ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းတႆး 7 ၸုမ်း ႁူပ်ႉထူပ်း ပီႈၼွင်ႉတႆးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ တၢင်းႁူႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇ တေၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၽေး လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ ၼၢင်းယိင်းတႆး ၵူဝ်လႆႈပဵၼ်ယိူဝ်ႇ ၺႃးပိူၼ်ႈပႅတ်ႉလႅၼ်ဢဝ်ၵႂႃႇၶၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 03/03/2018 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း 2 မူင်းထိုင် 6 မူင်းႁူဝ်ၶမ်ႈ( ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူင်းၶႄႇ) ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းတႆး 7 ၸုမ်း ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်တၢင်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ၶႄႇ ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆးတၢင်းႁူႉၵၼ် တီႈဝတ်ႉလူင်ၸေႊ ၵဝ်ႇ ၸႄႈမိူင်းမၢဝ်း ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈလူတ်းယွမ်း ပၼ်ႁႃၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်း ဢၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ ၼၢင်းယိင်းတႆး ပဵၼ်ယိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးၵွၼ်း ၽူႈၵပ်းသၢၼ်ပွင်ပဵၼ်ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ပီႈၼွင်ႉ တႆးႁဝ်း၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၢင်းယိင်းမိူင်းတႆးႁဝ်း သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈတေၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇ၊ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ပိူၼ်ႈမႃးၸူဝ်း ၵူပ်ႉၵူႈၸွမ်း ၵူၼ်းၸၢႆးၶႄႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇလီလႆႈၾၢင်ႉတႄႉ ယႃႇပေယုမ်ႇပိူၼ်ႈငၢႆႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေၵႂႃႇတေပႆ ဝၢၼ်ႈလႂ် မိူင်းလႂ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ လူဝ်ႇႁူႉဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ႁဝ်းတေၵႂႃႇၼၼ်ႉလီလီ။ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉ ၼၼ်ၼႆ မၼ်း တေၸင်ႈတူၵ်းပဵၼ်ယိူဝ်ႇၽေး ၵႃႉၶၢႆၵူၼ်း၊ ႁူႉၸၵ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ်တၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပဵၼ်တႆး ၼင်ႇၵၼ် ၵေႃႈယဝ်ႉ ယႃႇပေယုမ်ႇပိူၼ်ႈငၢႆႈ။ ပေႃးၶႂ်ႈၵႂႃႇလႂ် ၼႂ်းမိူင်းပိူၼ်ႈၼႆၵေႃႈ ၵႂႃႇၸွမ်းပီႈၸွမ်းၼွင်ႉ ဢၼ်ႁဝ်းယုမ်ႇ ယမ်ဝႆႉၸႂ် ပေႃး ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ၸၢင်ႈတူၵ်းပဵၼ်ယိူဝ်ႇပိူၼ်ႈ” ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆးတၢင်းႁူႉၵၼ်ၼႆႉ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းတႆး ၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈၸိူဝ်း တူင်ႉၼိုင် တၢင်းၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ မိူင်းတႆး ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ ၼၢင်းယိင်းတႆး ဝႃႈၼႆ။
ပီ 2017 ပူၼ်ႉမႃး ၼၢင်းယိင်းတႆး 18 ၵေႃႉ ၺႃးပိူၼ်ႈယွၵ်ႇလႅၼ်ၵဝ်းႁွင်ႉ ဢဝ်ၵႂႃႇႁဵတ်းမေးၶႄႇ။ လွင်ႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းတႆး လၢႆလၢႆၸုမ်း ႁူမ်ႈၵၼ် ၸွႆႈဢဝ်ဢွၵ်ႇမႃး ၶိုၼ်းလႆႈယဝ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းတႆး လႆႈႁဵတ်းဝႂ်ပိဝ်သေ တိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ ၼၢင်းယိင်းတႆးၾၢင်ႉတူဝ် ၵူဝ်ၸုမ်း ၵႃႉၵူၼ်းတဵၵ်းၸႂ်ႉႁႂ်ႈၶၢႆတူဝ်၊ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁႂ်ႈၶၢႆမွၵ်ႇ ၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်း၊ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁႂ်ႈယွၼ်းၵိၼ်၊ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၵ်း မိူၼ်ၶီႈၶႃႈ၊ ပိူင်လူင်ၵဝ်းလႅၼ်ႁႂ်ႈၵူပ်ႉၵူႈ ၸွမ်းၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵႂႃႇၶၢႆတေႃႇ။ ၵဝ်းလႅၼ်ဢဝ်ၵႂႃႇတတ်းၽႃႇဢဝ် တူဝ်ၶိင်းမိူၼ်ၼင်ႇ ႁူဝ်ၸႂ် တပ်းတႂ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းမီးထႅင်ႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းၼိုင်ႈ မႃးႁႃၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ ၼိူဝ်ၵူၼ်း တေႃႇၵူၼ်း မိူၼ်ၵၼ်လႄႈ မီးၵၢၼ်ၵဝ်းလႅၼ် တဵၵ်းတဵင် ၵုမ်းၶင် လူၺ်ႈလႅၼ်ဢၢင်ႈဝႃႈ တေလႆႈႁဵတ်း ၵၢၼ်လီ လႆႈငိုၼ်းလိူၼ်ၼမ် ၽိူဝ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းတႄႉ သမ်ႉဢမ်ႇလႆႈ ႁပ်ႉငိုၼ်းလိူၼ် ဢမ်ႇၼၼ် တဵၵ်းၸႂ်ႉႁႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် မိူၼ်ၶီႈၶႃႈ တဵၵ်းၸႂ်ႉၶၢႆတူဝ် ၵုမ်းၶင် တိုတ်ႉလၢမ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူႉသုမ်း လွင်ႈ လွတ်ႈလႅဝ်း ထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