ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵေႃၽႄၸႄႈဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ/ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသၢႆမၢႆ ၸိုဝ်ႈသဵင် ၵူၼ်းမီးသုၼ်ႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ထႅင်ႈၵမ်းထူၼ်ႈသွင်ဝႆႉသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢမ်ႇပေႃး သူၼ်ၸႂ်ၵႂႃႇတူၺ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႃႇလႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်။
ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵမ်းတီႈၼိုင်ႈ – ဝၼ်းတီႈ 25/7/2020 တေႃႇ ဝၼ်းတီႈ 7/8/2020 ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇတူၺ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႃႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်၊ ပေႃးတီႈလုမ်းပွၵ်ႉယွမ်ႇဢၼ်တိတ်း သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၵူၼ်းမီးသုၼ်ႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႃးၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈၵႂႃႇယိုၼ်ႈ ဝႅပ်ႊၾွမ်ႊ ပိူင် 3 ထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈသေ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇပၼ်သၢႆမၢႆၶိုၼ်း။ ၵမ်းတီႈသွင် ယိုတ်ႈထႅင်ႈ 7 ဝၼ်း ဝၼ်းတီႈ 7/8 – 13/8/2020 ႁႂ်ႈၵႂႃႇတူၺ်းထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဢမ်ႇပေႃးသူၼ်ၸႂ်ၵႂႃႇ တူၺ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ – တႃႇလႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်။
ၼၢင်းယိင်းၼွင်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး (TYO) လၢတ်ႈဝႃႈ- “ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇပေႃး သူၼ်ၸႂ် ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈၶႃႈႁဝ်းႁၼ်ထိုင်တႄႉ ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း မုင်ႈ မွင်းဝႆႉ ႁႂ်ႈပႃႇတီႇတႆးႁဝ်း ပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်လဵဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃး။ ပေႃးဢဝ်ပႃႇတီႇဝႃႈတႄႉ ပႃႇတီႇၸေးၸုမ်ႇၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈႁၼ်လီယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပႃႇတီႇတႆးႁဝ်း ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်တိၵ်းတိၵ်း၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပႃႇတီႇႁဝ်း ဢမ်ႇပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်သေ မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉ သဵင်ႁဝ်းတႅၵ်ႇၵၼ် ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်းဢမ်ႇမႃးၵွင်တီႈလဵဝ်။ ပေႃးပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ် ပီၼႆႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵေႃႈ တႃႇတေတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ပွၵ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးပႃးၸႂ်ပႅတ်ႈ” – ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး ပႃႇတီႇဢၼ်တေၶႅင်ႇၵၼ် တင်းမူတ်းမီး 38 ပႃႇတီႇ။ ပႃႇတီႇတႆး 2 ပႃႇတီႇ၊ ပႃႇတီႇၸၢဝ်း ၶိူဝ်း ဝႃႉ၊ ၵူဝ်းၵၢင်ႉ၊ ပလွင်ႈ၊ ဢင်းသႃး၊ ထၼူႉ မီးပႃႇတီႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း။ ၸိူဝ်းဢၼ်မီး 2 ပႃႇတီႇ ၸိူင်ႉ ၼင်ႇတႆးၵေႃႈမီး။ မိူၼ်ၼင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းပဢူဝ်း မီးပႃႇတီႇ ပဢမၽ (ငဝ်ႈငုၼ်းပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်) တင်း PNO (ၸုမ်းပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း)၊ လႃးႁူႇၵေႃႈမီးလၢႆပႃႇတီႇမိူၼ်ၵၼ်၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႉတႄႉ မီး 3 ပႃႇတီႇသေတႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ ပဵၼ် ပႃႇတီႇလဵဝ်ဝႆႉ။
