ၸူဝ်ႈ ပိုတ်ႇၶူဝ်လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး (တႃႈၶီႈလဵၵ်း – မႄႈသၢႆ) မႃးၸမ်လိူၼ်ၼႆႉ ၶၼ်ၽၵ်းမီႇႁေႃ (ၽၵ်းမီႇ ၶၢဝ်) ၼႂ်းဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ပဵၼ်ၵၢၼ်လီ 1 ၸွႆႉလႂ် ထိုင် 7,000 ပျႃး။
တႄႇဢဝ် ၵၢင်လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် 2023 ၼႆႉမႃး ၶၼ်ၽၵ်းမီႇႁေႃ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်း ၸၢၼ်း ပဵၼ်ၵၢၼ်လီ 1 ၸွႆႉ 7,000 ပျႃး ၸဝ်ႈငိုၼ်းသႃး(လဝ်းပၢၼ်း) ႁပ်ႉသိုဝ်ႉ သူင်ႇၶၢႆၸူးတၢင်းမိူင်းထႆး ဝႃႈၼႆ။
ၸဝ်ႈသူၼ် ၽၵ်းမီႇႁေႃ မိူင်းပၼ်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၶၢဝ်းတၢင်း 3-4 ဝၼ်းမႃးၼႆႉ ၶၼ်ၽၵ်းမီႇႁေႃ တီႈမိူင်း ပၼ်ႇႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လီ 1 ၸွႆႉလႆႈ 7,000 ပျႃးယဝ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်။ ပေႃႈလဵင်ႉ(လဝ်းပၢၼ်း) တၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၶဝ် ဢဝ် ငိုၼ်း မႃးပၼ်တူဝ်တႅၼ်းတၢင်းမိူင်းပၼ်ႇသေၵေႃႉၵေႃႉ ႁပ်ႉသိုဝ်ႉပၼ်သေ သူင်ႇၸူးၶဝ်။ ၸူဝ်ႈ ၶဝ် ပိုတ်ႇၶူဝ်တႃႈၶီႈ လဵၵ်း – မႄႈသၢႆ မႃးၼႆႉ ပေႃႈလဵင်ႉမိူင်းထႆးၵေႃႈ ႁတ်းလူင်းတိုၼ်း သိုဝ်ႉၽၵ်းမီႇႁေႃၼမ်”- ဝႃႈၼႆ။
ယၢမ်းလဵဝ် ၸဝ်ႈသူၼ် တၢင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႆႈၸႂ်ဝႆႉ သင်မီးပၢင်တေႃႇလွင်းမႃးၼႆ ၵူဝ်ၽၵ်းမီႇႁေႃ ၼႂ်း သူၼ်ၼႃးႁၢႆ ၸဝ်ႈသူၼ်မၢင်ၵေႃႉ ဢမ်ႇဢုၼ်ႇၸႂ် ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈ ၵႂႃႇၼွၼ်းပႂ်ႉၼႂ်းသူၼ်။
“ ၸဝ်ႈသူၼ်တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ႉဢေႃႈ ၸူဝ်ႈၶၼ်ၽၵ်းမီႇပဵၼ်ၵၢၼ်ၼႆႉ။ လွင်ႈမႆႈၸႂ်ၵေႃႈ ၵူဝ်ၵူၼ်းလၵ်ႉ ၼၼ်ႉပိူင်လဵဝ်ယဝ်ႉၶႃႈ ။ လႆႈၵႂႃႇၼွၼ်းပႂ်ႉဢေႃႈ။ ”- ၸဝ်ႈသူၼ် ၽၵ်းမီႇႁေႃ မိူင်းပၼ်ႇ သိုပ်ႇ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
မိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းပွႆးလိူၼ်သီႇ ဝၼ်းတီႈ 1-5/3/2023 တီႈထၢတ်ႈလွႆၼွႆႉ တၢင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ – လၢင်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ယူႇ တီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၼ်ၶႂၢင်ႉၸႂ်ႉပိုတ်ႇပၢင်တေႃႇလွင်းတီႈပွႆးၼၼ်ႉသေ ၽၵ်းမီႇႁေႃ ၸဝ်ႈသူၼ်မိူင်းပၼ်ႇ ထုၵ်ႇၵူၼ်း ၶဝ်ႈလၵ်ႉထူၺ်ႈ ၼႂ်းသူၼ်/ ၼႃး ဢမ်ႇယွမ်း 20 ၸွႆႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၶၼ်ၽၵ်းမီႇႁေႃ 1 ၸွႆႉ 5,000 – 6,000 ပျႃး။
ၶၼ်ၽၵ်းမီႇႁေႃမိူင်းပၼ်ႇၼႆႉ လူႉမႃးလႆႈ 2-3 ပီယဝ်ႉ။ ၽွင်းပီ 2018-2019 ၼၼ်ႉ ၽၵ်းမီႇဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ်လႄႈ ၸိူဝ်းထူၺ်ႈထွၼ်မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶိုၼ်းလႆႈဢဝ်ၵႂႃႇထွၵ်ႇပႅတ်ႈၶိုၼ်းၼႂ်းၼႃး။ ၸဝ်ႈသူၼ်ၽၵ်းမီႇမၢင်ၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၼမ်ႉတႃ၊ ဢၼ်ၶိုင်ၶႃႈတူဝ်တၢႆၶိုၼ်းၵေႃႈ မီး။
မိူဝ်ႈပီ ၵၢႆ 2022 ၵေႃႈၶၼ်ၽၵ်းမီႇ 1 ၸွႆႉလႂ် 1,200 -1,500 ပျႃးၵူၺ်း ။ ပီၼႆႉလႆႈဝႃႈၶၼ်ၽၵ်းမီႇၶိုၼ်းသုင်ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီမႃးၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းပၼ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
ၽၵ်းမီႇႁေႃ တီႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်တေႃႉတၢင်ႇၵႂႃႇ တၢင်းမိူင်းတူၼ် – မိူင်းသၢတ်ႇ – တႃႈၶီႈလဵၵ်းသေ ၶၢႆၸူးတၢင်းမိူင်း ထႆး။
ၽၵ်းမီႇႁေႃ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼမ်သုတ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း – ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ဢၼ်တေႃႉသူင်ႇၶၢႆတၢင်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉသမ်ႉ တေပဵၼ်တၢင်းပွတ်းထုင်ႉမိူင်းပၼ်ႇ၊ လၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းတူၼ်၊ မႄႈၵႅၼ်း၊ ၼႃးၵွင်းမူး၊ ပုင်ႇပႃႇၶႅမ်လႄႈ မိူင်းသၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