ၽွင်းမိူဝ်ႈ NUCC ႁွင်ႉႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ၵူၼ်းမိူင်း ပွၵ်ႈထူၼ်ႈသွင်​​သေ သ​​လေႃႇဢမ်ႇ​​တေႃႇလႄႈ လႆႈ​​ၼႄ ပႃးၵႂႃႇ လွင်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၵႄႈၶဝ်သၢမ်မူႇသၢမ်ၸုမ်း ဢၼ်ပဵၼ် NUCC, NUG , CRPH ၸတ်ႉၸႅၵ်ႇတႅၵ်ႇတၢင်ႇ ၵၼ် ထၢၼ်ႈ​​ပေႃးဢမ်ႇယိူၼ်ႉယွၼ်ႇဢူတ်းဢွမ်ႈၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ သိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် KNLA ၊ KNDO ႁူမ်ႈတင်း PDF ​ၶဝ်သေ  ယိုတ်းဢဝ် ​​ၸႄႈဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ တႅတ်ႈ​​တေႃးၼႄႉၼွၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပိူၼ်ႈၶိုင်ပွင် ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ တင်းၶၼ်တင်းဝႆး ယူႇယဝ်ႉ။

လၢႆးၼင်ႇ ၸုမ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇႁဵတ်းၼႆႉ ၸုမ်းရၶႅင်ႇ AA ၊ ၸုမ်းလွႆ TNLA ၊ ၸုမ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA လႄႈ ၸုမ်း ၶၢင် KIA ၸိူဝ်းၼႆႉ​​ၵေႃႈ ႁဵတ်းမႃးဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႉ​​သေၼႆႉတႄႉ တီႈမိူင်းၶျၢင်းလႄႈ မိူင်းယၢင်းလႅင်တႄႉ ပဵၼ်မႃး ၸဵမ်ပီၵၢႆပုၼ်ႉယဝ်ႉၵွၼ်ႇ။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းယွၼ်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်း ၸူၼ်ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း တင်းတိုဝ်တင်းတၼ်ၼၼ်ႉ​​သေ ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။

ပုၼ်ႈၽွၼ်းလူင် သၢမ်ယိူင်ႈ ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁဵတ်းၼႃႈၵၢၵ်ႇ တူမ်းႁူမ်ႇလွၵ်းလိင်ႉၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်​​သေ ႁွင်ႉသႅၼ်ႇဝႃႈ “မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ​​တေဢမ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်ႇပင်း၊ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ​​တေဢမ်ႇ ႁႂ်ႈလႆႈၵူၼ်ႇပင်း၊ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း တၵ်းႁႂ်ႈလႆႈတင်ႈသဝ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ” ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢမ်တူဝ်တပ်ႉမ​​တေႃႇၶဝ်၊  ​​ၵေႃႉၶိုင်ယႃႉလူႉၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈသုၼ်ၵၢင်ၵုမ်းၵမ် (Centralize) ၼႆ​​ၵေႃႈ လူႉယၢႆႈ ၸမ်ၶႂ်ႈမူတ်းပိတ်း ယဝ်ႉ။

ဢဝ်ၸဵမ် ဝႃႉ၊ မိူင်းလႃး ဢၼ်မီးၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉ ႁင်း​​ၶေႃၸဵမ်ပိုင်းတေႃႇထိုင် ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၸင်ႇ တိုၵ်ႉတိုၵ်း​​ပေႉ တပ်ႉမ​​တေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ​​ ဝၢႆးလင် ပီ 2021 ၼႆႉ​​သေ တင်ႈလႆႈၼႃႈတီႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢွၼ်ႇ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ပွင်ႇဝႃႈ ၾၢႆႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ( De facto Power ) လူၺ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼပ်ႉထိုဝ် ၼႆယဝ်ႉ။

ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ မီးဝႆႉ CRPH, NUG  ဢၼ်ယၼ်ႇၼိူဝ် ၽွၼ်းၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 ​​သေ မၼ်ႈၸႂ်ဝႆႉဝႃႈ ၶဝ်မီး (De jure Power ) လူၺ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

တင်းသွင်ၾၢႆႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ​​တေႃႇသူႈ ၸၵၸ ( ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ) ၼင်ႇၵၼ် ဝႃႈ ၼႆ​​သေတႃႉ လွင်ႈပိၼ်ႇပႆႇမၵ်းမၼ်ႈၼပ်ႉထိုဝ်ၵၼ်သမ်ႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈၼႅၼ်ႈၼႃ။ ပိူင်ယႂ်ႇသုတ်းတႄႉ ၾၢႆႇ NUG, CRPH ၼႆႉ ၼပ်ႉသွၼ်ႇတွင်းတၢႆဝႆႉဝႃႈ ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉသုၼ်ၵၢင်၊ ပဵၼ်ၸၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆ​​သေ ဢမ်ႇၶႂ်ႈယွမ်းႁပ်ႉ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁူဝ်မႃႇပဵင်းၵၼ်တင်းၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်​​ၵေႃႈ တိုၵ်ႉလူမ်လူဝ်ႉ ယူဝ်ႉယၢႆႈယူႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

