ယႃႇသုၵ်ႈသီတူဝ်ၵူၺ်း ႁႂ်ႈသုၵ်ႈသီၸႂ်ပႃးၽွင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၸင်ႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်

လိူၼ်ႁႃႈသၢင်းၵျၢၼ်ႇ ပီ 2024 ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶိုၼ်းသႂ် ၸႂ်ယဵၼ် ၽူႈၵေႃႇတင်ႈ ၵေႃသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၾၢၵ်ႇတွၼ်ႈထိုင် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႃႈ – ၸိူဝ်းဢၼ်ၼပ်ႉထိုဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးဢႃယုၵႄႇ ၸိူဝ်းမီးၵုင်ႉမုၼ်ယႂ်ႇ ၸိူင်ႉၼၼ် မၼ်းၵေႃႈ တေလႆႈႁပ်ႉပွၼ်း “ဢႃယု – ဝၼ်ႇၼ – သုၵ်ႉၶ – ပႃႇရ” ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢႃယု ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တီႈယိုၼ်းယၢဝ်း။ ဝၼ်ႇၼ ၼႆၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁၢင်ႈၾၢင်တေလီ။ သုၵ်ႉၶၼႆသမ်ႉ တေလႆႈမီးလွင်ႈယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ် တင်းၸႂ်တင်းတူဝ်လႄႈ ပႃႇရသမ်ႉ မီးဢဵၼ်မီးႁႅင်းယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ် ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းမီးတင်းယုမ်ႇယမ် ဝၢင်းၸႂ်သေလႄႈ လမ်ႁူဝ်ၵၼ်ႇတေႃးဝႆႈၼႆႉ မၼ်းလႆႈ ပွၼ်းၸိူင်ႉၼႆ ယူႇတီႈ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ယၢမ်ႈႁေႃးဝႆႉလႄႈ ႁႂ်ႈသူၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉႁူႉသေၵမ်း။

တႆးႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ လႆႈၺႃးၼိုင်ႈပီၼႆႉ ပီမႂ်ႇ 3 ပွၵ်ႈ ၼွၵ်ႈသေ ပီမႂ်ႇလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ ပီမႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉၵေႃႈ လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇၶမ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပီမႂ်ႇၾိင်ႈထုင်းဢိူဝ်ႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပီမႂ်ႇသႃသၼႃ။ သွင်ၼႆႉသမ်ႉ ပီမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ လၢႆၵေႃႉလၢႆၵူၼ်း ၶဝ်ႈၸႂ်ၽိတ်းဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ပီမႂ်ႇသႃသၼႃ။ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵပ်းသႃသၼႃပုတ်ႉထႁဝ်း မၼ်းလုၵ်ႉတီႈသႃသၼႃ ႁိၼ်ႇတူႇ လုၵ်ႉတီႈပုင်ႇၼႃးၶဝ်မႃး ပိုၼ်ၽႄႈပၼ်ၵူၺ်း ႁဝ်းသမ်ႉဝႃႈ ၶၢဝ်းလိူၼ် ႁႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၶၢဝ်းမႆႈ ၵမ်းၼႆႉ ႁဝ်းမႃးႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈၵတ်းလႆႈယဵၼ် မၼ်းၵေႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်လီဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇလူးၼႆလႄႈ ႁဝ်းၵေႃႈ ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်သေ ၽႄႈၸွတ်ႈၵႂႃႇၵူႈတီႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  

ထိုင်တီႈႁဝ်းပေႃးလိုမ်းဝႃႈ ပီမႂ်ႇႁဝ်းတႄႉတႄႉၼႆႉ ပဵၼ်လိူၼ်ၸဵင်ႇမႂ်ႇၶမ်ႈၼိုင်ႈသေလႄႈ ႁဝ်းၵေႃႈ ဢဝ်ပီ မႂ်ႇသၢင်း ၵျၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပီမႂ်ႇယူႇတိၵ်းတိၵ်း ဝႃႈၼႆႁိုဝ်။ မိူၼ်ထႆး – လၢဝ်းၶဝ်တႄႉ မၼ်းတိုၼ်းဝႃႈ ပဵၼ်ပီမႂ်ႇထႆး – လၢဝ်း ၼႆၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ တႆးၵေႃႈ ဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။  

