ၵူၼ်းၶၢႆမွၵ်ႇၼမ်ႉႁွမ် ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇလူင်

1886

ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼင်ႇၵၼ် ယိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ထပ်းၵၼ်မႃးလၢႆ ဝၼ်း။ မၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းသႂ်ႇႁိူၼ်းယေးၾႆးမႆႈတင်းလင် ၊ ၺႃးၸၢၵ်ႇ ၺႃးမၢၵ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆ ၵေႃႈမီး။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 3/3/2021 ၼႆႉ ၼၢင်းဢေးၼၢင်း ဢႃႇယု 35 ၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ဢေႃႈ ဢိူင်ႇၼမ်ႉတွင်ႈၵူင်း ၼၼ်ႉ ၺႃး ၸၢၵ်ႇၵွင်ႈလူင် တိူဝ်ႁူဝ်၊ လိုမ်းတူဝ်ၵႂႃႇလႄႈ လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃ တူဝ် ဝႆႉယူႇတီႈ ႁူင်းယႃလူင် ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး)။

လွင်ႈတၢင်းပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ် ၼၢင်းမျႃႇၸိင်ႇ ၵေႃႉပဵၼ် ပီႈၼၢင်း (ၶႅၼ်ႈတွင်ႉ) ၼၢင်းဢေးၼၢင်း ၼၼ်ႉဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ပၢႆႉတၢင်းၶဝ်ႈမၢၼ်ႈၸၢမ်

ထၢမ် – ပီႈၶဝ်သမ်ႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်သေ သမ်ႉၺႃးမၢၵ်ႇလူင် တူၵ်းတႅၵ်ႇသႂ်ႇၶႃႈၼေႃ?။

တွပ်ႇ – ႁဝ်းၶႃႈ မိူဝ်းဢဝ်မွၵ်ႇ တႃႇတေၶၢႆ ဢေႃႈ။ ၶႃႈႁဝ်းပဵၼ်ပီႈၼၢင်း – ၵေႃႉၺႃးမၢၵ်ႇလူင်ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ မိူဝ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းလၢတ်ႈၶႃႈဝႃႈ ”ပေႃးယဝ်ႉၼေႃႈပီႈ” ၼႆ ၶႃႈသမ်ႉ တိုၵ်ႉၼင်ႈသေ ပိတ်းမွၵ်ႇယူႇ။ မၼ်းသမ်ႉ လုၵ်ႉသေ ပႆၵႂႃႇ ယၢၼ်ၶႃႈမွၵ်ႈ 2 ဝႃးၼႆႉၵူၺ်း မၢၵ်ႇ ၼႆႉ တူၵ်းသႂ်ႇၾၢႆႇၼႃႈမၼ်းသေ ဢဝ်မၼ်းလူမ်ႉပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ၶႃႈဢေႃႈ။ ၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇတိူဝ်ႉသႂ်ႇၼႃႈၽၢၵ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ။။

ထၢမ် – ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်တၢင်းလႂ်ဝၢၼ်ႈၶႃႈၼေႃ?။

တွပ်ႇ – ၶဝ်တိုၵ်းၵၼ် ၾၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်ဢေႃႈ ႁဝ်းၼႆႉၵူၺ်းၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ် – ပီႈၶဝ်သမ်ႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်သေ သမ်ႉမႃးပိတ်းမွၵ်ႇ တီႈၼႆႈၶႃႈလႃႇ?။

တွပ်ႇ – 2-3 ဝၼ်းမႃးၼႆႉ သဵင်ၵွင်ႈၵေႃႈသမ်ႉယဵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ မႃးဢဝ်တၢင်းၶၢႆ(ပိၼ်းမွၵ်ႇၵႂႃႇၶၢႆ) ၶႃႈဢေႃႈ ၽိူဝ်ႇႁဝ်းၶႃႈ မႃးဢဝ်ၵေႃႈ မွၵ်ႈ 9 မူင်းၵၢင်ၼႂ်ၼႆႉ ပိူၼ်ႈယိုဝ်းၵၼ် ၾၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁဝ်း။ ႁဝ်းၶႃႈ ပၢႆႈယူႇၼႂ်းႁိူၼ်း ၽိူဝ်ႇသဵင်ၵွင်ယဵၼ်ယဝ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ ၶိုၼ်းဢွၵ်မႃးပိတ်းမွၵ်ႇၼႂ်းသူၼ် ဢၢၼ်းတေဢဝ်မိူဝ်းၶၢႆၼႆၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ် – မွၵ်ႇဢၼ်မႃးပိတ်းသမ်ႉ ပဵၼ်မွၵ်ႇသင်ၶႃႈၼေႃ?။

