Sunday, July 21, 2024

ပေႃးသိုပ်ႇပိၵ်ႉၽၵ်းတူလႅၼ်လိၼ်ထႅင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတေယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်

Must read

တင်ႈတႄႇပိၵ်ႉဢိုတ်းၽၵ်းတူ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး မႃး မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် တေႃႇထိုင် တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆၶူဝ်းၵုၼ်ႇၶဝ် ၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵၼ်လိူဝ်ႁႅင်း။

Photo by – U Htun Maesai/ ၽၵ်းတူ လႅၼ်လိၼ် တႆး – ထႆး တီႈၾင်ႇမႄႈသၢႆ ပိၵ်ႉဝႆႉ

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းထႆး ၸီႉသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းၽၵ်းတူ လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆးၼႆႉ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 23/3/2020 တေႃႇထိုင် လိူၼ်ႁူဝ်လိူၼ်ၵျုၼ်ႊၼႆႉ မီးၶၢဝ်းတၢင်း 2 လိူၼ်ပၢႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၾင်ႇမိူင်းထႆး ဢိင်ဢၢင်ႈဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵုမ်းလႆႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ – 19 ဢၼ်ၽႄႈလၢမ်းယူႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း ပေႃးတေဢမ်ႇၽႄႈလၢမ်းတိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼမ်၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၵုမ်းၵမ်လႆႈတၢင်းပဵၼ် ႁႂ်ႈပေႃးလူတ်းယွမ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ- ၼႆယဝ်ႉ။

- Subscription -

ၵၢၼ်ၸီႉသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းၽၵ်းတူ လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တီႈတၢင်းၽၵ်းတူၶဝ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တီႈမႄႈသၢႆ – တႃႈၶီႈလဵၵ်းဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽၵ်းတူ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တၢင်းလၢၼ်ႇ PB1 ၼွင်ဢုၵ်း၊ လၢၼ်ႇပႃၶီး မိူင်းၾၢင်၊ လၢၼ်ႇၼႃးမူၼ်း မႄႈႁွင်ႈသွၼ်၊ ၼမ်ႉယွၼ်း၊ လၵ်းတႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁၢမ်ႈ ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃး မိူၼ်ၵၼ်ယူႇ။

ၸၢႆးၼုမ်ႇတုၺ်ႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် (SNLD) ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “လွင်ႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇတႄႉ တေႃႉသူင်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးၵၼ်ငၢႆႈယူႇ တၢင်းမႄႈသၢႆ – တႃႈၶီႈလဵၵ်း ပေႃးသႂ်ႇၶွၼ်ႇတႄႉ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ လွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇၵေႃႈမီး ၸိူဝ်းၵႃႈၶၢၼ်သုင်ၵေႃႈမီး။ ၵၢတ်ႇၶၢႆၶူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵိုၼ်းမိူၼ်မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ” ဝႃႈၼႆ။

ၽၵ်းတူၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးတီႈမႄႈသၢႆ – တႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ဢိုတ်းႁၢမ်ႈၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း၊  တွၼ်ႈတႃႇ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၶွင်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ တေႃႉသူင်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးလႆႈတၢင်းသွင်ၾၢႆႇယူႇ။

ၸၢႆးၼုမ်ႇတုၺ်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “တေလႆႈဝႃႈၶွၼ်ႇ ဢဝ်ၶူဝ်းၶဝ်ႈမႃးၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်သုင်ၶႃႈယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၶူဝ်းၶွင်သႂ်ႇတိူၵ်ႈ ဢဝ်ၶၢမ်ႈမႃးတၢင်းၾင်ႇတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈတိူၵ်ႈလႂ် 50 – 100 ဝၢတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ၊ တေႃႈလဵဝ် ပဵၼ်ၵႂႃႇမွၵ်ႈ 700-800 ဝၢတ်ႇ၊ တေလႆႈဝႃႈ ၵၢၼ်သႂၢင်းၶွၼ်ႇမၼ်း ၵႃႈလိူဝ်မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၶႃႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

Photo by – Jarm Hombao/ ၵၢင်ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၽွင်းၵၢင်ဝၼ်း ယဵၼ်သီႇ