ပီ 1964 ပေႃးဝႃႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၼေႇဝိၼ်း ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ သင်ႇယႃႉပႅတ်ႈ တႄႇဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇ သူၸဝ်ႈႁဵတ်းလႆႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆးၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆ။

ပေႃးဝႃႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉတႄႉ မီးပႃႇတီႇသူဝ်ႊသႄႊလိတ်ႊႁဝ်းၼႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၸိူင်ႉၼၼ်။ ႁဵတ်းၼၼ်သေလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈၵၢၼ်ပႃႇတီႇ ႁဝ်းတေႁဵတ်းလႆႈ ၵၢၼ်ၾိင်ႈထုင်းၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈ လၢႆးၵူၺ်းၼႆၵေႃႈ။ ၵမ်း ၼႆႉ ႁဝ်းတေလႆႈႁဵတ်းသင်ဢေႉ ၶိုၼ်းမႃးၶူၼ်ႉႁႃသေ ၸင်ႇမီးမႃး ဝၼ်းၶူးမေႃတႆး၊ ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇၼိုင်ႈၶမ်ႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ သၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇပႅတ်ႈ ႁဝ်းၵေႃႈဝႃႈ ပီမႂ်ႇထႅင်ႈၼႆသေ ႁဵတ်းၸွမ်းမႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ပီမႂ်ႇပုတ်ႉထ ႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇႁူႉ ပဵၼ်လိူၼ် 6 မူၼ်း။ လိူၼ် 6 မူၼ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ဢဝ်ၼိၵ်ႉပၢၼ်ႇ။ ၼပ်ႉမိူဝ်ႈၼၼ်ႉသေမႃး ပဵၼ်ပီမႂ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းတေ ဢမ်ႇပေႃးႁူႉၸၵ်း ၵူၺ်းႁူႉဝႃႈ လိူၼ် 6 မူၼ်း လူဝ်ႇၶိုၼ်ႈၵျွင်း ႁဵတ်းတၢင်းလီ မွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ။

မိူဝ်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၵၼ်ႇတေႃးၵၼ်ၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ပီမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ သၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵႂၢမ်း (သၼ်ႊၶရိတ်ႊလူႊ) သင်ႇၵလင်ႇတိ။ သင်ႇၵလင်ႇတိၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ပီၵဝ်ႇ မႃးလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ပီမႂ်ႇ ဝႃႈၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ။

တၢင်းၾၢႆႇထႆးၼႆႉသမ်ႉ မႃးဢဝ်သဵင် (သူင်ၵရၢၼ်ႊ) ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆ မၢၼ်ႈသမ်ႉဝႃႈ (သင်္ကြန်) တႆးၵေႃႈဝႃႈ ပဵၼ်သၢင်း ၵျၢၼ်ႇ ႁဵတ်းၼႆမႃး။ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢၼ်ႁဝ်းၵမ်ႈၼမ် ယိပ်းတိုဝ်းၸွမ်းယူႇၼႆႉ မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပီမၼ်းၵူၺ်း လုၵ်ႉတီႈပီၵဝ်ႇ မႃးတီႈပီမႂ်ႇၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးတၢင်းႁူႉ ၸဝ်ႈပၢႆးႁူႉ ပၢႆးမေႃၶဝ်ၼႆႉတႄႉ ၶဝ်ၵေႃႈတိုၵ်းသူၼ်းတႃႇသေႇဝႃႈ ဢဝ်တူဝ်ၼပ်ႉမၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈၵူၺ်း မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပီမႂ်ႇလႆႈ မၼ်းဢမ်ႇထိူၵ်ႈႁွင်ႉပီမႂ်ႇ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပႃးၸႂ်ႁဝ်းဢိူဝ်ႈ မၼ်းၸင်ႇၸႂ်ႈပီမႂ်ႇဢိူဝ်ႈ ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆ။