NUG ၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်း NUCC  ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်မႃးၼႆ တၢမ်တူဝ်ၶဝ် ယွမ်းယိုၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဝႆႉယူႇ။ CRPH ၼႆႉ​​ၵေႃႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း ၶွင် NUCC ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇမႃးႁဵတ်း ပၢင်တုမ်လူင်ၵူၼ်းမိူင်း ပွၵ်ႈထူၼ်ႈသွင် မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ 4 ဝၼ်း ​​တေႃႇ 9 ဝၼ်းၼႆႉ လႆႈ ႁၼ်ၶဝ်သၢမ်မူႇ ထဵင်ၵၼ်​​မေႃးၵၼ် ​​တေႃႇထိုင်ၶွမ်ႈၶတ်းၵွင်လင်ပႅတ်ႈပၢင်ၵုမ်ၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပိူဝ်ႈတႃႇ​​တေတႅပ်းတတ်း မိူၼ်ၸိူင်ႉ ၵၢၼ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ​​ၸႄႈမိူင်းႁိုဝ်ႉ၊ ၵၢၼ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶၢဝ်းၵၢင်ၸူဝ်ႈႁိုဝ်ႉ၊ ၵၢၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ​​ၸႄႈမိူင်းမၢၼ်ႈႁိုဝ်ႉ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၼမ်ႉပဵၼ် တူဝ်မႃး။

ၸင်ႇၼၼ် မီးမႃး​​ၶေႃႈထၢမ်လူင် ဢၼ်ဝႃႈ NUG ၼႆႉ ၸွင်ႇတိုၵ်ႉၵႂႃႇၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ပိူင်ၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၾႅတ်ႊၻရႄႊ တီႊမူဝ်ႊၶ​​ရေႊၸီႊ (FDC) ယူႇႁႃႉ၊ ဢၼ်ႁူမ်ႈတင်း K3C ​​သေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉ ​​ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉလူး ​​တေပွႆႇၾႃႈပႅတ်ႈယဝ်ႉႁႃႉ။

CRPH ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉလႆႈ ၼႃႈၵၢၼ်သၢမ်ယၢင်ႇ ဢၼ်ဝႃႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉလႂ်၊ NUCC ၸဵမ်တင်း CRPH ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၸွမ်း တီႈၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ​​ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၢၼ်မိူင်း ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ K3C ၼၼ်ႉလႂ်ၼႆ ပွင်ႇဝႃႈ သၢၼ်ၶတ်းပႅတ်ႈ FDC ယဝ်ႉႁႃႉ။

တၢမ်တူဝ် CWC ၶွင် NLD ဢၼ်ဝႃႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈမူႇပိူင်ပႃႇတီႇ​​သေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ပၢင်ၵုမ်လူင် ၵူၼ်းမိူင်း ၼၼ်ႉလူး ​​တေၵႂႃႇၸွမ်းလၢႆးၵဝ်ႇ ပိူင်ၵဝ်ႇ ၼင်ႇဢၼ်ယၢမ်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် ​​ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း မႃႇၼႃႇပ​​လေႃးၼၼ်ႉလႂ်၊ လိၵ်ႈ ၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ႁူင်း​​ႁေႃးၵၼ်ႇၻီႇၼၼ်ႉလႂ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉႁႃႉ။

​​ၶေႃႈလိုၼ်းသုတ်း ​​တေလႆႈထၢမ်ဝႃႈ NUCC, CRPH ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁပ်ႉယိုၼ်တူဝ်ဝႃႈ ပဵၼ်တီႈတႅၼ်းတၢင် ၵူၼ်းမိူင်းႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်တီႈတႅၼ်းတၢင်ပႃႇတီႇ NLD ၼႄႇ ၼႆၵူၺ်းယဝ်ႉ။

ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ တၵ်းလႆႈဢဝ်လၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ​​ၵႄႈလိတ်ႈၵၼ် ဝႃႈၼႆ​​သေတႃႉ ၼင်ႇငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၸိုင် NUG ​​ၵေႃႈ ၽိူဝ်ႇ​​တေၶတ်းၸႂ် ၶူႈတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း သမ်ႉၵုမ်ႇၶႂၢၵ်ႈတၢင်းၵၢၼ်သိုၵ်းယူႇမႅၵ်းမႅၵ်း။

တူၺ်းၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆ​​ၵေႃႈ ဢဝ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း1027 ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇ​​သေ ယုၵ်ႉၶဵင်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်တိုၵ်း ၽႂ်မၼ်း သုင်လိူဝ်သုင်ယဝ်ႉ။ ႁုပ်ႈမၢၼ်ႈသိမ်းမိူင်း တင်ႈၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇယူႇ သိုဝ်ႈၽႂ်တၼ်းမၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႃႈတီႈပွတ်းတွၼ်ႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဢၼ်ႁုပ်ႈလႆႈၵွၼ်းလႆႈဝႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူင်တၢႆ၊ ပဵၼ်ငဝ်းလၢႆး ၸူဝ်ႈ ၶၢဝ်း ၵွၼ်ႇပႆႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း ၵၼ်ၵူၺ်းၼႆ လႅပ်ႈလိုမ်းၾၢင်ႉၵၼ်မူတ်းဝႆႉယဝ်ႉ။

ၼင်ႇၼႆ ​​တေၶိုၼ်းၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ် ပူၵ်းပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမႂ်ႇ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၸၢၵ်ႇၸၢႆဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ​​တေလႆႈမူၼ်ႉမႄးလၢႆးဝူၼ်ႉ လၢႆးႁဵတ်းတူဝ်ၽႂ်ၸႂ်မၼ်း ​​တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ လိုၵ်ႉလိုၵ်ႉၼႂ်းၼႂ်းၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၸၢင်ႈမုင်ႈ မွင်းလႆႈယဝ်ႉၼႆ ယွၼ်းပၢႆး​​ၼႄတၢင်းႁၼ် မွၵ်ႈၼႆႉ​​သေ ​​တေၶွတ်ႇယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်းယဝ်ႉဢေႃႈ။