ၸၢႆးသိူဝ် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶူဝ်လမ် ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လၢတ်ႈတီႈ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ- “လွင်ႈၼႆႉမီးလွင်ႈ ယၢပ်ႇလိူဝ်ႁႅင်းဝႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈပႃႇတီႇႁဝ်းၶႃႈၶႅင်ႇၵၼ်ၶိုၼ်း။ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈႁဝ်းၼႆႉ သင်ဝႃႈပႃႇတီႇ ႁူဝ်သိူဝ်ၶဝ်ႈ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇတေဢမ်ႇၶဝ်ႈ၊ သင်ဝႃႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၶဝ်ႈ ႁူဝ်သိူဝ်တေဢမ်ႇၶဝ်ႈ ပေႃးၸိူင်ႉ ၼၼ်တႄႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉၼမ်၊ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉမႃးၶဝ်ႈၶႅင်ႇ တင်းသွင်ပႃႇတီႇ၊ ၵူၼ်း မိူင်းႁဝ်းမၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈပေႃႇလသီႇပႃႇတီႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ တႃႇတေလိူၵ်ႈပႃႇတီႇ ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းမီးလွင်ႈယၢပ်ႇတႄႉတႄႉၶႃႈဢေႃႈ” – ဝႃႈၼႆ။
ဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်ၽွင်းငမ်းလူၺ်ႈ ပိူင်ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၼႆႉ ပႃႇတီႇလၢႆဢၼ် တၵ်းတေလႆႈၶႅင်ႇၵၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉ – တၵ်းတေလႆႈလုၵ်ႉတီႈၵူၼ်းမိူင်းမႃး၊ တၵ်းလႆႈႁဵတ်းတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်း၊ လူၺ်ႈသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း။
ၸၢႆးသႅင်မိူင်း မင်းၵွၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူင်းထႆးတွၼ်ႈၼိူဝ်/ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လူင် ႁူင်းပွႆႇသဵင် FM 99 ၵဵင်းမႆႇ လၢတ်ႈဝႃႈ – “ — ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတေလႆႈဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းလႃႇ၊ ႁၼ် ထိုင်ဝႃႈ ဢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 5 ပီ 10 ပီၼႆႉ မၼ်းမီးသင်ၽွင်ႈ။ တႅၼ်းၽွင်း ဢၼ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းသၽႃးၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၽေႃႇၼမ်ႉ ၽေႃႇတူဝ်သင်ၽွင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းလူဝ်ႇႁူႉၸွမ်း — ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတၵ်းတေလႆႈ ဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈ ဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းမိုဝ်း တူဝ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလိူၵ်ႈတင်ႈ၊ ၵႂႃႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ႁႂ်ႈပေႃးမႅၼ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ လွၵ်းပိူင်ၻီႊမူဝ်ႊ ၶရေႊသီႊ၊ ယႃႇပေႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ မႃးပူၼ်ႉပႅၼ်ဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈႁဝ်းၵႂႃႇ — ။ ၵွပ်ႈၼၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတၵ်း တေလႆႈပွင်ႇၸႂ် လၢႆးပူၵ်းပွင်မိူင်း ၸွမ်းလူၺ်ႈပိူင် ၻီႊမူဝ်ႊၶေရႊသီႊ” – ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁူဝ်ၵူၼ်းတင်းမူတ်းမီး 5.8 လၢၼ်ႉၵေႃႉပၢႆ ။ ဢၼ်မီးသုၼ်ႇလႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်မီး 3.8 လၢၼ်ႉၵေႃႉပၢႆ။ မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းဢၼ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇ ၶူဝ်းႁႄႈၶူဝ်းတိုၼ်း လႄႈ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး ႁႅင်းယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၵူႈၸႄႈမိူင်းလႄႈတိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၸတ်း ယဝ်ႉမႃးမိူဝ်ႈ ပီ 2010 တင်း မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၵႂႃႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၸိူင်ႉၵၢတ်ႈၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ၊ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ဢၼ်တွတ်ႈၵႂႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈပၵ်းပိူင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ ပႃးၵႂႃႇၼႂ်းသၢႆမၢႆ လူႉၵွႆ ၵေႃႈ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းလႄႈတိူင်း တင်းမူတ်း။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