ၶူဝ်လႅၼ်လိၼ် တႆး – ထႆး တႃႈၶီႈလဵၵ်း – မႄႈသၢႆၼႆႉ မီးဝႆႉ 2 တီႈ။ တီႈၶူဝ်မိုတ်ႈၵိုတ်းမၢႆ 1 ၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇပၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇမႃး။ တီႈၶူဝ်မိုတ်ႈၵိုတ်းမၢႆ 2 သမ်ႉ ပၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇတင်းသွင်မိူင်းတေႃႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇသူင်ႇၸူးၵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၶူဝ်မၢႆ 1 ႁၢမ်ႈၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးၵူၺ်း၊ တွၼ်ႈတႃႇတီႈၶူဝ်မၢႆ 2 ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇဢိုတ်း တေႃႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၸၢႆးသၢမ် ၵူၼ်းႁပ်ႉၸၢင်ႈတေႃႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမႄႈသၢႆ – တႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “တီႈၶူဝ်မၢႆ 1 ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ တေႃႉၶူဝ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃး ၸွမ်းၼင်ႇ တူဝ်ႁဝ်းၶႃႈ ဢဝ်ၵႂႃႇမႃးယုၵ်ႉလႆႈ ပေႉလႆႈ ဢမ်ႇလႆႈသႂ်ႇၵႃႈၶွၼ်ႇသင်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵႃႈၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၵႃႈၶိုၼ်ႈမိူၼ်ၸိူင်ႉၼႆ။ တေႃႈလဵဝ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉၼႆႉသမ်ႉ လႆႈတေႃႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ တီႈလဵဝ်ၵူၺ်းလႄႈ လႆႈသႂ်ႇၶွၼ်ႇၵူႈဢၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ လႆႈသႂ်ႇၶွၼ်ႇမၼ်းၼမ်သေ မၢင်ဢၼ်မႃး လႆႈၶၢႆ ၵႃႈၵေႃႈမီး။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈသႂ်ႇၶွၼ်ႇၼမ်ၸိုင် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၵႃႈၶႃႈ။ ဢၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႈၼႆႉ ယွၼ်ႉၵႃႈၸွမ်းတီႈ လႆႈသႂ်ႇၶွၼ်ႇၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉသေ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တၢင်းၾင်ႇတႃႈၶီႈလဵၵ်း ထူပ်းလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵၼ်၊ မၢင်ၵေႃႉတူၵ်းၵၢၼ်တူၵ်းငၢၼ်း ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးႁိုင် ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းတႃၶဝ်ၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼၢင်းၽွင်း ၵူၼ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ၶႃႈႁဝ်း ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးၼႆႉ တေမီး 1 – 2 လိူၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ၊ ငိုၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ ယူႇလၢႆလၢႆယဝ်ႉၵႂႃႇ ပဵၼ်ဝၼ်းပဵၼ်ဝၼ်း ၸိူင်ႉၼႆႉၵူၺ်းၶႃႈ။ ပီႈၼွင်ႉႁဝ်း ၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလိူဝ်ႁႅင်းသေ မၢင်ၵေႃႉထိုင်တီႈ ပေႃးလႆႈၵႂႃႇၶၢႆၶမ်းၵေႃႈမီး၊ မၢင်ၵေႃႉ ထိုင်တီႈၵႂႃႇပွင်ႇ/ၵမ်ႉဝႆႉၵေႃႈမီးၶႃႈယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းၶႃႈယဝ်ႉ ၸဵမ်လွင်ႈယူႇသဝ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸိူဝ်းၼႆႉ။ မၢင်ၵေႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼီႈပိူၼ်ႈ လူဝ်ႇသၢႆႈတႅၼ်းပိူၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးၶႂ်ႈယွင်ႇၶႃႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ပေႃးပၼ်းလူင်ဝႆႉၶႃႈယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်ယဵၼ်ဝႆႉသီႇသီႇၶႃႈဢေႃႈ ၸဵမ်ၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ယူႇတေႃႇလဵဝ်ၼႆႉတႄႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၶဝ်ႈၽၵ်းတၢင်းၵိၼ် ၶၢႆၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၶႃႈယဝ်ႉ ၶၢႆလႆႈလီၼႃႇ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵၼ်၊ သင်ႇၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊၵၼ်သေ မီးၵူၼ်းသူင်ႇၽႅဝ်တီႈ ၽႅဝ်ႁိူၼ်း၊ ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ၶၢႆလီၼႃႇၶႃႈ” ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ – 19 ၼႆႉသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၵ်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလၢႆလၢႆၶေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၢမ်ႈၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်၊ ႁၢမ်ႈၼင်ႈၵိၼ်ၼႂ်းႁၢၼ်ႉ၊ ႁၢမ်ႈဢွၵ်ႇႁွင်ႈဢွၵ်ႇႁိူၼ်း ၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႄႉၵၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၊ ပဵၼ်လွင်ႈလီယူႇသေတႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈသမ်ႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း။