သၢင်းၵျၢၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးၾိင်ႈထုင်းမၢၼ်ႈဝႃႈၸိုင် ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်မီးမင်ႇၵလႃႇဢိူဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်မီးမင်ႇၵလႃႇလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလွတ်ႈမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈ ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈႁေႃႈဝႆႉ။ မင်ႇၵလႃႇ 38 ပိူင် ဢၼ်လူဝ်ႇတိုဝ်းၵမ်။ ဢၼ်လူဝ်တိုဝ်ႉၵမ်သမ်ႉ ႁဝ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇတိုဝ်းၵမ် ႁဝ်းသမ်ႉ မႃးလွတ်ႈဢဝ်ၵူၺ်း ထုင်းၸၢမ်ႇပုတ်ႉထၽႃသႃႁဝ်း ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ မၼ်းတေႁဵတ်း ၸိူင်ႉၼၼ်။ ဢၼ်လူဝ်ႇတိုဝ်းၵမ်သမ်ႉ ႁဝ်းသမ်ႉ ဢဝ်မႃးလွတ်ႈ/ ဢၢၼ်ႇၵူၺ်း။

ပေႃးဝႃႈ ႁဝ်းတေတိုဝ်းၵမ်တႄႉတႄႉၼႆ ထုၵ်ႇလီပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် မင်ႇၵလႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်? ပေႃးႁဝ်းႁူႉဝႃႈ မင်ႇၵလႃႇပဵၼ်သင်ၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈ တေၸၢင်ႈတိုဝ်းၵမ်။

ပေႃးယူႇတီႈၵဝ်ၶႃႈတႄႉ ပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ မင်ႇၵလႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးဢင်ႇၵႃႇလူင် 3 ပိူင်။ (1) ၼႆႉ လွတ်ႈလႅဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ပူၼ်ႉလွတ်ႈ။ (2) ၵတ်းယဵၼ် ဢမ်ႇလိူတ်ႇဢမ်ႇမႆႈ။ (3) ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ဢၼ်တူၵ်းတႅမ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉ ၵႂႃႇယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။

လွတ်ႈလႅဝ်း ၵတ်းယဵၼ်လႄႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ဢင်ႇၵႃႇလူင်/ ၶိူင်ႈပိူင် 3 ပိူင်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈပိူင်မင်ႇၵလႃႇယဝ်ႉ။ ၸွင်ႇႁဝ်းပႃႈမီးၵၼ် ႁဝ်းလူဝ်ႇမႃးထတ်းသၢင်တူၺ်း တႄႇဢဝ်ၵဝ်ၶႃႈႁဝ်းယဝ်ႉ။  

လွတ်ႈလႅဝ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပီၵဝ်ႇပူၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ ပီမႂ်ႇမႃး ပီၵဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၶွၵ်ႈလူင် ဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁဝ်းၵေႃႈ ၶမ်ယူႇၼႂ်းၼၼ်ႉသေ မႃးထိုင်ဝၼ်းပီမႂ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ပိူၼ်ႈပွႆႇဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈ လွတ်ႈလႅဝ်းယဝ်ႉ ပူၼ်ႉလွတ်ႈယဝ်ႉ ႁဝ်းတေဝႃႈၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ။ ပီမႂ်ႇယဝ်ႉၼႆသေလႄႈ ႁဝ်းမႃးႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵတ်းယဵၼ် လုၵ်ႉတီႈလိူတ်ႇမႆႈ မႃးပဵၼ်ၵတ်းယဵၼ်ယဝ်ႉ တေႃႇထိုင်ပီၼႆႉ ပႆႇသဵင်ႈ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၸိူင်ႉၼၼ်။

ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၼႂ်းႁဝ်းသမ်ႉ ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆ ႁဝ်းသမ်ႉ ၶႃႈၸိုဝ်ႈၶၢႆသဵင်ၵၼ် ၵူၼ်းမီးဢဵၼ်မီးႁႅင်းၼႆႉသမ်ႉ မႃးပေႉၵိၼ် ၵူၼ်းဢွၼ်ႇဢေးယူႇ။ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼႆၵေႃႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းႁုၵ်ႉၵႂၢမ်းႁၢႆႉ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈပိူင် ၶွင်ၵူၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယူႇႁႃႉ ဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးသွၼ်ႇတူၺ်း။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးတၢင်းႁူႉ တၢင်းမေႃ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ၵေႃႈ ၸီႉၼမ်းၼႄဝႃႈ – 1) ၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈ လူဝ်ႇလႆႈပူၼ်ႉလွတ်ႈ ဢၼ်လႂ်ဢွၼ်တၢင်းလႃႇၼႆ ၸႂ်ႁၼ်လွင်ႈပုၼ်ႈတူဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇမေႃႁၼ်ပုၼ်ႈပိူၼ်ႈ ၼႆႉႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈပူၼ်ႉလွတ်ႈဢိူဝ်ႈ။

ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ မူႇၸုမ်းလႂ် မူႇၸုမ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် လူဝ်ႇလႆႈႁူႉၸၵ်းပုၼ်ႈတူဝ်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လူဝ်ႇလႆႈ ႁူႉၸၵ်းပႃး ပုၼ်ႈပိူၼ်ႈဢိူဝ်ႈ။ ႁဝ်းလူဝ်ႇ သွၼ်ႇပႃးၾၢႆႇပိူၼ်ႈ သွၼ်ႇတူဝ်ႁဝ်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁႂ်ႈမေႃသွၼ်ႇ ပႃးၾၢႆႇပိူၼ်ႈ ပေႃးၸိူင်ႉ ၼၼ် မၼ်းၸင်ႇပူၼ်ႉလွတ်ႈဢိူဝ်ႈ ပေႃးဝႃႈ မေႃဝူၼ်ႉတေႃႇႁဝ်းၵူၺ်းၼႆတႄႉ မၼ်းပႆႇပူၼ်ႉလွတ်ႈ။

2) တႃႇႁႂ်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼႆႉ ႁူတ်းၼမ်ႉလၢႆလၢႆ မၼ်းဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်လႆႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇတူၺ်းဝႃႈ ၸႂ်ႁဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ၸဵတ်ႈ ၸႂ် ၸင်း ၸႂ်လမ် သႆႈၵမ်ႇ ၸႂ်သဝ်ႈၸႂ်မွင် ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးယူႇႁႃႉ။ ၸႂ်တေႃးသသမ်ႉ  မႆႈတႄႉမႆႈဝႃႈၸိုင်  ၵႃႈၶႂ်ႈဢဝ်ၼမ်ႉႁူတ်းၵႃႈႁိုဝ်ႁူတ်းလႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်လႆႈ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇမႃးသုၵ်ႈသီၸႂ်ႁဝ်း မၼ်းဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်လႆႈ။ ပေႃးႁဝ်းမႃး သုၵ်ႈသီၸႂ်ႁဝ်း ၸႂ်လိူတ်ႇၸႂ်မႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းလီပဵၼ်ၸႂ်ၵတ်းၸႂ်ယဵၼ်မႃး မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်ၵတ်းၸႂ်ယဵၼ်ဢိူဝ်ႈ။

3) ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼႆၵေႃႈ ၵႂၢမ်းႁုၵ်ႉၵႂၢမ်းႁၢႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇလၢတ်ႈယဝ်ႉ ၵႂၢမ်းဢၼ်ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈၽွမ်ႉၵၼ် ပိူၼ်ႈလီၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းသမ်ႉၵႂႃႇယႃႉ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈတႅၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉ ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမီးဢဵၼ်မီးႁႅင်း ၼႆၵေႃႈ ၵႂႃႇပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းဢွၼ်ႇဢေး ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉ။

ႁဝ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းလီ ၵႂၢမ်းဝၢၼ် ၵႂၢမ်းသိုဝ်ႈၵႂၢမ်းသႂ် လၢတ်ႈၵႂၢမ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈၽွမ်ႉၵၼ် ႁၵ်ႉၵၼ် ပေႃးႁဝ်းႁဵတ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၼႆ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈပိူင်ၶွင်ၵူၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ မၼ်းၵေႃႈမႅၼ်ႈပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်း။  ႁဝ်းၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ပဵၼ်သင်ယူႇ ဢွၼ်ၵၼ်တုၵ်ႉၶယူႇ ဢွၼ်ၵၼ်မႆႈလိူတ်ႇယူႇ။ ဢွၼ်ၵၼ် ပႃးၵၼ်တူၵ်းတႅမ်ႇယူႇမိူၼ်ၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးသေပွၵ်ႈ။