တွပ်ႇ – မွၵ်ႇၼမ်ႉႁွမ်။

ထၢမ် – မွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပီႈၶဝ်သမ်ႉ တေဢဝ်မိူဝ်းၶၢႆတၢင်းလႂ်ၶႃႈၼေႃ?။

တွပ်ႇ – ၼွင်ႉၶႃႈၼႆႉ တေဢဝ်မိူဝ်းသူင်ႇတၢင်းပၢင်ႁၢႆးၶႃႈဢေႃႈ သူင်ႇတၢင်းမၢၼ်ႈၸၢမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၵူၼ်းသိုဝ်ႉၼမ် ပေႃးမိူဝ်းၶၢႆတၢင်းၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်း 4-5 မိုၼ်ႇၼႆႉ လႆႈၶႃႈဢေႃႈ မွၵ်ႇၶဝ်သမ်ႉ ၶႅမ်ႉလီၼႃႇၶႃႈ။

ထၢမ် – ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈ မိူဝ်ႈလႂ်ၶႃႈၼေႃ?။

တွပ်ႇ – မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ မၼ်းမေႃးတၢင်းၼႃးႁၢင်း မၼ်းယၢၼ်ဝၢၼ်ႈႁဝ်း မၼ်းၵႆႇယူႇၼႆလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်း ၵၢၼ် ၸမ်မႃးဝၢၼ်ႈႁဝ်း မွၵ်ႈ 7-8 ဝၼ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇယူႇလႆႈသေ ၸင်ႇ လႆႈပၢႆႈၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ် – ပီႈၶဝ်ၼႆႉ သမ်ႉယူႇတီႈလႂ်တႄႉတႄႉၶႃႈၼေႃ?။

တွပ်ႇ – ၶႃႈၶဝ်ၼႆႉ ယူႇဝႆႉမိူင်းမူႉ ၼွင်ႉၶႃႈၶဝ်သမ်ႉ ပၢႆႈမႃးၸူးၶႃႈ။ ပေႃႈမႄႈဢေးၼၢင်းသမ်ႉ ယူႇဝႆႉမၢၼ်ႈၸၢမ်။ သင်ဝႃႈ ပၢႆႈၵႂႃႇ တီႈၵျွင်းၵေႃႈ ပိူၼ်ႈသမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးသင်လဵင်ႉလူ ၸင်ႇဝႃႈပၢႆႈမႃးႁႃပီႈႁႃၼွင်ႉၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးဢၼ်ၵိၼ်ဢၼ်ၸၢႆႇၼႆၵေႃႈ ၶိုၼ်းမိူဝ်းႁႃ တၢင်းၶၢႆတီႈႁိူၼ်းသေ မိူဝ်းၶၢႆၶႃႈဢေႃႈ။

Photo Credit to Mansam Youth- ၼၢင်းဢေးၼၢင်း ဢၼ်ၺႃးၸၢၵ်ႇမၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းသႂ်ႇတီႈမၢၼ်ႈၸၢမ် ၼမ်ႉတူႈ မိူဝ်ႈၼႆႉ 3/3/2021

ထၢမ် – ပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းလႂ် တင်းၸုမ်းလႂ်ၶႃႈ ဢၼ်တိုၵ်းၵၼ်ၶႃႈၼၼ်ႉ?။

တွပ်ႇ – ပဵၼ်ၸုမ်းတပ်ႉပွင်းၸူႉ လႄႈ ပီႈၼွင်ႉ RC ၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ် – မၢၵ်ႇဢၼ်တိူဝ်ႉ ၼၢင်းဢေးၼၢင်းၼႆႉ ထၢင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၵူၼ်းၸုမ်းလႂ်ၶႃႈလႃႇ?။

တွပ်ႇ – ဢမ်ႇႁူႉၶႃႈ ပဵၼ်မၢၵ်ႇၽႂ် ႁဝ်းဢမ်ႇႁၼ် ၵေႃႉယိုဝ်းမၼ်းၶႃႈလူး။

ထၢမ် – ၶဝ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼႆႉ မီးမႃးလၢႆဝၼ်းယဝ်ႉၶႃႈ?။ 