ၼၢင်းႁွမ် ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆၶူဝ်းၵုၼ်ႇ တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း လၢတ်ႈၼႄတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ တေႃႈလဵဝ်ၼႆႉ တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ မီးၵူၼ်းတူင်ႉတိုၼ်ႇဢွၵ်ႇႁိူၼ်းယေးၵၼ်မႃး တေမီးမွၵ်ႈ 40% ၼႆႉၵၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ ၸွမ်းႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်း ၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးၶၢႆၵၼ်ၼမ်ၶႃႈယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁႂ်ႈမိူၼ်ၵဝ်ႇတႄႉၵေႃႈ ပႆႇမိူၼ်ၶႃႈ၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵေႃႈ ၶႅၼ်းမႃး ဢိတ်းၼိုင်ႈယူႇ။ ၵူၼ်းဢၼ်မႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းသေ ယွၼ်ႉလႆႈၵိုတ်းယင်ႉၵၢၼ် လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈမိူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈလဵဝ် လႆႈႁၼ် ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈၶဝ်ႈမႃးၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 3 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ပွင်ႇၶၢဝ်ႇမႃးဝႃႈ ႁၢၼ်ႉၶၢႆၵုၼ်ႇ ၵူႈတီႈ ႁႂ်ႈလႆႈပိုတ်ႇထိုင် ၵၢင်ၶမ်ႈ 9 မူင်းၵူၺ်းဝႃႈၼႆၵမ်းၼႆႉ။ ၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈ ၶၢႆထိုင်ၵၢင်ၶိုၼ်း 11 မူင်း 12 မူင်း ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ၶၢဝ်းယၢမ်းႁၢမ်ႈဢွၵ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ တေပဵၼ်ၵွပ်ႈၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၽိူမ်ႉၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈ 2 ၵေႃႉၼၼ်ႉၶႃႈယူဝ်ႉ ထၢင်ႇတႄႉ” ဝႃႈၼႆ။

Photo credit to DVB-ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမႃးသိတ်းယႃႈယႃပၼ်ႁိူၼ်း ၽူႈယိင်းၵေႃႉၸပ်းၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၵူၼ်းပဵၼ်မၢႆ 121 ဢၼ်ယူႇတီႈတူၼ်ႈတီး

ၽေးတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉလွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ၊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တီႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵူၺ်း တၢင်းပွတ်းၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူပ်ႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလိူဝ်ႁႅင်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၸၢႆးၼုမ်ႇ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ တင်ႈတႄႇပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉမႃး ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၶူဝ်းၵႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်သေဢိတ်းၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ၊ ယဵၼ်သီႇ၊ ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈ ၸိူဝ်းယူႇၼိူဝ်လွႆ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလူင်းမႃးသိုဝ်ႉၵၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ ၸႂ်ယႂ်ႇၶၢႆတေႃႇပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈ ၼိူဝ်လွႆၶႃႈဢေႃႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁၢၼ်ႉႁဝ်းၶႃႈ ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း တၢင်ႇႁၢၼ်ႉၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်မူတ်းၶႃႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈဢိၵ်ႇ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆ တၢင်းလႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆးတႄႉ မွင်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၸဵဝ်းႁၢႆဝွတ်ႈဝၢႆးၵႂႃႇဝႆးဝႆးသေဢမ်ႇၵႃး မွင်းႁႂ်ႈၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတၢင်းမိူင်းထႆး – တႆး ၸဵဝ်းပိုတ်ႇၶူဝ်ဝႆးဝႆးယူႇ-ၼႆယဝ်ႉ။

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ

- Subscription -
- SHAN's Apps -spot_img

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း