ဝူင်ႈပူၼ်ႉၼႆႉ ႁဝ်းလႆႈပၢႆးၼေၵၼ်မႃး လွင်ႈဝႃႈ ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2023 ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2024 ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ၸၵၸ တေၶိုင်ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ အမျိုးသားညီလာခံ ပၢၼ်ၼဢၽ ၼၼ်ႉသေ ၶိုင်မႄးပၵ်းပိူင်လၵ်းမိူင်း 2008 ။ ပၢင်ၵုမ်ဢၼ်ၼႆႉ တေပဵၼ်တေႉႁိုဝ် ဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆ ဢမ်ႇဝႃႈ လႆႈတႅတ်ႈတေႃးသေတႃႉ သင်သမ်ႉပဵၼ်မႃးတႄႉ ယူႇတီႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းတႆးတေႁဵတ်းႁိုဝ်တေႃႇသူႈလတ်းၽၢၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈလမ်ၼမ်ႉ ယၵ်းမိုဝ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇ။

ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လႆႈဝူၼ်ႉဝႃႈ ပၢင်ၵုမ်ဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းတႃႇဢီႈသင် တေမီးၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸႃႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၽႂ် ၼႆယဝ်ႉ။ ထၢင်ႇႁၢင်ႈဝႃႈ တေမေးလၵ်းမိူင်းသေတႃႉ လၵ်းၼမ်းလမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ပၵ်းသင်ႉၼိူဝ် ပိူင်ၵၢၼ် ဝႆႉႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ယႂ်ႇ ဝႆႉႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇ လိူဝ်တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၼႄႉၼွၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇ ယွမ်းယႃႉ တႃႇတေသၢင်ႈပိူင်ၾႅတ်ႊတရႄႊ ယႃႇၽုမ်ႈဝႃႈ ၾိင်ႈတီႊမူဝ်ႊၵရေႊသီႊၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ယိုင်ႈယႂ်ႇ ထၢင်ႇႁၢင်ႈၵွၼ်ႇ ။

မိူင်းတႆးလူင်ၵေႃႈ လီဝႆႉၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ပဵင်းမိူၼ်ၵၼ်တင်း တိူင်းဢွၼ်ႇ တိူင်းဢိတ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်  တိူင်းမၵူၺ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ တေပွႆႇၶမ်ဝႆႉ ဢုင် 2008 သေလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽိတ်းမေႃး တႅၵ်ႈယႅၵ်ႈၵၼ် ၸွမ်းၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ဢၼ်ပွမ်ဢၼ်ၽၢင်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ။ ၶိူဝ်းလႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ တႅပ်းတတ်း ပူင်ပၢႆးလႆႈတဵမ်တီႈ ငဝ်းလၢႆးဢမ်ႇမီးလွင်ႈတဵင်ႈထမ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈယွမ်းႁပ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လႄႈ ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈ ဝႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်ႈမႃးၼႆ ၼင်ႇႁူႉၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယူႇၼၼ်ႉ ၸွင်ႇသမ်ႉ ပူၼ်ႉလႆႈ ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ဢၼ်တေမုင်ႈၼႃႈၸူးလွင်ႈဢၼ်တဵင်ႈထမ်းၼၼ်ႉယူႇႁိုဝ်ၼႆ မီးၵႂၢမ်းထၢမ်မႃးယဝ်ႉ ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းၸိူဝ်းယိုၼ်ႈတၢင်ႇ မၢႆၾၢင်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉလူး သင်ဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းမွၵ်ႇႁွင်ႉမႃး ၸွင်ႇတေ ၸၢင်ႈ ထဵင်ပၢၵ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁူႉယူႇဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ လၵ်းမိူင်း 2008 ႁူႉယူႇဝႃႈ လၵ်းမိူင်းၾႅတ်ႊတရႄႊၵွႆး ၸင်ႇၸၢင်ႈၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူႉယူႇဝႃႈ ၽိင်ႈပိူင်တီႊမူဝ်ႊၵရေႊသီႊၵွႆး တေႁပ်ႉတွပ်ႇလႆႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဢမ်ႇၽွင်းလိူဝ်လႆႈ ႁႅင်းသိုၵ်းလႄႈ ၵႃႈတေလႆႈယွမ်းႁပ်ႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၸွမ်း ၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄး လၵ်းမိူင်း 2008 ယူႇ ပေႃးဝႃႈၼၼ်တႄႉ ၸၢင်ႈတေႁၼ်တၢင်းပူၼ်ႉဢွၵ်ႇလႆႈ ပႃႈတႂ်ႈပူင်ၽွင်းငမ်းသိုၵ်းယဝ်ႉ။