တႃႇတေပူၼ်ႉလွတ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းတေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ႁဝ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမႃး မႄးၸႂ်ႁဝ်းယဝ်ႉ ၽူႈၶဵၼ်ႁဝ်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်းၼၼ်ႉၸုမ်းၼႆႉ ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႉၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸႂ်ႁၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႉလဵဝ်။ ၸႂ်လိူတ်ႇၸႂ်မႆႈ သူပ်းဢၼ်မေႃဝႃႈသေ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈပေႃးလႆႈလူႉ တူဝ်ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ပေႃးလႆႈတုၵ်ႉၶ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၽူႈၶဵၼ်ႁဝ်းႁူမ်ႈၵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဢွင်ႇပေႉမၼ်းဢိူဝ်ႈ။

တႃႇတေဢွင်ႇပေႉၼႆႉ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်မႃးလူႇမႃးဝႆႈ မႃးႁူတ်းၼမ်ႉၵၼ် သုၵ်ႈသီတူဝ်ၵူၺ်းဢမ်ႇယဝ်ႉ တေလႆႈသုၵ်ႈသီၸႂ်ႁဝ်းပႃး။ သုၵ်ႈသီၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မိူၼ်သုၵ်ႈသီတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ ၵဝ်ဢမ်ႇဢၢပ်ႇယဝ်ႉ တင်းပီဢမ်ႇဢၢပ်ႇယဝ်ႉၼႆ မၼ်းႁဵတ်းဢမ်ႇလႆႈ တေလႆႈသုၵ်ႈသီတူဝ် ႁင်းၵူၺ်း။ ၸႂ်ႁဝ်းၵေႃႈ မိူၼ် ၵၼ်ယဝ်ႉ တေလႆႈသုၵ်ႈသီပၼ်ဢိူဝ်ႈ မၼ်းၸင်ႇၵွႆႈ တေပဵၼ်တူဝ်မႂ်ႇၸႂ်မႂ်ႇတႃႇသေႇ မၼ်းတေပဵၼ် ဝၼ်းပီမႂ်ႇႁဝ်းတႃႇသေႇ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တူဝ်ၵဝ်ၶႃႈလႄႈ သူၸဝ်ႈတင်းသဵင်ႈ ၼႂ်းဝၼ်းပီမႂ်ႇဢၼ်တေမႃးထိုင်ၼႆႉ ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်သုၵ်ႈသီတူဝ်ႁဝ်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်သုၵ်ႈသီၸႂ် ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်တႄႉတႄႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵတ်းယဵၼ်တႄႉတႄႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းလွတ်ႈလွတ်းတႄႉတႄႉသေ မီးမင်ႇၵလႃႇၵႂႃႇၼၼ်ႉသေၵမ်း ၶႂ်ႈယွၼ်းပွၼ်းပၼ် တႃႇႁဝ်းႁႃးတင်းသဵင်ႈ ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်း ဢိၵ်ႇပႃး ၵူၼ်းမိူင်းထႆး တီႈဢၼ်ႁဝ်းလႆႈမႃးပိုင်ႈဢိင်ၼႆႉၶႃႈ ………… ႁူမ်ၸူမ်းပီမႂ်ႇၶႃႈ။

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ

promotion

SHAN Membership

฿ 19฿ 169 /mo
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵၼ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ရေႊတီႊဢူဝ်ႊ၊ ထႆႇႁၢင်ႈ၊ Blogger, Vlog ထႆႇဝီႊတီႊဢူဝ်ႊ တတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၸတ်းႁဵတ်း
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမွၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈငိၼ်း။
  • လႆႈႁပ်ႉဢၢၼ်ႇ ၶၢဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပိူင်ပဵၼ်ဝူင်ႈလႂ်ဝူင်ႈ ၼၼ်ႉ။

ၶၢဝ်ႇဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း

ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တုၵ်းယွၼ်းပႃး “ယုၵ်ႉမုၼ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႃႇဢွၵ်ႇသဵင်ပၼ်လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းယိင်းၸၢႆး”

မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 8/3/2025 ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈလွင်ႈၼၢင်းယိင်းၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တင်း မိူင်းထႆး ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ တီႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ။ ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉပီၼႆႉ ၸုမ်းသုၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်ႈလွင်ႈၼၢင်းယိင်းၸၼ်ႉၸွမ် ၵဵင်းမႂ်ႇ Department of women studies CMU ဢွၼ်ၸုမ်းၼႅင်ႈသၢၼ် ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈၼၢင်းယိင်းလၢႆလၢႆၸုမ်း ဢိၵ်ႇပႃးတင်းတူင်ႇဝူင်း ၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်...

ၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈလတ်းၼႃႈၵၼ်ၼႆသေ ၽူႈၸၢႆး 2 ၵေႃႉထုပ်ႉတီႈၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်းၵိၼ် တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ

0
ဝၼ်းတီႈ 7/3/2026 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10 မူင်း ၸၢႆးၼုမ်ႇၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၺႃးၼႄးဝႃႈၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈပၢတ်ႇၼႃႈၼႆသေ ၸၢႆးၼုမ်ႇၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈမႃးမိူၼ်ၵၼ် 2 ၵေႃႉလူင်းမႃးထုပ်ႉပေႃႉထိုင်တီႈၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်လိုမ်းတူဝ်ႁိမ်းၶၢင်ႈတၢင်း တီႈတၢင်းၶွႆႈ ၾႆးၶဵဝ်လႅင်မႄႈႁႄႉ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်း ၵဵင်းမႂ်ႇ။ ၽွင်းၽူႈၸၢႆး 2 ၵေႃႉထုပ်ႉပေႃႉၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ယူႇၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးထၢႆႇႁၢင်ႈတူင်ႉဝီႊတီႊဢူဝ်ႊသေတၢင်ႇၶိုၼ်ႈတၢင်းၾဵတ်ႉသ်ပုၵ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႉထုၵ်ႇပေႃႉထုပ်ႉၼၼ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႅင်ႈပလိၵ်ႈ။ ၶလိပ်ႉဝီႊတီႊဢူဝ်ႊၵေႃႈၽႄႈလၢမ်းၵႂႃႇတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁၼ်တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ၸၢႆးၵေႃႉသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉတႄႉမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းထိုင်တီႈလႆႈႁၢမ်သူင်ႇႁူင်းယႃ။ ထိုင်မႃးယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 1 မူင်းၶိုင်ႈ ၵူၼ်းၸၢႆး...
Heng Kayong

တိုၵ်းသိုၵ်းၼႆႉပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ​​ ၵူၺ်း – ပေႃးဢမ်ႇ​​ပေႉသိုၵ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇ

“ ႁဝ်းတိုၵ်းသိုၵ်းၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇတိုၵ်း​​ပေႉၶဝ်​​ႁေ ၵႂႃႇဢုပ်ႇသမ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ၵႆႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ယွၼ်ႉသုမ်းၵွတ်းၸင်ႇ ၵႂႃႇႁႃသွၼ်ႈတႂ်ႈၶဝ်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈသိုၵ်း​​ၵေႃႈလူဝ်ႇတိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်း​​ၵေႃႈလူဝ်ႇၾိုၵ်းယဝ်ႉ ” ၼႆ ယၢမ်ႈငိၼ်းၸွမ်သိုၵ်းၵုၼ်ႇ​​မေႃႇ လၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယူႇ။  မိူဝ်ႈ 5/2/2026 ဝၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ထၢမ်ဝႆႉတၢင်း​​ၼေႇပျီႇ​​တေႃႇယဝ်ႉ ၸွင်ႇၶႂ်ႈဢုပ်ႇၸွမ်း NUG ၼႆၼၼ်ႉ ​​တေတွင်း ၵၼ်ယူႇ။...

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ လူဝ်ႇတၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈတၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းလႆႈငိူင်ႉပၢႆႈၽေးသိုၵ်းယူႇဝႆႉၼႂ်းထိူၼ်ႇ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁီး ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင် ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လီ ၶၢတ်ႇဢႃႇႁႃႇရႃႉ လူဝ်ႇတၢင်း ၸွႆႈထႅမ်ဝႆႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႆယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း PNO လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း PNLA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်တၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မွၵ်ႈ 5 ဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼိုင်ႈႁဵင်ၵေႃႉပၢႆ လႆႈငိူင်ႉပၢႆႈၽေးသိုၵ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ...

ၽူႈၼမ်းသိုၵ်းတႆးသွင်ၸုမ်း ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်

ႁူဝ်လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ပီ 2026 ၼႆႉ ၽူႈၼမ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) လႄႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ် ႁဵင်တီႈၼိုင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းယုမ်ႇယမ်ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ဝၼ်းတီႈ 2 ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၸွမ်သိုၵ်းလူင်...