ၵွမ်းတူဝ်ၼွမ်းဢုပ်ႇ။ ၶႂ်ႈမၢႆထိုင်ဝႃႈ တင်းတိုၵ်းတင်းဢုပ်ႇၵေႃႈ ႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ ထႃႈဝႃႈ တၢမ်တူဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်း ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၽႂ်ႇၶႂ်ႈႁူမ်ႈၶတ်းၸႂ်ၵႄႈလိတ်ႈတႄႉပႄႇ ASEAN ဢမ်ႇၵႃး မိူင်းႁႅင်းယႂ်ႇလူင်တဵၵ်းႁဵတ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇႁၼ်လႆႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ် ၶၢဝ်းယၢဝ်းသႄႈ။ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ယၼ်ၼိူဝ်ၸိူဝ်ႉၸႆႉတူၼ်ႈၸႂ် ၶိူဝ်းၵူၼ်းဝႆႉၼႆ လိုမ်း ပႅတ်ႈဢမ်ႇလႆႈလႃးလႃး။

လွင်ႈလၵ်ႉၼိင်ႈၵၼ်လႄႈ လွင်ႈမေႃသူၺ်ႈၵၼ် ယႅၼ်းၵၼ်တႅၼ်းၵၼ်ၶိုၼ်းၼႆႉ ပႃးဝႆႉၼႂ်းငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ ပၼ်ႁႃၼႆဝႃႈ လႆႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼႄႉၼွၼ်းယဝ်ႉ။ ၸင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈ လူဝ်ႇ လႆႈပိၼ်ႇၸႂ်ယွမ်းႁပ်ႉ လွင်ႈဝႃႈတေ ႁူမ်ႈၶတ်းၸႂ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ တႃႇမုင်ႈၼႃႈၸူးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်လုၵ်ႉတီႈ UNGA ပၢင်ၵုမ်လူင် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ပၼ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်းတီႈ UNSC ၶွင်ႇသီႇၵမ်ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၶွင်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၵမ်ႉယၼ်ပၼ်ႁႅင်းဢီးယဝ်ႈ ၼိူဝ် ASEAN ၼၼ်ႉၸင်ႇ တေၸဵဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ်လႆႈယဝ်ႉၼႆ ယွၼ်းပၢႆးၼႄမွၵ်ႈၼႆႉသေ တေၶွတ်ႇ ယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်းတႃႇဝူင်ႈၼႆႉၵွၼ်ႇဢေႃႈ။