တွပ်ႇ – ပႃးတင်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မီး 20 ဝၼ်းတဵမ်ၶႃႈယဝ်ႉ။

ထၢမ် – ၼၢင်းဢေးၼၢင်းႁဝ်းၶႃႈသမ်ႉ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းယေး ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈၼေႃ?။

တွပ်ႇ – ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႃၵိၼ်သင်ၶႃႈၼႃႇ ၵုမ်ႇလႆႈပၢႆႈယူႇတိၵ်းတိၵ်း၊ မၼ်း သမ်ႉမီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈယွၼ်း၊ ဢူႈမႄႈၵေႃႈ သမ်ႉလူဝ်ႇပၼ်၊ လူဝ်ႇလဵင်ႉ၊ ၸင်ႇဝႃႈမိူဝ်းဢဝ်တၢင်းၶၢႆသေ လူဝ်ႇပၼ်ၵႃႈၽၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ထၢမ် – မၼ်းၼၢင်းမီးလုၵ်ႈလၢႆၵေႃႉၶႃႈၼေႃ?။

တွပ်ႉ – မီးလုၵ်ႈ 2 ၵေႃႉ၊ ၵေႃႉယႂ်ႇလႆႈဢႃယု 11 ၶူပ်ႇ ၵေႃႉလဵၵ်ႉ လႆႈ 4 ၶူပ်ႇ။

ထၢမ် – လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉၶႃႈလူး ၽႂ်သမ်ႉ ၸွႆႈတူၺ်းဝႆႉၽွင်ႈၶႃႈ?။

တွပ်ႇ – လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉၼႆႉ တႃႇၵေႃႉယႂ်ႇတႄႉ ယူႇဝႆႉၸွမ်းပူႇၼၢႆး။ ဢေးၼၢင်း တင်း လုၵ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉတႄႉ မႃးယူႇ ၸွမ်းၶႃႈ တီႈမိူင်းမူႉၼႆႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၶႅၼ်ႈတွင်းၵၼ်ၶႃႈ။

ထၢမ် – ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ဢေးၼၢင်းႁဝ်းၶႃႈ လႆႈသူင်ႇယူတ်းယႃဝႆႉတီႈ လႃႈသဵဝ်ႈၶႃႈႁႃႉ?။ ၸွင်ႇမီးလွင်ႈမႆႈၸႂ် ထိုင်တီႈသၢႆၸႂ်ၶႃႈၼေႃ?။

တွပ်ႇ – မႆႈၸႂ်ၶႃႈဢေႃႈ ဢဝ်ၵႂႃႇယူတ်းယႃတီႈမၼ်းတလေးၵမ်းလဵဝ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ ၶႃႈၶဝ်သမ်ႉ တိုၵ်ႉမီးဝႆႉတီႈလႃႈသဵဝ်ႈၶႃႈ။

ထၢမ် – ဢၼ်ၵႂႃႇတီႈမၼ်းတလေးၼၼ်ႉၶႃႈလူး ၽႂ်ၸွမ်းသူင်ႇၵႂႃႇၸွမ်းၶႃႈ?။

တွပ်ႇ – ၽူဝ်မၼ်းလႄႈ ပီႈၼၢင်းၽူဝ်မၼ်း ပႃးတင်း လၢၼ်ၶဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ် 3 ၵေႃႉဢေႃႈ။

ထၢမ် – ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼႆႉသေ ၶႂ်ႈလၢတ်ႈသင်ထႅင်ႈၶႃႈ?။

တွပ်ႇ – ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေလႆႈလၢတ်ႈတီႈၽႂ် ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ။ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ယိုဝ်းၵၼ် ထႅင်ႈယဝ်ႉၶႃႈ။ ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၶိုၼ်းမိူဝ်းႁိူၼ်းယေးသေ လႆႈယူႇသဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၶိုၼ်းၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် သေၵမ်းၶႃႈ။ ႁဝ်းၶႃႈႁႂ်ႈၸဵဝ်းၵတ်းယဵၼ် ဝႆးဝႆးၶႃႈ ၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ် ယႃႇယိုဝ်းၵၼ် ထႅင်ႈသေၵမ်းၼႆၶႃႈဢေႃႈ။

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