ဝႆႉဝႃႈ ဢၢင်ႈဢၢၼ်းၶၢမ်ႈပူၼ်ႉယူႇ ႁင်းၽႂ်မၼ်းၼႆလႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလမ်ၼမ်ႉယၵ်းမိုဝ်းၵၼ် မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၵၼ်ဝႆႉၸိုင် ၸွင်ႇသမ်ႉတေၸၢင်ႈပူၼ်ႉလႆႈ လွင်ႈၶျေႃးဝွၼ်း ၸႅၵ်ႇထႅၵ်ႇ ၼင်ႇၵႃႈပူၼ်ႉမႃး ယူႇႁိုဝ် ။ပီ 2004 မိူဝ်ႈၼဢၽ ၶိုင်ႁွင်ႉ ၶိုၼ်း အမျိုးသားညီလာခံ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇလႆႈလူင်ႈၼႃႈ မၼ်ႈၵႅၼ်ႇဝႆႉလႄႈ ၵေႃႁူမ်ႈ သၢင်ႈ ၸိုင်ႈတႆး SSJAC လႆႈထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်း ၼဢၽ သိၵ်ႈယွႆႈတွႆးတူၵ်းလုၵ်းလဝ်မႃး ယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ။ အမျိုးသားညီလာခံ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢင်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ပၵ်းပိူင်လၵ်းမိူင်း 2008 ၼႆႉ ႁူႉဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၵႂႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်တူၵ်းလူင်းၵၼ် မႃး တီႈပၢင်ၵုမ်လူင် ပၢင်လူင် မိူဝ်ႈပီ 1947 ၼၼ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ဢွၼ်ႁူဝ်သၢၼ်ၶတ်း ၵွင်လင်ပႅတ်ႈ သေတႃႉ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆး မုၵ်ႉၸုမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ လွင်ႈငမ်းငဝ်းထၢင်ႇထိူမ်ၵၼ်သေ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈတႆး SSNA  သမ်ႉၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း 2000 ပီ 2005 ၸွင်ႇဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းၵူၼ်းလူင်တႆး ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်း အမျိုးသားညီလာခံ ၼၼ်ႉၼႆ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတီႉပႃးၸဝ်ႈသိူဝ်ထႅၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ SSPC လႄႈ ၽူႈၼမ်းၼႃႈ SSA ၼၼ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းၽူႈတၢင်တူဝ် SSA ၵေႃႈၶွမ်ႈၶတ်း ၵွင်လင်ပႅတ်ႈ အမျိုးသားညီလာခံ ယူႇယဝ်ႉ ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းႁိုင်သင် ယွၼ်ႉၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶျေႃးဝွၼ်းလွၵ်ႇငိုတ်ႈသေ ၸိူဝ်းတူဝ်တႅၼ်း SSA သမ်ႉၶိုၼ်းလႆႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈထႅင်ႈသေ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸူဝ်းႁဵတ်းၽူႈၶွင်ႈမၢၵ်ႇ။မိူဝ်ႈယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၸိုင်ႈတႆး တင်ႈသဝ်းမီးမႃးထိုင် 8 ပီမိူင်းယဝ်ႉ။ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းမႃး ႁႂ်ႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်း ၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်သေ တႅပ်းတတ်းတေႃႇသူႈ ယိၼ်းဝႃႈၼၼ်သေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမႃးၵေႃႈယႃႇ ထိုင်ၵမ်းၼႃႈၼႅၼ်ႈ မႃး ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈ ၶဝ်ႈၶိုင်တူၵ်းလူင်းၵၼ်လီငၢမ်း။

ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ ၼႂ်းပီ 2024 တေလႆႈတေႃႇသူႈထႅင်ႈပွၵ်ႈၵမ်း 2 ယဝ်ႉ။ၸႃႉဢၼ်တေယဵပ်ႇႁွႆးတိၼ် ၼဢၽသေ ၶႃၶီႈထႅင်ႈယဝ်ႉ။ၸုမ်းၸၢဝ်းတႆး လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လူၺ်ႈလၢႆးၵၢၼ်သိုၵ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လၢႆးၵၢၼ်မိူင်း တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၶၢမ်ႈႁႂ်ႈမၼ်းပူၼ်ႉ တေႁူမ်ႈဢွၵ်ႇသဵင်လဵဝ် မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူဝ်ႈသၢၼ်ၶတ်းတေႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ မိူင်းတႆး ဢမ်ႇမီး သုၼ်ႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇတီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ယူႇၽႂ်ယူႇမၼ်းသေ ႁဵတ်းၵႆႇၼိုင်ႈတူဝ်ၶၼ်ၼိုင်ႈၵွၼ်း ၼင်ႇၸုမ်းဢမ်ႇႁူႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းတႃႇ တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉႁိုဝ်ၼႆ လီလႆႈထၢမ်ထိုင်တူဝ်ၵဝ်ႇ ၽႂ်မၼ်း ႁႂ်ႈၶိုတ်းတၼ်းယူႇယဝ်ႉဢေႃႈ။